장음표시 사용
271쪽
con notante: ideo efficit unum per se non eluitate,sed ordine,quod per unam definitionem explicari potest.
An neeesse sit pra dicamenta distingus realiter, aut ex natura rei, ιιι fusticiat distingte paIione
P Rima opinio aflirmat, Necessario esse ponedam distinctionemram 3 1
Probant primo , quia diuiso entis in decem praedicamenta est realis; ergo diuiditur ens in diuersas entitates reales: sed diuersaeentitatcs reales iunt realiter distinctae quia quae sola ratione dis. tinguuntur, sunt cadem entitas realis ; ergo necesse esti praedicamenta distingui realiter. Probatur prima consequentia .Quia sicut animal diuiditur in diuersa animalia,& color in diuersos colores: ita ens in diuersas entitatcs. Secundo: Praedicam et a sunt primo diuersa; ergo in entitate non conueniunt uni uoce: sed si non distinguerentur realiter,conuenirent in una aliqua entitate multis communi: ergo sicut repugnat eis talis conuenientia, sic repugnat identitas realis, at non diuinctio mecesse est ergo distingui realiter. Secunda opinio non ponit distinctionem realem inter omnia 3 1 praedicamenta, sed realem, vel formalem, saltem ante Oeerationem intellectus; ita ut necessarium sit illa habere rationes formales ex se & sine dependentia ab intellectu distinctas. Et quia hanc distin ctionem formalem solent vocare ex natura rei, dicunt necessaarium esse quod praedicamenta distinguantur realiter aut ex natura rei; ita vi non sit possibile solum per intellectum distingui. ita Ioannes Gandauen.quem citat Fonseca s. Meta. c. i q. 6. se . r.&licet eum refutare videatur, sed . 2. concl. I. sed . tame s. in fine,sententiam eius sequi videt uciaffirmans , Predicamentorum distinctionem non pendere ab intellectu , sed ante operationem eiul omnia distingui. Et probatur hoc arg. Praedicamenta continent diuersos modos 3 sesse nil ergo diuersas rationes formales,ante operationem intellectus distinctas , quod est non distingui sola ratione , sed quasi ex
natura rei. Probatur consequentia,quia modus essendi rerum non pendet ab intellectu: ergo nec dopendebit ab eius operatione, quod diuersi sint et non, sed ex propria natura crunt distincti. Tertia opinio fere communis est iam in schola, Leti odnee prate amenta necessario distinguantur realiter, nee ex natura rei ; sied satis sit, aliqua distingtii ratione cum fundamento in re. Ita D. Thom. II. l. Met. te 2.9.q. Σ.ad I 8.Sotus cap. de quantitate,qu. I. ΤΟletu Sq. s.
ex communibus praedicamentis omnibus, & ex modernis multi. Et
272쪽
se Et quod non sit necessaria dii cinctio realis inter piaedicam cnta, cui denter colligitur ex duobus locis Arist. Nam in hoc lib. praedicamento runt distingitit duo praedi c. ime tua,actionis,& pa tionis .Et s. libro Phys.lex. IV. asterri, de probat, Action. em , passionem non di,stium realiter sed iun Lm motum realem esse actionem,
noui procedit ab agente, , passionem, prout recipitur in pasto. ut eandem calcfactionem,pcrquam ignis calcfacit ligRum, esse actionem, prout ab eodem igne procedit,& passione, pio ut recipitur in ligno : crgo euidenter tequitur ex utroque teli imonio non esse nccessario ponendam distinctionem realem inter praedicamenta.
