장음표시 사용
191쪽
dit, appetendi atque operandi in quibusdam eventibus sine alia ratione, quam meae iplius voluntatis. Potentiam & jus habeo ponendi motus initium, & iulam versus partem, quam volo ..Si hoc in eventu alia non potest afferri ratio a mea voluntate diversa, ut quid eam alibi investigem , quam in mea voluntate λ ADeinde his aliis Bossueti ex capite r. trin. I. ipsius operis de Lubere' Arbitrio & de Concupiscentia si Quod attinet ad evidentiam intimi sensus, nos ipsos in consilium adhibeamus , atque nos esse liberos comperiemus, quem. modum sensu intimo percipimus ratione donari . Dillinguamus inter appetitum felicitatis , & inter appetitum eapiendae cujusdam relaxationis, quia posisutrius impedire' secundum , non autem primum . . . Quia vero in qui ldam magni momenti deliberationibus semper est aliqua ratio, quae nos ad aliquod decernendum impellat; quisquam putare potest hane rationem voluntati inse re latentem aliquam vim & necessitatem, cujus anima sibi conscia non sit. Ad hane persuasionem ex animis evellendam periculum faciamus , ubi nulla est major ratio in alterutram partem . Mihi sum conscius me manum tollentem posse illam aut movere, aut ab omni motu cohibere ; volentem autem movere posse eamdem inflectere aut dexteram versus, aut laevam. Musculi ita sunt comparati, ut motum utrumque sine labore perficere possint, sentioqueia omne a voluntatis determinatione pendere . . . . sentio me id facere ut Priculum faciam libertatis, hancque voluptatem me ad id impellere. Verum mihi est voluptati illam experiri, eamdem in anima ponere necesse est. Praeterea voluptas in periculo de illa iaciendo me ad aliquod determinat, sed non versus hane plagam potius, quam versus hane alteram. Cum ergo animis advertam nullam esse voluptatem, affectum, aut molestiam, quae me ad hanc potius partem impellant, quam ad contrariam , aliud nihil experior, quam meam liberam voluntatem se Hactenus Bolluetus atque Monilia, qui magnopere confirmat ea, quae de statu aequilibrii Bosserius tetigit. II. Fateor me hic valde ancipitem esse, in varias distrahi partes, & nunc hanc, nune illam verosina iliorem videri. Sed omnibus expensis, omnibusquo Rhductis rationibus hane siet summam cogitationum mearum. Hic tria tamquam certissima & a quibus non licet ne latum quidem unguem discedere, statuenda sunt; primum est Deum omniscium ab aeterno cognoscere omnes s turas actiones animarum , quae ab ipso in tempore erant creandae ; alterum animmas vera libertate indifferentiae gaudere , qua sit ut dum aliquid volunt, habeant veram potentiam ad contrarium , vel ad contradictorium ; tertium ad omnes animarum actiones necessarium esse divinum concursum 3. Io Summa in eo posta est ut excogitemus systema in quo haec omnia tartatecta se ventur . Accommodata ad haec inter sie concilianda systemata tria omnino esse possunt ; primum eorum , qui volunt a Deo vim animis infundi ipsam perse Meacem ad gignendos ejusdem appetitus, non solum quod attinet ad substantiam, verum etiam quod attinet ad directionem erga tale individuum bonum , si de bonis appetitibus sermo. habeatur ; alterum eorum qui voluntatem contendunt se primum ad hanc potius rem, quam ad alteram convertere, &hoc pacto determinare Deum ad talem potius comitantem concursum, eX. g. ad bonum apparens, quam ad alium praebendum, scilicet ad bonum verum . Tertium est meum , qui volo substantiam actus appetendi honum universe non istum essicaciter, verum etiam necessario effci a Deo ; voluntatem autem
192쪽
praemotam tali ratione fic Me divino utentem impulsu, se ad tae potiri bonum , quam ad aliud ex iis quae eodem tempore sibi proponuntur, dirigere, & ad
hanc potius partem , quam ad alteram, se e vertere. In primo facile est ex. plicare neceuitatem divini concursus, & suturam liberarum actionum praevis nem, in aeterno scilicet decreto dandi physcam praemotionem tum ad absoluistam actus substantiam , tum ad directionem , si agitur de actionibus bonis.& saltem ad absolutam substantiam, si de malis, eoquod haec praemotio dete
minatam actionum an Imae rationem continet. Uerum an niae libertas parum
tuta est ob illa, quae I 23. & sequentibus Iate disserui. x 2. In secundo Me necestas divini concursus, nec actionum animae futuis rarum praevisio satis servantur. Nam ut alia nunc mittam , Bossietius citato loco cap. 4. num. 3. ita docet impossibilitatem divini concursus pure comi. santis se Deus prae t hujusmodi concursum eodem instanti . quo videt erea.
