장음표시 사용
271쪽
portionibus quae ab his requiruntur. Sed quaedam mutationes sunt naturales, tametsi adversentur his legibus, atque proportionibus, quae ab iis inducuntur. Ergo &c. Prob. min. Penetratio corporum sine ulla resistentia est hisce legibus & proportionibus omnino contraria; atqui effluvia magnetica sine ulla prorsus re sistentia pene
trant atque transinittunt omnia praeter serrum & magnetem cor
pora, ut ostendimus in opere de Magn. to m. I. q. Io.& seq.,& nihilominus id naturaliter faciunt. Ergo &c. q. 2IO. Responsio Dist. maj. Penetratio corporum est contraria his legibus & proportionibus in iis corporibus , quae Deus ab initio voluit ut alia in aliis vicissim operari viderentur co. in iis corporibus, quae noluit ut id praestarent, ne. Nam corpora ipsa per se dum movenis tur, sine ulla prorsus resistentia δc communicatione suae vis penetrant & transmittunt cetera corpora f. 237. Ont. Sed quia ab initio voluit, ut ad servandum hujus mundi ordinem corpora in se vicissim operari & motum communicare viderentur, a primo statuit tu iisdem distantibus creare eas vires atrrastrices , quae in contactu in expultrices abirent, ex quibus vires inertiae, & virium
communicatio & perpetua motuum in natura variatio orirentur s. 3O . Ont. Id tamen non vetat quominus voluerit aliqua ab hac lege excipere, si ve suae naturae relinquere, & revera exceperit atque reliquerit magnetica effluvia ad ea praestanda mira phaenomena, quae citato opere accurate exposuimus. Quare in primis penetratio corporum est miraculum extraordinarium, ut contigit quando Christus aut ex utero virginis incorruptae manentis egressus est, aut in coenaculum ianuis clausis ingressus. In secundis autem tantum abest ut sit extraordinarium, ut neque pro ordinario
haberi possit, cum essentia corporum, ipsa per se considerata sine aliqua vi expultrice accidentali, penetrationem requirat, si in altem corpore adsit vis motrix.
2 I. SCHOLION XI. Quamvis corpora tamquam caussae effectrices alia in aliis non operentur, sed Deus, sumta ex ipsis occasione, aliquam vis partem in impellente corrumpat, & in impulso aliam ereet, tamen intelligi potest discrimen inter evenistus , in quibus naturaliter in corporibus operatur , interque illos in quibus supernaturaliter. Tunc enim prima ratione se gerit, quando eas libere corrumpit & gignit virium portiones, quae necessario corrumperentur ac gignerentur,
si corpora in motus communicatione virtutem caussarum essicientium cohiberent : tunc autem secunda, quando virium corruptiones ac generationes hanc
legem nequaquam sequuntur. Primum enucleate explicavi tomo III. Phys. Gen.
272쪽
14I., ubi inter retera planum feei legum motus in corporum tollisione ra. ticinem esse illius similem , quam attuli supra, cur corpus una pulsum vi liisneam rectam atque omnium brevissimam teneat. Hac de eaussa leges motuum in eorpore una vi percito absolute necessarias, in pluribus autem inter se eolistidentibus hypothetice necessarias ostendi in eommentario, quem de necessitate Iegum Stati eae ae Mechanicie duobus ab hinc annis serips, quemque ad ea quae hie disseroilueuientius declaranda in fine subjlaiana.
Do Mutationibus naturalibus resuperuaturalibur corporum. q. 232. Propositis EX iis quae paulo ante sunt disputata, apparet quaenam sint mutationes corporum naturales, quaenam supernaturales; priniae nempe sunt illae, quae in hoc mundo usuveniunt secundum leges motuum, quas Deus inter corpora statuit; secundae autem quae s pra huiusmodi leges: qualis foret, si cum corpus omnino durum vique elastica non praeditum in alterum aequale, pariter durum laquiescens incurrit, primum amissa omni vi quiesceret, & secundum ea velocitate qua primum, cieretur, proptereaquod secundum leges motuum ambo simul juncta dimidio prioris velocitatis ferri debent.