3J Probatur secundum,quod non sit necesiario pbnenda distinctio ex natura rei,scd rationis sum crat. Prinio, quia inter diuersos gradus essentiales eius d in rei no est necessario ponenda dis Sine i ex natura rei, sed siis ficit per intellectum distingui, ut cap de differentia probauimus: sed praedicamenta possunt in eadem entibiatC conuenire , in qua reperiatur ratio utriusque, & non distinguantur rationes eorum per diuersos gradus essentiales, sed soliim per diuersos modos estendi, ut substantia ab accidentibus per modum per se , & accidcntia inter sese per diuersos modos inhaerendi in substantia : ergo non est necessarium distingui ex natura rei, sed sum cit ser intellectum. Probatur consequentia, quia minus disterunt modi, quam gradus essenti alcs. Secundo probatur, quia non est ponenda distinctio ex natura. rei, ubi forficit Oisi inctio per intellectum , sed sufficit distineti orationis ab intellectu fac a inter praedicamenta:crgo non est po-
lacnda formatis,aut ex natura rei. Minorom probo:quia quoties cunque aliqua sunt distinc a ex natura rei, non possunt in eodem reperiri, nisi per realem compositionem, cum jint multa, ex
quibus resultat unum, quod non potest fieri, nisi per compositionem. sed actio . S passio , quae sic distinguuntur sunt in codem motu sine compositione, & in multis aliis plures reperiuntur rationes formales sine compositione reali , ut in attributis diuinis, iustitiae, & misericordiae: ergo non debent poni distinerae ex natura rei, vel ante intellectum, sed satis est ab intellectu distingui. Sed talis distinctio facta ab intellectu inter aliqua praedicame-ta,quae non sunt distincta realiter,neccssario esse debet cum fundamento in re, & ideo disti iussio rationis ratiocinarae:Nam cum sint rationes formales primo diuersiae, non possunt separari ab intellectu in cadem re, nisi virtualitcr in ea contineantur. Et haec irtualis continentia sudamentum ost, ut possit intellectus utraque separare , ac distinguere, concipiendo unam sine alia. Graria exempli: in Petro nullum est fundamentum distinguendi illum a seipso,quia repugnat,quod disserat a se formaliter, & ideo
non potest distingui distinctione rationis ratiocinatae,sed solum
273쪽
a s 6 Cay. . de incomplexis,quaest. 3.
rationis ratiocinantis,hoc est,solo osticio intellectus. Sed actio,&passio,quae reperiuntur in eodem motu, quali virtualiter distinctae 1unt ante intellectum, quia vere ante operationem eius reperitur in mou,quod procedat ab agente & recipiatur in pasio , & ideo funda metuum tribuunt eid Cm intellectui,ut concipiat motum,utp ocedentem ab agentet , non concipiendo illam , ut receptum in pasto eodem coiccptu,sed alio,& diuerso quidem:quia verum est, procedere ab agente ita conceptum , non esse recipi in passo. Ethoe est distincta csse ab intellectu actu, & formaliter illa, quae a parte rei solum erant distincta virtualiter: esse autem distincta victualiter non est aliud ,quam posse formaliter distingui Et hane distinctionem rationis ratiocinatae, dicimus lassicere inter aliqua praedicanaenia, licet alia distinguantur realiter ; sed nulla esse distincta formaliter ante operationem intellectus,quia talem dis inctionem formalem non admittimus. Ad primum arg. Distinguendum est antecedens, quia duobus VI modis potest intelligi diuisioncm esse realem. primo ita ut tam diuisum, quam membra sint realia, & non entia rationis. In quo sensu admittimus diuisionem entis in decem praedicamenta , esse realem. Secundo , potest intelligi esse realem, ita vi membra sint realiter distincta,& in hoc s ensu negamus, quod sit realis. Et pos. sumus excinplum ponere in diuisione honi in honestum , utile, &deleel abiic,quam Omncs concedunt esse realem in primo sensu, Scnegant in secundo ; quia saepe contingit membra non esse distincta realiter, aut ex natura iei,sed sola ratione.Et hac distinctione supposta neganda est eriam consequentia, quod sit diuisio entis in diuersas entitates reales, si per diuersas entitates reales intelligantur realiter distinctae. Ad secumlum Respondeo disti 'guendo antecedens,quod praedicamenta sint primo diuersa, hoc enim dupliciter potest intelligi .Primo, secundum r tiones formales,& in hoc sensu verum est, sed sie intelligendum ut non conueniant uni uoce in aliquo gradu superis ris naturae, nec distinguantur per alios gradus inferiores csscntialis perseectionis, sicut )istinguuntur species per gradus essentialis perfectionis diuersos a genere,sed ut distincta sint praedicanaenta, per diuersos modos essendi intrinsecos, atque inclusos in eadem ratione entitatis, in qua analogice conueniunt, & ita verum est per easdem suasentitates,& non per alios gradus perfectionis esse diuersa, & ideo seipsis esse diuersa, quod vere, & proprie est esse primo diuersa , nec speciebus conuenit, sed per dis. ferentias dicuntur differre. Secundo modo potest intelligi esse primo diuersa secundum entitates reales , ita ut non possint in eadem entitate reali plura conuenire, & hoc modo aperte falsum est,ut de actione,& passione ostedimus,quarum rationes sor-
274쪽
Cap. .de in complexis, quaest. 4. 2 3 7
inales in eodem motu reali reperiuntur , sed nihilominus sic reperta δε ab intellectu distincta,primo diuersa sunt modo iam ex plicato.
