장음표시 사용
41쪽
xLii PRAEFATIO. inter miracula ordinaria, interque extraordinaria , Sc cum adver sus hanu distinctionem urgeam nullam tunc suturam esse interi rem inter utrumque miraculorum genus differentiam, sed sore ut
haec ab una pendeat Dei libera voluntate, quod aliqua ipse per se semper voluerit praestare , aliqua vero solum aliquando & in albquibus circumstantiis, haec repono , in quibus summa quaestionis versatur, quaeque maximam huic obscurissimo de statu naturaliti supematurali loco asserunt lucem .' Quamquam corpora alia in aliis vim motricem Est motum tamquam essicientes caussae non ge nerent , tamen cum Deus naturaliter in iis operatur, & patrat s lum miracula ordinaria, eas destruit & creat velocitates & vires iis necessarias perinde, ac si corpora easdem essicerent aut corrum perent tamquam caussie essicientes. Nam primo in primo ex duobus distantibus corporibus creat velocitatem proportionalem mas
is secundi, & in secundo proportionalem manae primi, perinde ac si massa secundi tamquam effectrix caussa traheret primum , iam assa primi secundum ; ut mittam alteram legis partem de pro . portione reciproca lnversa quadrati distantiarum . Deinde simili
ratione in conflictu velocitas creata in percusso respondet masse percutientis, & velocitas eorrupta in percutiente mata percussi, perinde ac facerent corpora, si tamquam effectrices cauta alia in aliis motum gignerent, aut corrumperent: cujus rei reconditiorem produco rationem in appendice sequenti, quam rationem in Physica magis aiu vivum resecabo. Cum vero supernaturaliter operatur , dc miracula facit extraordinaria, hanc a corporibus creatis occasionem non sumit, nec eas generat aut corrumpit velocitates & vires iis respondentes, quae reciprocam massarum rationem sequantur. Quo fit compertum discrimen inter miraculum ordinarium di mutationes corporum naturales, interque extraordinarium di supernaturales.
Ex his articulo secundo primum colligo quaenam sint naturales motuum leges, ideoque naturales corporum mutationes,& quaenam mutationes supernaturales. Tum adverto inter motuum leges recensendam esse etiam eam, quae inter animam. & corpus re-
Peritur, proptereaquod non est valde absimilis a lege attractionis inter corpora, uti observavimus f. I a. Psych. Deinde moneo his refragari Wolphium, qui putat omnes humani corporis motus secundum leges motuum aliorum mundi corporum perfici , nulla sumta occasione ab animati mutationibus, cujusque systema jam l.
161. δέ seq. Psych. luculenter consutavi. Postea rationem Wolphli
42쪽
P R AE F A T r o. XLUlexpono ductam ex eo, quod huius mundi ordo nIm Is turbaretur, si ab animae arbitrio multi penderent mores humani corporis, &aliorum mundi corporum, quae cum humanis e juncta sunt, Reonfirmatam doctrina miraculorum restitutionis, quae cum adeo necessaria sint, ut post patratum miraculum non sit suturus mundi status alius, ae effet, si nullum miraculum patratum suisset, non tamen observamus per mirasulum restitutionis destrui mutatione quae a corpore humano in aliis cireumfusis mundi corporibus es sciuntur . Demum his satisicio advertendo ad mundi ordinem quem Deus a primo constituit, suam quoque symbolam conserre mutationes , quae ab anima perficiuntur in corpore quicum iu
cta est,& adminiculo illius in aliis mundi corporibus quibuscum
corpus humanum est copulatum . Tandem cum adversus haec u
geam hunc ordinem , si etiam a libera hominum voluntate penderet , esse futurum nimis inconstantem & varium ; immo cum unus Deus praescire possit quid omnes omnium liberae voluntates sint appetiturae, sere ut suturi mundi status certo a nobis praedici non possint, contraquam accidit in periodis Planetarum, in ec elipsibus Solis ac Lunae eorumque coniunctionibus, & de hoc genere in aliis permultis, quae multos ante annos quam accidant , certo ab Astronomis praenuntiantur; distinguo inter mutationes quae a magnis mundi corporibus pendent, ab iis quae usuveniunt in parvis adverto eorporis humani motus ab animo profectos gigne re posse mutationes aliquas in corporibus hujus terraquei globi quae sunt in superficie telluris, aut ab illa sursum vel deorsum parum absunt, non vero in Sole, in Luna, in planetis atque in syderibus, quae corpora & nimium magna sunt,& nimium a telis