tam voluntatem se determinare ad hanc potius rem, quam ad alteram. Igitur necesse est hane determinationem ante cognoscat praesentem , quam donet neursum. Caeca enim ratione non dat, nee dare potest . quoniam videre debet utrum ministrare debeat eo ursum ad actionem bonam, an ad malam, utrum ad actionem tot graduum, an ad actionem pauciorum. Iam vero impossibile est Deum in hoc systemate hanc actionem cognoscere ' idque est a iurdum pluribus de caussis. Interim non ajo id esse absurdum , proptereaquod fi Deus hane prius noscit determinationem , quam concurrat, jam illa eadem est, & eodem momento est sne Deo . Si autem est eodem temporis puncto sine Deo, supervaeaneum est deinceps divinum accedere auxilium. Ad quod enim faetendum praesto esset Praesto ne esset ad iaciendum id, quod jam fuit generatum Sed missis hisce absurdis, nunc de sola disputo cognitione,& p gnaciter contendo determinationem esse praesentem, S a voluntate jam esse geo elatam nihil prodesse ad eum finem , ut Deus illam cognolcat, quemadmo. dum cognoscere debet, quo idoneum in continenti auxilium pωbeat. Quo enim momento haec determinatio divinum , ut ita dicam , auxilium vocat, efficitque, ut Deus illud det, eodem esse debet sne hoc concursu, & sine ali. qua alia Dei operatione . Iam vero capite se ndo monstiatum est, s aliqua determinatio sine Deo fieret, Deum illius fieri conicium non polle, nec ad -m finem selam ejusdem praesentiam esse satis. s Nam ibi monstrarat ad Mout Deus conscius fiat rerum quae suut in creatis rebus, necessarium esse ut aut res creatae aliquid faciant in Deo, quod est absurdum , aut Deus eas res faciat in ipsis Ergo Deus hanc non cognoiceret voluntatis determinationem, quae ad concursum dandum illum invitaret. Unde consequitur eoucursam e mitantem esse impossibilem , atque idcirco etiam decretum dandi tale auxilium humanae voluntati inter impossibilia recenseri oportere . MI 3. Restat igitur tertium , in quo quia physicum actus a Deo nocessario fit creando vim tendendi in bonum universe . ex qua necessario sequitur actus a petitos in idem, satisfit necessitati divini concurius ' quia vero morale sive ejusdem appetitus directio in bonum verum , aut apparens ipsmet voluntati sertur accepta, ejusdem satisfit libertati, quae, posita indifferentia directionis , sartatecta servatur, eoquod in illa potissimum posita est. Verum est aliqua difficultas in componenda cum eodem systemate divina suturorum , quae libera sunt, praevitione. Nam vel ponimus animam aliquando reperiri in perse
193쪽
aequilibrio, ut eontingit cum duo apparent aut aequaliter bona aut aequaliter mala, & in eodem aequilibrio se ad alterutrum nihilominus determinare fine ulla prorsus ratione majori , quae in alterutro sit; vel numquam reperiri, veIs reperiatur, quamdiu illud permanet, se minime determinare, sed semper eligere id quod majorem habet rationem cur eligatur. Si primum ponatur, actum est de divina praescientia in hoc, quod amplexati sumus systemate, o,
allatas Miserii rationes, quae rem omnino eogere ac persuadere videnturis sin autem secundum, in periculo versatur humana libertas indifferentiae , cui
hoc pacto negamus id, in quo potissimum ea pofita est, electionem inter duci
pro plus aequalia, ix 4. Verum nisi res ita se habeat ut numquam anima seligat quidpiam sine aliqua majori ratione , quae in ipso sit, non in ejus contrario , aut contra dictorio, necesse est ut revolvamur in primum phyScae praedeterminationis sy sema , quemadmodum Bossierius , ut supra vidimus, luculentissime ostendit. Quo posito cum res eo deducta suerit, ut alterutrum ex hisce duobus eligo. re oporteat, videndum est utrum ex iis sit difficilius cum hominis libertate conciliare, atque, ut in loco lubrico ae salebroso, illud seligendum , quod minus dissicile videatur. .uidquid sit de Bossierio deque aliis Seholae Tomistiacae astipulatoribus , mihi certe valde dissicilius apparet libertatem indifferentiae ad duo cum vi praedeterminante ad unum componere, quam cum principi lassicientis rationis, ob eas rationes quas f. 123. & seq. attuli , & hic nunc consero cum rationibus quae hoc principium a liberis aAibus excludere videntur. In hoe quidem eonveniunt praedeterminans ad unum vis a Deo genita In anima, di major ratio pro alterutra electionis parte, quod utraque actum appetendi praeveniunt, sed in hoc altero differunt , quod illa est caussa