Logica mexicana R.P. Antonii Ruuio Rodensis, doctoris theologi, Societatis Iesu, hoc est, Commentarii breuiores et maximè perspicui in vniuersam Aristotelis Dialecticam ..

381쪽

Cap. .de ad aliquid quas. 7. 36s

tiarquia si eodem modo, atque in eodem genere causae effetentis,& proxime concurrunt ad generationem fili j,eodem modo ab eis dependebit: eodem etiam modo ab eis respicietur .' quare per relationem eiusdem speciei, sed partialiter distinctam in utroque: quia diuersae sunt causae partiales , & diuersa subiecta , in quibus non potest idem numero accides reperiri,& possumus exemplum adducere, de multis hominibus trahentibus navim, in quibus diuerta sunt relationes partiales , & in adaequatae, ad eundem essectum:sed ex omnibus integratur una totalis,& adaequata. Nostra autem sententia est probabilem esse utramque opinionem , non solum propter patronos doctissimos , sed propter probabilia fundamenta : ideo liberum erit cuique hane vel illam pro

libitu sequi. V AESTIO VII.

An terminus relationis, sit formaliter absolutus; vel

formaliter retarius .s 'Ria sunt in relativo, Subiectum, Fundamentum, & Relatio. Subiectum, est res ipsa, quae denominatur a relatione. Fundamentum Vero,ratio, aut medium, per quod consurgit in ea relatio,& haec est , perquam formaliter dicuntur relativa:vt in patre est homo,qui denominatur pater, a relatione : est generatio, vel potentia generandi, in qua fundatur aetatio r& est Relatio ipsa paternitatis. Ex his tribus certum est, Subtemim non esse terminum relationis, nisi materialem;&quasi remotum de quo non procedit quaestio , sed de duobus aliis , quorum ratione su tectum potest proxime terminare relationem .Et cum fundamentum absolutum sit,vel modum absoluti habeat, ideo titulus quaestionis quaerit: An terminus relationis , per quam unum , efertur ad aliud, sit subiectum ipsum , ratione fundamenti, quod absoluta res est , vel ratione relationis : nam si ratione primi sit terminus , terminabitur relatio ad absolutum formaliter : si vero ratione Ic- lationis,terminabitur formaliter ad relativum. 3 6 Sed duo possumus considerare in relatione. Primum, quod sit ratio referendi unum ad alterum. Secundum , quod sit ratio rerminandi relationem alterius:vt in paternitate , quod sit ratio referendi patrem ad filium: & quod sit ratio, per quam idem pater, tetminet relationem filiationis : & cum rationes istae sint diuel

sae,in eadem relatione, certum est, per relationem , secundum primam considerationem , unum relatiuum non terminare relationem alterius r solum potest esse dubium, an terminet per eam secundo modo consideratam.

Et in hoc sensu quaeritur , An teνminus relationis sit formali ιεν relatium; id est n terminet per suam relationen alterii secundo

382쪽

modo consideratam,relationem alterius. Et circa quaestionem sic explicatam, sunt tres opiniones, duae extremae , & tertia media. Prima opinio extrema, asterit, Vnum relatiuum semper, is in quocunque genere relationum , terminare relationem alterim , per propriam relationem, is nuoquam perfundamentum,aut rationem absolutam. Ita Caiet. I. p. quaest. I 3. artic. 7. quem sequuntur nonnulli ex modernis.

Probant,ex duplici proprietate relativorum, approbata ab Arist. 17di omnibus , nempe, Κώυά relativasint simu in natura, ct simuleognitione ,-definitione: ita ut nec unum possit esse prius natura quam alterum: nec cognosci sine cognitione alterius, nec definiri, nisi alio definito : quae omnia manifesta sunt in patre.& filio sed nihil horum potest eis conuenire , nisi ut relativis r ergo ut talia,

referuntur unum ad alterum , & unum terminat relationem ait

rius. Probatur minor: quia pater, ratione fundamenti est priorn xura filio: & filius posterior: cum per potentiam generandi,&generationem activam , quae sunt fundamentum relationis, sit causa illius : & causa sit prior natura effectu: & eadem ratione potest cognosci,& definiri sine filio; ergo hoc modo,non poterit

