장음표시 사용
181쪽
eessario gignit; vis autem a Deo genita & simul hominis voluntas sunt ultima ratio etiam directionis appetitus ad aliquod paditiculare bonum ex pluribus quae proponuntur; uti motus navis e ga occasum ultima ratio est vis venti eodem versus, qua posita necessario sequitur illius motus illorsum ,etiamsi nullus flaret na elerus, qui eam dirigeret; directionis autem erga hoc potius punctum, quam versus aliud, ultima ratio est partim vis venti, ii ne quo nauclerus eam movere non posset f. I 33. , partim Vis mam
f. 16'. Instantia Atqui nec potest anima appetere solum bonum in genere, atque
idcirco vis a Deo genita non erit ultima hujus appetitus ratio, nec anima potest libere hunc appetitum in aliquod particulare bonum dirigere. Ergo nulla distinctio. Prob. min. Nec potest esse ali quis actus. ex parte indeterminatus, quia quidquid exsistit omninoe determinatum est 3. m. Log. nec potest anima dirigere hunc appetitum ad aliquod particulare bonum sine alia vi a Deo genita,. quae ob rationes supra allatas eamdem directionem necessario esticeret. Ergo &c
f Iro Responsio Dist. primam partem antecedentis. Quidquid exsistit extra aes-mam, est omnino determinatum co. quidquid in anima sub. est omnino determinatum ex parte subjecti, in quo inest co ex parte objecti aut cogniti aut appetiti ne. Nam ut ostendi in Logica f. III. quam vis. animae actus sint per se & ex parte subjecti omnino determinati, ut quaecumque aliae res exsistentes, possitat tamen esse indeterminati ex parte obiecti, sive rei quae in anima repraesentatur; quatenus anima non cognoscit, nec considerat omnes differentias & determinationes quae in re sunt. Si vero non considerat omnia, quae insunt, potest etiam appetere objectum ex parte indeterminatum, quia appetitus cognitionem sequitur. Quare non re
pugnat, ut in genere id quod sui bonum est, appetat, quin hunc. actum dirigat ad aliquod particulare bonum. a. Alteram partem sic distinguo. Non potest anima hunc dirigere appetitum ad aliquot particulare bonum sine alia vi a Deo genita, ii facultas sese dirigendi non foret cum ipsius. natura & eLientia necessario conjuncta coe si foret ne. Nam sicut talis est Dei datura, ut per vim creandi & conservandi substantias & accidentia ipsi essentialem Deus possit eam ad haec potius quam ad alia
creanda dirigere 3 .; ita substantiam intelligentem sibi sim,
182쪽
tem talis naturae secit, ut anima vim tendendi in bonum in ge. nere in ipsa creatam atque idcirco accidentalem possiet in hoc potius particulare bonum , quam in aliud quodcumque dirigere. Inqsto non video quid sit repugnantis. f. III. Instantia Immo est maximum absurdum, ut quod est indifferens ad plura hona, se ipsum ad unum determinet. Ergo &c. Prob. ant. Nemo sibi dare potest, quod non habet; atqui si quod est indifferens ad plura bona, se iptum determinaret ad unum , sibi daret eam determinationem quam non habebat. Ergo &c. I a. Responso Dist. maj. Nemo sbi dare potest absolutum quod non habet eo. Talativum ne. atqui si quod est indifferens ad plura bona, se ipsum
determinaret ad unum, sbi daret relativum quod non habet cinabsolutum ne. Prieter solutionem, quam dedi g. I4o. & seq. hanc alteram hic addo. Vel qui hoc objiciunt argumentum, concedunt diis vinam libertatem, vel inficiantur. Primis sic occurro; Deus est qui, dem omnino deleterminatus, ut actus purus, intrinsecus 3. 2I.&seq. est tamen extrinsecus indifferens ad hunc potius mundum, quam ad alium creandum; & nihilominus potentiam habuit ad se extrinsecus determinandum ad creationem potius hujus mundi, quam ad ali rius. Ergo a pari quamvis anima sit indisserens ad plura particularia bona, tamen quia vim a Deo accepit determinatam ad bonum in genere, illam potest ad hoc potius particulare bonum quam ad aliud dirigere. Quare nisi velint tantum esse in hac ratione momenti , ut Dei quoque libertatem euertant, concedant oportet nullam in eadem esse vim ad labefactandam animae libertatem: Ad quod animum advertere hortor Thom istas, qui suis adversariis eam