da sit etiam ea, quae inter animam & corpus reperitur; propto reaquod non est valde absimilis a lege attractionis inter eorpora, uti advertimus l. 172. Psychologiae , & si Deus occasione cujusdam animae cogitationis & appetitionis quamdam creat in corpore novam vim, quae a viribus alioriam corporum neque tamquam a caussis occasionalibus pendet, haec Dei actio non est miraculum extraordinarium, sed ordinarium,quo supplet desectum animae, quae tam . quam effectrix caussa nihil in corpore potest operari.
praestabilitae systema putat omnes corporis motus secundum leges motuum aliorum mundi corporum perfici, nulla sumta occasione ab animae mutationibus. Sed cum hominis systema refellerem 165. & seq. Psych. planum feci multos exsistere in humano corpore motus, qui nullam sui rationem habere possint in notis motuum legibus & in connexione cum aliis corporibus hujus rerum universitatis; & aliam nullam esse reliquam viam eosdem explieandi, nisi adminiculo systematis caussarum occa fionalium, quod est idem ac systema attractionis l. 3O3. n. a. onti
273쪽
nibus naturalibus 8c supernaturalibus loco petitum obiici potest ex
Volphio. Cum Deus eontra leges motuum inter corpora ipse per se mutationem aliquam iii mundi co oribus gignit, quae miraculum appellatur, debet aliud patrare miraculum, quo restituat omnia in eo statu, quem secundum leges motuum acquisivissent, nisi miraculum patratum fuisset; sic enim in Cosm. disserit de mi. raculo tenebrarum, quae in morte Christi contigere et Non tamen ignotum es miracula restiturionis m agnita, re admissa fuisse a Neo- ιοgis. Exemplo nobis fir D. Thomas 3. p. quaes. 44. arx. a. Is animdefendir tempore Christi patientis deliquium Iolis conrigisse per interpotionem diamreri tunae eum fis per frium forarum inre riuum,
O ira eclipse sub euram oppositionem cum his , seu iuna versus
orientem ad oppostionem eum suae reversonem. Idem premus ferais Cornelius a Lapide, eelebris Scriptura Interpres, in Matthaeum cap. 2 4s. uando deliquium fotis contingebat, plenilunium erat , consequensor Iuno Ioli opposta. Motu igitur miraculos ad coniunctionem rapta , re per miraculam Inregris aribus foris in eodem se tu detenta
fuir ; atque ita fu deliquium passus est per intraratum. Quod s ιun in hoc stu perstitisset , in hodiernum usque diem plenilunia re που
ιuma alio tempore contingerent, quam alias eontigissor ,s motus -- pre mira tam minime mutatus fuisset; imo qua is pleniluniis σπου iluniis pendent, veluti apud nos pascharis ae pendentium indoporro festorum mobilium celebratio, non eodem modo jam se haberent, qualia fuissenι, s miraculam non contigisset. Enimvero quomodo Deus mi vis hinne mutario m in ferre oram futura ex menta Thomae Cornelii a Lapider Nonne peν hoe quod alio motu misaeulos,rribus elaus ioνis, Iunam seduxit in eum lacum in quo dato momento et, se nullum mira Ium contigisseν, ides per miraculum resiturionis Φ ndemus adeo quansum a mero aberrent qui aliis per Dia re Ummur miracula restrationis. esse quid inauditi in foro Theo-ιogorum, o quam frustranos si metus , ne AEd negandum mira Iaxendant. Ex quibus apparet miracula restitutionis esse necessaria,
