장음표시 사용
451쪽
4 3 6 Cap. e .de actione, ct passione,tex.expos
solum actiones intellectus,& voluntatis,sed etiam appetitus sensiti ui& sensuum externorum & internorum:qua acceptione utatur Aristol. 6. lib. Ethic.cap. 4. Postrema acceptio adhuc est uni Uersalior,tamen propria , pro quacunque actione euiuslibeι agentis, libera vel necessaria,immanente, vel transeunte. Et hoc modo accepit actionem Aristot. cap. praesenti: quod euidenter probant exempla eius, tam in actionibus immanentibus, ut in dolore, M tristitia , quam in transeuntibus, ut in calefactione,& infrigidatione, ab eo assignata. In hac etiam uniuersali acceptione , actio est supremum genus praedicamenti actionis : & passio supremum enus praedicamenti passionis mam quae de actione dicta sunt,eo-em modo intelliguntur de passione : cum passio non sit aliud, quam actio ipsa,prout recepta in subiecto.
Κωid Actia ,-Pasio sint. G nbertus Porretanus ι i qui ideo auctor sex principiorum vocatur, quia libellum quendam de sex vltim, praedicamentia scripsit sie definit actionem: Actio est ,secundum quam in id quod seubiicitur,agere dirimur. Haec tamen definitio limitata est:
quia solum comprehendit actiones transeuntes: quia per has solum dicimur asere circa aliud a nobis subiectum:immanentes v xo,non circa aliud versantur , sed in eodem agente manent: nec etiam comprehendit actiones, quae non habent praesuppositum subiectum,nec ideo mutationes suntlsi tame aliquae ex his repe-xiantur, quod adhuc est in opinione positum l alia igitur definitio uniuersalior assignanda omnino est , quae omnes comprehendat : & ea talis esse poterit. Actio est , qua media, ut via, effectus Neipit esse , vel eonseruationem eius ab agente. Passio vero erit,a qua inliquid dieitur pati , peν impresionem σε sab agente. Et licet modus,quo distinguuntur actio , & paulo,non pertineat ad praesentem considerationem, sed ad Physicam, de quo agit Aristo. 3. lib. Physic. tamen ex mente eius , atque communi sententia scholae, non distinguuntur realiter,sed ratione ratiocinata : hoc est, per intellectum, supposito fundamento in re:nam in eadem entitate agente procedente, considerat intellectus rationem egressionis ab eo, & receptionis in passo : & hoe est distinguere rationes formales earum quae constituunt diuersa praedicamenta: nam, ut superius probauimus,non requiritur distinctio realis, aut ex natura rei inter praedicamenta,sed rationis ratiocinatae sussicit. Ωκεν, , qua genera. speetes, habeam actio,
ct passis. PRima diuisione, diuiditur actio, in eam I Quae versatur eis-- subiectum prasuppositum: & haec dieitur eductio formae de
452쪽
potentia materiae,aut unitio eius cum materiar dicitur etiam generatio:Et in aliam : Quae non versatur circa praseuppositum subiectum sed per eam producitur res ex nihilo : & talis est creatio: si tamen vera actio est, & non sola relatio dependentiae creaturae a Deo : quod adhuc est in opinione positum. Secunda diuisione,diuiditur in actionem Substantialem, &Aecidentalεm: illa est, perquam producitur aut conseruatur substantia: haec vero per quam producitur accidens:& sub utraque com prehenduntur plures species. Tertia diuisio actionis est, in Immanentem, Sc Transeuntem. Actio immanens est,quae non versatur circa aliquod subiectum, Oxtra agentem causam, nec effectum aliquem extra illam prod sit , sed ipsa cum suo termino producto, manet in eodem agenter ut visio , auditio, & actio vitalis intellectus , per quam produciatur verbum mentis ad intelligendum. Actio vero transiens est, quae non manet in agente , sed circa subiectum extra illud versa- tunaui erfectum omnino extra illud producit: ut generatio hominis,& calefactio aquae. Quarto diuiditur in actionem Suerisivam , & In Raut ane amet
Successiva est calefactio,& nutritio:Instantanea est generatio hominis. Et quodlibet horum membrorum habet suas species, vs. que ad infimas:atque ex his omnibus generibus, & speciebus,sub genere supremo , constituitur ordinatio praedicamentalis actionis. Et eodem modo constituendum est praedicamentum passionis: quia eisdem diuisionibus diuiditur passio. guat, Er qua sint proprietates actionis, ct pasionis. Vatuor solent enumerari proprietates actionis,& passionis: in ex quibus duas assignauit Aristo. in litera.Prim est, Habere
contrarium Secunda,Suscipere magis, ct minus: sed neutra conuenit omni actioni.& passioni,sed his tantum, quae versantur circa terminos habentes contrarium t quales sum actio calefactionis,& infrigidationis ac similes : nec etiam conueniunt proprietates istae praeterea his actionibus ratione sui, sed solum ratione terminor u .inter quos reperituI contrarietas.