a. Secundis autem hoc altero pacto. Nemo quἰdem sibi dare potest aliquod absolutum , quod antea non habebat, potest tamen sibi dare relativum ; ut corpus per solam vim motricem , quae in ipsost, novos semper situs atque aliorum corporum contactus acquirit. Hoc posito, cum Deus se ab aeterno ad creandum hunc mundum libere determinat, non acquirit in mundi creatione absolutum aliquod , sed solum movam relationem ad hunc mundum , quam ipsi non repugnare observavimus f. 2I. & seq.Ex quo fit ut in hac ratione petita a principio nemo sibi dare pores quod non habet, nihil sit conistra divinam .libertatem momenti. Simile contingit in anima, quae ut vim a Deo acceptam di determinatam ad solum bonum in g,
183쪽
nere dirigat ad aliquod particulare bonum, non est necesse ut aequirat novum absolutum ens , sed satis est ut acquirat & sibi det relativum , idest directionem actus appetitus erga bonum in genere a Deo geniti. Ergo pariter in eadem ratione nihil est, quod humanam libertatem evertat.
Una ex praecipuis rationibus quibus libertas suadetur, in eo posita est, quod si homo non foret liber, sed necessario operaretur, Deus esset auctor peccatorum , quae ab hominibus perpetrantur, ut qui homines talis naturae secisset, ut necessario peccarent ; quod divinae bonitati repugnat. Atqui in hac ratione nullum est momentum. Ergo &c. Prob. min. Etiamsi homines necessitate adigerentur ad operandum , Deus non seret auctor & caussa peccatorum . Ergo &c. Prob. ant. Si homines necessitate adigerentur ad operandum, nullum ab iis peccatum perpetraretur. Ergo &c. Prob. an
Actio hominis ut sit peccatum, debet esse libera ; atqui tunc nulla foret libertas. Ergo Sc.
q. I74. Responsio Diti. maj. Actio hominis ut sit peccatum , debet esse libera aut in illa substantia quae illam actionem ponit, aut in illa substantia,
quae est causa essectrix, cur illam necessario ponat co. solum in substantia quae illam gignit sub. debet esse libera ut sit peccatum ratione enectus, quem gignit scilicet vituperationis & paenae coe ut si peccatum in se ne. Nam primo etsi prava hominis actio, ut so-ret odium Dei summi & perfectissimi boni, non foret libera in hominis voluntate, posito quod homo necessario operaretur, tamen esset libera in Deo, qui potuisset hominem potius determinare ad bonum, quam ad malum, uti ad odium sui. Quare si ad malum impelleret, Deus ipse peccaret, uti homo , qui alium ad malam
actionem perpetrandam contra ipsius voluntatem necessario cogeret.
Illa vero actio, uti odium Dei, non desineret esse peccatum in se& ratione sui, quia ex. g. odio habere summum bonum ipsum in se, ita abhorret a recta ratione , ut impossibile sit hunc animae appetitum aliquando non abhorrere; at in homine , qui necessitate inevitabili ad Deum odio habendum cogeretur, non esset peccatum, quod effectus peccati liberi secum trahere debeat , scilicet vituperationem & poenam. f. 175. Instantia Pravi appetitus necessario in anima excitati non dedecent Deum. Ergo &c. Prob. ant. In spiritibus aeternae poenae addictis sunt hi pravi Diuitigod by Corale
184쪽
vi appetitus necessario exsistentes, scilicet obstinata voluntas in malis in hac vita perpetratis. Ergo Sin. . Duc ir .