ne universi orδo turbetur. Siquidem in mundo omnia inter se ita sunt apta & connexa, ut si quid per miraculum fiat, sequentes mundi status snt alii futuri, atque ii, qui, miraculo nequaquam interposito, consecuti fuissent. Id ne contingat, dicta restitutionis miracula praestant. Quibus constitutis, perspicuum est motibus humani corporis,s ab anima tamquam a caussa occasionali, & a Deo tamquam ab esse trice pendent, hunc mundi ordinem nimis tumbatum iri, proptereaquod non observamus per miraculum restit
274쪽
sonis destrui mutationes, quae a corpore humano in aliis circum. fusis mundi corporibus emciuntur. Est ergo, concludendum motus humani corporis secundum leges motuum omnium aliorum corporum perfici , quin ab arbitrio animae pendeant. s. Quibus ut satisfaciam, adverto ad mundi ordinem quem Deus a primo constituit, suam quoquae symbolam conserre mutationes, quae ab anima perficiuntur in corpore, quicum jundia est, & adminiculo illius in aliis mundi corporibus, quibustum corpus humonum est copulatum; proptereaquod inter animam.& corpus hum
pum est lex attractionis similis illi quae inter corpora intexedit. Hac vero animadversione satisfit propositae dissicultati, quae ponit mundi
ordinem solis contineri legibu motuum , quae inter corpora reperiuntur. 6. At enim hic ordo nimis esset inconstans & varius, si etiam a libera hominum voluntate penderet. Inmao si res ita seret, sivturi mundi status multos ante annos certo a, nobis praedici non possent, cum unus Deus praescire queat, quid omnes omnium liberae voluntates sint appetiturae. Est autem exploratum multa plures ante annos quam accidant certo praenuntiarii ab Astronomis,
ut periodos Planetarum , ecclipses solis & lunae, eorumque conjunctiones,&de hoc genere alia permulta. Ergo id luculenter confirmat mundi statum ab anima humana nequaquam turbari, atque ideo falsam esse nostram sententiam, ex qua turbatio hujusmodi consequeretur. . 7. Verum distinguendae sunt mutationes. quae a magnix mundi eo oribus pendenr, ab iis, quae in parvis contingunt. Nam corporis motus ab anima profecti gignere possivit mutationes aliquas in corporibus hujus terraquei globi , quae sunt in superficie telluris aut ab illa vel sursum, ve I deorsum parum absunt; non vero in sole, in luna, in planetis atque in sederibus, quae corpora δc nimium magna sunt,& nimium a tellure distantia, quam ut exiguae mutationes corporum prope telluris superficiem ab hominibus libera voluntate factae sensilem aliquam disserentiam amrre possint in horum corporum attractionibus, quibus eorum motus ac conversiones
perficiuntur. Qua de re consule illum CL Frisii commentarium, in quo eamdem semper fuisse anni periodum,&ecclipticae inclinationem enucleate docet. Hac de caussa certo praedici possunt eorum suturae periodi, & etiam statae noctium ac dierum & lunae phasium vicissit dines, quae a ratis solis & lunae conversionibus ducunt originem. Unde fit & multas hujus terraquei orbis mutationes ab animis hominum pendere, & nihilominus hujus mundi ordinem, qui in maximis
mundi corporibus observatur, ratum esse atque constantem.
275쪽
De necessitate legum Sisieae atque Mecbanicae.
