장음표시 사용
251쪽
.ctiones humanas non esse intrinsecus honestas aut turpes,& earum honestatem &turpitudinem extrinsecus esse petendam ; atque ob hanc caussam carpunt eomis munem Scholasticorum lententiam, qui hane internam actionum moralium honestatem ac turpitudinem agnoverunt. Verum nee primi, nec tertii in hujus loci reconditiora satis penetrasse videntur. Nam pro certo & explorato tenenis dum est & Dei voluntatem esse hanc moralium ac Vonum regulam , ad eout sine cognitione ejusdem nulla vera obligatio in hominibus esse queat, nec ideo ulla vera amo moralis; & humanas actiones esse intrinsecus & necessario aut honestas aut turpes, & alterum cum altero noquaquam pugnare. Primunx
constat ex iis quae in superioribus disputata sunt, quorum summa in eo posita est, ut soli Deo tamquam vero Domino dc superiori obedire teneamur, &nostras voluntarias actiones ad ipsus voluntatis normam exigere, fi eam nobis manifestam secerit. Secundum autem ex eo , quod altera ex parte liberae hominum voluntates non exsistunt nisi ex hypothesi, quod Deus illas exstare Iibere voluerit, di ex altera quamvis divina voluntas circa res ereatas absolute
libera sit, tamen ex hypothesi quod homines tali cognitione talique libero
arbitrio. donatos cieare voluerit, necessariis velle debet, ut quasdam actiones. quarum aliquas in antecessum commemoravimus, tamquam rationi consentaneas exerceant; ab aliquibus autem tamquam a ratione dissentaneis abstineant.
Quare voluntas Dei & libera est , quemadmodum est opus ad legem pro libe. xis hominum voluntatibus. sanciendam .& necessaria, quemadmodum necesse est ad eum finem ut ea lex sit naturalis .non positiva, Sc actiones illi convenientes snt natura sua Sc intrinsecus honestae, actiones ab illa abhorrentes sint similiter turpes & malae. libera absolute, quatenus Deus potuit creare di non creare tales homines, & ideo potuit absolute aut veste ut hanc Iegem observa. xent, aut ab hac voluntate abstinere; necessaria hypothetice, quia si creare v luit , velle quoque debuit , ut ad alias actiones exercendas se ad alias vero omitia tendas sua libertate uterent ut . Ex quibus fit ut in actionibus tam lege naturali praeceptis aut prohibitis, tam lege positiva tota obligatio pendeat a divi na libera voluntate, in qua utraque lax. posita est, sed cum hoc discrimine .ut in lege naturali si quidem ea voluntas absolute libera, non hypotheticeri in positiva autem utraque libertate donata sit. Ex his etiam fit, ut actiones lege positiva prohibitae , sint malae quia divina voluntate prohibitae, non prohibitae , quia malae, ut eius pomi in Adam ς actiones autem lege naturali snt malae & turpes ob utramque rationem, & quia dissentaneae a recta ratione,&quia vetitae a Deo ..i7. His tamen refragatur Buriam achius in excellenti libro inserino Prineipes
contendit ex sola ratione, quae aliqua fieri praecipit aut prohibet, veram nasci obligationem aliquid committendi aut omittendi, etiam fi nulla divinae volun. satis cognitio aut ratio haberetur, idque hac ratione suadere conatur. Obli gatio universe est Uiqua libertatis restrictio , qua fit ut cum homo possit aliquas exercere actiones. aut omittere , debeat aliquas aut solum exereere, aut selum omittere . Est autem aequum & justum ut homo ratione praeditus rationem sequatur in suis actionibus, sive ut eas exerceat, quas esse intrinsecuvhonas & honestas ratio docet eas autem omittat, quas esse intrinsecus malasti turpes eatim ratio demonstrat Sunti vera multae ex hujusmodi.actioni.