Duas alias posuit Gilbertus. Primam , & id ordine tertiam, quod proprium sit actioni, & passioni semper esse eum motu, aurmuratione , sed etiam de hac non est certum , quod omni actioni conueniat:quia multi ponunt actiones sine subiectis praesuppositis:de quibus ideo certum est,non esse motus, vel mutationes.
- Secunda proprietas, & vltima in ordine est , Rubd actio inferat pUtionem, simulque eum ea sit: de qua certum est et quod conueniat actioni quarto modo:quia cum actio & passio sint eadem entitas, M praetersa necesse sit actionem,cum fix accidens in aliquo reci-
453쪽
- . 3 8 Cap. I C. de praedicamento quando.
pi:& ut recepta,sit passio,necesse est inferre passionem,& semper
Ria explicari debent, ut intelligatur natura huius p taedica menti.Primum , quid sit Luando , vel in quo constitat ratio I formalis eius. Secundum, Lustri'quas habeat θε cies, ex quibus fiat ordinatio praedicamentalis eius. Tertium , aeuot, ct qua sint
Explicatur in quo consistat ratio formalis predicamenti Quando. ARistoteles non definiuit, euando,nec docuit,in quonam formalis ratio cius consistat: seὰ definiuit Gilber. quamuis ob- eura admodum definitione, dicens. Quando est id quod ex adia-entia temporis relinquitur et per adiacentiam vero videtur significare,esse aliquam denominationem,prouenientem Iebus ex tem pore , aut eX eo,quod in tempore sint. Hare autem definitio Gilberti, diuersis modis explicatur,& D. Thom. duas posuit explicationes eius, opus. 8.tract. de sex vitiamis praedicamentis , cap. I.& χ. ex diuersis auctoribus col lectas. Prima asserit,tempus duobus modis considerari. Primo , ut est mensura successiva,& continua.Secundo , ut explicatur ad mensuIanindam substantiam,& motum, vel operationem eius: ex qua applicatione procedit, ut denominentur mensurata a tempore, denOminatione quadam extrinseca:& dicantur esse, fuisse, aut futura esse:& actio dicatur hesterna vel hodierna.Haec igitur denominatio extrinseca,est illud, quod ex adiacentia temporis relinquitur: hoc est, ex eo,quod tempus circumstat substantiam , & eius operationes. circumstare vero non est aliud,quam intrinseca ratione ad eas pertinere,& non per inhaesionem. Secunda,non est multum di uersa :a si erit enim , id quod ex rem , ora relinquitur esse,qnὸd subHantia.o operationes eius . tempori μι-dita dicantur: in quantum non totum suum esse habent simul,sed quasi augmentum , vel extensionem,aut intensionem a tempore accitiunt:& in eo dicuntur crescere,consenescere, ac tande ab eo consumi:& hoc est praedicamelum, Ouando nempe tepori subdi. Duae istae explicationes in eo conueniunt:quod utraque ponit praedicamentu, i ando,in sola denominatione extrinseca a tempore consistere:& ideo talia est quod sic probo : Praedicamentalis ordinatio,si x era est ex veris eteneribus S speciebus , licet imperfectis,ae diminutis, ficti debet, sed dx sola denominatione extrinia secas
454쪽
Cap. Io. depradicamento suando. 439
seea,nec genus, nec species sumi possunt : ergo ex ea sola non potest constare praedicamentum. Probatur minor,quia genus & species dicunt aliquam naturam,& entitatem realem sed denominaintio extrinseca,nec est aliqua natura, nec aliqua entitas realis in rebus,quibus praedicamentum hoc conuenire potest,ut patet : ergo non potest ex ea sola praedicamentum constitui.