physiose inciens appetitus, cuique similis est vis corporum motum in iisdem essi. ciens : haec autem est solum moralis & propria animarum, quibus solis rationes ad aliquid appetendum proponi possunt. Quotus vero quisque non minus dimetis fateatue cum caussa morali, tendente ad unum, veram physicam & essio cientem potentiam ad oppositum ς qualis requiritur ad libertatem indifferentiar. posse componi, quam cum caussa physica, quae ad unum directa & determinatast Nam sine vi. quae est ultima ratio effectrix mutationis, non potest eis vera & proxima mutationis potentia, qualis ad libertatem indifferentiae requi ritur , quia vis a Deo impressa, utpote caussa efficiens; non desideratur solum ad actum , sed ad veram N expeditam actus eliciendi potentiama. Jam vero in systemate Adversariorum praedeterminatio physica est caussa essiciens appetitum
tum quod attinet ad ejusdem substantiam , tum quod ad directionem, & ideo
vis ad unum determinata, & quo tempore voluntas praedeterminatur ad unum, caret praedeterminatione ad oppositum. Ergo haec praedeterminatio ad unum
cum vera & physica & proxima potentia ad oppositum, qualis ad libertatem necessaria est, conciliari minime potest. At in nostro 1ystemate vis a Deo genita in anima est determinata ad solum bonum in genere, & nisi vo. iuntas ad aliquod particulare illam dirigat, gignit solum actum appetendi b num univerte, in quo libera voluntas non est ἱ in ipsius autem proxima potentia est dirigere hunc appetitum a Deo genitum in hoc potius quam in al. rerum eκ pluribus, quae animae objiciuntur . Cujus rei alia non potest afferri ratio, quam ea quae a M. Tullio affertur in libro de Fato num. II. his vero
194쪽
sis is an morum motus voLnrarios non es requirenda externa eatissa et motur nim voluntarius eam naturam in se ipse eominet, us Ila in nosera para te n
hisque pareat: nee id suae eaussa; ejus enim rei caussa ipsa natura es o In idisa vero directione appetitus au hoe potius se quam ad aliud, semper certπ qui. dem , sed non necessario haec servatur lex se ut voluntas semper reipia se dixi. gat ad id , quod majorem habet rationem , cur se ad illud convertar se tametsi veram & proximam habeat potentiam se quoque ad alterum dirigendi. Quamobrem nobis videmur posse melior, jure, quam Thomistae fecerint in praedeterminationis. negotio se defendere has majores. rationes pro unae parte deuderari ad actualem voluntatis dilectionem ad illatre, non autem ad potentiam' Proxi. mam si dirigendi , eoquod De tribuitur, tamquam a cauta efficienti, a vi tendendi in bonum, quam Deus in anima creat, quae cum in systemate Tho. mistico sit ad unum determinata, non relinquit potentiam ad oppositum; cum vero in nostro si indifferens ad utrumque , hanc ad utrumque veram potentiam intactam relinquiro D . .
rs. Α τ mi ira veL hae majores pin asterum parte raisones animam certa exestant ad illam praeserendam , vel secus. Si etiam , libertas in tuto non est sve enim necessitas inducatur a caussa efiiciente appetitum, sive a rationibus tamquam a caussis moralibus ,. quatenus ab anima cognitae eam ad alterutram
impellant & moveant , ro perinde se habet; non enim ipsa per se eaussa unde' necessitas oritur , libertati inicit indisserentiae . sed; ipsa genita neeessitas eiusdem inimica sit. Iam vero si esto excitane, id praestare non possimi se nisi quia ex indisserenti ad duo contraria determinant at unum. Sr ac unum deis
terminant, anima non retinet potentiam ad oppositum; quiae quod extrinse. tus 3c antecedenter determinatur ad unum, in mea sententia proximam ad contrarium cligendum potentiam non retinet. Ergo hae pro alterutra parte majores rationes necessitatem libertati indisserentiae contrariam in primo evenis tui inducerent. Sin autem, nullam necessitatem &. ideo nullam ad unum deteraminationem emeerent in voluntatσ, rn is non continerent rationem keu ani m. alterutram partem eligeret; quo pacto alteram graviorem plagam accipe. rem .. Nam ob rationes a me productas I 48. & ob eas , quas ex Bossierioeretuli' niun. s. 3c seq. Deus in ipsis majoribus pro alterutra parte rationibus. certo viderae non posset futuram antinae determinationem or 6. Quibus ue sitisfaciam , adverto duobus omnino modis rem aliquam a
