장음표시 사용
41쪽
21 HEιε lio quinta prooemialis.
tiae practi ,non potest reperiri in aliqua scientia,quin eam constituat practicam lue ordinetur ad speculationem,uel no Ordinetur : ordinatio 1nim potius ostendit talem scientiam habere v-tramque rationem praeticae, & speculatiu. u.
Probatur secundo,quia Logica est ianua, perquam ad reliquas scientias ingredimur,& quasi organum, & instrumentum ad eas acquirendas , praebetque modum sciendi omnibus: sed inter alias scientias quaedam sunt speculatiuae aliae practicae:eiso necesse est Dialecticam habere utramque conditionem : quia si practica non sit,non potest esse ianua,per quam ad practicas scietias ingrediamur ; nec poterit eis tribucre modum s ciendi,ac procedendi pra- isticu:& eadem ratione non poterit haec tribuere speculati uis, nisi speculativa sit.Necesse est ergo utramque conditionem ei con
Sed restat quoddstm arg.aduersus nostram sententiam prius luendum,quam ad soluenda argumenta aliarum opinionum procedamusta est huiusmodi.Practicum & speculatiuum, sunt disierentis,per quas sclantiae distinguuntur specie : ergo non possunt
cidem ζcientiae conuenire. Probatur consequentia; luia ex duabus speciebus non potest componi tertia:ergo nec ex prastico,& speculatiuo Dialectica. Sequeretur enim in duabus 1peciebus collocari ,& quasi monstrum esse. Pro solutione huius arg. adnotandum cst ; quod sicut in causis cisicientibuς uniuersalibus,possunt esse unitate virtutes diue lae speciei ita ut una,& simplex virtus causae superioris utramque contineat eminenter, & respectu illius quaelibet sit quasi inadaequata ὁ & in causis formalibus,sub una forma superiori contineri possunt rationes essentiales inferiorum formarum I ita ut una αsimplex xlim iit forma superior, tribuere possit unum & aliud esse, quod ab utraque forma inferiori tribuitur: eode modo una scientia superior, quae habet modum formae , continere potest rationes,aut modos e flentiales diuersos inferiorum sciεtiarum. Exempla lioru trium habere post ulnus satis manifesta.Nam sol per una ac simplicem virtutem,eficere potest plures effectus specie diuer-los,qui non nisi a causis particularibus specie diuersis procedere possunt quia in una illa forma contingi ur eminenter virtutes interiores specie diuerse : in formis quoque anima ratio ualis tribuit corpori esse vegetatiuum,& scolitiuum, quos gradus essendi, tribuum formae inferiores specie diuersic, ut forma platae,& eqm io ut Verum sit animam rationalcm simul esse vegetativa,& sensititia, illa in ca reperiri unitas perfectiones formarii specie diuem fariarm litis cotinere dicitur non sbluin eminenter, sed etiam ser- maliter sub gradu quodam superiori. Et tandem in scientiis docet D.Th. .parta l. i. art. . acram Theologiam simul esse practicam.