f. 176. Relponsio Dist. In spiritibus aeternae poenae addictis sunt hi pravi appetitus necessario, tamQuam effectus pravorum appetituum , qui in hac vita libere eliciti sunt co. aliter ne. Nam in hisce spiritibus alia quando fuit libertas, qua cum peccatis libere admittendis abusi fuerint, manet in ipfis obstinata in risitem criminibus voluntas tamquam libertatis prave usurpatae effectus, qui certe Deum auctorem non habet, sed humanam voluntatem , quae depravare se ipsam potest, non autem corrigere sine Dei gratia, quam ob libertati abusum Deus iuste negat. At si ab initio homo fuisset a Deo creatus sine ulla libertate, pravorum appetituum ipse solus auctor foret, qui hominem ita comparasset, ut necessario peccaret. q. I77. Instantia Atqui licet Deus hominem necessario operantem creasset, Deus peccati auctor non foret. Ergo &c. Prob. min. sub. Dici potest etiam Deum necessario operari & velle quaecumque operatur & vult; atqui tunc nullum esset peccatum nec habita ratione Dei, quia liber non foret. Ergo &c. g. I78. y Responsio Disti maj. Dici potest 3cta fine ratione eo. cum ratione ne. Atqui tunc non esset peccatum in se & ratione sui ne. ratione vituperati nis & poenae co. Ex dictis j. 84. constat sine ratione Deo libertatem negari; ex dictis f. 174. sine libertate pravam actionem, uti odium Dei, esse malum in se fk ratione sui, sed non ratione effectus, scis
licet vituperationis & poenae, quam nec Deus si necessatio operaretur, aliquando mereretur . At id maxime dedeceret summum& perfect i ssimum bonum, ut esset cauta necessaria actionum, quae a recta ratione abhorrerent. Immo ex hoc ipso tum libertas divina, tum humana invicte demonstrant ar; quod ni ita foret, summum bonum esset auctor & cauta malorum.
I79. SCAo OGM VII. Aliquis sortasse putabit me, repudiata Thomissarum sententia, in explosiima majori parte qua Philosophorum , qua Theologorum Molinae systema incidis se. Verum nisi mea me salit opinio, arbitror expostum a me systema ex utroque esse coalitum. & ex altera parte accedere ad primum, ex altera ver ad secundum. Nam in qualibet animae appetitione duo sunt distinguenda, ipsemet appetendi actus ablolute consideratus, quatenus est animae motio & tendentia in aliquod honum .di ipsius directio in bonum verum, aut in apparens, .ut in unum potius bonum verum, quam in alterum, quae est aliquod relati.
185쪽
sum. Primum inlcMite. Deteriit, a Mest tendendi lis aranum misisse, quam Deus in animis continuat, minari' puvierni mori n. ob rationui lae: allatas in solvendis Thomistarum objectis ex ratione primae caulia & ex ne. oessitate divini concursus petitis f. Io . 131. um ob .era flos in Ontologia prooduxi, ductas partim ex eo quod res creatae nihil veri entis absoluti creare ponsunt, I s.& seq partim ex eo , quod vis sine suo effectu esse non potest. In quo quantum mihi convenit cum D. Thomae Empulis , tantum dissentio a Μoli me astipulatoribus, qui Munt ipsummet in taludum actum appetendi estieaei. iter a Deo ncin generarii, sectine in alumni paestate illum Hiciendi ex suo penu , vel secus. Alteram vero contendo qssi iter a Deo non fieri, sed animae naturam ita esse a Deo comparatam, ut vel .eumd mmet lab ipso genitum tendendi in bonum universe conatum in bonum apparens dirigere Possit, qua divinae volantati eum conatum ad bonum verum , sed non essicaciter, fit rigenisti resistit, vel 'sinere se ab eodem abripi in bonum verum , quorsum a Deo quoquo dirigitur. In hae autem parte nemo non videt me dissentire a primis, & cum secundis convenire, quin tamen sequantur illa Molinianae scholae de scientia media, de conditionatis decretis deque aliis similibus dogmata, ut ine sequentibus perspicuum faciam. I: a. Atque haec est mei summa systematis, in quo mihi videor Thomistis dodita , quantum & ex ipsorum atque ex meis rationibus deducitur , & sartate. cta libertate 'toncedi poterat. Ipsam enim voluntatis directionem in bonum apparens, sive in firmatim, ut ajunt, malitiam sidem non repetunt a divina praemotione, sed ab ipsamet voluntate creata, quae in eamdem te dirigit. Quod unum satis est ad meum systema , qui statui β. I 38. cum voluntas appetit
num verum , hunc actum tum absolute consideratum , . tum relate quatenus
in bonum verum dirigitur, totqm a Deo pen3ere, sed quod pertinet ad directionem , libere, eo quod voluntas se tunc a divina motione prorsus abripi sinit, eum poKr ex ' parte eidem resistere , & absolutum actum a Deo essica.