nobis; percipi posse ut bonam se sive ut pertinentem ad noliram persectionem, primum ita clare & evidenter, ut contrarium vep ejus contradita rium ut M. num iotelligi nequeat; deinde ita obscure & eonfuse, ut etiam contrarium δίcontradictorium eiusdein modi possit nobis videri. Si primum , in illo appetendo anima libera non est, quia cum ex altera parte iugiter a Deσ excitetur ass honum universe appetendum ex altera illud unam sub specie Soni apopareat , non autem iptius contradictorium se aut contrarium, generali ad bonum appetitu. ad' illud unum necessario determinaturis Et revera hae in re potissimum' positum est fundamentum Adversariorum humanae libertatis , ur videre liiscet apud Helvetium in libro quem adduximus ire Psycho 2 O. num. s. ,.qui ex eo, quod non est effectus sine caussa , colligit voluntatem nihili appotere sine suffcienti ratione, de hoc posito eam necessario velle contendit δε Sin autem secundum , tunc libera est, eo quod genitus a Deo erga bonum unive
195쪽
se appetitus duo habet contradictoria , aut contraria' objecta , ad quorum ala rutrum dirigi potest. Utrumque veluti manu tetigimus in assensu, qui est a petitio veri, quatenus est intellectus persectio Log. nam assensus, qui datur propiationi omnino clarae & evidenti, est omnino neeessarius, ut mens nequeat illum sustinere , multo minus dissentum praebere, eoquod veritas pro. positionis omnino evidentis ita est clarum & evidens intellectus bonum atquensectio , ut contraria, aut contradictoria enuntiatio sub specie boni & peris hionis intellectus apparere non queat; assensum autem qui 'betur dubiae& incertae propositioni, non solum mens cohiber: potest, verum etiam in conotrariam aut contradictoriam flectere enuntiationem, eo quod propolisio dubia& solum probabilis intelligi potest tamquam talis. inteIlectus persectio , ut etiam contraria & contradictoria ejusdemmodi videri possint. Cum autem ea duobus eontrariis quae sub specie boni apparent, alterum habeat prae altero majorem rationem, & ex. g. sub specie boni majoris appareat, voluntatem quidem ad se praeserendum certo alliciet & revera trahet, sed non necessario, admut voluntas ad oppositum potentiam nequaquam retineat, eo quod illa major ratio non potest essicere , ut oppositum sub speeie boni & persectionis apparere non ponit. Ad illud quod dicitur de indifferentia, respondeo volunis ratem quidem adhue manere indifferentem , sed dispariter, adeout sit minus inis
dicterens emn partem, quae majorem habet marinem, magis erga illam , quae minorem. Ex quorum primo i equitur ut potentiam ad utrumque retineat, en altero vero, ut vi quam a Deci accepit,cetto utatur ad se determinandam actia quod majorem habet suffcientem rationem. Deo vero . qui Omnes pro utra que parte rationes, quae uolantatis. assensum antevertunt, persectissime noscit, id satis est ad certo eruendam futuram eamque liberam voluntatis. determi
r. Quibus mihi videor satiseeae Binterii argumentis a ratione petitis. Nunc venis ad experimentum aequili si iis confirmatum , quae ex Monilia descripsimus .. Itaque rio experimentis quidem constare animam esse liberam Sc vera uti potentia se ad alterutram pistem pro arbitrio detexminandi, ut d cui in Psych. sq. & pluribus infra. tum confirmaturus, sed nego suntlites constare aut dari s uando peAectum aequilibrium . aut in persecto aequilibri in animam se a4 alterutram partem determinare. Tot enim in anima sunt sensat es cognitionesque - tot animi astidius & inclinationes, tot habitus a cerebro. 8c ab ipsa aequisiti, tot eorpora , quae circumfusa sunt & multis miti sisque modis varia & multiplici, intensione in ipsam adminiculo commercii se explieant , ut eum differentiae impremnam animae infinitae esse queant. aequa. litas vero una. tantum , dissicillimum sit,sae dicam sere impossibile, ut ad prae. sentiam duorum quam tum vis aequalium & similium , quorum alterutrum ipsi eligendum, proponatur, aequia iter prorsus atque similiter ab utroque se assici sentiat. Nonne illud talem fieri potest, ut alterius idea vel ob majorem cum cerebri vestigiis & animae habitibus connexionem Io. Psye. 3c 2 s. Log. vel ob aliam caussam Deo cognitam, nobis latentem, diutius & firmius prae idea. alterius menti obversetur Hoe autem nonne satis superque est ad aequilibrium tollen. dum impressionum , quae a rebus quamlumvis aequalibus & simillhus excitentur, cum hoc pacto illa se eidem menti clariorem essiciat, & ita ad objectum ab ipsa repraesentatum animam tortius alliciat. ὶ Cum Wolphius has appetitus
196쪽