42쪽
si astis quinta prooemialis. 23
te speculari uam,ita ut utraque perfectionem sub gradu superiori complectatur, propter eminentiam sui obiecti,quod est Deus tanquam veritas speculabilis,& vltimus finis nostrarum operationu. Idem ergo nos concedimus Dialacticae,non propter eminentiam sui obiecti: sed propter uniuersalitatem: quia modus sciendi cst respectu omnium scientiarum ; S modum sciendi tribuit practicis,atque speculati uis:& ideo necesse est utrumque modum continere eminenter quidem,quia quantum ad hoc superior est aliis scientiis,& ctiam formaliter .quia formaliter continet utrumque modum procedendi ,resolutorium , & compositorium: Sc ad viru-que finem dirigendi operationes intellectus, & speculandi naturam modi sciendi Ordinatur. Sed rationes praesticae,& speculativae, in adaequatae sunt respectu ipsius, sub adaequata & superiori ratio. ne perfecte cognoscendi naturam modi sciendi contentae. Ex his respondeo ad formam argv. nam dum dicitur, practicum , &spaculatiuum esse rationes specie diuersas;concedendum est:& ideo non posse eidem scientiae particulari conuenire : sed
bene uniuersali habenti superiorem quandam rationem eminenter atque formaliter continente utramque perfectionem. Quem - . admodum vegetatiuum,& sensitiuum non possunt conueBirc eidem formae particulari ; sed bene uniuersali, qualis est anima rationalis : nec propterea talis scientia uniuersalis erit in duplici specie;sed habebit unam quandam cminentiorem speciem,Vtramque ratiouem continentem ; respectu cuius quaelibet est quasi partialis,& inadaequata. Arg.primae & secundae opinionis plobant quidem Dialecticam esse practicam , & esse speculativam non tamen , quod alteram tantum rationem habeat, ita ut vel solum sit practica, vel solum speculativa. Ultima autem sententia falsa est; quia esse Dialecticam instrumentum omnium scientiarum , non tollit ab ea veram rationem scientiae;& ideo nec veram rationem practicae,& speoulativae:sed ξrobat esse scientiam uniuersialem,ex quo habet, quod utramque rimul rationem complectatur eminenter simul,& formaliter:quia sub ratione formali superioti,atque eminentiori. i 6 Testimonium vero Aristo.de problemate instrumentario,quioADialecticae tribuit, difficultate caret: quia sensus illius est , non esse activum solum, vel solum contemplatiuum , sed sub ratione superiori utrumque continere.De intellectu vero alia est Latio,aede scientiis: quia cum sit potentia uniuersalis, abstrahit ab utra. que ratione practici,& speculativi,quae respectu scientiarum sunt quasi essentiales modi,per quos specie distinguuntur.
43쪽
sua iis sexta prooemiaιis.. QE AESTIO VI.
Quo sit obiectum Dialectica retrum mθdus sciendi
OBiectum , subiectum , & materia, vocari solet res illa , circa I Tquam versatur scientia : nam haec tria nomina eandem fere
significationem habent. Obiectum dicitur per ordinem ad habitum, quia quasi scopus est , in quem tendit: Subiectum, per ordinem ad pastiones, quae de illo probantur in scientia: Materia vero per Iespectum ad rationem formalem , Sub qua, a scientia ipse consideratur. Idem est ergo quaerere, quodnam sit obiectum Lo-S V, & quae sit materia circa quam versatur , aut quod sit subie-um, de quo demonstrat passiones,& cuius cognitionem assequi intendit:& his explicatur titulus quaestionis. Sed conditiones, quas habere debet obiectum , praeponendae sunt; ut intelligatur illud esse obiectum huius scientiae, potius qua aliud , cui melius conueniunt. Est autem prima conditio: visit in rerum natura, vel certe possibile sit mon enim requiritur actualis eius existentiamam de rosa in hyeme , quando non est , datur scientia ; quia saltem est possibilis: de re enim impossibili, ut de chimaera , non potest dari scientia. Secunda conditio est: quod