num terminare relationem alterius : & ideo solum per relationem possunt se terminare. Sed quia relationes aliae sunt mutuae ,& aliae non mutuae: quae s8 solum reperiuntur in uno extremo, aliud vero absolutum est: &ideo tale non videtur posse terminare aliud per relationem,sed per rationem absolutam : non apparet igitur, quomodo vera esse possit haec opinio in omnibus relationibus. Propterea duobus modis defenditur, quantum ad relariones non mutuas a diuersis qui eam sequuntur. Primo,a Caiet. qui ait, In his relationibus , unum extremum esse relatiuum formaliter, peν relationem sibi inserentem : aliud vero , non per relationem sibi imharent m, sed per relationem existentem in altero. Gratia exempli 'Scientia quae mensurabilis dicitur , refertur per relationem sibi inhaerentem ad obiectum,tanquam ad mensuram:obiectum vero, quod mensura dicitur, refertur ad scientiam mon per relationem sibi inhaer&em, sed per eandem relationem existentem in scietia:& ita unum relatiuum est intrinsecum, & aliud extrinsecu.Proba tur ex Arist. q. Meta. c. I S. expresse asserente , In relativis teνti,genaris,qua siunt mensiura,ct mensurabile , unis referri per relationδ, qua in se hab t,alterum vero per rotationem , qua aliud refertur ad ipsum. , Secunda via defenditur ab aliis modernis, asserentibus , Extre s smuma illud , in quo non est relatio realis , terminare relationem realem alteri uo , non per eandem illius relationem , sed per relationem propriam, non realem , quam supponimus non habere, sed rationis; quia eo ipso quod scientia refertur, per relationem realem mensura

383쪽

Cap. . de ad aliquid quaest. 7. . 367

mensurabilis ad obiectum , acquirit obiectum nouam commensurationem, & correspondentiam cum illa , ratione cuius commensurationis, debita est ci denominatio relativa mensurae : &cum non possit eam habere realem,quia res absoluta est , habebita relatione rationis: quae licet non sit ante operationem intellectus, tis est debitam ei esse , & quasi in potentia proxima; ut tribuat ei denominationem relativi, licet non relatimam relatiuum dicit potentiam,vt aliquid referatur ad aliud: relatum vero actua- Ie exercitium referendi.

Haec tamen sententia;siue hoc, siue illo modo defendatur , improbabilis mihi videtur: quia uterque modus eam defendendi, euidenter ostenditur falsus. Et primo,modum Caici. sic impugno: Effectus formalis relationis est , facere relatiuum ; sicut effectus formalis albedinis est, facere album:sed repugnat aliquid esse album , nisi ab albedine sibi inhaerente; ergo repugnabit esse relatiuum,nisi a relatione sibi inhaerente ; falsum ergo est,quod asserit Caiet. mensuram referri ad mensurabile , per relationem existentem in eodem mensurabili. εο Secundo: Quia relatio , cum sit forma relatiua,non potest r ferre ad alteram, nisi illud, quod constituit relatiuum isd constituere aliquid relatiuum , est tribuere illi proprium etactum formalem sicut constituere albedinem, vel subiectum album,est tribuere illi proprium effectum formalem : & effectum formalem non tribuit forma ; nisi per informationem: ergo repugnat aliquid constitui relativum,aut referri ad aliud,per relationem existentem in altero;& non in se. Secunda via hac ratione probatur falsa:Relatiuum,& relatum, ut superius probasimus , non se habent scut potentia & actus: quia cum relatio sit actualis ordinatio unius ad alterum , eo ipso,

quod est in subiecto ; refert illud actu ad terminum , & ideo impossibile est, aliquid habere relationem in se , per quam dicatur

relativum: quin per eandem etiam dicatur relatum. Impossibile est etiam dici telatiuum , ex eo solum, quod potest habere relationem; nisi eam actu habeat: nam homo, priusquam relationem habeat paternitatis, non dicitur relatiuum ad filium. Et sicut haee vera sunt, & necessaria in relationibus realibus; ita non minus sunt necessaria, in relationibus rationis:quia relatio rationis,concipitur ab intellectu, ad similitudinem relationis realis: eodem igitur modo erit impossibile ; quod mensura referatur ad mensurabile, per relationem rationis , priusquam illam actu habeat ab intellectu , eam cognoscente ; etiamsi sit ei debita : sicut est impossibile , quod aliquid dicatur relatiuum a relatione reali,priusquam eam actu habeatas I Secunda opinio extrema tenet: Terminum, non solum in relationibuw