252쪽
bus, quae intrinsecus bonae & malae tognoseuntur sine ulla ad Deum reIatione. Ergo constat quod ab homine propositum est. Verum ex iis, quae in anteceia sum disputavimus, constat sine cognitione Dei aliqua fieri praecipientis, aut prohibentis , idque propositis bonarum & matarum actionum premiis & poenis, unam cuique restare suarum actionum regulam, quae a lege naturaIi nimium abhorret, consecutionem suae utilitatis suique commodi & boni, & fugam sui mali & ineommodi sine ullo ad alios homines respectu aeto. Cum verois p me areidat ut leae naturalis praecipiat aliqua praestari in aliorum auxialium , quae masno incommodo sunt, ali ua omitti ad evitandum aliorum mais Ium , quae maxime utilia Sc commoda sunt, sequitur hane regulam , quae tu lata Dei eognitione reflat in homine, idoneam non esse actionibus hominum dirigendis,& ideo verae di propriae obligationi inducendae. Qua de re audia
ma auctorum contrariae 1ententiae difficultas prorsus labefactatur. 18. Ad alteram difficultatem quod attinet, pnaeter ea, quae in superioribuτ disputata sunt, adverto Barbeyraeum initio praefationis ad librum Pus endossit de Iure naturae δ: Gentium a se in gallicam linguam uersum 8c Schwaratumeitati, libri pluribus locis & Elem. r. p.. I. tit. I. Instri. 3- 3. ubi agit de principiis lumine naturae notis circa Deum di beatitudinem hominis. pluribus
docere cognitiones de Deo, tamquam auctore rerum omnium atque optimo e
rumdem moderatore ae justo bonarum atque malarum actionum vindice , deque multis moralium actionum tum erga Deum , tum erga se ipsum, tum erga alios homines principiis esse adeo elaras Se cuique de vulgo satis ratione& reflexione utenti acquili tu faciles , ut nisi quis se passionibus libens ae volens abripi sinat & obcaecari, non possit sola attentione at aspectabilem hune mundum , & ad ea , quae in se ipso, animadvertere facile potest , easdem non comparare, ideoque ignorantia excusatione digna , quaeque a Theologis dicitur in vincibilis, circa easdem dari non queat. Ex hac autem Dei & praeceptorum moralium , quae Deus observari vult, cognitione, quae in omnibus reperitur, fit, ut quisquae pluries eognoscat in transgressione legis naturalis etiam divi. nam offendi voluntatem , atque idcirco verum committi peccatum adversus eum, cui tamquam auctori & Superiori obediendi lege tenemur. Quamobrem etsi aliquando ulu veniat ut quis legem naturalem transiliens ad Deum & ad ipsius voluntatem reapse non advertat , virtute. tamen illam se violare noscat,& vero peccato se obstringat. L9. Recta vero ratio, sive rectae rationis praescriptio atque disiamen , ut Scholastici voeant , non est ipsa lex , quae nos vere obligare possit , eoquod non est aliquid nostra mente majus atque superius, cui ipsa obedire debeat, sed est medium quo Deux utitur ad suam voluntatem hominibus declarandam. Quamquam alii eam sufficere minime volunt, & ajunt in subsidium vocari oportere revellitionem praecipuorum Philosephiae capitum , quorum cogniti rum Deus ipse pere se eum. Adamo communieavit ,& Adamus ad omnes munis
Ei nationes geri suos filios transfudit. Qua in sententia suit Cl. Αb. Potinus,
253쪽
qui hunc locum diligentissime & maxima eruditione persecutus est praesertim in secunda editione, quae post ipsius sata adornata est, libri de Iuris Divinio Naturalis Origine Brixiae I7ὸr. Quam sententiam alii moderantur , dumajunt solam rationem idoneam non fuisse ad summas & praecipuas Philosophiae veritates detegendas, sed opus fuisse proxima Dei revelatione, quae quid foret
pro vero tenendum, determinaret ' veritates autem a Deo proxime revelatas
etiam naturali ratione posse ad evidentiam ostendi. Id quod tum a nemin jure ac merito negari potest, tum satis est ad retundendox hominum impiorum conatus, qui nullam haberi naturalem legem contendunt. a. o. Quo loco juvat aliquid animadvertere circa controversiam, quae duobus ab hinc annis multas Veronae turbas civit. Cum Doctor Francestati in Vero
nensi Seminario Philosephiae Prosessor doctas quasdam de Iure Naturali theses. an. I76o. edidisset, & publicae disputationi proposuisset, Cl. Antonius Monta-upri Comes. epistolam aduersus aliquas ex ipsis conscripsit editam Veronae sine nomine Typographi hoc titulo, Lettera det Conte N. N. Patrixis Veronese ad uosso mico rona 2 . Ag. 276o. Franciscatus suas. theses erudite destodit libello inscripto pologia deue tes disese neI Uen. Seminario di Verona. L' anno 176o. presso ia o lino Caratione . cui Μontanarus anno sequenti objecit hunc
alterum non minus eruditum in quo nomina exprimuntur auctorum, qui in
να contra is Tes Upose uel Seminario di Verona tutorno: H: Sisemi deI Gius Nariturale. In Verona I76 I. per Mareo: Moroni. In hac autem controversia , de qua ultro. citroque alia conscripta suerunt, si meum inter duos eruditione &doctrina. praestantes viros judicium interponere. licet,. primum statuo Deum non .