cognitio eius intendatur in scientia. Tertia, ut sub se comprehendat omnia , quae tractantur in scientia. Postrema, quod sit unum aliquo modo , ut unitalcm possit tribuere scientiae. His expositis, praesupponenda sunt tanquam certa illa , in quibus Omnes conueniunt: ut ad difficultatem quaestionis perueniamus. Est autem terium primo, Dialecticam habere aliquam materiam determinatam , circa quam proxime Versetur , tanquam ci ca proprium obiectuna. Cuius ratio est: quia quaelibet determinata scientia , determinatam cognitionem alicuius rei intendere debet: sed Togica est determinata scientia , & distincta a caeteris: ergo habebit aeterminatam materiam , seu obiectum: cuius cognitionem intcndat, & per quod ab aliis scientiis distinguatur: uia sicut potentia sumit suain unitatem specificam ab obiecto:
c etiam scientia , ut Arist.docet 1. lib. de anima, ea. 4 Et licet hoc Videatur contrarium doctrinae Arist. asserentis, Dialecticam non est, unites generis obiecti , aui circa omnia obiecta scientiarum versJri. I. li. Post. c. i 1. tex. 24. & 4.li. Met. tex. s. verὸ tamen contrarium non est: quia de materia remota Dialecticae loquitur, & haec non est determinata:cum circa omnes res mundi, enuntiationes, α syllogismos efficiat: proxima vero materia eius determinata est,
de qua inquirit quaestio praesens, an sit haec ,vcl illa. secundo certum est, have materiam proximam Dialecticaesion
44쪽
non esse voces, aut nomina: ut antiqui Dialectici asserebat:ex qR Nominales in schola vocati sunt: quia licci vocibus utatur a significandas res de iis tamen principaliter non disputat,ut docu Expresse Arist. . lib.Meta. tex. s.& probat experientia : quia syllogi linos,& certa instrumenta in rebus constituit. Certum cst tertio;materiam proximam , aut obiectum Dialecticae esse ens rationis:nam ex hoc Rationalis vocatur: sed ens rationis duplex est unum directe & per se factum a ratione aut intellectu,quales sunt operationes eius, ut apprehensio simplicium,c 'nipositio & diuiso, ac syllogismus : aliud est ens rationis, non directe factum ab intellectu, sed quasi indirecte , & rer accidens:& est proprietas consequens easdem operationes, ve ordinatas ab eo,hoc est ,ut constitutas in propositione,aut hilogismo : & proprietas haec non est realis, quia non conuenit cisdem operationibus ex propria natura, sed tribuitur cis ab intellectu , dum sie ab eo Ordinatur : ut dum ordinat tres propositiones , maiorem , minorem & conclusionem,iuxta regulas syllogisticas; talem earum Idinationem consequitur proprietas , seu denominatio syllogismi, quam eis tribuit intellectus: Sc troprietas haec Vocatur ens rationis ; non directe , sed indirecte factum ab intellectu, & quod non habet aliud esse,quam cognosci ab illo. δ 8 Iuxta haec duo entia rationi , duae in primis sunt opiniones de
obiecto Dialecticae. Prima, quam moderni plures defendunt, tenet , primum ens rationis esse obiectum eius, nempe operationes
ipsas reales intellectus , ut dirigibiles ab intellectu . vel ut actu di-Liguntur,stoc est, ut constitui possunt in syllogi sinum i vel ut actu constituuntur:& utrumque horum dicunt esse quid reale: hoc est, ram Operationes ipsas , quam diligibilitatem l ut sic loquamur hoc est,aptitudinem,ut ex eis fieri possit syllogismus, atque etiam
ordinationem actualem. Duobus enim modis defenditur haec sententia a modernis : quidam operationes reales dicunt esse obicctum , non ut actu ordinantur: quia ordinatio actualis nihil intrinsecum potest in eis ponere : sed solam denominationem ex- 'trinsecam, ab operatione quas reflexa intellectus, eas ordinante: sed secundum aptitudinem quam habent, ut ordinari possint: Schanc aptitudinem vocant ordinabilitatem , aut dirigibilitatem:&realem quidem, cum eis ex propria natura coueniat, & antequam ordinentur. Alij vero easdein operationes, ut actu ordinantur, dicunt esse obiectum: ita ut aliquis modus reuis , in eis sit actualis Urdinatio : nam cum ordinentur per verum ac reale iudicium inrellectus, aut certe non sint aliud operationes ipsae , quam iudicia quaedam intellectus ordinata: non potest non esse aliquid in eis
ordinatio.Conueni uni tamen utrique opinantes in eo, quod Ope- .uxi esistae secvodum siquem modum aut proprietatςm rea
45쪽