regulas in Psyeholossia Empirica statuisset, animam ex duobus, quae apparen- sub specie boni, sed simuI appeti mequeunt, illud praeserre, quod speei rima
joris h. 898.; si in neutro nulla videatur ratio major interna , cur alterutrum Praeferatur , externam aliquam in subsidium vorari, quae voluntatem excitet
ad alterutrum praeserendum, ρ. si externa quoque desit, illud 'uod animae magis familiare est, ab eadem seligi , po : kio equidem Μoniliam has reis
futandi aequilibrii rationes tamquam meras nugas traduxisse. Verum' nimia vertere debebat ex altera parte parvam aliquam pro alterutro ex Propositis bonis rationem , qua accedat, saris esse ad aequilibrium tollendum,m optime Wolphius adnotavit secundum illud Terentii in Andria af . r. kena s. -- in dubio es animvis, paulo momento hue si,ue impelliνων, & ex altera hanc exiguam rationem non esse totam caussam, qua fit ut voluntas eligat in s Pra allato exemplo nummorum secundum prae primo , sed duo distingui oporistere , alterum rationem boni utrique nummo communem, qua fit ut eos a petat , alterum eam parvam rationem, quae ad secundum aeredit, qua fit ut auum primo praeponat. Cum vero Deus etiam minimas duarum rationum , quae menti ad alterutrum seligeadum proponuntue , differentias persectissime noscat, illae sunt satis, ut statuamus hane majoris sufficientis rationis regulam in animae appetitibus observari , & inde eliciamus Deum in eadem lem posse futuras voluntatum liberas determinationes certissime praevidere. Erinnec a Bossierio, nee a Monilia monstratum est animam aliquando in perseras periri aequilibrio , aut si reperiatur, eo durante ad alterutram se determina. re . Immo nee posse ab aliquo demonstrari contendo ; tot enim sunt in animis nostris recessus & latebrae , ut solus Deus cor humanum serutari possit,& omnia videre, quae ad illius appetitus ex utraque parte concurrunt ,& e rum momenta atque intensiones expendere & justa lance librarer ut non talum mirum mihi videatur fuisse, qui eontenderint intimo sensu constare an, mam aliquando aequalibus prorsus & eontrariis moment s librari , S in hoc statu in alterutram se inflectere plagam , immo etiam in eam , quae leviorubus utitur; verum etiam periculosum in hae ab ipsis iactata experientia, quae ita incerta est, maximum statuere adversus impios libertatis hamanae Lia mentum . Praeter Lesbuithim in risaei de iis Theodie o M Wolphium loco ei ta- , consule Ioannem Ernestum Gunnerum in Trin. Pbilos de Libeνtare. Ienae 3747. de hoc aequilibrio de de iis, quae cum eo eonnexa sunt, ex sementia Leibnitii enucleate disputantem in scholiis ad 73., ti multos auctores qua Catholicos qua Protestantes ab ipso laudatos I 8. Ceterum snpra laudatus Monilia in altera disquisitione quam post primam scriptit adversus Materialistas parte 4. kE . I. h. a. haec habet , ex quibus apparet ipsis in non omnino abhorrere a prinei pio suffcientis rationis, si cum Iibertate indisserentiae bene eomponatur. si Verum si quis sunt ejus verba ab
italica in latinam linguam translata ) im hisce circumstant aequilibrii λ,
quae maxime impugnari videntur, aut in aliis, in quibus voluntas eligit ope rari , aut lectas: operari hae ratyone, aut aliqua alia eidem contraria, arbitraretur aliquam semper esse sufficientem rationem, quae pro alterutra parte prae ponderaret, mihi in hoe admittendo nee minima est difficultus k eum hae tamen conditione, ut haec ratio sumiens electionis arbitrium non perimat , idest
ut in a tionibus liberis non sic ratio quae impediri nequeat , quaeque idcirco
197쪽
vesuntatem Rectoris non citerminet, aut estgat. Cum, vitis sanae doctrinarponatue in qualibet cuj Isumqηφ generis actione .ratio quaedam , quae nos ad delibera nom. determin t .' Atqu* ruspensi animi aequilibrium tollat, si modoti nobis sit residua vera illius repudiandae' potestas , ob alias rationes . quas variae cum variis relationibus meditationes, quas habitus, quas praejudicatae opiniones, passiones, inclinationes ipsae & affee us, tametsi caeci, nimis etiam aeuti iant in iniciendo, ut excogitentur b intellectu, cum volumus eas ex cogitare. Hac ratione non Mubito aflirmare principium suificientis rationis ..quod in Academiis, tantas excivit turba*i, pertinere quoque ad voluntatis actio. nes, quatenus libertas permitur. Sed haec cons adenda non est cum eo, quin non est violentum, quod est pure.voluntarium , quod. est mere spontaneum seq uia, hoc necessarium esse potest is Ist. Hactenus Monilia , qui non tantum momenti hic ponere videtur in ii . quae im altero opere H aequilibrio volantatis & ejusdem in eodem stata ele.ctio φ .s attulerat. Nςc immerito, ut constat ex iis, quae ad illius argymen ta respondimus - Nam argumentum ductum. ec statu sesi sonis, . in quot an cipites de consilii incerti non, raro, veriamur, tantum abesse mihi, videtur , ut hanc ipsius sententiam confirmet, ut potius eamdem labeiactetia Issi enim evia