solum esse principium ut ajunt, humani juris constitutivum ἡ sed etiam hujusmodi, ut sine cognitione Dei aliqua sua voluntate praecipientis, aliqua V ro prohibentis , 3c premiis ad prima invitantis, poenis autem a secundis d terrentis, nullam Atheus tussicientem habere possit rationem , qua se determinet ad omnia erga alios homines ossicia praestanda in iis eventibus, in quibus ut eadem servet, suam utilitatem postponere debet suisque vehementioribus
appetitibus adversari; ut aeto. docuimus : rationem autem naturalem esse quidem unum ex legis naturalis principiis, sed non lotum,. verum una cum divina voluntate , proptereaquod ad legem naturalemi duo requiri jam ostendimus & vqluntatem superioris , . cui obediendi lege teneamur, aliqua praecipientis aut vetantis, & res, quae aut cum ratione naturali.& natura humana ita consentiant , aut ab eadem ita dissentiant, . ut Deus nequeat aut illa non praecipere, aut hac non vetare. Quamobrem licet in . summa. quaestione a mntanam discedam , tamen a j o non sine ratione pag. 9. Responsionis ab eo carmpi hanc legis naturalis a Franciscato traditam definitionem, non esse dilumen tionis naturalis , Ied rationale imperium Supremi Ensis , quo υelis Mi subditos uti in actionibus suis regendis , ea de caussa, quod haec definitio etiam in legem divinam positivam ad amussim quadraret: cujus in locum, substituenda est altera, quae & praescripta naturalis. rationis, .&divinam voluntatem complectatur ; cujusmodi est ea quam affert SchawrEius supra. citat. lib. p. I. tit. a. Instrue. 2. 2. quae s. : ordinatio.ditanae sapientia, per dictamen θntexaeseos, na- Ara rationali impresum, qua dirigituν ad Mem suum ultimum, per medio ne
254쪽
elacla ransequentam, in qua explicanda praesertim docet ea contineri differen. tiam inter legem naturalem , interque postivam divinam , in eo maxime positam, quod primo actiones praeceptis Maturalis legis assi antihus imperatae neeessariae sunt ad finem consequendum, non vero actiones legis divinar positivae I deinde actiones trima lege prohibitae sunt ita a ratione disientaneae, veneque Deus illas permittere possit, actiones vero secunda ipsae per se lane
at . Nee hiae sententiae quod naturae lex in Dei voluntate nobis Per ratio. nem declarata statuenda sit, refragatur id quod Grotius primum 3c deinde Fuffendorfius constituunt, hominem quidem non solum erga aliou homines, ve rum etiam erga se ipsum & erga Deum quaedam officia praestare debere, sed primum tantummodo esse subjectam scientiae legis naturae materiam , secunis dum autem S tertium ad Philosophiam Moralem ti ad Naturalem Theol giam pertinere. Ex quo deinde colligunt opus non esse ut legis naturae ossi. eia a divina voluntate reeetamus, sed satis esse eadem collisere ex alio ratio nis lumine nobis noto principio, quemadmodum est illud locialitatis, sive naturalis & insiti hominum ad vitam in societate degendam appetitus ex magna hujus societatis necessitate & utilitate geniti, ex quo uno citati auctores omnia hominum aliorum erga alios ossicia derivant. Ad haec reefellenda nune mitto, quae adversus Grotium & praesertim Puffendorfium & ejus systema D. xis Naturae & Gentium ex ipsismet auctoribus Protestantibus, uti Leibnitio, Mernem, Hemmerichici Puffendorii enucleatore attulit Schawreius in Proleg. de origine Iuris Nat. & Gen. V. resp. f., itemque Samuel Co ejus in dis fert. procem. I. tom. V. Operis Grotiani de Iur. Bel. & Paci editi Laus 17sq. cap. a. sin. 3. & tandem Hei nectus tom. I. operum ejusdem in octo tomis edit. Ge v. i744. in Elem. de Iur. Nat. Sc Genti cap. I. N ajo me his litem non movere quod attinet ad primarium scientiae juris maturalis objectum, pro is proptereaquod eum haec res magna ex parte pendeat ex cujusque arbitrio, qui sibi pro fine primario hanc potius rem, quam aliam, contemplandam libere pr ponit ε. 7 I. n. 2. Log. non negarim posse aliquos sibi pro fine Se objecto pH-matio solum ossicia hominum aliorum erga alios consderanda proponere, &hane considerationem scientiae legis naturalis nomine appellare ἰ aliquos vero pro arbitrio etiam in hanc cognitionem ossicia hominis erga Deum di erga seipsum includere. Id vero quod eum Schainretio, Cocceio aliisque recentiori ribus qua Catholicis, qua Protestantibus, non assentior Grotio 3c Puffendoris fio, hoe est posse homines sne cognitione Dei, di ejus voluntatis aliquid praeis ripientis aut vetantis cognoscere aut in principio socialitatis aut in aliquo alio