384쪽

3 6 8 Cap. 7.de ad aliquid, quaest. 7.

rionibm non mutuis , sed etiam in mutuis, esse formaliter absolutum. Ita Scor. in I. dist. ιC.quaest. I. quem sequuntur omnes eius discipuli,& ex modernis multi: & in eandem sententiam, videtur in

Et de relationibus non mutuis,tanquam certum praesupponit hqc sententia, quod ad absolutum terminentur. Sed ita esse etiam in relationibus mutuis;probatur primo.Quia aut relatio,in quantum relatio, postulat terminum relativum,aut in quantum relatio mutua: sed neutro modo postulare potest ta- Iem terminum e ergo non terminatur per se ad relatiuum,sed per accidens; & ideo ad absolutum per se. Probatur minor: Primo, quial non ut relatiomam si ut relatio peteret terminum relatiuu, omnis relatio deberet illum habere,& nulla poterit terminari ad absolutum : sed relationes tertij generis terminantur omnes ad absolutum ; ut manifestum est : ergo relatio , ut relatio , non petit terminum relativum. Quod autem eum non petat , ut relatio mutua, probatur Primo : Quia relatio non dicitur mutua per rationem terminandi, sester rationem referendi: quia utrumque extremum refertur ad aliud : ergo non est necessarium, ut relatiost mutua, quod sit ratio terminandi sed satis est esse rationem referendi, in utroque exstemo: quod verum esse potest,etiamsi absolutum terminetur.

Secundo: Quia neque omnis relatio mutua terminatur sem-ε per ad relatiuum , sed aliquando ad absolutum : nam paternitas, aut maternitas , & filiatio , sunt relationes mutuae : & tamen aliquando datur una sine altera : ut in beatissima Vimine, eundum

sententiam D.Τho. I. p.quaest. 3 s .art. s. datur relatIo realis male

nitatis, ad Christum nominem,in quo non est relatio realis filiationis : ergo relatio maternitatis non terminabitur ad Christum tanquam ad relatiuum , sed tanquam ad absolutum,per passiuam

generationem,quae accidens absolutum est,terminantem relati

nem maternitatis.

Secundo: Si unum relativum terminaretur ad alterum, etiam ς 3 Vt relatiuum , sequeretur, non posse unum cohnoset,aut definiri, ni fi per alterum. Probatur consequentia, quia non potest cognosci neque definiri relatiuum , nisi per terminum, sed consequens est falsum : ergo falsum erit etiam antecedens. Probatur minor:

quia loco nominis in definitione positi, licet ponere suam definiationem: ut loco animalis, positi in definitione hominis,licet ponere vivens sensibile, quae est eius definitio , dicerόque, Homo est vivεs sensibile rationale:ergo si pater definitur per filium,dicemus. Pater est, qui habet filium & tunc, loco fili j, licebit ponere definitionem eius, quae talis erit: filius est, qui habet patrem: αita desinitio patris erit,Pater est qui genuit eum, qui habet patre: in qua

385쪽

Cap. 7. de ad aliqui uasI. T.

in qua tria vitia committuntur.Primum est nugationῖs, seu inn-tilis repetitionis ; quia pater ipse , qui definitur in definitione repetitur. Secundum cst , quod ignotum per ignotius definiaturinam dum patrem definimus per filium , non solum aeque ignotus est filius, sed minus notus: cum nihil de io sollimus cognoscere nisi per patrem. Tertium,vitiosus quidam circulus: nam unum

relatiuum definitur per alterum , Sc hoc idem per illud: quod non est aliud. quam definire idem per semetipsum: nam s pater definit ut per filium , & rursus filius per patrem , a primo ad vItimum, definietur pater per seipsum. Quod reprobauit Arist. s.lib.