ε N quaestione quam Physico . in thematicis no per solvendant proposuit Illae rissima Regia Aeademia Berotinensis , tantum esse momenti, quantum in universa Physica, nemo est in hisce disciplinis tam peregrinus & hospes qui ignoret. Cum enim
proposuerit inquirendum , utrum veritas principiorum Staticae atque Mechanicae se necessaria , an contingens , quis non videt hie aon de terminis, sed de tota possessione quaestionem moveri' Nam si ea principia necessaria sint, stant reges motuum, unde tota Physica pendet, earumque rationes ex intima rerum natura depromi possunt. itaque fit ut haec diseiplina sua servet jura, & nomen ac decus scientiae tueatur . Sin autem contingentia sint, eaedem seges ab una praficiscuntur voluntate Dei, qui tales pro tuo arbitrio condere voluerit, cum teteroquin alias Mgere potuisset, quin ullam naturae eorporum vim adhiberet. Quo posito nullam motus corporum legem ratione investigare, & ab ipla origine & a prio- vi , ut ajunt, possemus areessere; sed unus esset reliquus modus in earum eognitionem veniendi per tentomina atque experimenta, quae nos pedetentim manu quasi ducerent ad eas, quae in hac rerum universitate statutar sunt, e gnoscendis. Quamobrem constat hujus quaestionis solutionem esse omnium ma xime necessariam , nihilque a Physicis eu e omittendum, quo ad illam perveniant. Ego certe, quantum potero, nitar . nee ab ingenii imbecillitate , nee ab eorum , qui ad hunc locum illustrandum concurrent, lon3e majori acumine atque diatrina, nec a summa eorum . qui de commentariis sententiam lais turi sunt, auctoritate absterreri me sinam , quominus meam quoque ad hanerem symbolam conferam. Ad quam dum propius Meedo mihi esse necisti. xium video de necessitate legum motus, a quibus leges Staticae atque meta. nicae pendent, accurate disserere . in iam vero hic locus ex altera parte nimis in longum duceret, & ex altera jampridem a me luculentissime tractatus est in quodam opere in tres distributo tomos , cujus editionem paucis. ab hinc annis absolvi, hane disputati ovem , quantum potero, contraham, ne nimium morer crictissimos Academicoς . qui si aliquorum uberiorem cupient explicationem , appictam poterunt aperire seli edulam, ex qua nomen auctoris & libri jam editi innotescet. Hunc itaque commentarium in quatuor dispertio capita, in quorum primo disputo de necessi are legum motus rectilinei & constantis, in lecundo de necessitate lagum motus rectilinei Sc variabilis, in tertio de necessitate legum motus in corporum collisione, unile principia Staticae atque Mechanicae proficiscuntur, in quarto denique de necessitate legum motus cominpositi tum tectiliner, tum curvilinei.
276쪽
δ D illud vero definiendum utrum leges motus rectilinei atque constanti,
sint necessariae, nee ne, nonnulla pramaitto de natura vis motricis , ex qua motus exsistit, & pressionum , ex quarum fluxu πis generatur. Itaque primum ajo prater motum esse in corporibus aliquid aliud a motu cistinctum , quod sit ilIius caussa , idque ad illius essentiam jam constitutam accedere. Nam purae relationes Proxime gigni, corrumpi, aut variari non possvnr, sed tam tum remota , quatenus generantur , corrumpuntur , aut variantur quaedam a sesuta , ex quibus eaedem exsistunt , proptereaquois ipsarum natura tota pendet a qualitate absolutorum, quae inter se comparantur. Unde nee Deus ipsam pexti similitudinem aut creare, aut destruere, aut mutare potest , sed solum rem, ex quibus aut nova exsistat similitudo , aut quae prius inerat, corrumpatur, vel mutetur. Jam vero purus motus est pura eorporis relatio/ad diversa loca, uae corpus continenter percurrit, sive ad plares superficiei torporem ei reum. ivlorum partes , quas gradatim alias post aὶias eontingit , in mea sententia Imam itiitio signi fidati operis invictis rationibus mihi coniecisse rideor, vaeui quod possibile quidem sit inter corpora , sed re ipsa extensum non sit , eoquia nullas habet partes, quarum aliae extra alias e se queant, estque pura reeipiemdi extensa potentia, quae in Deo tamquam ipsius attributum reperitur . Ermpurus in corporibus motus esse nequit, sed aliquid absolutum ab ipso distinctum, quod fit fili eauffa, quodque dicitur . vis, reperiame oportet. Neesiae Carte ius posse Deum per id Blum movere corpora , quod illa e servet, sine continuate erret in pluribus locis, quemadmodum ea e servat in uno, quia, aliquid a quiete distinctum in corpore gignat. Siquidem magnum discrumen est inter anum 3c plura loca. Cum enim corpus extensione carere non possir, se aliis corporibus cireumdatur . un, cuidam extremitati Sc ea surae ambientium corporum respondere , & ideo ego ita uno loeo necessarium est. Quod vero partim ex hypothesi corporum cireumpositorum, partim ex natura& essentiae eorporis consequitur , id aliam caussam praeter ocinservationem hypothesis & naturae corporis habere non 'debet; praesertim cum eorpus uni cor porum aliorum superficiei respondere aliud non fit pnisi conservatioe relationis in eodem statu. At gradatim & continente ν ab alia ad aliam eo orum caesuram. transire est relationis mutatio, cujus rationem eorporis extensio n n eo sinet. Mirum igitur esse non debet, si ad mutationem hujus relationis & ad conservationem in pluribus lacis, praeter creationem conservationemque extem is substantiae se cujusdam alius . quod appellatur vis, creatio & conservatici des. deretur. Nam ut nihil novi sit, nihil requiritur. Iam vero, eum corpus est in uno tantum loc , nihil novi acquirit. Ergo praeter essentiam aliud nihil est opus. Ut vero aliquid novi sit, quod antea non erat , opus est aliqua sufficienti ratione . Locum autem mutare est sempe acquirere nova loca. Ergo ad id postulatur ratio sufficiens. Essentia vero eorporis posita in extensione
ipsa per se plura loca non postular, eoquod expensio eotest in uno solum per. Dissiligod by Gorale
277쪽
stare. Ad eum Igitur finem ut eorpus mutet locum , necesse est Deus erret in corporibus quidquam aliud , quod hujus mutationis sit ratio lassiciens, quod.que dicitur vis motrix. 2. At enim ex altera parte exorientur Lethnitius & Wolphius, qui assirismabunt hanc rationem in ipsa corporum essentia positam esse, eo quod in ipsorum sententia in omnibus substantiis , cujusmodi sunt eo Ora, datur vis e sentialis, quae est attributum proprium substantiae . Sed utut res se habeat de hac ipsorum opinatione , quae rationibus quidem suadetur, cum agitur de subis
stantia increata. in quam nulla cadunt accidentia, non vero cum de creatis ἰajo vim essentialem non esse veram motaeem vim . Siquidem nomine vis moisericis intelligitur ea, quae est proxima motus caussa, quaque posita eontinuo sequitur motus, quin alio sit opus ad illum essiciendum. Talis autem non foret Vis essentialis. Cum enim esentia corporis fit indifferens ad omnia loca, hujusmodi quoque foret vis cum essentia corporis necessario coniuncta. Cumque compus unum tantum versus locum ferri queat. vis ad omnia indifferens illud ad unum atque idcirco ad motum determinare non posset. Quamobrem alio esset opus ad corpus movendum. Ex quo fit ut vis essentialis non sit ultima ratio motus, nee ideo vera vis Nee dicat Hesphius alio nullo opus esse quam modificatione , ut ipse ait, vis essentialis & primitiva vel enim hae e modiis scatio sive determinatio est aliquid relativum , vel absolutum . Si primum , ii dem rationibus . quas modo contorsi , essiciam eam per se nec gigni, nec cor.
mpi. nec variari posse . Sin vero alterum , eam vocabo vim ablaturam in
trieem amotu distinctam,& ipsius mximam caussam, quam hic stabilire con-
- Ηis constitutis, quibus certa vis motritis alte in rerum natura latentis v stigia citato libro deteximus, aio pressiones esse eIementum vis, quae gener tur fluxu pressionum , quarum aliae aliis continenter suecedant, quemadmodum
fluxa lineae rectae rectangulum , & fluxu rctanguli parallelepipedum I atque etiam esse id , ex quo incipit vis , & id , in quod desinit . uti lineae rectanguli, Screctassula parallelepipedorum sunt termini, ex quibus dueunt initium rectanis gula , aut parallelepi peda , & in quibus finem habent. Id quod videre Iicet ita elastro se explicante in sphaeram ad ipsum admotam , in qua dato tempore. rt. vis generatur fluxu eontinuate succedentium pressionum . quarum una est
Principium , alia finis . Haec autem vis eo major est , quo sunt majores preia aio fluens, celeritas qua pressiones fluunt, & tempus quo fluxus durat. Unde vis est aequalis producto in tae tria, quemadmodum rectangulum est aequale producto ex magnitudine lineae, quae super alteram ad angulos rectos semperansistens aequabiliter movetur . ex velocitate, qua eadem fluit, & ex tempor quo permanet motus. Inde vero commemorati operis tomo primo rationem
a priori deduximus , eur ex Leibnitianorum sententia vis aestimanda st in ratione composita ex simplici massarum & ex duplicata velocitatum , eo quod in hypothesi pressionum semper aequalium , quae est eadem , ac gravitatis constantis , & motus aequabiliter aceelerati, tempora vel iratibus proportione respondent. Quamvis autem ex hac virium aestimatione propositae quaestionis solutio Bliqua ex parte pendeat. tamen in ea confirmanda i gum non faciam, ne ab quod maxime propositum est, nimis aberrem. 4 2.