3 Secundo. Si aliquid intrinsecum ponunt, non potest esse absolutum:quia nulla entitas absoluta resultat in rebus, aut in tempore ipso, ex adiacentia eius, sed ad summum relatio aliqua: quae si malis sit, pertinebit ad praedicamentum Ad aliquidui rationis, ad nullum: ergo non potest ex tali adiacentia temporis,constitui reale praedicamentum aut certe,non distinctum a praedicamento, Ad aliquid. Propterea moderni quidam asserunt, tria esse consideranda in
hoc praedicamento, sicut in caeteris:nempe, Formam denominaritem subie itam:& hanc dicunt esse Durationem : ct subiectiam denominarum ab ea:& hoc esse Motum,aut rem aliam durantem,& essectunt formalem. Esse rum vero formalem , non esse alium , quam durare in esse: ideo concretum esse, Durans, ut sc. Sed qui hanc opinionem ten*nt,divisi sunt: nam quidam ab hoc praedicamento excludunt, non solum aeternitatem,quae duratio infinita est , sed etiam tempus : quia cum pertineat ad praedicamentum quantitatis, non potest in isto collocati; unde abstractum huius praedicamenti,asserunt esse, durationem creatam indivisibilem sub qua collocatur,aeuum Angelorum,& duratio substantiae corpore tanquam senera subalterna:quarum quaelibet durationum, aiunt, diuiditur in diuersas durationes eiusdem generis sed diuerse speciei,secundum diuersitatem specificam Angelorum , & substantiarum cor
Haec tamen sententia primo est contra Arist.in hoc lib. pratili- ' camentorum,cap. 4.ubi cum enumerasset praedicamenta,& peruenisset ad hoc ,ita ait, aeuando autem,utherisuperiori anno, &c. Quae verba tempus expresse significant, ut patet. Deinde est contra rationem: Quia vel aeuum,& duratio alia substantiae corporeae,pertinent ad hoc praedicamentumquia durationes creatae sunt: vet,quia indivisibiles. non prolier secundum. quia
ratio diuisibilis, vel indivisibilis impertinens est ad hoc praedicamentum,cum id non sit quantitas,sed quando:ergo pertinent. quia sunt durationes creatae: sed tempus est vera duratio creata: ergo
non potest excludi ab hoc praedicamento. Nostra igitur sententia est , quod Quando in abstracto significat durationem creatam in communi, ut comprehendit aevum, durationem indivisibilem substantiae corporeae , & durationem successivam motus , quae est tempus, in concreto vero Iem
455쪽
44o Cap. I O .de praedicamento siusndo.