lure distantia , quam ut exiguae mutationes corporum prope telluris superficiem ab hominibus libera voluntate factae , sensilem
aliquam differentiam afferre possimi in horum corporum attracti nibus, quibus eorum motus ac conversiones perficiuntur. Qua in re lectores reiicio ad illum Cl. Frisii commentarium, in quo eam dem semper fuisse anni periodum & ecclipti eae inclinationem enucleate docet, hisque Naturali Thologiae finem impono. Ad haec vero atque ad alia, quae de corporum viribus atque motibus in ontologia disserui, magis declaranda, loco appendicis subjungo commentarium de necessitate legum Staticae atque Mechanicae, quem exaravi occasone arrepta a quaestione, quam Phy-
sco-Mathematicis nuper solvendam proposuit Illustrissima Regia Academia Berotinens s , in eo posta , utrum veritas principiorum s a Stati-
43쪽
XLIV . P R AE , F Α T I o. Staticae atque Mechanicae su necessaria, an contingens. In ea vel, ro tantum esse momenti, quantum in universa Physica, nemo. est
in hisee disciplinis tam peregrinus & hospes qui ignoret . Quis
enim non videt hic non de terminis, sed de tota posessione controversiam moveri 8 Nam si ea principia necessaria sint , stant te. ges motuum unde tota Physica pendet, earumque rationes ex in ima rerum natura depromi pollunt , itaque fit ut haee disciplina sua servet jura, ac nomen δc decus sesentiae tueatur. Sin autem sint contingentia, eaedem leges ab una proficiscuntur . voluntate Dei, qui tales pro suo arbitrio condere voluerit , cum ceteroquin alias figere potuisset, quin ullam naturae corporum vim adhibe .ret . Quo posito nullam motus corporam legem ratione investigare , bc ab ipsa origine atque a priori, ut aiunt, potamus armcessere; sed unus esset reliquas modus in earum cognitionem veniendi per tentamina atque experimenta, quae Ros pedetentim manu quasi ducerent ad eas quae in hac rerum universitate statutae
sunt, cognoscendas. amobrem coaltat hujus quael ionis solutionem esse omnium maxime necessariam , nihilque a Physicis esse omittendum , quo ad illam perveni aut . Ego certe quantum possum , vires ingenii contendo, nec ab ejusdem imbecillitate , nee ab eorum qui ad hunc locum illustrandum concurrent, longe maiori acumine atque doctrina absterreri me sino, quominus meam quoque ad hanc rem symbolam conseram. Sed ne longius faciam in hac praestitione quae alioquin nimis, quam par erat, excrevit,
omitto redigere in summam quae hic doceo, & lectores ad ipsum
ob eamdem caussam breve facio in expositione eorum, quae tracto in secunda appendice, quam alteri subnecto hanc propter rationem. Cum posteaquam hoc volumen sere typis edideram, meas ad manus pervenisset eximius Crousatii liber inscriptus , Examendu PFrrbon me, δc comperissem multa in eo proferri gravissimargumenta adversus vacuum atque continuum, atque adversus codiporum Sc motus possibilitatem , excerpta cum ex libris hypotyposeon Sexti Empirici, tum vero maxime ex pernicioso Baelii dictionario , quibus argumentis satis non fieri mihi videtur nee ab aliis nec a Cl. Auctore ob unum salsi communis systematis quod sunt amplexati , desectum operae pretium sum arbitratus eadem hic rursus exponere, & in iis exponendis nihil reticere eorum quae rem non persuadere sed cogere videntur, ut claras atque perspicuas nullique obnoxias dissicultati solutiones ex principiis a me jam
44쪽
iam constitutis emendo, ansam, quam ut apud Boetium videre lucet, inde arripiunt impii aut negandi, aut in dubium revocandi praecipua Philosophiae circa Deum & animas dogmata , iisdem eri perem , eademque opera luculentius firmarem id , quod in hisce voluminibus saepe monstravi, ceteris omnibus explosis, unAm re stare meum circa hujusmodi summa Metaphysicae capita systema, in quo res in clarissima luce ponantur, & dissicultatibus, quae in aliis omnibus sunt insolubiles, cumulatissime satisfiat. Quod utrum praestiterim , doctorum erit judicium , quibus appendicem ipsam examinandam propono.