278쪽
a. Potius aliquantisper immorabor in ea definienda quaest Ione, ais possit ex. stare vis fine ullo motu, propter quod ad rem . qua de agitur, id definire valde neeessarium est, & alioquin apud omnes illa invaluit praejudicata opinio
virium mortuarum , quae fine ullo prorsus motu ves minimo perstent. quae opinio quantas toti Physicae tenebras obduxerit, citato loco jam docui. Meam vero negantem sententiam ita suadeo. si exsisteret aliqua vis sine motu, ineorpore exstirent purae pressiones, quae a Leibnitianis dicuntur mortuae vires, sine aliqua vi viva, quae est vis cum motu coniuncta . Non possunt . autem reperiri in eorporibus purae pressiones sine ulla v, viva, earum fluxu quae geis
neretur. Quo enim instanti pressio est in corpore & in illo gignitur , eodem eorrumpi nequit ab alia, quae si ipsi contraria , pressione. Nam si id fieret, pressio eodem prorsus instanti foret, di non seret: foret, quia esse & gigni
poneretur; non seret, quod a contraria corrumperetur . Ergo presso per alia quod tempus perstet necesse est a contraria nequaquam destructa . Pressio a tem si a contraria non perimitur, fluat .portet di motum gignat atque vim vivam , quae fluxu pressionum generatur. Id quod confirmatur exemplo recta
pulae superficiei , quae utpote non substantia , sed modus corporis , sive ipsus initium aut finis, esse quidem potest, sed non ipsa per se, verum simul eum
empore constet ae esse est. Cum ergo pressiones snt id, ex quo incipiunt g nerari vires , 3e in quod desinunt, esse in corpore per se solae non possunt sed vina cum vi viva, quae ex dum ipsarum: exsistit. Igitur vis sine ullo piorusias motu in hae rerum universitate constare non Potest. Hac vero me. se tentia sic evidenter consecta , parum moror rationes , quae in contrariam par tem afferuntur, eoquod etsi videantur rem plane cogere ac persuadere, facile
tamen a me diluuntur. Nam primo ad illam ad speciem gravissimam persecti quilibrii, quod aut datur , aut saltem dari potest, aψ corpora Teipsa gravia non esse, sed solum in potentia proxima, ad ut in hisce corporibus gigna tur gravitas simul, ae ab adiqua raterna vi cientur ad motum, tametsi ante morum multa gravitatis vi re ipsa sint 'diis. Quod si aliquis regerat eon. trarias corporum, quae in lancibus satem colloca Ia snp, vires se non posse perimere saltem quod attinet ad substantiam, eo quod in nostra sententia viores sunt aliquid absolutum, quod proxime a Deo in Torporibus creatur, qu que idcirco a solo Deo, non ab alia creata re destrui potest, id equidem .ia lentior, sed ajo vim a contraria vi non etamquam a caussa effcienti, sed se.