durantem,duratione creatarita tenent pluIes moderni. ,
Et probatur,a sufficienti diuisione : quia Quando , dicit aliquo emodo durationem ; ut manifestum est, non tamen durationem comprehendit infinitam Dei: quia haec non pertinet ad praedica- memtum : ergo dicit durationem creatam comprehendentem succestiuam,& momentaneam,sue sit Angelica , vel alia quaecunque creata.Probatur consequentia:quia succestiua non potest excludi, ut probatum est. nec etiam momentanea,vel indivisibilis: quia talis duratio,cum sit accidens creatum,& completum, per se debet pertinere ad aliquod praedicamentum : sed ad nullum praeter hoc pertinere potest. ergo in eo erit per se collocanda:& ita supremum genus erit duratio creata , prout utramque comprehendit: vel res durans,Vt comprehendit ea,quae durant, utraque duratione. Pr batur minor,quia certum est , durationem indivisibilem non pertinere ad praedicamentum quantitatis: cuius propria ratio est extensio, & diuisibilitas propria passio : quod vero non pertineat ad alia praedicamenta, ostendunt rationes eorum diuertis limae a du
Arg.Vero alterius opinionis, quo probatur, tempus esse exclu- εdendum ab hoc praedicamento, quia pertinet per se ad praedic mentum quantitatis,nihil probat aduersias eos, qui afferunt tempus esse quantum per accidens:& ideo non pertinere ad praedicamentum quantitatis : apud quos pertinere poterit hoc praedicamentum. Sed habet apud nos difficultatem maximam, qui tene mus, Esse quantum persato Lyeriem quantitatis Hac tamen distinctione soluitur. Duo possunt considerari in tempore. nempe, quoa Iuccessiva duratio sitrinquod eontinua: quo pacto abstrahit ab extensione,laudiuisbilitate per se,& per accidens. Probatur, nam euidens est apud omnes,tempus esse durationem successivam : Zc tamen non est euidens , quod sit per se extensa : sed satis probabile, quod sit extensa per accidens : ergo ratio successivae durationis, abstrahit ab extensione per se,& per accidens. Nos igitur,qui imnemuS,tempus esse extensum per se, possumus ipsum liac ratione collocare in praedicamento Euantitaιιι: sed in ratione successiuae durationis in praedieamento,aeuando.& hae distinctione solutum
est argumentum. qiis habeat genera Ipecies hae pravi mentum.
Supremum genus huius praedicamenti, qu*d est Duratio erem γra, vel Durans ereatum, diuiditur, in durationem Permanentem.
α Suceessimam: tanquam in duas species subalternas : re rursus, Duratio peνmanens,in aeuum, quod est duratio Angelorum , & in
Durationem substantia eoυονea. Duratio vero hue sua: in durati em pramam metus eae testis,quet per antonomasiam vocatur tempus
456쪽
Cap. o.de praedicamento riando. 44 I
ia in durationem motin inferioris. Sc adhuc quaelibet species subalterna durationis permanentis, habet alias species infimas, secundum distinctionem specificam,Αngelorum,& substantiarum corporearum:& ex his generibus, & speciebus fit ordinatio praedic menti Quando. gusti quas prurietates habeat hoe pradicamentum. TRes proprietares tribuit Gilbert.huic praedicamento:sed omnes videntur aliis etiam esse communes. Prima est,Non habere contraνium:Secunda, Non suscipere magis ct minus.de quibus manifestum est aliis conuenire. Tertiam dicit esse , quod duratio creata solism conueniι his, qua ineipiunt esse , vel apta nata sunt incipere esse: de qua etiam probatur: quod conueniat aliis: quia alia etiam sunt accidentia, quae solum conueniunt his, quae incipere apta nata sunt:vt mutatio,& motus , aliaque huiusmodi. Nullam igitur habet proprietatem praedicamentum hoc nobis notam: sed aliquam absque dubio habebit,quam ignoramus: nam cum debilissιmae sit naturae,mirum non est,si intimas eius proprietates non