citer genitum ia bonum apparens convertere. υ
3. At enim hoc lystema ulta quidem esse potest in conciliandα eoncursi divisi cum ψibertεα actionum animae n turalium necessitate, non autem cum libertate supernaturalium , qo quod eadem divinat motio non potest esse talisnpturae , ut appetitum ab illa genitum voluntas in bonum vel verum, vel apis parens dirigere queat. Siquidem motio supernaturalis , quae dicitur Gratia diis vina prae movens, est caussa solum appetituum bonorum . quique s olum ad bonum verum diriguntur. Sed ut mittam me, hie non Theologum agere, sed Philosophum, qui satis suo iungitur munere, si naturalem substantiarum Ilais tum sibi explieandum suscipiat, mrulo nihil exco tet, quod supernaturali earumdem statui lumine fidei cognito adversetur, ajo nostram animam in statu Gratiae considerari oportere duabus excitam viribus atque morioni hos , altera naturali, quae gignit appetitum ita indifferentem , ut eum voluntas vel in bonum verum , vel in apparens di Agere possit; altera supernaturali , quae tendit ad emciendum actum appetitus altioris ordinis , quam snt naturales, quique in solum bonum non tantum verum , sed etiam lupernaturale dirigi quit: eamdem vero, sive obremperet gratiae & vi supernaturali, & ab ea in bonum verum & supernaturale dirigatur sve eidem resistat, appetitum naturalem a prima genitum in bonum apparens dirigendo, esse liberam , eo quod est in i p.
186쪽
sius potestate uti utra velit, sive quia potest vel sinere se abripi a divina gratia in bonum verum de supernaturale; cum pessit eidem relictere dirigendunaturalem appetitum a vi naturali genitum in iamum apparens. vel eidem resistere, si eumdem naturalem appetitan ici. Maeum apparens revera dirIgatis Ex quo intelligi potest qui coh veniant & in una sede morentur haec duo,qua eum constant ex pluribus S. S. L. L. & ip sertim Epistolae S. Pauli ad M. manos , testimoniis, tum vero primo aspectu inter se contraria esse videntur. quod sciliter actus boni & su maturales, sive quod attinet aa substantiam, iave quod attinet ad directisnem, toti sunt ae Deo, & nihilominus ab animaeum libertate invitarentiae eliciunturis Primum enim ex eo constat, quia esst ciuntur a vi supernaturali, quae non tendit nisi in borram verum,. atque idinci reo non est ut naturalis, quae t vel in honum verum , vel in apparens dirigi potest . Secundum autem, quia voluntas libere sinit se abripi a supernaturali motione, 'curas naturali vi, quae explieata' ratione est inditarens possit se in bonum appartim dirigere, & hoc pacto gratiae restiare. i. . , . t i . Quispiam 'hi regeretσ potest Puel haec superpaturalis vra inetessario pia gnit aliquem σppetitum in .anima antequam haee aut sinat se ab illa abripi, aut eidem vi Maturali resistri I vel Nullam: si primum, tum ille appetitus non erit liber , eo quod omnem animae electionem antevertit. Sin autem secundum, ruit nostrum lystema, qui volamus nullam l. ut sin aliqua mutatione, quae ipsi respo dear . posse in iubstantiis crearis ri 271. Onti. Verum saei. is responso est b, Nom in voluntate sunt, actus perlecti appetendi, & sunt im. persecti. Idi jam idimus in an mus, qui x assentimur vero, ut persectismi nostri intellectus 2 ρ. Log. Nam veritati evidenti, tamquam certo bono,pIene & persecte assentimur, veritati obscurae istum ex parte & imperfecte is universe autem quisque in sua voluntate hos perfectos & plenos appetitus ab impersectis Ic non plenis disi ininiis o Hoc positoLajo vim superna ratem ex nostra des rina necessario quillam generara aliquem in anima appetitum erga honum verum & supernaturale, ut quisque,tametsi in peccato obstinatus, animadvertere potest, si ad se ipsum attendat, sed . non plenum & imperfectum in lisque naturae, ut anima non plene & persecte bono supernaturali assentiatur . Quod si anima ab hae prima vi atque primo eoque imperfecto appetitu in bonum sipem a rurale libera sinar se abripi. perpetuam illam naturalem vim quae ga bsnum in genere cietur, noli dirigendo, ut potest, in bonum apparens, tunc Deus incoeptum perscit opus , & majorem in anima creat lupematura. lem vim k quae pcrsectum & plenum animae appetitum erga' bonum verum 8c supernaturale secum trahit. Quae 3e cum rebus lumine fidei revelatis 3c eum M. Augustini discipuloeum doctrina, & cum nostro virium systemate mirifi
s. Auctos eximii J ibi; inscripti De e assion de Dies μν Ira erea res a P
riS III 3. tomo g. sin. VI. p. I. cap. r. suadere conatur, quod nostro systema. ti maxime contrarium est, Deum non posse sine deeretis absolutis & physica Praemotione ab iis prosecta, suturas cognoscere voluntatis determinationes in rebus erearis,& presertim in ipsamet voluntate'. Duas in hanc rem profert rationes , quarum primam , ut minoris momenti, sic breviter proponimus o niam scientia , qua res necessario suturae videntur in decreto absolum & prata internam te, est nobilior ea, qua erilein videntur in rebus ipsis creatis, αν . S a iα
187쪽
in ipsemet voluntate.'quia trimum medium est alaeto valde excellentius, al, surdum est has in Deo poneris scientias, nobiliorem alteram, alteram vero mi.
o. Secundam vero sationem valde majoris momenti propono ipsius verbiunum. a. ejusdem capitis e gallico sermone in latinum translatis. M Fieri non potest ut Deus ope rerum creatarum cognoscat futuras voluntatis determinationes. Quo Deus hae ratione easdem cognoscat, opus suisset ut ab aeterno tempore voluntatem cognoscens videret eam esse appetituram hanc rem potius, quam alteram, momentumque adjecturam, aut secus, versatilibus δc concomi. tantibus, auxiliis, & ut exemplum afferam magis ad rem , me volentem marinum movere , determinaturum esse hune motum potius versus dexteram, quam versus sinistranti , tametsi nulla fit major ratio pro motu unam versus plagam,
Fieri nequaquam potest ut Deus hane suturam praevideat determinationem
in voluntate creata. Haec enim prorsus aequalis est, ut se ad dexteram aut ad Iaevam inclinet οῦ eadem est prersus indisserens atque indeterminata Ursus utraminque partem. Iam vero in voluntate, quae in utramque determinationem , sive in motum braehu uersus dextram , aut sinistram omnino aequalites propendet, impossibile est videre de cognoscere unam potius determinationem , ex. νή m
tus versus dexteram potius, quam versus sinistram. ... i- Etenim in re cognosci non potest quod in ea non est. Determinatio vero motus manus dexteram verius potius, quam laevam , nullo pacto est in voluntate absolute 8c persecte aequali, quod pertinet ad motum aut dexteram versus, aut laevam. Inde consequisue, cuiustumque sit postfuoivi scientia divina, M uocumque nomine non solum eomprehensionis, verum etiam supercomprehen- sonis donetur , fieri nequaquam passe, ut medium Fin quo Deus suturam c gnoscat voluntatis determinationem , is ipsa voluntas in temetipsa considerata. Ut Deus voluntatem hae ratione consideratam pei sectissime, noluit , ita maxime eam videt hujusmodi qualis est. & ira minime in ea non videt quod in ea non est . Quod ni ita boret, divina crinitio aberraret a veritate is innet ergo, quo Deus voluntatem persectius cognostit, eo magis noscere eamdem prorissus aequalem, quod attinet ad unam potius quam ais aueram iuturam determinationem , & quoniam neatra ex hilce determinationibus poti us est io volun tale, quam alterae, in ipsa voluntate aullam percipere futuram determina-eionem .