Metam.cap. I 3. his verbis : Non est atruem intellectru ad istud, cuius int llectus est: idem enim pros in his esset dichim. Et t. lib.de poster.

resolutione,cap. 3.eundem circulum reprobauit, in demonstrati nibus.s . Tertia opinio media,inter haec extrema,afficinat, Relanones non mutum terminari ad abso usum formaliter, mutum vero formaliter ad νelasivum : ct ideo relationem in communi, vel relationem . ut relatio est, ad terminum abstrahentem ab absoluto, ct relatiuo Ita Ferra. 2. contra gente cap. I l .Ni P. . Metam.d. 4 Deca.His in. I.d. 3.q. I. notab. 3. & ex modernis plures. Et hanc existimo esse certam in

doctrina Arist.& D. Thom. & probabiliorem caeteris. QIam efficaciter probauimus,quantum ad relationes non mutuas, ut mensurabilis, & mensurae, Creaturae, & creatoris aduersus primam opinionem Caiet. Probatur etiam aduersus secundam opinionem,suod relationee mutua terminentur formaliter ad relativum: expressis testimoniis Arist.Porph. & D. Thom. Arist. enim cap. prael. agens de termino relationis,& docens qualis esse debeat, ita ait: Amplim, si quidem conuenienter a signetur,ad quod dicitur omnibus aliis sublatis, quacunisque aecidentia sunt:relicto autem solo illo ad quod assignatum est, rem uenienter sempeν ad ipsium diretur,eircumscriptis omnibus,que acriden.ria sunt domino. it esse bipedem,vel scientia subceptibilem vel hominem: relicto vero solo , quod dominus est , semper: sertim enim , domini se

nin dicitur. Si autem non eonuenienter ad id, ad quod dicitur, assion ' tur , circumscriptis omnibuου aliis et relicto autem eo sis , ad quais assignatum est, non dicitur ad ipsium insignetur seruus hominis, aut alneuius, ct circumscribatur ab hcmme , esse dominum , non amplim se uin ad hominem dicetur : cum enim dominus non sit, nee strum est. Quibus verbis expresse docet,seruum terminari formaliter ad dominum,ut dominus est:& dominum ad seruum, ut seruus est: quia ablatis relationibus domini j,& seruitutis, neuter potest terminare relationem alteri us;& relationibus positis , etiam si 'omnia alia auferantur,sufficienter per eas utrumque terminat relationem al

terius.

386쪽

Porph .etiam cap.de specie,idem tenet,non minus expressemam 6 sasseriise definisse genus per speciem,& rursus, speciein per genus: quia sunt relativa, M unum relatiuunt debet deliniri per alterum,

tanquam per tes miniim suae relationis. Quod D thom .non minus expresse docet, .p.q. O.art. L. ad 4. ubi explicans definitionem relativorum, traditam ab Aristot. Scdocens quomodo conueniat relativis mutuis,inquit: Cum dicitur,

quod relativi esse, is ad Aliuέ se habereφιr ad aliud intelligitur corre- riuum:quod non est prim sed Amsur natui a

Probatur deinde duplici ratione.Prima ex intrinseca ratione reis latiuorum deducta. Oppositio relativa reperitur inter relativa virelativa sunt formalitemergo mutua relatio includit essentialiter mutuam oppositionem relativa sed mutua oppositio relativa es sentialiter includit utramque rationem, reserendi, & terminandi: ergo Vtrumque ossicium exercent relativa per relationcs i & non per fundamenta absoluta. Omnia constant euidenter, praeter minorem,quam non mimis euidenter probo. Mutua oppositio consistit in hoc , quod relativa mutuo se respiciant, & relationes sint rationes mutuo se respiciendi. sed mutuo se respicere est, quodli bet respicere allud, & ab eo respici: di ab eo respici est terminare