Virism pradicamenta sini Leem,ita ut nee plura esse possint,
Vidam quos citat Plot. lib. I. aEneade 6. usque adeo praedica- Imenta multiplicarunt. ut infinita posuerint. Sed eorum sentencia hac ratione falsa probatur: Quia si verum est de omnibus rebus a Deo factis, quod in numero, pondere, & mensura sint ab eo factae, ut sacrae literae docent:quanto magis de generibus atque speciebus, quibus essentiae rerum continentur; sed ex his essiciu tur praedicamenta,ergo finita erunt. Sed inter eos,qui pro certo tenent finita esse, tres sunt opiniones diuersae. Prima eorum,qui plura quam decem posuerunt,quos citat Simplicius in commento praedicamentorum , & potest probari hoc argumento Pro causa eviciente ponitur praedicamentum actionis:& pro causa materiali receptiua eiusdem actionis, ponitur praedicamentum passionis:ergo pro aliis duabus causis, forma-
Ii,& finali,debent poni duo alia praedicamenta , quia non est maior ratio,ob quam pro illis,quam pro his,multiplicentur. Secunda opinio fuit eorum,qui pauciora , quam decem posuerunt,sed diuisi sunt.Nam Plato in dialogis de ente,& vno,qui aliis
nominibus vocatur, Sophista ,seu Parmenides etiam tantum praedicamentum videtur ponere uniuersalissimum entis, quod supremum genus rerum omnium vocat,sub quo particularia genera, α species collocantur.3 9 Probatur hoc arg.Ens est genus uniuersalissimum antiscerso sub eo ordi Rari possunt genera omnia,& species sed una ordinatio sub
uno primo genere,est unum praedicamentum; ergo Vnum tantum praedicamentum ponendum est,& non plura.Probatur maior,quia
si ens non esset genus,ideo maxime quia est transcendens & propter transcendentiam includitur in omnibus disserentiis , contra propriam conditionem generis , quod debet esse extra rationem differentiarum: sed haec ratio non est sussiciens nam licet ens uniuersaliter sumptum, prout commune est,tam entibus incompletis, quam completis,hoc habeat,si tamen pro solis completis accipi tur , non includetur in digerentiis:quia differentiae non sunt entia completa,& cadem ratione, neque in modis intrinsecis,& ideo poterit eme uniuersalissimum genus omnium rerum completa- rum,ex quibus fit praedicamentum.Sed etiamsi ens non post et esse genus omnium rerum , accidens saltem videretur esse genus omnium accidentium,& ideo unum tantum praedicamεtum omnium
275쪽
a s 8 Cap. .de inco laxis quaesi. q.