At enim si nos , quorum eognitio tam a ustis limitibus eircumseripta est. aliquando conjectura assequimur, quid talis nomo in tali circumstantia facturus sit; quidni Deus ob i imae suae cognitionis persiationem praevidere pol rit id, ad quod voluntates creatae se in posterum determinabunt 8' Advertatur nostram eognirionem elaca id , quod homines sunt appetituri . aut secus . esse parum certam, & aliquando in errorem inducere o cognitionem autem divinam esse certam 3t infallibilem, quam dedecent dubia, opiniones, Ee conjecturae. Iam vero pro fundamento eertae scientiae hiadium certum est necessarium . Si enim aliquid nos eimus propter tale medium , certitudo cognitionis certitudini medii proportione respondebit secundum axioma Proptest quod unum quodque tale dud magis ; quia pffectus caussa major esse nota potest. Voluntas autem humasa pro cetis medio haberi non potest ad eruen-
188쪽
dam cognitionem eius , quod voluntas appetet, aut secus, quod attinet ad- electionem quaesiti motus . lQuod enim est certum, illud est ratum, determinatum ti invariabile. Niuhil vero minus ratum est ipsum per se, minusque certum & constans eo , quod appetet Petri voluntas centum ab hinc annis in posterum. Quo plus eam at tentius considero, eo minus certo suturum intelligo, ut brachium moveat dex. tram versus, quam Iaevam Longius excurru & ajo esse quasdam futuras voluntatis determinationes, quas homines neque eonjectura & opinione assequi possunt ;ex. g. si quis cuiuiadam finis assecutionem sibi piponat, utrum sit electurus medium ex duobus, quae persecte aequalia ipsi obiiciuntur, di si quis velit manum movere id tamquam finem sibi proponens, utram in partem, an in laevam, an in dexteram motum selecturus sit . . . . Hoc posito quaero qua conjectura Deus assequi poterit fore ut voluntas sedeterminet ad manum movendam potius dexteram versus, quam sinistram, quo niam in hac voluntate nulla est versus unam partem, quam versus alteram ma. jor propensio. & haec duo media omnino aequalia sunt, eademque, ut prorsus aequalia , a voluntate habebuntur. Nullum est igitur majus aut minus momen. tum versus alterutram partem , hujulque habita ratione voluntatis quantum est rationis ut inde inseramus determinationem ejusdem ad motum verius dextraram, tantumdem est pariter, ut determinationem ad motum versus Iaevam. Iam vero si ex utraque parte rationes sunt prursus aequales , temere iaciet, qui alterutrum coniectura assequi se posse contendat. Quapropter suprema ratio, in qua nullum est vitium nullusque desectus, nihil videt in hae voluntate, quod possit uel conjectando in cognitionem inducere futurum, ut haec volunistas se ad unam potius amonem , quam ad alteram determinet is Hactenus Auctor de secunda ratione. .
' 7. Capite vero 3 ejusdem sectionis, In qus auctor sibi ostendendum propo
fuit, Deum in sua essentia non posse videre futuras liberas voluntatis acti nes, hane eamdem inculcat his verbis is Impossibile est videre determinati nem in voluntate indeterminata , atq e praenoscere talem potius esse suturam, quam alteram, in voluntate aequali prorsus quod attinet ad utrumque .... Pon Petri Ic Pauli voluntates esse prorsus aequales,& divinam essentiam easdem sibi repraesentare tamquam iisdem affectibus , iisdem dispositionibus , iisdemque ' pensionibus donatas, & praeterea tamquam in iisdem positas circumstantiis vella utramque manum movere, & tandem omnia prorsus esse aequalia, quod attinet ad motum versus dexteram , aut versus sinistram . Nihilotamen minus in hypothesi hae persectae inter duas voluntates similitudinis uiuueniet, ut altera sedeterminet ad motum dexteram versus , altera ad motum versus finistram. Id autem in dubium non est revorandum ; est enim res non solum quae potest esse,
x erum etiam quae experientia confirmatur . . . .