Ium tamquam ab occasionali corrumpi. Cum enim ex altera parte vis non possit esse sine motu ob allatas rationes, dc altera quando corpus versus contrarias partes Niribus aequalibus pellitur, non si major ratio promotu ven. sus unam , quam alteram οῦ ideo vires contrariae Deo P bent occasonem , eue eas conservare desinat atque corrumpat. Id autem Tationem suppeditat solve
di aliam ad speciem inenodabilem dissicultatem , ductam ab ascensu corporum gravium , in quibus etsi gravitos motum deorsum sibi convenientem non ψ-gnat, tamen in corpore esse debere ex To Plane colligitur, quod verum glisgnit essectum, & eontrariam in corpore ascendente vim paulatim perimit. Cum enim gravitas oriatur a vi, qua tellus corpora trahit; haec autem vis, ut insta ostendemus, non si nisi vis , quam Deus in uno corpore excitat o casione aIterius vieini in ratione eomposita ex directa massarum di ex inve
sa duplicata distantiarum, idem Deus is corpore cuperiora petente nullam givignit Diuili od by Corale
279쪽
snit vim deorsum , quamdiu corpus ascendit, sed paulatim indirimit vim eona
trariam sursum in ratione vis deorsum , quam in eo crearet, si vere inseriora capesseret, & revera creare incipit, simul ac, omni vi sursum Corrupta, cessat ascendere. Quod i valet etiam in corpus vi percitum quod Eum in elastrum expansum incurrit , illudque comprimit, vim omnem amittit ob eontrariam elasticam ' eo quia planum infra iaciemus corpora , cum aliud in aliud incuris rit , non esse caussas effectrices in motus communicatione . sed tantum occa sinnesi. Nullum est ergo conprariae lententiae momentum manet noltra, q in volumus nullam posse inyrerum natura constare vim, quae omni protiux mota
Ex quibus efficitus absoluta motus necessitas posta vi. admut possit quidem Deus non creare vim in corpore, creatam post aliquod tempus in nihilum redigere, non vero possit efficere , ut ex vi nullus sequatur motus, quemadmodum non potest facere ut . si quatuor hi numeri IO,s, 4, 2 ponantur, ratio inter primum atque secundum similis non si rationi, quae inter tertium& quartum intercedit. a. Quia vero manente eadem eaussa idem perstet essectus necesse est, inde sequitur Meessitas legis alterius in motu corporis, quod unica vi pulsum in ioco nullius refistentiae moveatur. Debet enim eadem semper velocitate cieri. proptereaquod in loco nullius resistentiae nulla est ratio, quae Deum moveae ad vim au corrumpendam . aut augendam , aut minuendam, & uis eadem petis severans eumdem gignat essectum oportet ; quorum secundum prorsus necessa rium est, quia sicut Deus facere nequit ut ex vi non sequatur motus ; ita praestare non potest . ut talem vim a se conservatam talis motus talique ipsi vi respondente celeritate donatus non consequatur ' primum autem hoc pacto necessarium non est . quia Deus popest a vi conservanda cessare, tametsi nullast eontraria. uis quae postulet primae corruptionem.
3. Maior difficultas est in conficienda rectilinei motus lege, quae in Phystineis familiam ducit, proptereaquod ex altera parte nullae etiamnum a Philos phis suerunt allatae rationes, quae rem persuadere ac cogere videantur , & ex altera Cl. Buschovichius in nota ad versiculum I 2o. lib. I. elegantissimi P matis de Philosophia Recentiori Cl. Viri Benedicti Stay editi Romae an. I ss. multa protulit argumenta, quibus efficere conatus est hanc.&i alias generales motuum leges ostendi non posse a priori, nee illarum rationes ex intima reis rum natura depromi, sed ab una Dei voluntate pendere. Adversus CL Phil sephum atque Mathematicum , qui mihi videtur magnam edere stragem in tota Physica Recentiorum, dum negat ulla ratione confici posse corpus vi aliqua pulsum per lineam rectam aequabili velocitate incedere, tomo tertio citati operis multa disserui, quae hic in summam contraham. Ex superioribus constat vim esse caussam effectricem motus. Inde vero essiciemus esse caussam quoque omnium eorum, quae in motu sunt, scilicet motus omnino determinaisti . Cum enim res percipi quidem possint sine aliqua ex iis differentiis, quas habere queunt, & sine illarum quoque negatione, re tamen vera ita indete minatae exstare nequeant ' consequens est motum , qui reipsa efficitur a vi , esse debere omnino determinatum, idest per talem lineam, non per aliam quam cumque, & tali velocitate, non alia quaeumque, quia sine hisce determinati