45쪽
PARTIUM, CAPITUM, ATQUE ARTICULORUM
PARI PRIMA.m Auributis Dei absolutis. Pag. I. CA PUT PRIMUM. De ἰis , quae adυersus exissentiam μιο isi possunt , o de illorum refuta.
tione. Pag. 2. CAPUT SECUNDUM. De Immutabilitate Dei, O quomodo bocum ejusdem libertate concilietur. p.2s. CA PUT TERTIUM.
De ἰmmateriali , oe viritali Natura Dei. pag. M. CAPUT QUARTUM. De infinita absolute perfectione Dei. p. 46-
CAPUT 4U I N T U M . De aeternis ate αἰ- pag. ΦλCar UT SEx TUM. De unitate Deἱ. pag. sa. Diatriba de Exssientia δεῖ pag. 33 CAPUT PRIMUM ne exsistentia Entis a se . pag. ς, 6-C AFUT SECUNDUM. ne unitate Entis a se . pag. 6I. CAPUT TERTIUM. De AttrUtilis Entis, a se praefertim aeternitate O necesitate die nova ratione demonstrandὰ entis a se ex flentiam. pag. d3CAPUT QUARTU κω De aIiis attributis Entis a se, o praesertim unitate. pag. 68, CAPUT QUINTUM. Ens a se es dissinctum ab an malus,.σ eomoribus toroque mundo , deque aliis Euris a se attributis . pag. 74.
De Deo cum actionibus rerum creatarum concurrenteis pag. IO2.
De sientis, cognitione tum pus bi-
Iium , tum futurorum inque modo, quo Deus concurrit eum octionibus liberis is Pag. I sis
Articulus Lm scientia, or equitione possibil um .
Articulus II. De selintia, oe eognitione rerum futu. rarum, quae necessario funio p. IOP. Arti Ius III De eoncursu Dei cum effectibus με action1bus eausarum liberarum. p. IIL Articulus IV
De eognisisne futurorum liberorum tum abis solutorum tum conditionatorum . p. I M.
Articulus Vo a propositiones de sinum eontingenti Iibero snt determinate verae. aut sal-μ. pag. I 27. Atticulus VC
46쪽
C ApuT SEPTIΜuΜ. De Deo, quatenus es auctor satur naturalis, supernaturalis. Pag. 2I 3. Articulus I. De necessitate , o contingentia Iegum motus. ibita Artieulus II. De mutatisnisus naturalibus, oe sum
naturalibus corporum. sag. 22s.
de Meeoliata Iegum motus in eorum collisone. p 8. 239. Articulus I. De essentia, o natura corporum qua Am summis labiis attinguntur. ibid.
m modo, quo D communicatio motus inter corpora. pag. 24s. Articulus III. Ex constitutis eruitur , quomodo sunt necessaria Ieges in motus communicatione . pag. 2s3CApur QuARTu M. De neeessitate Iegum motus compositi tum rectilinei, pum variabilis. Pag. 2ss.