cit mentem, tam diu. maneret suspensam , quamdiu major aliqua ratio- idonea. quae ipsam determinet pro alterutra parte non appareat .. Quamquam experientiai doce: mentem non prorsus diu manere suspensam inter utramque paretem , sed modo. his rationibus. ductam in hanc ,1ametsi non plene &. perfecte, propendere se modo aliis in alteram , proue modo hae, modo illae verisimiliores videntur, donec post plures in utramque inclinationes in aliqua perstat obrationes, quae magis pro illa stare sibi videntur . Ex quibus omnibus arbitror illud constare meo se exposito systemati cum tribus numero II. propositis,
cum divina, omnium suturorum cognitione, cum animae' vera, libertate indisse rentiae α cum necessitate divini concursus maxime conVenire atra Sedi ut revertamur ad Bomerium, . adverto in meo systemate nullum esse momentum in ea ratione, quam is contorquet adversus desensiores divini comitantis auxilii ibid. sed . VI. par. 22 cap. IO. num. 2. hoc sere pacto. Si actio ex. g. S. Petri Deum determinat ad dandum concursum idoneum , quo Petrus odium t moris erga Iesum eliciat, illa actio nom seret nisi actus amo, ris, quia velidi Iesum amare est idem ac amare, & esset praesens ante concursum quod ni seret, Deum detetminare non posset. Hoc autem est prorsus absurdum , quia poneretur aliquid sine divino concursu, praeterquam quod gigni non posset, quod, jam generatum sciret . Nec ajas esse amorem impersectum , qui praevertir,& divino concursu perfectum effici nam cum actus amoris staliquid simplex, cujus dimidia pars, tertia, quarta.&c. ipsa per se gigni nequit, absurdum est ponere actum amoris quam tum vis rentisium sne divino concursu . Atque haec eae ratio Bostarii, in qua nihil cst momenti adversus meam sententiam , qui pono semper actionem Dei praevertere & necessario gi-
ere ipsos animae appetitus, quod attinet ad absolutum , tendentias autem in anum supernaturale a Gratia generatas num 4. quae persectum voluntatis asisensum praeveniunt, esse assensus adeo imperfectos , ut eidem merito, ascribit non possint, . sed soli divinae gratiae , quae eosdem creat. . M. Capite vero primo ejuidem secundae partis sectionis sextae ex eo, quossi
198쪽
mus sua: pr identia hane universammmoderaret & emit, alἰam eruit ratio. nem pro clivitia praedeterminatione non dolam ad absolutum actum animae, verum etiam, ad morale, siv. fuidem diremonem, quod sertinet ad actus honos. Est enim Principis statuere quae facienda sunt', & subditos aὸ eadem dirigere, non subditorum se prius determinare, & hoe pacto Principem ad auxilium actionibus subditorum praehemium dirigere vere, in rostro systemate Deus impellit quidem voluntates ad appetendum honum in genere, sed earum directionem ad bonum ivetum , vel apparens expectat, quo easdem poeis uis assiciat, vel praemiis' pro matura 'illius , ad quod se diresterunt. Et similis ste Deus ab aeterno sese absolute non determinat ad dandum auxilium pro tali appetitu in bonum verum, sed prius scientia media' e noscit quo sub tali auxilio voluntas creata sit se diremara, tumque decerni P tale auxilium praebe. re , aut non praebere. Quo pacto Deus non rectoris animarum & actionum earumdem , sed potius executoris munere fungitur. Quo nihil absurdius dici
x 1. Ut in Ioco, de quo tantopere inter se dis,3iantur Philosophi atque
Theologi , meam expromam sententiam , primum aio duo scientiae genera in Deo esse ponenda: aliud earum rerum, quae proxime a Deo creantur, & s lum ab ipso sunt ' aliud earum, qdae solum remote, eoquod proxime a rebus creatis originem ducunt. Scientia primi generis cognoscit ex. caussa vim motricem in corpore, quam ipse solus ereare potest &'conservare β. 42. 8c sequont. scientia vero secundi motum, qui remote a Deo Ec proxime a vi motrice creata pendet. Hoc posito vel Deus ab aeterno est crevit creare res, ex