Iem sint obiectum:& ideo obiectum formale Dialecticae, dicunt
omnes esse modum sciendi realem. Probant i. auctores huius lentεtiae, quod ciis rationis secundia,
non sit obiectu hoc arg. Obiectu scientiae duo habere debet: primu ,passiones,quae de illo demonstratur in scientia: secundu quod perte cosideretur ab ipsa icientia; sed neutru habet ens rationis; Ergo non potest esse obiectu . Non primu , nam ens rationis nihileth in rebus, sed solu habet esse obiective in intellectu, tanqua aliquid ab eo confictu: ergo nec habet natura , cuius cognitionε intendat,nec passiones quae de illo probεturina si passiones haberet, vel e sient te ales,& hoc no: vel entia rationis,& tuc de illis praedicaretur formaliter. quod repugnat: sicut repugnat, hominε praedicari formaliter de risibilitate aut de risibili. Secudo probaturiquiacu non sit directe factu ab intellectu; nec est directe aut per se cognitum ab eo, sed indirecte & per accidsis:crgo nec erit directe aut per se cognitum per scientiam,quae habitus intellectualis est. Deinde probant secundo , quod ens rationis primum, aut modus sciendi realis, sit obiectum Logicae, alio argumento : Syllogismus, vel demonstratio continet operationes intellectus ordinatas : & est instrumentum reale : ergo est modus sciendi realis; quare tanquam aliquid reale consideratur in Dialectica : & eadem est ratio de aliis instrumentis: ergo modus sciendi realis,tanquam quid comune omnibus,erit obiectu Logicae. Antecedes ita probant: Demostratio habet effectu realem, nepe scientiam , qua
generat: ergo est causa realis eius quare non potest esse ens rationis, sed reale .Et confirmant, quia Dialectica est scientia practica ut vidimus ergo habet praxim, hoc est,operationem factam a se vel ordinatam, pro obiecto: sed operatio, ut facta vel ordinata , est
quid reale:quia nihil potest per se fieri aut ter se ordiuari, nisi sit
reale: ergo obiectum Logicae reale debet esse. Secundo. Operationes intellectus, quatenus dirigibiles sunt ab eodem intellectu , pertinent ad aliquam scientiam , vel artem, aqua dirigi possunt,& non ad aliam quam ad Dialectica,quia nec per aliam iii riguntur : ergo ut dirigibiles , sunt obiectum huius scientiae, & dirigibilitas est pio prietas realis earum : sicut intelligibilitas est proprietas realis entis realis:& numerabilitas numeri in visibi jitas co oris: ergo sub ratione realis sunt obiectum Dialecticae, quod ex consobenti erit aliquid reale. Secunda opinio asserit χ Εns rationis , quod indirecte fit ab in- I stellectu , esse bob: ectum Dialecticae. Oxiam sequuntur D. Th. 4.
ςx modernis no p aci: habetque fundanὶe ut v in doctrina Arist. 9.
46쪽
η sua stio sexta prooemialis. 17
Me. rex. s. ubi adserit: Duilectieum sicut is Philosophum agere de eu- se uniuersali: sed non agit de ente uniuersali reali, de quo agunt Metaphysicus atque Plillosiophus: crgo intelligit Arist. agere de alio ente uniuersali non habcnte esse reale in rerum natura, scd solum obiective in intellectu quod est ons rationis. 2 O Probatur deinde hoc unico arg.Logica agit per se de genere dc specie,quatenus praedicabilia sunt;de 1iibiccto etiam, & praealcato, ut alia sunt,& propositionem cbmponunt: scd haec omnia sureusia rationis: nam a parte rei, aut anto operationem intellecturi
nec dantur genus, 3c species,nec subiectum,& praedica cum : eIg ens rationis, ut comprehendit haec,& alia,erit obiectum Logicae,& confirmari potest: via ea, quae tractantur in Logica, secundurationem materialem entia realia sunt, praedicamentum, PIOPO sitio, & syllogismus: serinaliter vero sunt entia rationis sicut im ae,a quibus dcnominantur , quae sunt relationes rationis aut secundae intentionis: ergo λrmale obiectum 1ius scientiae, ens rationis est,quamuis materiale sit eus reale. Tertia sententia considerans omnia quae tractantur in Logica . ordinari ad argumentationem componendam laquam ad finem. tenet hanc esse obiectum eius ita Albertus Magnus in prol. praedicabilium , quem sequitur Lemosiussi. i. de erratis Dialectic. 6.