Telationem eius. ergo euidens est,quod in mutua oppositione, includatur essentialiter utrumque ossicium, referendi, & terminandi:& e t consequenti, quod utrumque exerceant relativa per relationes,& non perfundamenta:quia per relationes,& non per fundamenta,habent formalem Oppositionem. - Secunda ratio ex Diuinis relationibus sumitur , in quibus eui- dentor probari videtur 3 unum relatiuum , non poste per absolutum , sed per relationem terminare alterum. Duo autem praesupponit haec ratio, tanquam certa.primum est:Relationem realem,

esse non posse , nisi inter extrema realiter distincta : quia nihil potest ad seipsum referri relatione reali. Secundum , in Diuinis non posse unum distingui realiter ab altero per aliquid absolutum : sed solum per relationes oppostas. Quibus suppositis , ita

protegit ratio:Pater refertur ad Filium,ia Filius ad Patrem,ut realiter distinguuntur: ergo uterque terminat relationem alterius,Verealiter ab eo distinctus : quia sicut relatio realis non potest effeeiusdem ad seipsum realiter,ita nec terminari ad se ipsum:sed pater, & filius non distinguuntur realiter, nisi per solas relationes

oppositas : ergo nec refertur unus ad alterum : nec terminat relationem alterius,nisi per relationem : ut relatiuum igitur, & non ut absilutum:sed eadem est ratio, de relationibus Diuinis,& creatis:quantum pertinat ad rationem referendi,& terminandi: ergo etiam relationes creatae terminantur ad relatiuum : & non ad absolutuma

387쪽

c- Huic argum duobus modis , conam et xefῖondere moderui. Ptimo,quod licet in diatnis personis nihil dili inpiat te iniectati inlatio: θc ideo relataetram sit, quod terminat secundum tamen ut a nobis concipiuntur Diuitiae Personae,potest distingui funda. mentum relationis,a relatione ipsa, ε coneipi pex modum abs Iuti:& per ipsum ita conceptam,terminabit una Perωna relatimnem alterius 2vr in filio, pollumus considerare generationem passivam: a qua dicitur genitas Per modum absolaeti, tanquam fmtamentum filiationis :& pex illam terminabit filias reiacia 1 paternitatis : non pex filiationem : & sic etiam PGCt, per gene ricinem activam, per modum a solati confideratrum-Haec tamen solutio, nee vexa est nec solair arg. Probo Prutio: ra in pes is I ruinis non sotan paternitas, dc Miatio sunt relationes, sed etiam generatio aetica de pastrua , Raa vocantat origo activa & passiua , dicant formalneu relationem , atroqui non possent distingui realiter et ficax certum est dilixagui mutae a nobis, qui se imus nihil distingui in Didinis nisi per relationes. concipi amr taimirum relati τοῦ exm si Pet illas terminat una rex na relationem alterim, terminabit, ut relativa Amraliter, Probo secundum: Quod Mutio nota fostrat argumentum. Quia licet fi nobis imperfecte intesIigentibus, conciPer rur gener rio activa, & pulta pex modam abGIutticἡm tamen fini relatiauaraiihilo minas se Mum se,niliri habent ali seludam: trio cum relationes terminemur secundum se , α non serum, timpex fecte concipiuntur a nobis, quitur ealdistex, seeundum se temminari ad relatiuum formaIiter 3 Sc riori ad absolatum: α etiam ut intelligui cur a Deo, & beatis , qui eas cognoscant, ut sunt in se. Propterea iidem moderni, videntes p diistam solutioneni ims cientem esse et aliam tradiderunt- Concedentes , re alienes Diuinas terminari ad relatiuum formaliter: non tamen creatas. Et distentiam in eo consistere et quod relationes Diuinae, iunt subfstentes, aut substam tales: ideo non habent aliud fundamentum , praeter seipsis: per quod possit unum relativum terminare relationem alterius, sed relationes creatae, funt accidentalex: &ideo praesupponunt aliud accidens absolutum , tanquam fundamentum, quo medio consurgunt: & per ale fundamentum potest unum relativam terminare alterum

Sed nee digerentia hac aliquid valet: quod ita probo:Relatio

nem esse subsistentem aut inhaerentem;seu substantialem,aut accidentalem, non pertinet ad rationem λrmalem relationis, aut relati uir sed materiale quid est : relatione S, Fero , aut relativa mutua , ex ratione sermali talium relationum de relatiuorum, babent mutuam oppositionem , formaliter includentem utran- A a Σ

388쪽

3 2 Cap.7.de ad aliquid, quaest. .

que rationem referendi,& terminandi,quar eadem est in Diuinis,& creatis:ergo eadem erit ratio terminandi in utrisque : sicut eadem est ratio referendi; quare si ad relatiuum formaliter terminantur Diuinae relationes, & non ad absolutum , etiam termin

buntur creata .