Iam vem impossibile est Deum hane in hisce voluntatibus determinationum differentiam praenoscere ope medii, quod eas exhibet ut prursus aequales . Hae autem duae voluntates sive in se ipsis cognoscantur, sive in essentia divinat, tamquam persecte aequales repraesentantur. Ergo impossibile est Deum Me meis dio videre discrepantes earum suturas determinationes . Quod erat demonstram eum ra
189쪽
. 8. Cum vera rapite quarto monstrasset Deum in deeretis e ditionatis &minime praedeterminantibus,& in concomitantibus ipsis per se non emeaeibus
auxiliis, quae eorum virtute a Deo in tempore voluntati praebentur, non posse videre suturas animae determinationes , ob evidentem Sc toties inculcatam rationem, quod haec auxilia voluntatem nequaquam determinant, & idcircorationem in se non eontinent determinationis ad alterutram partem, haec ad . jungit numero quarto. se Quamquam autem huic divino concursui certarum adjiciamus seriem circumstantiarum , in quibus si voluntas humana collocetur, eique comes concursus adjungatur, hoc vel illo modo operatura sit; hoc t
men nihil plus facit ad rem, quam concursus, nee est in em quidpiam . in quo jactare se possint. Sint enim duo homines in iisdem circumstantiis. Idemsbi pmponunt in movenda manu ; alter tamen protendet dexteram versus, alis ter autem versus sinistram . Qui adminiculo circumstantiarum , quae sunt prorissus aequales, Deus in altero videbit motum manus dexteram versus, in aItem
laevam versus Quidquod in re cognosci non potest quod, in ea non es , nec in eo quod non est determinans, determinatio videri quit λ Hae autem ciris rumstantiae nullo pacto sunt hujusmodi'. Ne nobis ipsi sucum iaciamus. in harum circumstantiarum cognoscenda natura; aut illae morionem aliquam faciunt in voluntate eam excitant ad hanc potius determinationem , quam ad aliam,, aut secus. Sit secundum,. nihili ad. voluntatis conserunt determinationem , nec usui esse possunt , ut earum 'ope suturae determinationes, cognoscantur
Sin autem excitant ad se determinandam, & quasdam im ea gignunt illae, brase se veL lae' illecebrae ipsae per se vim habent inciendi, ut voluntas tali ratione se determinet . vel secus. Si etiam, jam non sunt eongruentes illecebra , .sed id quod appelIatur victrix. Sc minime spontanea. delectatio & gratia i per se incax , de quo hie non disputamus. In systemate quod hic explodo, hae illecebra ipsae per se vim non habent effciendi certo voluntas se determinet, eamque in suae determinationis incerto relinquunt, & Deus non aliter videt hanc voluntatem se tali ratione d terminaturam , nisi quia videt eamdem effecturam , ut has illecebras effectus revera consequatur. Ergo in hisce illecebris Deus' non videt futurum, ut v luntas certo ad talem rem se determinet ; proptereaquod' nec in ipsis videt quod in iisdem non continetur, nec ipsae talem certo continent determinati Nem'. Cum usuueniat se ut duae voluntates, iisdem excitatae illecebris & in iii dem, positae circumstantiis, altera ad alteram. rem se determinet. Igitur hae congruentes illecebrae non sunt idoneum medium , in quo Deus suturas volu tatis determinationes cognoscat.