Et quia inter species argumεtationis, principalis est syllogismus,
ad qucm componendum ordinantur caetera, de quibus agit haec scientia,ideo Scot.q. 3 suae Logicae, tenuit obiectum eius esse silialogismum:& tandem : quia inter species syllogi sint, praecipua est
demonstratio, ad quam ordinatur reliqui,docuerunt alij demonstrationem esse obiectum , ut Ammonius, & Simplicius in probpraed.Alexander,& Philoponus, in principio priorum.
Antequam sententiam nostram proponamus, has tres opini nes tanquam insum cientes, refutamus vhico arg obiectum adaequatum debet cotinere proxime & adaequale omnia,quae tractantur in scientia: sed nec argumentatio,nec syllogismus, aut demo stratio,proxime,& adaequale continent simplicia,de quibus Di lectica disputat,sed solum remote, in quantum sunt paries enun tiationum,ex quibus proxime componu tur: diuisionem vero, auddefinitionem nullo modo ergo non possunt esse obiecta adaequata Logicae,bene tamen alicuius partis:& Arte aliquod eoru posset dici obiectum principale,ut demostratio;quae praecipuum instrumentum est ad Gentia assequedam.Vnde si cis obiecto principali loquerentur, admitti possed saltem ultima:de adaequato ve-
Io, nulla earum admittenda est.
et I Restant prima & secunda,de quibus iudicandum est, utra illa cum sit probabilior: quod , ut melius fiat, illud tanquam certum supponendu est,propriam materia Dialecticet esset operationes in-
47쪽
intelledius:& ideo ad obiectum eius pertinere non secudum propriam naturamma hoc modo,ad Philosophiam potius pertinent, sicut anima,& intellectus a quibus tanquam a principiis efficientibus procedunt: sed in quantum ab eo diriguntur.
secundo supponendum est , quid sit operationes has dirigi ab intellectu: non est enim aliud quam fieri syllogismum , definitionem aut aliud instrumentum : ut tres propositiones ordinari non est aliud quam unam pro maiori sumere,pro minori alia, &tertiam pro conclusione: ita ut in modo,& figura,constituatur ex
eis syllogisms: & quod in eis resultat, est passiua ordinatio , id est, esse ordinatas,ae syllogismu constituentes.Tria igitur possumus considerare in his operationibus, in quantum pertinent ad
Dialecticam ordinabilitatem , seu dirigibilitatem, directionem
activam intellectus & pastinam,resultantem in eis ex activa. Et de dirigibilitate probatur,vel non pertinere operationeS Ω-cund si eam ad Log ca,vel non esse reale,sed ens rationis,hoc arg. Aut operationes esse dirigibiles,est potentia seu aptitudo natura i&,coueniens eis ex propria natura: vel solii obedietialis,in eo co-
sistens,quod sic ut lignu subditur artifici, & quasi ei obedit,ut ex eo possit cathedra enicere:sic operationes istae subduntur intellectui,ut ex eis possit facere syllogitau: & si naturalis sit potentia, euid& est,non ad Dialectica,sed ad naturalem Philosophia pertinere: sicut quaecuque a natura habet operationes ipsi, pertinεt ad scientiam,quae agit de natura earu & haec est Pt ilosophia naturalis:si vero sit obedientialis,non potcst esse realis.Nam potentia obedientialis ligni ideo est realis , quia per eam subditur artifici, ad forma reale in cathedrae suscipiedam:quare. si forma cathedrae, non esset realis, sed ens rationis, nec Iotentia illa esset realis: sed
operationes subdutur intellectui ad luscipienda sermam syllogismi,quae n6 est rcalis, sed ens rationis ergo talis potentia non est realis. Probatur minor. Ordinatio per qua efficiunt syllogismum, est ra/atio unius ad alterum , non realis, quia non ordinantur ex natura rei,sed ab intellcchi uergo est relatici rationis. Secundum,quod in operationibus cosiderare possumus , est Or- dinatio activa, quam intelluchus facit per actum reflexu, quo supra eas reflectitur,& eas ordinat constituens syllogismum:& haec ordinatio ad tua , realis est, cum si actus realis intellectus ordinantis:& per illa sol sim dicuntur operatio 3 ordinatat , denominatione reali extrinseca,v.g.s logi rus, aut demostratio: scd esse syllogium,aut demonstratione Eabent Imaliter, per relationgordinationis inter eas resultantem ex ppcratione intellemis o dinatis:& relatio ordinationis intor eas,no potest esse reali seu iamo ordinatur ex sua natura, sed ab intellectu, qui nihil reale in
xebus pe ia ordinationem ponere potest : ergo directio *er qua
48쪽
guaestio sexta pri ormiatis. 1 9
mi maliter sui it syllogi sinus, vel aliud instrumentum,& ad Logica pertinent,no est aliquis modus realis, sed sola relatio rationis.