Argumenta primae opinionis,non sunt contra nostram:& ideo non est necessarium ad ea respondere. Sed ad primum argum. Ω-cundae opinionis;Concessa maiori, concedenda est etiam minor: secundum illam partem,qua asserit, Relationem,ut relatio est. nen terminari ad relatiuum formaliterased neganda , quantum ad aliam Quod,ut erit relatio mutua,non petat terminum relativum quia relatio, ut Ictatio, consideratur tanquam ggnus, abstractum a mutua,& non mutua: sed ut relatio mutua, consideratun in specie : certum est autem , plura conuenite alicui rei, ratione suae differentiae vel speciei; quae non conueniunt ei, ratione generis r & ideo conuenire potest relationi ut mutuar,terminari ad relatiuum I licet non conueniat ei sub communi ratione relationis : sed sicut hoc modo abstrahit a mutua, & non mutua ; ita petit terminum abstrahentem , ab absoluto, & relativo. Vt autem aliud, quod in Eodem argum. adducitur , de relationibus mutuis, carentibus aliquando relatione in uno extremo;ut est relatio creaturae ad Creatorem ; & relatio maternitatis B. Virginis, ad Christum Dominum, apud D. Tho m. soluatur, notandum est: Primo , Relativa duobus modω eonsiderari possie: Materialiter dum pro subiectis, aut fundamentis accipiuntur ; ut dum dicitur, hunc hominem aubum, referri ad alium hominem album : aut generans ad genutum : quo etiam modo , solum dicuntur relativa accidentaliter: quia accidentalis est haec,generans est pater: vel album est simile. Alio modo accipi utur Formaliter, prout fgnificantur nominibus relativis patris, aut similis:& scut relatiua ,sic etiam termini accipiuntur eisdem modis:vidum dicimus,simile referri ad album:aut patrem ad genitum: formaliter vero, si dicamus patrem referri ad

filium. Secundo notandum est: Relationes mutuas,perfectas esse. quia orpositionem relativam includuntmon vero mutuas, quasi mancas di imperfectas,in quibus unum tantum extremum relativae oppositionis reperitur: unde solum intelliguntur habere materiales terminosmon formales. Vt relati a mensurabilis, ad mensuram , tum materialiter dicitur terminata: R idem de relationibus mutuis:si in altero extremo suspentiretur relatio, per possibile: ut si, consurgente relatione similitudinis in uno albo , suspenderetur

relatio in alio l si hoc sit possibile , de quo non agi misi tunc

Ex bis ,

389쪽

- Cap. 7 .de ad aliquid quasi. 7. 3

Ex his respondetur Relationes illas quae in argum . adducuntur,esse non mutuas:quia relationes mutuae non versantur,nisi inter extrema eiusdem ordinis:Deus autem & creatura diuersi ordinis sunt:& ideo non habent mutuas relationes:propterea quoque soldm materialiter terminatas: & hoc est , terminari ad absolutum: mutuae veris,oppositioncm relativam essentialiter dicunt,t rione cuius , quaelibet est ratio referendi ad aliam , & simul ratio terminandi: quia non potest oppositio intelligi, sine utraque rationein ideo relativa mutua,ut talia,ad relatiuum formaliter ter

minantur.

An unum relativum possit, debeat definiri per aliarum. 7i C Ecundum arg. petit, An υnum relatinum possit, se ἀρbeat de iis ioper alterum.Et circa hoc dubium,est duplex opinio. Prima negat,quod sic debeat definiri: quam tenent omnes illi , qui defendunt, relationem non terminari ad relativum; sed ad absolutum:&probant ex inconuenientibus , quae sequuntur ex tali modo definiendi; in eodem argumento adductis. Secunda opinio,est eorum,qui sequuntur nostram sententiam, Luod unum relatiuum debeat definiri per aliud:& haec apud Aristot.& D. Thom. est certissima , ut probant testimonia eorum adducta in confirmationem nostrae sententiae:est etiam expressa apud