accidentium, esse ponendum, & aliud substantiae , & ita duo tantum , & haec fuit sententia Xenocratis, & Andronici, quos citat simplicius ubi supra. Alij vero antiquiores Philosophi , quos citat Plotinus lib. I. AOci Enead.cap. 29.posuerunt quatuor, ne nape ju antram. qualitatem, relationem,is modum rei .Et potuit probari ex doctrina Aristo t.qui I .lib.Topicorum,cap. 7. quatuor posuit praedicata ; sed praedicamentum non est aliud quam praedicatorum ordinatio : ergo ex quatuor praedicatis non possunt plura, quam quatuor fieri praedicamenta. Plotin. vero libro 2. AEneade 6. cap. I 8. quinque posuit, nempe motum,quietem identitatem, iuersitatem,& ens. Scaliger vero exercitatione 6 posuit nouem, quia praedicamentum ubi vel praedicamentum quando, ad quantitatem reducit. Tertia opinio est eorum,qui ducem tantum praedicamenta ponunt, ita ut nec plura sint, nec pauciora. Quam primus Videtur m-snuasse Archytas Tarentinus , Pythagorae discipulus,& postea Arist. eam in scholas introduxit.Et haec iam est comunis & tenen da,quam secutus est D. August.lib. l C. Categoriarum,c. 8.& D.Τh. non solum eam sequitur,sed probat 3. lib.Phys lect. 9. & s.Meta. Iect. S. Ratio autem D.Thom.haec est:prima substantia , quae est indi-4ruiduum substantiae,ut Petrus,aut Ioannes , est fundamentum Omnium praedicatorum essentialium;ergo secundum diuersos modos essendi & praedicandi de illa,numerus praedicamentorum sumi debet: sed uno ex tribus modis potest se habere praedicatum respectu illius. Nam vel pertinet ad quidditatem eius, vel extra i Ilam est:& si ad quidditatem pertinet, est praedicamentum substantiae: si vero est extra illam,vel sumitur ab aliquo ei formaliter inhaerenis te,&ex hoc distinguuntur tria praedicamenta : Quia praedicatum ab aliquo inhaerente sumptum , vel conuenit primae substantiae modo absoluto,aut cum respectu ad aliud: Si modo absoluto,tunc vel ratione materiae,& est praedicamentum quantitatis, vel ratione formae,& est praedicamentum qualitatis:si vero conuenit cum respectu ad aliud, est praedicamentum ad aliquid, vel sumitur ab aliquo extrinsec*,hoc est,non inhaerente primae substantiae , & ex hoc distinguuntur sex alia praedicamenta. Quia vel sumitur ab eo,quod est mensura extrinseca,quasi per modum continentis,quet dicitur locus,& erit praedicamentum ubi :nam,vbi, naturaliter saltem,dicitur esse in loco, aut circunscribi loco : aut ex tali dispositione,quam corpus habet in loco,quia stat, vel sedet,& est praedi- eamentum situs:Vel ab eo,quod est mensura extrinseca successiva, quale est tempus,& est praedicamentum quando, quod non vide- 'tur esse aliud quam tempori accommodari,& ab eo mensurari. SireIO praedicatum accipiatur ab extrinseco,quod non est mensura,
276쪽
Cap. .de incomplexi res. 4. 23'
sed proprie dicitur habere ; ut liabere vellem aut arma , quod est
vestitum,aut armatum esse ,essicitur praedicamentum habitus.Et,si accipiatur ab extrinseco , a quo procedit ericienter, est praedicamentum actionis.Εt,si ab extrinseco, cui actio, aut effectus imprimitur,est praedicamentum passionis. Sequitur ergo decem tantum esse praedicamenta,nec plura esse multiplicanda, quia ad haec decem capita facile reduci possunt omnia entia creata.
Αἶ Ad arg.primae opinionis respondet D.Thom. 3.lib. Phys lect. . post medium, negando consequentiam,quod pro causa formali,&finali, ponenda sint duo alia praedicamenta; quia causa formalissimul cum materiali,intrinsecae partes substantiae sunt, ex quibus componitur,& ideo ad praedicamentum eiusdem substantiae redu-euntur: causa autem finalis non habet specialem modum praedicamentalem,sicut eficiens,sed solum mouet voluntatem , attrahendo eam ad sui amorem,& motio haec extrinseca quaedam ratio est, minime praedicamentalis , quare pro ea non est multiplicandum praedicamentum sicut pro essiciente,a quo egreditur actio, secundum specialem modum praedicamentum constituentem. Ad arg.de ente, & accidente, in fauorem Platonis, & aliorum Philosophorum,unum vel duo tantum praedicameta ponentium, proposita:Respondetur ,Ideo ens non este genus omnium entium, nec accidens omnium accidentium,quia genus debet esse univo eum:ens vero,& accidens non sunt Uni voca, sed analoga, ut superius probauimus:ergo non sunt genera.