Praedicamentum Vbi. CIrea praedicamentum reliquatuor etiam explicanda sunt.PH-mum, aeuidper nomen,H Idigni eiuriSecundiam, In quo eonfiastat ratio formatis et .Tertium, ot., qua genera ct species habeat. ex quibus ordinatio eius praedicamentalis fiat. Quartum, Ma sint proprietates eires. Circa primum;Nomen Vbi, uno tantum modo accipitur, pro reali praesentia : per quam aliquid dicitur praesens esse loco , aut spatio loci:nam etsi corpus sit in vacuo , habebit praesentiam re lem:cum sit certum , & ab omnibus concessum , posse moueri in
vacuo:in quo, sicut verum, & realem motum haberet, ita verum Ierminum motus acquireret:est autem rat,terminus proprius motus localis. quare verum haberet Usa,veramque ac realem praesen
Quid sit rii aut in quo consistat ratio formalis eius. VBi,sic definitur a Gilberto: mi est eιrcumscriptio revoris, a ei eumfriptione Dei proueniens: quibus verbis duplicem circum. scriptionem insinuat. Prima est,Circumscripilo locia loeato: & haec potest vocari activa.Secunda vero palsiua est , Quia ιοearum die rur a loro circumsicribi: & hanc dicit esse de ratione , Vbi: nam alia ad locum potius pertinet 3c ad praedicamentum quantitatis reduci potest, in quo ponitur locus: sed in cucum scriptione passiva. praesentiam locrulem virtualiter includit Gilbertus et quia non po-
457쪽
σ42 Cop. I O .de praedicamento mi.
test corpus circunscribi loco,nisi sit ei praesens. Nihilominus definitio laaec limitata est,& non omnino completa. quia solum comprehendit , Vbi, pro locali praesentia, cum tamen corpus habere possit verum,Vbi,sine illa. Sic ergo definiendum est,Vbi,definitione adaequata,& comprehendente,Vbi, quodcunque: Vbi est reaιΩ prasentia, quam habet eo pus in loco,μω in Jatio loci. Ex qua definitione intelligimus, quatuor habere conditiones Vbi. Prima cli Esse aliquid reale. quia non potest esse aliquid praesens alteri, nisi per aliquid reale : & cum ubi sit terminus realis motus,necesse est aliquid etiam reale esse. alioqui per realem motum,nihil reale acquireretur, a quo tanquam a termino haberet speciem rcalem.
Habet secundo; aurasit aliquid inharens sidiecto realitem.Puia cum
per motum tendat mobile ad acquirendum sibi aliquem terminum:& motus sit realismon solum realem terminum debet acquirere , sed in se manentem. Probatur consequentia:quia motus &terminus in eodem subiecto recipi debent; ut manifesta inductione probari potest,in omnibus motibus. Habet tertio Vbiiquod sit entitas realis distineta ex natura rei a subiecto,in quo est. Probatur hoc, ex noua acquisitione, & separatione a subiecto: Dam illud,quod separatur ab alio realiter, necesse est distingui ab eo, absque operatione intellectus: cum ante illam separetur: sed hoc Vbi,desinit esse in corpore, dc acquiritur aliud nouum: ergo
utrumque separatur a corpore, ante op ationem intellectus: dc
ideo ante illam distinguitur,& ex natura rei. Quartum quod habet,Ubi,est non esse puram relationem , sed aliquid absolutum includens, is etiam re*ectum seeundam diei ad loeum, quo circumscribitur corpus,vel ad Lyarium rui.Ρrobatur hac ratione: quia sola relatio no potest per se terminare motu,ut docet exprense Arist. s.lib. Phys sed, Vbi terminat per se motum localem ; ut ibidem asserit:ergo non dicit solam relationem,sed modum quendam realem absolutum, quem per respectum ad extrinsecum explicamus.Hic autem modus abbolutus, non est aliud , quam accommodatio rei praesentis ad locum, et ad spatium loci: ita ut si corpus sit,sic se accommodet illi, ut totum corpus respondeat toti