His explicatis,est prima cones usio huius quaestionis: Obiectum Logicae aliquid dicit pro materiali, & aliquid pro formali: pro
materialsi quidem, reales opcrationes intellectus : pro formali vero relatione rationis , quae dicitiir ordinatio Armatis carum, per qua efficiunt hi l logis in uia ut aliud instrumcntu .Hςc probatur cras acaciter ex doctrina tradita, hoc arg. Logica habet pro tariccto operationes intellcctus, quas dirigit, ut per uirectione constituat
ex eis syllogismum,aut aliud instrumentu : ergo materiale obie-Ctum, sunt operationes reales:sormale vero directio , aut ordinatio earum , pcr qua constituunt talia instrumenta: sed ordinatio est relatio rationis crgo obiectum formale est ens rationis. Secunda conclusio. Obiectu adaequatu Logicae,est modus sciendi comunis omnibus instrumentis, qui ex Cnte reali,pro materia li conssat,& ex ente rationis pro formali haec sequitur ex primarquare no indiget noua probatione. His duabuβ coclusionibus c5tinetur,& explicatur sectula opinio D.Tho.3c aliorum,quae communis fuit semper in schola,& ut probabilior est amplectenda. , , Solum restat arg.primae opinionis soluere:& ad primu conces.sa maiori,neganda est minoriquod ens rationis Logicum,nec naturam, nec proprietatcs habeat, nec pei se conficieretur in Dialectica quamuis enim no habeat naturam realem, nec subiecto in-
haereat,sed tum sit obiective in intellectu,astu considerante: est tamen quaedam denominatio rcbus attributa ab intellectu , per modum,ac similitudine forniae inhaerentis, Ut Esse genus, aut speciem,attribuitur natirae ab intellectussicut albedo, aut alia forma inhaerens attribuitur corpori, Unde non est omnino ens fictum, sicut chimaera, sed habet fundamentum in cis dein naturis, quibus attribuitur,prout ab intellectu , hoc aut illo modo concipiuntur:& hoc esse diminutum,considerari potest ab aliqua scientia. Quod vero ad proprietates eius pertinet, hac distinctione explicandum est: ens rationis dupliciter considerari potest:primo, in abstracto, hoc est, ut serina quaeda sine ordine ad subiectum,cui
attribimur queadmodum consideratur albedo ,line ordine ad corpus ut inhaereat. Alio modo potest cosiderari,in coci elo, hoc est, ut forma applicata ad natura, tuam denominat. Et cos derata primo modo, habet passiones uniuersales iuxta similitudinem entis realiS,Vt verum,bonu,&c.consideratum Vero secundo modo, non habet passiones adeo uniuersales, quia no applicatur,aut attribui-- tur naturis in communi consideratu, sed in particulari, secundum suas speciesmon enim denominatur natura aliqua ab ente rationis uniuersalissimo, sed a particulariba s:ut a genere,specie, subie- RO,aut praedicato quare sic sumptum,non habet passiones, nisi in
49쪽
3o ctu filio sexta prooemialis.