Ad arg. illorum qui quatuor ponebant praedicamenta tropter quatuor praedicata Dialectica,quae posuit Arist. Respondeo;praedicata Dialectica diuerso modo sumi, ac praedicamenta , nempe ex ordine ad commune subiectum,cum quo possunt constituere propositionem Dialecticam: praedicamenta vero ex diuersis modis cssendi uniuersalissimis , & ideo maiorem habent extensionem , &maiorem numerum cssiciunt,quam praedicata,vt qu. s. uniuersalium probauimus. Ad arg. tandem pro sententia Scaligeri de reductione praedicamenti,ubi,ad locum; vel praedicamenti, quando, ad quantitatem: Respondemus diuersiam rationem formalem habere;vbi,a loco:&quando etiam,a quantitate lut suis loeis probabituri & ideo non possie ad praedicamentum quantitatis reduci . sed distincta praedicamenta ab ea constituere.Quare nec pauciora sunt ponenda praedicamenta,quam decem nec plura.
Continens praedicamentum substantiae. TEXTUS ARI ST
277쪽
Substantia autem est,qua proprie se principaliter, o, maxime dieitur, qua neque in subiecto aliquo est neque de pubiecto
aliquo dieitur,&c. Textus expositio
lNtentum Arist. est explicare naturam substantiae , quae est pri-rnium piaedicamentum. Dividitur autem caput in tres partes. In
prima,praesupposta diuisione lubstantiae in prinaam,& secundam inbstantia explicat quid sit prima,& quid sit secunda substantia.In
secunda parte comparat primam & secundam substantiam inter se, atque etiam inter se secundas, & docet quaenam sit perfectior altera. In tertia enumerat sex proprietates substantiae. Definitio primae substantiae his verbis continetur:Suhrialia,qua proprie, principaliter is maxime dicitur,est qua neque de subiecto aliquo icitur,neque in subiecto aliquo est Et tria illa verba , qua proprie principaliter, maxime dicitur,ad definitum pertinent,non ad definitionem.Et sensus eorum est: substantia non sub ratione communi,& improprie accepta pro essentia rei, siue substantialis, aut accidentalis;sed Proprie pro ente per se:& quae ratione sui ,hoc est,propria virtute
substat, siue sustentat tam accidentia , quam secundas substantias, di ideo maxime vocatur substantia. est illa,quae neque de subiecto aliquo dicitur, id est,de quidditatiue inferiori, nee in subiecto aliquo est per realem inhaerentiam. ut Petrus proprie est substantia, cum sit ens per se,& propria virtute substet, siue sustεtet non solualbedinem,& caetera & accidentia ,sed etiam secundas substantias, quae sunt praedicata uniuersalia superiora,vi hominem,animal,Viuens & substantia. Et non dicitur de subiecto; quia nullum habet inferius se quidditatiue, de quo dicatur,nec est in subiecto; quia
Definit deinde secundam substantiam .Et in plurali dicens , Secunda βubstantia siunt speetes, is genera, in quibin prima substantia insunt.Ut homo,& animal, sunt secundae substantiar, in quibus primae substantiae.ut Petrus & Ioannes insunt, id est,sub quibus tanquam subiecta sub praedicatis continentur. Nam secundae substantiae sunt in primis tanquam superiora praedicata in subiectis quid-ditatiue inferioribus;& ideo actu δc formaliter.Primae vero in secundis , tanquam subiecta,de quibus praedicantur; & propterea, non actu,& formaliter, sed quasi sub potentia earum eo fere modo quo species dicuntur esse in genere. Comparat in tertia parte primas substantias cum secundis; deinde secundas inter se. Et inter primam & secundas substantias asserit Primam esse perfectiorem; probatque quia substantia est,
quae substat aliis, aut quae sustentat alia: sed prima substantia P pria virtute sustentat, & omnibus substat,id est,non solu accidentibus
278쪽
CVJ.de substantia,ten expositis. 26 I
dentibus, sed ipsismet iecudis substantiis: secunda vero substanti non substat ratione sui, sed ratione primae, in qua,& a qua susten ratur ; nec substat primis substantiis : ergo prima substantia est masis substantia, quam secunda. Vt Petrus est magis substantia,
quam homo: quia ratione sui substat albedini,& reliquis acciden tibus,atque etiam eidem homini: homo vero non ratione fui, sed ratione Petri, in quo sustentatur, dicitur sustentare accidcIntiaone Petrum ipsum sustentat,sed ab eo sustentatur.