quibus aliae pendent, vel non ' si deerevit, haee scientias est visionis non se. lium primae rei, verum etiam secundae, quae a prima ducit originem, nisi quod alio modo videt primam ex decreto orituram , alio secundam , idest primam proxime, secundam remote di adminiculo primae. Sin minus , est pura scienotia simplicis intelligentiae non solum primae rei, verum etiam alterius . cum enim nullum sit in Deo decretum creandae primae , a qua secunda oritur, utpote quae a Deo proxime oriri non potest, prima est solum possibilis, & si haec est hujusmodi, multo magis est solum possibilis secunda, quae sine prima
esse nequit. Unde si nullum in decretum creandae vis in tali corpore , & ideo vis non est futura , sed solum possibilis , multo minus erit iururus motus, qui ut sit hujusmodi , non solum decreto Dei habet opus, sed etiam Ni motrice. Quare non video necessitatem inducendi pro hisce propositionibus hypotheticisi talis foret vis in taιi corpore , ratis exsisteret motus, aliam scientiam mediam inter scientiam simplicis intelligentiae, quae pertinet ad res solum possibiles,& inter scientiam visionis, quae ad solum absolute futuras, nisi quis velit hanc scientiam .ponere in omnibus possibilibus etiam iis, quae proximam a Deo dueunt originem, eo quod fieri possunt similes conditionatae enuntiationes. Si Deus eam po dem rem ereare aeremisset, illa res esset sutura. Quamquam denomine non valde contenderim. dummodo res eonveniat, illudque maneat fuistura secundi generis remote a divino decreto , proxime a rebus creatis pendere.
23. Quod dictum est de corporum motibus, id aliqua ex parte transferri potest ad appetitus directionem erga hoc potius bonum , quam erga aliud quodcumque. Nam uti sine vi motrice a Deo creata motus in corpore esse ne
quit, ita sine appetitu a Deo genito in anima erga bonum universe anima
199쪽
non potest se in hoc potius bonum . quam in aliud dirigere. Est tamen Iulud discrimen , quod posita vi necessario sequitur talis determinatus motus, i sita vero ui tendendi in bonum universe necessario non sequitur directio aut in bonum verum aut in apparens , sed solum certo versus eam partem , quae pro se habet majorem rationem. Quamobrem ad eum finem, ut anima certo asseruiatur tali bono, opus alio non est nisi ut reperiatur in eo statu atque in iis circumstantiis, in quibus si major ratio pro tali bono appetenis do , quam pro alio quocumque. Cum vem in Dei potestate sit animam eo locare in iis circumstantiis. in quibus rite bonum majorem habeat rationem, cur appetatur. quam aliud quodcumque , non video quid in hoe systemate dea siderali possit ad eum finem , ut uere dieamus Deum omnes futuras animarum
actiones prospicere, & ipsus esse easdem ad eas dirigere operationes, quas i se vult. Q iod enim Deus in systemate Thom istarum praestat vi in anima creata. quae appetitum in pale bonum naturaliter essicit, illud obtinet in nostro adminiculo maioris boni, sive majoris lassicientis pro tali bono rationis, quae in directionem appetitus ad tale bonum solum moralem habet influxum. Ex quibus apparet nullam in nostro systemate dari scientiam qua primum Deus cognoscit quid voluntas sub tali auxilio electura sit, & deinceps tale auxialium praebere, aut non praebere decernit, quia defendi potest Deum ab aeter no decrevisse creare in anima talem erga bonum in genere appetitum, Sc p nere illam in talibus eircumstantiis, in quibus foret major ratio appetendi
aliquod ex pluribus, & in hoc decreto Deum certo & infallibiliter praevidisse
futuram animae electionem. lx . Quamobrem nisi valde salior, quae praedestinatio animarum ante praeviasa merita ad vitam aeternam , & alia senilia Scholae Thomisticae dogmata ex eorum systemate consequuntur , eadem in hoc quod amplexus sum , defendi posse mihi ividentur. Si enim natura prius est sibi proponere finem , quam media ad finem consequendum idonea . dicendum est Deum ante decrevisse quoiadam ex spiritibus a se creandis aeterna beatitate donare, quam media ad illam comparandam accommodata decerneret. Quae media suum finem certo, licet libere . consecutura, in sententia Thomistarum sunt Gratia ex sua natura effinciens appetitum erga bonum verum , in nostra vero sunt Gratia & simul maior ratio lassiciens pro illa parte, quae respicit bonum verum . Ex quibus mihi videor iure ac merito posse colligere gratuitam praedestinationem ad Gloriam Malia decreta his similia posse in hoc systemate propugnari. Quae eum ita sint, constat nullius esse momenti contra me rationem a Bossierio allatam , quae maximam habet adversus systema ab homine consulatum animarum, quae iupersecto aequilibrio rationum inter duo opposita bona saepius in alterutram par tem se dirigunt, immo etiam in eam , quae minori utitur sussicienti ratione