principio se lege teneri praestandi aliqua aliis hominibus ossicia, idque propter
rationes quas in antecessum proposui. Quamobrem etsi cum citatis auctoriis hus scientiam juris naturae iis limitibus coerceremus, non tamen sine cogntistione Dei ejusque voluntatis hominum aliorum erga alios ossicia cognoscere
aa. Quibus ita expositis facile est resutare impia circa morales actiones systemata. Primum enim adversus Hobbesium di alios patet quemlibet, antequam homines pacta & societates inirent, non habuisse liberam facultatem quidlibet agendi etiam contra ceteros homines, dummodo ipsemet id esse sibi utile judicaverit , δέ unam malae di injusta actionis, bonae & justae originem non fuisse
255쪽
pacta 8c conventa, quae inter eosdem intercesserunt. Quilibet disiae naseitur, ea persectissim ratione . quam Φ.2os. n.2. exposuimus, subditus Deo, & idcircorime tenetur ea faciendi quae t ple vult, & ea omittendi, quae idem prohibeto
non solum quod attinet ad ossicia erga Deum ergaque seipsum , verum etiam quod ad ossicia erga alios homines, iuntque plura, quae ita rationi content nea sunt, plura quae ita dissentiunt, ut neque Deus ipse a Primis praeeipie dis . a secundis autem vetandis possit abstinere n. Is . Nec alat Hobiasvis ho4minem ita natura comparatum esse, ut quemadmodum lapis ad eentrum se
tur, ita is necessitate compellatur ad id quod apparet sub specie boni appetendum ; ad id vero, quod sub specie mali, fugiendum. atque idcirco suam
utilitatem omnibus aliis posthabitis quaerat. Nam ex altera parte jam adve sus eumdem auctorem planum secimus hominem, quamvis ad bonum in genere necessario seratur, tamen ita esse liberum, ut hoc potius particulare bonum , qaam aliud quodcumque, prosequi possit; & ex altera etiam docuimus tum duas esse in homine cognoscendi ficultates . alteram partis inferioris , qua cognoscit quid sit bonum aut malum, quatenus jucundam aut molestam sensa. tionem vel imaginationem in anima excitat , alteram superioris , qua intelliingit id quod sibi bonum aut malum est, quatenus anima facultate reflectendi &ideis universalibus res expendit . tum veram hominis utilitatem illam non esia se , quae ex fruitione bonorum brevis hujuste vitae , posthabitis divinae legis mandatis . percipi potest, sed illam , quae polita est in fugiendis alterius imia mortalis vitae malis & in bonis ejuidem consequendis , quae post hane hrevi amittendam vitam impiis Sc justis relervari divina Providentia in antecessum Ostendimus 3c Is. Psych. Haec autem vera 3c aeternum duratura bona dc mala quisque sibi animo proposita habens, coercere potest Sc illos animi .appetitus quibus se abripi sentit ad hujus vitae bona utcumque sequenda etiam contemtis divinae legis praeceptis , dc se excitare ad eas actiones exercendas . quae quamquam suis appetitionibus suaeque praesenti utilitati adversari experia tus, tamen animum intendens ad premia futura, cum sua vera utilitate esse conjunctas in cognitionem facillime potest venire. 23. Sie eruto Hobbesiani systematis fundamento, alia quoque omnia eodem innixa labefactantur Sc corruunt. Et revera quis aist iis naturalibus legibus obnoxium hominem a D. O. M. conditum fuisse, ut quisque adversus alios itum suscipere posset. Sc naturalis hominum status belli mutui foret Nonne potius dieendum est optimum δc benignum Patrem talem hominibus dedi Lia legem , ut non solum te ipsos, verum etiam di alios sui similes diligerent. eosque sua indigentes ope juvarent Τ Quod si ad haec infirmanda eum homine inducto a Dideroto num. 7. interrogaret, quid aliis deberet, qui omnibus omnia permitteret, δc nihil ab aliis postularet plura responderem. Primo enim fieri potest ut aliquis in imminenti versetur vitae dii crimine, ex quo illum ego iacile & sine multo meo incommodo possim eripere; quo in eventu tametsi nihil ab aliis postularem, Ac vitam ab omnium hominum consuetudine& societate sej unctam degere vellem, ut contigit illi solitario ad eujus in suis Iam appulit passa naufragium dc ejus opem implorans puella, tamen divina