Comparat deinde secundas substantias, & ait: Quod si species
comparetur cum genere, magis bubstantia est quam genui: sit vero cum
alia specie , aequalis est ratio substantiae , in utraque. Probat primum duplici argumento. Primo quia illud est perfectius in quo-Cuque ordine rerum,quod magis accedit ad perfectissimum eiusdem ordinis. Et inter species animalis illa erit perfectior, quae magis accedit ad humanam , quae est perfectissima species talis generis. Sed species minis quam genus accedit ad primam subinstantiam, quae est perfectistima, ut homo magis accedit ad Petrum quam animali ergo erit perfectior substantia genere.Secundo inter substantias illa est perfectissima , quae omnibus substatrergo ex aliis illa erit perfectior altera, quae pluribus substat : sed species pluribus substat quam genus: ergo erit perfectior illo. Probatur minor,quia substat omnibus quibus substat genus, hoc est , eisdem accidentibus , & eisdem praedicatis superioribus , Scpraeterea substat eidε generi: genus vero no substat speciei. Gra- Ntia exempli, homo substat omnibus accidentibus,& omnibus prς- dicatis superioribus,quibus substat animal,& etiam ipsi animali at vero animal non substat homini , sed in eo sustentatur. Si vero species comparentur inter se , ut homo cum leoner neutra dicitur magis substantia quam alia. Probat, quia una non substat pluribus , sed eisdem prorsus accidentibus, & praedica tis superioribus substat:& vna non substat alteri, quia neutIa in
In ultima parte capitis enumerat sex proprietates substantiae, quarum prima est, Mon esse in subiecto Et de prima substantia euidens esse ait,quia Petrus in nullo subiecto est , sed in se, & per se subsistit. Sed quod conueniat secundis substantiis probat cuplici ratione Prima, quia si in aliquo essent tanquam in subiecto,maxime in prima substantia, in qua inhaerent omnia accidentia:sed in ea no possunt esse tanquam in subiccto:ergo i nullo Probat minorem, quia secundae substantiae praedicantur de primis, tAi- quam de quidditatiue inferioribus : ergo non sunt in illis , tanquam in subiectis. Probatur consequεtia, quia esse in aliquo tanquam in subiecto,est esse in eo per realem inhaerentiam; sicut est
accidens:sed secundae substantiae sunt de quidditate primaru Vt
279쪽
homo , Sc animal de quidditate Petri: ergo non sunt tanquam in subiecto. Secunda ratio est: Quae sunt in aliquo tanquam in subiecto, ut accidentia,praedicantur quidem nomine de subiectis , sed ratione non possunt praedicari,quia ratio,est definitiO,seu coceptus quid-ditativus:sed definitio albi non est definitio hominis : ergo non praedicatur de illo nomine & ratione ,sicut praedicantur univoca, sed solo nomine, at vero secundae substantiae praedicantur de primis nomine , & ratione, ut homo de Petro,quia definitio hominis, est definitio Petri ergo non possunt esse in eis tanquam in subiecto:& ideo non solii in primis substantiis conuenit haec proprietas, videlicet, Non esse in jubiecto, sed etiam secundis. Secunda proprietas Substantiae est, uniusce predicari: quod non intelligitur de prima substantia.Et ideo certum est hanc proprie- γtatem solum conuenire secundis. Sed non solam conuenire ait generibus & speciebus, quae vere & proprie sunt secundae subst tiae, sed etiam differentiis earum, quia de quibus praedicatur species univoce,necesse est etiam praedicetur eius differentia. Quod vero secundis substantiis,& differentiis conueniat, probat Arist.