47쪽
lin. 3 s. qualin. 4. busis lin. 31. qualin. I. cum sit hoe lin. 3 i. g. Ont. lin. 4 . iidem locis
lin. I 8. repugnantlin. 3α modo lin. 8. pertinent lina penul. quot andem lin. 36. absolutumlin. 28. lactatiolin. l . elisenda lin. 18. uullin. 2. S. Ont. lin. ia. ad un mlin. I 4. g. lin. 7. Primisustin. 37. satolin. fit lin. 4s. sartatectas
lin. 23. qualin. 26. g. I 62. lin. 27. s. Id I. lin. 3ῖ. g. 16 lin. 31. hac millo lin. 3. extensumlin. 3 l. culpam lin. S. quolin. 3 . Petrum
lin. ult. g. Ont. lin. 3t. 5e perlin. 7. Occasinnes lin. 2α faciolin. 38 si se ut necessariae. lin. 4 l. pessibus lin. 16. ipsis
lin. I 6. acquirent lin. I 8. gener relin. II. Sed quia eam lin. 2o. arctum est lin. gr. Subtilis Amagalin. io. Sholasticis lin. I p. omnibus lin. 2I. Zenon excirpitlio. l. posse infinitumlin. 16. cessabit. In nihilumlin. 4'. obstrusit lin. 4s. confirmatam lin. ῖ . continuo partes lin. IO. transtuli lin. r. viribus gravitatilin. ulti addit viribu qnae basis quascum non si hoe f. 14o. Ont.
non repugnant modus pertinet quo tandem absolutam
. I 84. hoc misIo externum culpam quos Patrum motuum neci γω.
Potest g. 67. Ontisve per occasionales facios sunt necessariae pertibus ipsius acquirerent senerare debuit sed quia cum apthm est Subtili 1 Arriaga
distinfla ab omnibus Zenon haec excerpit posse in infitilium cessabit, in nihilum obtrii sit confirmxtam difficultatibus sol Vendis continui partes trianguli viribus gravitatis .ddit de viribus
48쪽
fert a Supernaturali; quia in hac ad investigan-Z sae dam Dei exsistentiam ejusque attributa utimur illo solo rationis naturalis lumine , quod Deus, ut auctor Naturae, omnibus est impertitus; in illa vero etiam lumina fidei , sive iis cognitionibus & ideis, quas Deus, ut auctor grati ae , per revelationem aliquibus facta in nobis largitus est. f. a. Definitio 'Nomine Dei intelligimus Ens a se, quod scilicet originem ab
alio Ente non duxit. Verum monemus eos contra methodi leges rationem concludere, qui monstrata Entis a se exsistentia conti. nuo tamquam monstratum sumunt exstare Deum eo sensu, quo
hoe vocabulum a Sacris Litteris, & a Christianis, usurpatur, id est aeternum, omnipotentem, summe persectum, optimum &e. Singula enim attributa ossendenda sunt, atque ab illa definitione, uti in Logica & in Ontologia nos i fecimus, & hic uberius facturi sumus , ante sunt colligenda , quam Em summe persectum exstare
q. 3. Pro filio Philosopho maxime necessaria est Dei cognitio ad eum finem , ut aliarum etiam Philosophiae partium cognitionem acquirat. Nam Philosophi est ultimam tenere rationem eorum, quae in entia conveniunt; in hoc enim posita est persem illa & absoluta rerum cognitio, quae Philosopho condi esse quam maxime debet, quam Tom. IV. A que Dissiliaco by Gorale
49쪽
que adaequatam vocavimus f. IS 3. Log. Atqui Deus est ultima ratio eorum , quae animis corporibusque conVeniunt: nam utrum. que substantiarum genus a Deo creatum fuit, & perpetuo conseris vatur L 2oo. & ao I. Ont. viresque agendi pariter per creationem recipi i di per conservationem tuetur 3. 4 a. & seq. Oat. sine quibuς nulla in corporibus & in animis mutatio esse quiret, nec ulla apparens inter corpora *. 237. 234. Ont. aut inter animam & corpus f. I72. Psych. actio esse quiret. Quare Theologia est veluti Physicae & Psychologiae complementum, & idcirco ad alias Philosophiae partes cognoscendas quam maxime necessaria est. f. Φ, Divisio Theologiam duas in partes dispescimus, in quarum altera praesertim de attributis Dei absolutis, quae scilicet ipsit in se considerato conveniunt; in alta ra de relativis, quae in idem cadunt, qua-ιenus ad res creatas resertur, disseremus.