lege, quam in animo impressam sentio, cuique me obtemperare debere cico gnosco, tenerer ad auxilium eidem praestandum . Deinde me multa meis parentibus & educatoribus debere cognosco . Nam ut taces in de vita, quam ab
256쪽
iisdem aleeni, ex iis, quae in Psychologia 3.1 ao. n. s. disserui, Intelligo me sine
aliorum dita plina eonvenientem membrorum usum , habitum loquendi ad tam multa vitae commoda necessarium , & praesertim rationalis vitae exemitium
aequirere non potuisse. Si tot ab iisdem aecepi beneficia, quid ni debeant iisdem stliquid . rependere, si opus habeant Si enim assentientibus Epicuro. Hobbeso, Μontaignio, aliisque non paucis, en voluntario & explicito pacto intee homines inito quaedam oriuntur obligationes ad aliquas actiones praestanis das , ad aliquas vero omittendas : ex implieito , quod Parentes & edueatores inter atque eductos intercessisse dicendum est , nulla ne obligatio in seeundi orietur Quid, habet praeeipui fidelitas ex pactis explicitis exsistens, ut homines alioj cum aliis obligare possis. quod non habeat grati tuas ex tot acceptis beneficiis ducens originem λ Si horum principia consulamus Philosophorum,
una utilitatis ratio caussa fuit, quae ut nomines impulit ad pacta ineunda , ita emit : d eadem servanda ' ex quo sequitur ut si haec utilitas interdum cesset, etiam obtigatio inde prolacta cessare debeat, cum uti nihil inei pere deberabsiue ratione, lita nihil sine illa permanere queat. Verum haec eadem utiliis eas reperitur in rependendis beneficiis, quae ab edueatoribuq aceepimus . e quod homines ad educationem aliorum alliciuntur, quam magno humani generis damno omitterent, si nihil sibi ab eductis pro tot exanthiatis laboribus deberi persuaderent. sin autem ad nostra eaque vera principia animum atteo. damus , ex divina, lege non selum eruemus obligationem fidelitatis, sive servandi pacta , quae cum aliis inivimus, verum etiam gratitudinis . sive remunerandi, quantum possumus, beneficia, quae a parentibus.&altoribus areepimus.
Ergo ante omnia pacta obligationes aliorum erga alios exsistunt. Tum ante rerum divisionein, quo in statu omnia erant communia, fac me agrum occupata se a nemine praeoccupatum , eumque meis laboribus excoluisse, alium autem
posse suam sustentare vitam alterius agri adhuc vacui occupatione & cultur quis time mentis megaverit ex illa naturali lege alteri ne fueris quod tibi naumis fieri, consequens esse, ut alter non queat fine injuria me ex agm detur. hare , Ac laborum meorum fructus eripere Quod si multos in eadem regionesne ulla rerum divisione homines esse ponamus, nee in hujusmodi eventu naturalis eorum status eiat mutui belli, propterea quod divina lege , qua quisque suam & aliorum uitam conservare debet, quisque tenebitur ad . aliquod eum
aliis pactum ineundum , cujus virtute fiat , ut vel agris in communi relictis di omnium industria exeiatis fructus ad cujuslibet vitam sustineadain ke ees Darii dividantve, vel agric ipsis ante divisis quisque suum excolar, Se ex .iosius fructibus visam lustentet. Si vero divisioni non assentiantur, vel nemo suum eidem praebet assensum, vel aliqui tantum ; si nemo, justum bellum inde nequaquam orietur , eoquod singuli divinae refragantur Iesi , quae commodam rerum distributionem peaeeipit: u aliqui tantum, alii divinae legi quantum in ipsis est , obtemperantes justum ad verius primos uum ad eos cogendos suscipere possunt: sed illud non erit primus ille pacis status, quem naturae auctor in iater homines esse a principio voluit, sed solum secundus ex necessitate ad aliorum vim propulsandam sulci piendus . t 24. Quod vero n. 6. deducit de imperante , qui soli Deo aliquid debeat, nihil civibus, nimium adversari mihi videtur iis, quae in antecessum cons iis uerat. Nam si omnes in ejusdem sententia sunt natura riuales. & pacta ia.