hac ratione : Vniueca sunt, quorum nomen est commune , rario vero
substantia eadem : sed nomen secundae substantiae commune est primis, de quibus praedicatur, & definitio eadem, ut nomen homo commune est Petro,& Ioanni, & definitio eius etiam est ea- dem, atquc illis communis, ut notum est:ergo praedicatur de eis
Tertia proprietas est : me aliquid significare. Quid autem intelligat per, Hoe aliquid: certum est intelligere substantiam singularem,& per se subsistentem:& idco asserit : quod licet vide tur haec proprietas conuenire secundis substantiis,quia homo,&animal videntur significare aliquid per se subsistens, solum t men conuenit primis. Secundae vero non significant hoc aliquid,
sed potius Quale quid.Quale quidem significant,quia sunt quasi
fornaae uniuersales primarum substantiarum: & formae videntur
habere similitudinem qualitatis,cuius una species est forma, Mfigura : sed quia sunt praedicata sitbstantialia,dicuntur significare Quale quid.
Quarta proprietas substantiae,est , Nullum habere eontrarium: cui Petro de Ioamat nihil contrarium esse potest. Et haec proprietas tam primis,quam secundis substantiis conuenit:sed non quarto modo sinquit Aristoteles j quia aliis etiam, ut quantitati est
Quinta proprietas est , Non susipere magis, o minus quemadmo um s cipiunt qualitates: nam Vnum calidum magis est caliadum quam alterum,quia plus taber gradus hilesionis: hos autem gradua
280쪽
p. his substantia ex. expositio. 26 3
gradus non habet substantia, & ideo dicitur non suscipere magis
Vltima proprietas substantiae est, Vt una numero permanens convrraria 'scipere possit: ut Petrus idem numero permanens , modo potest esse calidus,& postea frigidus. Haec autem proprietas non videtur couenire iecundis subitantiis, sed solum primis:quia solum prima substantia est una nuinero, secunda vero una specie, Vel genere : ergo quod una numero perseverans suscipiat in se contraria,so i primae conuenire potest. Sed aduersus hanc proprietatem proponit arg. Aristoteles:Quia videtur conuenire alteri, nempe propositioni: quae una numero permanens,de vera fit falsa,& de falsa fit vera. Vt haec propositio, Petrus sedet,vera est eo sedente, ante vero falsa, & permanet eadem : ergo conuenit illi, quod una numero permanens suscipiat contraria.Et respondet duobus modis. Primo,quod licet suscipiat contraria,non tamen eodem modo,ac substatia,sed diuerso.Nam substantia suscipit contraria per sui mutationem,quia suscipit ea in se formaliter,& ideo mutatur ea suscipies.Sed propositio siue sui mutatione, sed solum per mutationem alterius extrinseci, nempe, rei, de qua aliquid enuntiatur. Dum ergo dicitur , proprium esse substantiet suscipere contraria,intelligitur per sui mutationem ,& hoc modo, nec propositioni , neque aliis conuenit. Secunda solutio eadem fere est: negat enim propositionem suscipere contraria; quia si eipere rentraria est subiectum moueri ab no in alterum, amittendo unum,& acquirendo alterum.Propositio vero dum ex vera fit false,non mouetur a veritate in falsitatem,nec amittit unam,& adquirit alteram, sed mutatio solum se tenet ex parte rei significatae:& ideo propositio no dicitur susci
Quodnam siti supremum genus pradicamenti substantia. V Idetur nullum habere genus supremum , quod sic probatur: Si haberet aliquod ,maxime esset substantia,sed haec non potest esse genus:ergo nullum habebit. Minorem probo,quia si substantia in communi,ut ab omnibus substantiis abstracta, esset su-PIemum genus huius piaedicamenti, sub quo comprehenderentur omnes substantiae,& ideo unum tantum esset praedicamentu pro eis constituendum , sequeretur.etiam accidens hi communi,esse supremum genus omnium acci uitium:& ita urium praedicamentum constituere,sub quo ponantur accidentia omnia,quam duo, tantum praedicamenta erunt. Probaetur consequentia : quia sicut
substantia uniuersaliter sumpta, prout communis est completis,