280쪽
nibus motus esse non potest. Ergo cum vis motum gignat, & quidem necessario num. I., erit etiam caussa , eur pellat corpus per haae potius lineam , quam per aliam , eum hae potius, quam eum alia velocitate. 4. Qualis vero celeritas esse debeat, patet. Eadem ea im vis , quae nee seipsa augere quit, nee minuere, utpote quae proxime a solo Deo ereari & perimi potest , velocitatem semper eamdem efficiat oportet, cum sit certum exploratumque prinei pium ab iisdem caussis eoide in essectus , & idcirco ab aequaliabus pariter aequales progigni. Tota dissicultas est inleo , quod monstrari polisse negat Buse novichius, qualem capessat viam , & lineam teneat corpus , si ut punctum sumatur, vel ipsius centrum , in quo tota massa eompenetrata pona tur . Itaque ajo lineam hujusmodi rectam esse oportere . Quod multis rationibus loco eitato perspicuum seci , hic vero iacio hac una , quae haud scio an ipsa per se rem, qua de agitur, cuilibet probare debeat. Corpus in A pulsum aliqua vi versus punctum C non tendat, si fieri potest per rectam , sed peecurvam quamcumque ABCE. Α puncto A ducatur ad quodlibet curvae F ctum C recta ΑCD . Ex iis, quae de generatione curvarum disseruntur, conis sequens est ex altera parte rectae ACD posse duci curvam Ab Ce prorsus aequalem similem similiterque positam . ac est curva ABCE ; immo quaecumque
alia curva propior in infinitum rectae AC D ex una parte a corpore percurraintur, eidem respondentem curvam ex altera parte posse describi. Quo posto optionem do Bulchovichio eligendi utrum velit, utrum corpus vi percitum ab eadem vi determinetur ac dirigatur ad aliquod determinatum punctum, uti
C , inter quod & punctum A , unde est digressum , recta linea duci possit,as vero solum ad aliquam talis naturae lineam curvam . Si primum , quod certe veritati consentaneum est , quia cum corpus i psum per se & inspecta smIa ipsius essentia versus omnia puncta etiam contraria ferri possit, non tamen sinu i dc tempore eodem , in accidentali vi ratio esse debet, per quam unum versum determinetur, s primum , inquam , haec concedat oportet corpus ea.dem vi,& idcirco eadem percitum Velocitate, posse aequali tempore perveniresd punctum C tam per curvam ABC, quam per curvam Am, eoquod aequa
Ies sunt, similes, & smiliter positae, & ideo corporis ad punctum C directio.
Mem ejusque velocitatem non magis determinare corpus ad eo perveniendum
per curvam ABC , quam per AbC , eoquod vi & quod pertinet ad directionem , & quod ad velocitatem , aequaliter & smiliter obtemperat, sive hanc, sive illam teneat viam . Similiter ratio concludi potest, si alia directionum
puncta aliaeque curvae, licet in infinitum rectae propiores, utrimque sumantur. Dicendum est ergo tendere ad C per rectam AC, in quam abeunt duae lineae s miles & aequales & similiter utrimque positae , ad quarum utramque corispus similiter determinari consecimus. Quod si velit corpus avi ad nullum deia terminari punctum , sed solum ad incedendum in aliqua talis naturae eurva , nulla tunc erit ratio , cur potius arripiat curvam ABC, quam aequalem & smilem AbC , proptereaquod natura curvae, ad quam solum corpus a vi deteris minari in hac hypothes ponitur , eadem prorsus est in utraque , nec ulla est alia disterentia, quam quae oritur a situ diverso, quem in eadem non esse alis tendendum ex eo sequitur, quod nullam versus plagam sive situm vis diripi posita suit. Inde vero rursus esticiemus corpus in nulla ex his curvis pol sex veri, sed solum in linea recta. T. IV.