CAPUT PRIMUM. De iis, qux a emus exf entiam Dei objici possum,
q. s. t Propositio IAm in Logica a posteriori monstravimus f. 96. & seq. exsiste.
re Ens a se, illudque ab aeterno fui ει, & in aeternum esse du.raturum; in Ontologia g. & seq. evidenter ex idea Entis a se collegimus ejusdem attributa, continere omne possibile ens, atque idcirco ecte ens perfectissimum, aftum omnino purum, immutabile Sc accidentium expers, habere intellectum & voluntatem omnino liberam, esse simplex di unam tantum substantiam, atque di stinctam ab animabus atque corporibus, & ex nihilo creasse, &nuae conservare omnes alias substantias, atque ideo exsistere Deum, qualem Christiani venerantur ; id quod alia ratione a priori docuimus 3. Istr. & seq. Οntol. Quare nunc restant aliquae difficulta. te solvendae & primo illae, quae adversus Dei exsistentiam ab impiis proponuntur.
f. 6. Objectio Cuius Eatis non habemus ideam, illud monstrari non potest
50쪽
exfistere; atqui Dei non habemus ideam. Ergo Deus monstrari noupotest ex silere. Prob. min. Entiis infiniti non habemus ideam, quia mens nostra finita infinitum capere nequitis Atqui Deus est ens infinitum & summe persectum. Ergo &c. Ita rationem concludit Hobbesius Leviath. cap. 3. pag. Iz-
Dist. mas Entis infiniti non habemus ideam positivam co. n gativam M. Nam infinitum cognoscimus positive, quando cogno- Limus omnia & singula, quae in eo iacit; negative autem, quando novimus perveniri non posse ad ultimum attributorum , quae in Ens infinitum conveniunt. Fac aliquem lanem Ioo palmos longum esse distentum in aperto loco ante oculos Petri; hic certe videt & positive noscit totum funem, quia singulos Iota pati mos in oeulis habet. At si Petrux sit in cubiculo , & pars funis intra idem, pars maxima extra pertitaeat ab oculis Petri subaucta; is totam fanis. longitudinem solum negative cognoscit, quatenus non novit singulos palmos, & quot ita eo sunt, sed hoc unum, funem intra cubiculum non terminari, quod est negantem ejusdemideam habere. Hoc posita an nos quidem positivam non haber idaam Entix infiniti , eo quod mens nostra finita omnia infinitae
attributa, quae in eo sunt, percipere nequit habere tamen negantem, eoquod ob rationes citatis locis. allatas cognoscimus non posise perveniri ad finem eorum, quae in Deum cadunt, eoquod Ensa se complectitur omne possibile ens, atque ideo persectiones infinitas 3. cir. Ont. Haec autem negans entis infiniti idea satis est, ut demonstrare possimus, hoc ens infinitum exsistere. Ergo exta
stentiae Dei monstrari potest ia*. 8. Instanti
Ens cujus habemus solam ideam ingantem , ratione habita no strae cognitionis est Ens negativum, sive non ens; atqui de Ente ratione habita nostrae cognitionis solum negativo exsistentiae probari non potest. Ergo Acia Probia min. Enti negative cognito non potest ollendi convenire attributum positivum . . Atqui exsistentiae
est attributum positivumia Ergo &Gq. 9. Responsio, Dist. maj Enti pure negative cognito, non potest ostendi conve
ni re attrbutum politavum co. Enti partim positive, partim negative cognito non potest ostendi convenire attributumi positiUum ne.. Naar in supra aIlato exemplo lanis, cujus pars intra. cubiculum,tas Petrus in eo clausus videt quidem & cognoscit negative pa