Porph. cap. de specie , ubi asserit, se egisse statim post genus de

specie: quia sunt relativa: α ideo necesse est unum cognoscere, α definire per alterum. Huic autem testimonio respondent moderni , non posuisse Porph. speciem . in definitione generis , Ut refertur ad genus:sed ut ad indiuidua;& ideo non definisse unum relatiuum per alterum formaliter. Sed miror sane solutionem tam aperte falsam excogitasse: quia luce clarius est, genus definisse per speciem , tanquam per subiectum , de quo praedicatur: sed non est subiectum , de quo praedicatur genus , ut respicit indiuidua , sed ut respicit genus ipsum, ut ex se patet: ergo per illam tanquam relativum generis , definiuit genus ipsum. sed in xationibus est probabilior, & lnisi ego fallor euidenter concluditur ex Diuinis relationibus , in quibus fatentur, quod licet nostro modo intelligendi imperfecto, possumus intelligere, quod

terminentur ad fundamentum, per modum absoluti a nobis conceptum : tamen si sumantur ut sunt in se: vel ut a Deo ipso , aut beatis cognoscuntur , non possunt ullo modo terminari ad absolutum: quia cum sint subsistentes , & substantiales , non habent fundamentum aliud, praeter seipsas: ideo necesse est per se fas

7 2terminare.Ex hoc deduco euidens argum. hoc modo : Relationes Diuinae, ut sunt in se,& ut cognoscuntur a Deo,& beatis, terminantur ad relatiuum formaliter: ergo terminus formalis vi ius

390쪽

' relativi; N patris, erit Hid relatiuum, nempe filius, ut filius:sed inlatiuum non poetest definiri ; nisi per terminum et ergo non potest definiri ι niti per aliud relativum. Si igatur beatus, quadam explicationc explicaret, quid sit Pater AE tern us , non posset alioramdo ; nisi dicendo, Pater ariernus est ε qui habet filium eiusdem naturae. Tuuc ergo ; vel ex tali definitione sequuntur illa inconuentcntia,nempe circulus vitiosus , definiendo idem per seipsum , ignotuna per ignotius, atque etiam nugario , vel inutilis reperitio ἔ vel non: si non sequuntur: ergo nec sequuntur ex modo definiendi unum relativum creatum per allud: & s sequuntur non erit verum, quod Diuinae relationes terminentur

ad Ietallinuri Probatur euidenter paritas rationis: quia tam in diuinis quam in humanis erit verum,quod loco nominis in definitione positi licet ponere tuam definitionem. ex Quo sequutur illa inconuentcntia: vel in utrisque etit falsum, & noa admittendum in relativis. Margum. igitur ; Concedenda est consequentia primi entlay-7 3mematis. Dum aut m dicitur,loco nominis in definitione positi, licere definitioncm eius ponere ; Distinguendum est : quia vel id, quod ponitur in definitione, ponitur, tanquam pars definitionis intrinseca e & tunc licebit quidem; si vero non ponatur,nisi ta quam additamentum extrinsecum ; non licebit: & quia unum Telatiuum,non ponitur in definitione alterius,tanquam pars definitionis, sed tanquam additamentum extrinsecum ὲ in ordine, ad quod sumitur dis rentia relationis;propterea non licet loco eius ponere suam definitionem. Et ratio huius disserentiae est: quia Iars definitionis,est pars essentialis definiri ; secundum propriam naturam illud componens: unde idem est,quod ipsa ponatur, vel eius definitio continens naturam propriam Quod autem ponitur tanquam additamentum; non est pars definitionis, aut definiti. nec illud componit ; sed solum extrinsece te inat , aut respicit:

quod non potest praestare per suam definitionem.sed per se: quia

per se respicitur ab alio, & per se ei opponitur relati :quemadmodum unum contrarium per se opponitur alteri,& per se expellit illud a subiecto,& non per propriam definitionem.Quod considerans Arist. 6. libavi c. cap. 2.docet, Relatiuum,ut in definitione alterius positum,duιersum esse a seipso extra definitionem , aut secundum se sumpto nam in definitione non ponitur secundum se : sed solum ut extrinsecum additamεtum.Praeterea indefinitione, non ponitur tanquam relativum: sed tanquam terminus: ideo non licet ponere definitionem eius, ut relatiuuvi terminus vero, selum hinet extrinsecam denominationem,quasi eqis, in quo finitur re

Ad testimonium veto Aristotelis; Respondetur , non loqui dς7