257쪽
ter ipsos inita servare teneritus . quid ni Princeps teneatue pactis, quae eum iis, qui se ipsos voluntarie sibi submiseriint . inivit tum temporis, c- ali omnibus arat morsus aequalis Unde ne privatus homo majorem acquireret pis. test in aliis auctoritatem . quam liberat aequalium hominum volunIMes ανδ ipsos eidem certis sub conditionibus attribuesunt 3 Est ne latita inter inoctionem Principis, di summae in omnibus lice tia conet aem naturalis ne cessitudo, ut si alterum etiamsi certis limitibus conge ix verbis coercitam homines voluerint, alterum quoque debuisa velle disendi sotὰ Hobhesius te non docuit, nee alius docere potest . cum planum sit haminerat libera agendi saturo do sum . posse illa s e spoliare in aliqui et, is alterum homi nam transferenda, non vero in aliis. Ex quibus omnibus planum fiε lystema Hobhebanum este prorsus ex lad odum 2s. Num venio ad uularcuum, ad cujus in jure naturali definiendo & exia
plicando se Mant m ad exameta revocandam uoci aegrediar dirimem magnam, illam latar Iutis Naturaru auctores controversam arrea primam emis stativum ut riunt, ubi emi pri Uiurnia Varias Scriptorum opinationea videre A ςt -- Schwaretium citi opere p. I. Ea apud Samuelem Coemium tom. v. v. supc citata, Geotiensem in Iactis int. Iom. cap. de Princip. Leg. Nat. , quorum. primus in definiendo hoc primo peiachpici, sive regula dc noema rundamenta E, ex qua intelligatur quaenam rectae rationi simplicitet cooistanea talis quaenam dissentanea, sic ut ab auctore Maturae pnaecepta vil prohibita, id qua. justa uri injusta ,. honesta ves Iurpia. aequa, vel iniqua, baud sal Ism concesta, via etiam permissa, sive i Maeremia censeri debeant. Ioco citat. quaest. rei p. I. st enuntiat huiusmodi principium: fac vel omitas ea. qnae ex ramora Deo, tibi o proni o nam Iisar debiso , b c ase ad felicitasem natura ratia iapropriam macessaria vel facienda. υσι omitterida sunt; me δορ ρν cipia lis uvia versa natura pendet. dis fici uriae a tuo postiva sequem resin: lecundus autem citato loeci dissertatione proce mali duode ima cap. s. sa hoc esse statuit Ia a βι- ω quae I bi av. Verum hisὶ mihi necesse oon est rem tant m complect i , propterea quod ad resurandam in deroti calumniam satis est illud c gnoscere , quod ex superioribus liq et , ratione naturali perspicuum fieri multas nostras actiones, quae aut inum, aut nosmetipsos. aut ceteros bominea respiciunt , aut tamquam naturae hum me cossentaneas ella necessariis exercendas. aut tamquam ab eadem dissentaneas necessario omittendas admut nec ipsemet
Deus ab iis praecipiendis, ab his vetandis potuerit abstinere. Quamobrema .ctores, qui primum ius naturiae definiunt per obligationem exercendi primas actiones. & omittendi secundas, & deinceps quales seu utriusque generis praecipuae acturres , quod pertinet ad tria recensita objecth, ratione naturali demo strant, u prosecto nec circulam, ut is putat, absolvere H lum dicendi sunt. in quo nota revolvitur nisi qui primum me secundum , di deinde secundum explicat per primum , 26 l. Los. Dest definiti em afferrei, quae rei definiatae naturam Iub oculos non ponae. Nam quod ab homine ad suam compro. handam sententiam allatum fuit, depromtum ex hypothesi illius , qui vitam agere solitariam velIet. & nihil ab aliis accipere, paulo ante dilutum est ita rationibus, quod & essent in hoc homine residua necessaria ipsius erga Deiam atque se ipsum ossicia, &. multi contiogere pollent euentus, io quibus ad alia qua etiam erga alios homines ossicia praestandae ob legem an alam ire divi
258쪽
na eaque hypothetice necessaria volantate positam obligaret M. - 26. Ad illum uero, qui apud Diderotum se immaniter ratiocinatur, Scut fibi consulae, suasque utilitates voluptatesque pro ree, & molessim ave eat, se impelli expetitur ast erudeles erga alios aditones atque ad ipsam ali rum internecionem , intra rationis 3e humanitatis limites coerceudum, generalis human, generis voluntas, sive omnium consenius nationum aliqua ex par
te iuvat quidem , sed ipse per se sitis non est- Quem enim aliorum sui si, milium judicia deterrere possunt ab iis actioribus, in quibus exerrendis suum