as. Multas alias pro physica praemotione Bossierius prosere rationes, quas in meo systemate mihi videor facile posse resutare. Operae pretium arbitror aliquas hie referre. Sectione I. cap. s. hane rationem ducit ex rerum conseris vatione. Deus animam creat in omnibus momentis, in quibus exsistit, quia
non est nisi quia Deus eam esse voluit, nec esse pergit, nisi quia Deus pergit velle ut sit .. Ergo Deus in quolibet temporis puncto eam talem conservat qualis est in eodem. Ergo in ipsa gignit omnes ipsius modificationes. Ex quo
200쪽
quo fit ut Deus non solum rationes appetendi, sine quibus nihil anima vult, sed etiam ipsas voluntatis determinationes operetur, & gignat non solum antismae essentiam , sed etiam ipsius actiones atque determinationes, eoquod hae sunt aliquod ens, quod solus Deus creare potest . ias. Malebranchius in opere insteipto Re xlam sue Ia Premotion P0sq. a
Paris. III f., quod is adversus auctorem conscripsit, multa involvit pag.& sequentibus, ut huic satisfaciat dissicultati, proptereaquod eadem magnum habet momentum in hominis sententia, qui vult caussas creatas esse causias M. casionales, Deum autem solum esse veram caussam omnium non .lum suta stantiarum , sed etiam mutationum, quae in suhliantiis uiuueniunt. Ego vero, qui non solum in animabus . verum etiam in eorporibus, vires asendi tamquam accidentia absolitia a mutationibus i s tamquam a relativis distincta pono, sic paucis & praecise respondeo. Ratio a Bourseris producta & a me quoque in superioribus uiurpata suadet quidem vim appetendi & absolutum actum appetitus debere creari & conservari a Deo, atque idcirco essicaciter gigni , non autem evincit relativam ejusdem actus sive directionem appetitus a Deo ereati & e servati simili ratione a Deo fieri. Nam relativa proxime a Deo creari, conservari. corrumpi , aut variari non possunt, sed solum absoluta, ex quibus postea relativa oriuntur. h. o. Ont. Quae relativa si ita sunt comis parata . ut prorsus determinata sint,& unum tantum determinatum ex absolutis exsistere possit, creatione ablolutorum & haec quoque necessario oriuntur ;si ita sint comparata , ut aut unum aut alterum ab iisdem ab lutis oriri posis sit, tune libere ab iisdem procedunt. & in potestate rei absolutae a Deo crea. tae positum est alterutrum ponere. Primi generis est vis motrix , quae motum
per unam tantum rectam versus unum tantum determinatum punctum iacorpore essicit. Secundi generis est vis appetendi bonum in anima a Deo creata , quae essicit quidem appetitum determinatum in bonum , non in maa Ium, sed ita indifferentem ut anima illum dirigere possit ad hoc potius ex objectis, quae ab ipsa ut bona percipiuntur, quam ad aliud. duamobrem ta tum abest ut relatio sive directio appetitus ad hoc patius objectum , quam ad aliud . a Deo creari debeat, ut neque proxime creari possit. sed ex vi abs tuta proxime a Deo genita exsistere debeat. Simul ac vero absolutum appetiatum a Deo genitum atque creatum anima ad hoc potius objectum . quam ad alterum dirigere potest, quin haec directio a Deo proxime creetur Sc conseris vetur, nihil est momenti in ratione, quam Bout serius duxit a necessitate creationis atque conservationis cujuscumque rei, pro physica praem Itione, quae in ipsius ae Thomistarum sententia non solum ab lutum actum. verum etiam relativum. si de actibus bonis agatur, essicaciter gignit et . Ex quibus principiis facile eruitur solutio alterius dissicultatis , quam Μalebranchius pag. Io8. ex Boursierio excerpit, quaeque in hoc posita est. Amor certe non est nihil. Ergo est aliquod ens. Quare amor ducenties, tercenties 3cc. Hiero major plus entis in eadem ratione concludit. Inde vero colligitur augmentum animae in gradibus entium, quae ipsa prosecho creare non potest. sed .lus Deus. Plura Malebranehius respondet. sed prorsus salsa defectu verorum Μelaphysicae principiorum , & haec duo praesertim e naturae sinu petita:
alterum pilam, quae velocitate centies majori cietur, non habere plus entis, Quam si qui e curet: alterum materiam sine ulla malitatula multimodis variare