1uis speciebas,ut uniuersale in communi, habet praedicabilitatem pro pallione,& praedicabilia habent particulares passiones,ut ge- nus esse pra dicabile de speciebus : sicque de caeteris:& quemad-- modam cns rationis, consideratum in abstracto . non pertinet ad Loeticam,sed ad Met. tanquam definiens a perfectione entis re
Isi quod per se ab illa scientia consideratu trita probare passiones uniuersales de illo , non ad logicum, sed ad Metaphysicum pertinet:sed passiones quas habet, ut applicatum naturi Maut eas denominans,in Logica probantur:& hoe lassicit, ut sit obiectum eius: de his vero passi: nibus, non praedicantur species entis rationis, quibus attribuuntur praedicatione formali. : quia non ost verum Ormaluer, quod praedicabile sit uniuersale, licui nec ritibile for maliter est homo
Ad seeundum respondeo; Ens rationis dum fit ab intellectu, non esse directe, aut per se cognitum , sed indirecte , & quasi per accidens : sed postquam factum est : bene potest intellectus illud
pro obiecto quas per reflexionε sumere, & cognitionem eius peris primo intendere:& hoc modo accipitur,dum dicitur esse obiectum Logicae Ad primum aliud arg. quo probantur operationes reales esse obiectum Dialecticae, hac distinctione respondsidum est. Demonstratio dupliciter consideratur, materialiter , pro operationibus ordinatis, aut formaliter,pro ordinatione , a qua habe t ut sint syl- . Iogi sinus aut demonstratio:& in prima consideratione, admittendum est esse instrumentum re ale; non in secunda: sed relatio rationis est. Et quod dicitur habere essectum realem, nempe scientiam,quam generat,etiam est admittendum, .ratione operationu,
quas pro materiali includit: non ratione significati formalis in relatione rationis consistentis. QSod denique Logica sit scientia
practica,ut in codem argumento dicitur,verum est,& habere pra-Tim,aut operationem pro obiecto,ab intellectu directam:ex quo
non sequitur directionem esse realem, neque id est necessariu, ut Logica sit scientia practica : sed satis est operationem utcunque dirigere, siue directio passiua realis sit,uel solum relatio rationis. Ad secundum concededum est operationes ut dirigibiles considerati posse ab aliqua scientia, & vere considerari a Dialectica: negandum vero quod dirigibilitas sit realis:non est enim nisi ens rationis : sicut directio,per quam constituunt syllogi sinum , & ad quam ordinatur dirigibilitas solum est relatio rationis, ut probatum est. De intelligibilitate vero , & numerabilitate , diuersa est
ratio:quia issae conueniunt rebus .aut qualitatibuS, ex propria na- tura:dirigibilitas vero, non nisi potentia obedientialis est. respectu formae syllogisticae, quae sol sim est relatio rationis:& ideo noest quid reale,sed ens rationis. ω
50쪽
CAPUT I. POR PHYRII Cum necessarium sit, Ch ri, is aκ eam,qua est apud Arigrotolem,
BREVIS EN POSITIO TEXTUS. Oc primum caput, quasi prooemium est totius libri Pr dieabili uni;& tria in eo agit Porphyrius. Nam primo docet necessam esse cognitione praedicabilium, ad praedicamenta Aiis .intelligenda:quia cum praedicamentum sit praedicabilium ordinatio secundum debitam. subiectionem . N praedicationem , non potest ordinatio praedicamentalis cognosci,sine cognitione praedicabilium. Secuniado, proponit materiam, te qua agediim est in toto libro:quae sunt quinque univcrsalia,aut piaedicabilia,nempe genus, species differentia proprium,S accidens,& tandem asserat,quaestiones,quae de his praedicabilibus tractari possunt, cste in duplici disserentia: nam , quaedam faciles iunt: quia circa ea versantur, quae naturae eorundum praedicabilium proxima iudicantur : & ideo cognita eorum natura,facilem solutionem habent: ut An uniuersalia, hoe aut illo modo praedicentur de inferioribus: R similes. Aliae veto sunt dissicitcs:quia altiora quaedam inquirunt ut An uniuersaliasiut in rebus ; vel obiective lolum in nostra cognitione i & illas qui dena proponendas , ac disputandas esse ascant: has vero usque ad Philolophiam relinquendas : quia non facile a Dialecticis inotelligi possunt.Et his continetur litera Porphyri j. , QV AESTIO I. UNIVER SALIS.Vινὰm Vniuer aliasint in rebin. QVaestio haec quasi fundamentum est omnium aliarum , quae de uniuersalibus disputari possunt. Vt autem titulus eius intelli