esse positum bonum iraimo sentit , ire omittendis suum malum . si nullam ii. meat poenam aut ab aliiv,mquod eas a lines clam potest pstirare , aut a Deo, proptereaquod legem ab ipso statutam exercendi aliquas actiones, 3c alias omittendi, & premia in altera. beata vita. prunis proposita, & poenas in sui re miterrima. pm set undis infligendas protius ignorat λ Qui vero naturali ratione novit legem hujusmodi & premix ae poenas , quibum confirmata fuit,
facile potest Ze tognitione suae obediendi suo Auctori oblig tionis 3c spe suturorum permanentium, bonorum, ae metu similium malorum se continere in
officio, & praesentes utilitates de poenaes, ac praesentia damna di incommoda eontei mere , ne Dei legem transidiat, δc ne multo maioribus se priver bonis. 8t multo, graviori sus malis se objiciat o in vero in hae divitur legis . 8c al. terius vitae premiorem atque poenarum tersuasione se magis confirmet, non parum conducit 'omnium sere nationum in eadem persuasone consenses, qui hae de eaussa , non ipse me se homines in officio continere otest. Ex quisbus patet quam perperam de Iure Naturali disserat Diderotuso 27. Nunc vi mamus, an rationes melius subducat Helvetius . Gm Grotius
Ac Pumendorfias ire suis de Iure Naturali, libris solum ossicia exterea hisemin hominum erga alios mi proposuisseat, multi ex ipsorum se la exotti sunt , qui ob praetermissa hominis erga Deum 3e erga se ipsum officia ilis acerri. me aecusarunt, tametsi iidem profiterentur se noni negare hujusmodi DHeia, sed ad Philosophiam Moralem in qua de virtutibus 8c vitiis universe disse. ritur rejicere n. ar. Quid vero, scripsissent adversus. Helvetium , qus primuim absolutam virtutis 3c vult notionem Platonicorum somniis niti assimae n 8. 3c deinde nulla facta Dei mentione generalem virtutis notionem ponit in deusderio universalis selicitatis, indeque eolligit publicum bonum esse virtuti objectum, dc actiones, quas illa praecipit, este media , . quibus eadem utitur ad hoe obtinendum num. Io. atque bonitatem propositi in tonstanti positam desiderio selicitatis hominum', sive in voto simplici universalis selieitatis, aliud non
esse contendit, num. r. quam commentum plarent eum ' Μu Ira hic ego non roseram, ad hominem resellendum , proptereaquod jam latis resutavimus, eum impium expendimus systema Hob si, cujus principiis Helveriana consentium Fatetur quidem Helvetius se mediam quamdam tenere sententiam inter illas duas, quas num P. ex eodem explic vimus: δc a principio tenere viderar, dum virtutem ab arbitrio simplidiem pendere negat; sed tandem eodem revolvitur, ae Hobbesius , 8c palam amem at nullam ante pacta & .eietates fuisse actionem iustam aut injustam num. Ιχ. eoquod ante eadem nullum fuisset generale bonum, quod homines suis actionibus pmcurare aut corrumpere posisent. Quamobrem salix, superque resutatur illis iisdem rationibus , quibus Hobbesium aliosque similis sursuris supra resellimus, ut hie necesse non
259쪽
si longum necte in eodem seorsim resutando. .. I l .i . 8. 'Quare duo tantum . aduersus hominem statuo ' primum est nimis at ratione alienum videri nullam ab eodem haberi rationem interiorum voluntatis di virtutum . in quibus illa intus se exercet, actionum . Cum enim anima ninstra duabus sit praedita saeuitatibus , altera intelligendi verum, altera appeten di bonum jam cognitum. & aliunde Helvetius aliique communiter assentiam tur intellectus persectionem atque ideo bonum esse posita in cognostendis quam plurimis veritatibus, iis etiam quae,ad aliquam actionem externam non res runtur, valde dissentaneum est ab omni ratione eosdem inficiari persectiommvoluntatis & ideo bonum esse posta in internis appetitionibus & aversationi ribus, nisi ad bonum aliorum eonfer,nt, perinde ae s homo quilibet propter
alios homines tantum foret creatus. Nam vel dat Helvetius nataerali rati αconstare obligationes hominis erga Deum auctorem , vel negat. . Si negat, ho
mi nemico diam iis rationibus. quibus. Hob sium & alios hane impiam
sententiam amplexos confodi. Sit dat , assentiatur oportet dari actrones vire vis, quae ad bonum aliorum proxime non reseruntur, etiam internaS , qualessent amare, bc venerari Deum O. Μ. , quemadmodum naturali lem obligamur.