g. Hactenus Cl-Vir , qui sibi uisus est adeo firmis praesidiis suam sentenis
Liam. undique communisse , ut quas attulit rationes, iis qui rerum momenta satis, a te perpendunt, eas pro demonstratione obtrudere non dubitaverit. Nec
dissentirem si quae attulit ad id ostendendum,animam aliquando esse in perse-Ho aequilibrio inter duo. & in eo statu unum ex iisdem selisere, tam firmis argum eatis, conticisset, quam cetera. Verum nimisi jejune versatus est' in hac re,& id unum, attuli e non posse id negari , quod experientia comprobatur. Io. Quamobrem conabor id, confirmare iis , . quae Cl. Μ ilia accurate disputat in libro inscripto Dissertarione eontra i Fatalist. in Lucca I7 4., dum Parte I. sect. III: adversua Collinium di alios hvinanae libertatis hostes verat
190쪽
R propriam indifferentiae libertatem in anima reperiri demonstrat. Prinum 8. hae habet. A Ingens sibidinis ardor ob impensae timorem cohibetur ab homine , quem singularis avaritia Non teneat. Medioere lucrum comprimit ac superat vehementem propensionem erga intemperantiam. Quamobrem vi mi. nori majorem superari experimur. Ergo facilius de medio tolletur aequilibrium. in quo gradus contrarii momentis aequalibus librantur. Haec est libertas indifferentiae & arbitrii, quam revera possidemus , ut experimenta accurate expensa declarant. Quo materiae legibus magis contraria est. eo facilius inesse peraeipitur in subsim.tia , quae omnino discrepat a materia, eujusque exsistentia hane eamdem libertatem satis evincit. Tum II. exemplis docet hominexinterdum in ossicio se continere adversus gravissimas dissicultates, quas superant eosdem alias minimis cedere impulsibus. Ex quo concludit se arbitrium .ine dciminum suarum deliberationum, & animam non esse obnoxiam materiae I pibus , & in aequilibrio indiflarentiae potentiarum , quae contrariae sunt atque inclinationum se posse Iibere movere, eoquod non est veluti libra a ponderubus aut depressa , aut in aequilibrio suspensa . Deinde I 3. id confirmat iis, quae inter ludendum contingunt ; tunc enim multae obtervantur actiones atque determinationes arbitrariae , quae a nullo sunt profectae judicio a qualitate &pretio objectorum pendente, quod eas aliis praeponendas praescriberet , tametri quod attinet ad appetitum, quo voluntas cietur, prorsus indisserens sit alia atque alia ratione operari. Expositis variis, quae circa mutationem, mixtio nem , dispositionern que alearum sine ulla majori ratione a lusoribus fiunt, escribit 34. M Quod attinet ad animum recreandum, omnia aequalia sunt quod autem ad vincendum , nescitur quid sit necessarium . Igitur nequit effetaliquod praelationis judicium, quod ex objectis similiter ignotis unum pariter ignoratum praeserendum praescribat, aut cum ratione ob aliquam majorem v risimssitudinem quae in ipso sit. aut temere propter aliquem occultum animi assectum , qui vim adhibeat si Pollea h. I s. pressius accedit ad eventus aequi in librii , & ponit exemplum mulieris , cui data sit optio eligendi utram velit ex duabus prorsus aequalibus & aequalis pretii gemmis , quae numeris distinctae
in arca clausae sint : atque concludit in tanta rationum pro utraque gemma aequalitate , quae majorem pro alte tra parte rationem esse non sinit, Mihilo. tamen minus fore, ut mulier alterutram eligat, nec nisi meras nugas respo deri posse ab iis, qui verbo tenus , ut soli docti esse videantur , libertatem impugnant. Demum ρ. I7. affert commemoratum Bomerii exemplum motus manus vel corporis aut versus dexteram , aut versus laevam sine ulla prorsus ratione , quae alterutrum magis appeti posse suadeat, & rationem inde petitam primum β. IL confirmat his verbis Voltatrii. cap. 4. Metaphysicae Newtoni, quae e gallica in linguam italicam versa Florentiae edita fuit an. I 42. se Munus eventus potest esse, in quo homines vera libertate indisserentiae potian. tur , mihi videtur idem unus lassicere pro decidenda quaestione. Quem ergo eventum excogitabimus, nisi illum ipsum 4 in quo nostrae libertatis perieulum sacere velimus λ Ex. Quilla mihi proponitur converso aut versus dexteram, aut versus laevam, aut alia quadam operatio, ad quam nec aliqua vocor voluptate, nec aliqua molestia aut dolore retrahor. Tunc seligo, nec in eo sequor re. gulam intellectus, qui majus bonum mihi repraesentet, eoquod hac in re nec
ait melius, nec pejus. Quid ergo facio λ jus exerceo, quod mihi creatoe d Diuitiaco by Corale