Quamquam Reipublicae valde interest quemlibet ipsus civem etiam interna animi dispost po esse optime offectum , quo ab actionibus externis bon .p blico noxiis quam longissime ab M ; ut taceam de utilitate exempli , quam mi pime labefactat Helvetius smilitudine iactus lapidis in aquas maris. Etsi enim unius di alterius honestae amones param conserant ad univers humani generis bonum , multorum tamen qui se in ii Mem exercent, exemplum non minorem in rebus ad morum ius mationem pertinentibus essectum gignere potest , quam in physicis gignat plurium minimarum virium conjunctio. 29. Alterum est nimis impudenter Helvetium reponere summam hominum selicitatem aut miseriam ita leniationibus votaptatum atque dolorum naturalium , ad quas exprimendas boni aut mali vocabula excogitata Lerint, δέ aia firmare pudorem ex quibusdum actionibus ortum esse unum educationis esse Ouin, neminemque pudere oportere iis desideriis etiam palam satisfacere . quae natura excitari experimur. Cui nane non opposta aut summam felicitatem . qua totus homo perficitur, nos in. talis partis animae inserioris voluptatibus posse collocari, ne impersecta Sc sine λ beatitate re et iaperior intelligenduac appetendi portio, eamdemque selicitatem nobis in altera perpetua vita reservari, quemadmodum in Psyches. f i o. & seq. Se hie *.is . di iri. docuimus , sed tantum ex D. Rousseau Geneven sis epistola ad D lembertam relata pag. I9 tom. 3- operis Chaumeli, quod, inscribitur Pr jugein Legis. cantre ι' me opedie, quaedam in latinam e gallica lingua translata pag. 28. edit. Amstet . emidem
260쪽
Dυentum, uι nitorum m eouugum jura tuta manerent, er quemdam in f m Isis ordinem priaesareno. cur erubescimus necestatum quas narura dedis p cur caussam pndoris is actione adeo per se isdisserenti inpie assectibus eiusdem ades praestantibus inviniemur, quale visae es νο θαἰ- ροσα ιαν ' Cur eam προ ιio ex Hierutro par et fi R. desidena, declararior es ramen . sesinae sim dissereares PCur alter ex sexibus propensionib- utrique eommtini. - agis obsep P Cων ei ἐν malis, atqueti IUV8 .. l, . .: ιs cur, Detis snqαιν, nullus tin am foret inis. Verum bri non homini, sed auctori vir enda Itius. Nonne tepidum G qmerere eur naturalis senseus erubescam, fi pudoν his ita, ut sensus sese, si naturalis' dem muteret sciscitari, Fara mibi ist* hωμμώ. Iensus. me υιiocinandi mosis , quI on. - ωνt cur M. ex M. ipsus ex otiam negare, debebis. li Vereor vit Iarai divisomm coinitorum scintatores leviter admodum rati vestriis lus inuisuntur , perpenderint. MPe κο id me videra arbitror , quod eos latuis . Argumentum ab exempla bethiarum desumtum nud conclud t, o a veritate abhorret. Η-ν en m non canis es, non tuus. Pe mae autem societatis relationes fabilienda non μην, ns in humana specie , ut ejus sensus morant rem semper riuuis .cognitamia oribamus. Em eis e re passonibus donata suis' ar Iamincta paeli ri , m b saris imam ἐν sua bominis raris iam, haria.. MMaxa meo minias, unda edocti sumus instud o in omtis nullum esse mi. Quere iis smilem , quos luter homines pudor Renerat ' Hactenus Rousseau , cujus.verbis finem impono huic longae disputationi , ex qua constare arbitror daci actiones per se bonas 3c honestis, malas & turpes, legemque naturalem , quae primas praecipit, secundas vetat. 3 au .
De Deo, exstenus es auctor status naturalis, ct supernatardis.
STrarum naturalem arque se pernaturalem contaerare posivmur, primam in solis corporibus, deinde in solis spiritibus, tertio in spiratibus & corporibus, quatenus in se vicissim operantur. Hi ea seni hoste status considerabimus praesertim in corporibus,& hujus disputationis initium lumemus a ne sinate legum motus.
L es motus corporis in vacuo una vi perciti sunt necessariae absoluta. Prob. Leges' motus corporis in vacuo una vi perciti Diuiti Orale