loco, aut spatio, & singulae partes singulis etiam partibus Ioei r si
vero sit res indivisibilis,tota correspondeat toti loco,aut spatio:&tota etiam singulis partibus:quod vero simul cum hoc modo abisse luto,includat respectum realem ad extrinsecum locum vel spatium,certum esse debet:quia talis accommodatio,intrinsecam dicit correspondentiam:ergo intrinsecum etiam respectum. Ω-rs
458쪽
aeuori, qua habeat genera , c, spectes, Vbi. T Bi potest diuidi in Cireumscriptiuum, er Desinitivum. CimV eum rei titium est,quod habet corpus quantum , quod ita est praesens spatio;vt toti spatio correspondeat totum corpus, & partibus correspondeant palles: & i d suo modo potest habere res spiritualis , sic se accommodans loco ; ut singulis partibus loci correspondeat tota, & tota etiam toti loco. Vbi Definitiuum , potest vocati simplex pra sentia , perquam res potest dici praesens alicui, sine commemuratione, vel accommodatione ad illud : αhoc modo erunt fortasse praesentes Angeli in Caelo empyreo, in quo non sunt tanquam in loco, secundum sententiam D. Thom. magis communem in schola: licet adhuc sit hoc post um in opinione, An Angeli moueautur per motum realem , eis in harentem : α ex consequenti. An verum Vbi acquirant: aut solum per extrinsecam denominationem a corpore , quod mouent.
Secunda diuisione diuiditur Vbi,ab Aristot. .& 8.lib. Phys in Vbi, Surseum, & Deorsium,tanquam in diuersas species , per quas,
tanquam per proprios terminos distinguuntur specie motus localis , orsum,& deorsum,quauis moderni plures hanc distinctio-nε specifica,Vbi.& motuu localium non admittat: sed nos Ari sequetes,probamus admittenda esse, , . l. thy.in nostris Comentariis. νο/,Θ as proprietates habear. DVas proprietates ei concedit Gilbertus videlicet, Nan habere
centrarimm : & non suscipere myis. ct minus : quas patet non
ei soli conuenire , sed multis aliis. Et prima proprietas, i si vera
est de propriissima contrarietate,quae in solis qualitatibus , se expellentibus ab eodem subiecto intelligi debet: nam aliam et con cedit Aristot. non ita propriam , locis citatis. A iij etiam tribuunt,
Ubi,duas alias proprietates. nempe, Esse immobile,cum constet mo
ueri non posse cum corpore, in quo est,sed moto corpore, statim desinere esse in eo : & ideo aliam eius proprietatem dicunt esse, Ωuod corrumpi possit: utraque tamen proprietas communis est ei cum aliis:nam immobilitatem loco etiam concedit Aristot. .lib. Phys& multae sunt Miae res corruptibiles.Ego vero quintam pro prietatem ei concederem,quae nulli potest conuenire, sed quarto modo ei conuenit:quia cum eo conuertitur:& hare est, Aequi' se,aut producibile esse per se, per motum localem. Praedicamentum Silus.
Ovatuor alia de Situ declaranda sunt. Primum: Quid per Sirum eonstituentem hoe predicamentum intelligatum Secundum,
459쪽
s'eres diuidatum Quartum,Quot,o, qua proprietates ei aftyibuantum Circa primum , variis modis accipitur Situs. Primo , pro loco, aut vor in quo res fisa est. sed haec nimis estiimpropria: ideo acci- Pitur secundo pro quadam relatione ordinis, quam res habet in Deo. Per quam dicitur else sursum aut deorsum ; priorem aut posteriorem habere locum:sed hoc non ad Si tum , Ledad Vbi piretinet: Mideo nimis est impropria respectu situs. Quare secundum has duas acceptiones non potest constituere speciale,aut distinctum Praedicamentum ab aliis. Tertia igitur acceptio,& propria, colligitur ex Arist. s. lib. Me xaph. cap. I9 .ubi ait,Dispositio dicitur orda partes habens, secundum torum. Quae verba intelligunt omnes Interpretes,de praedicamen
to Situs, quod sub nomine dispositionis explicare voluit. In quo ransistat formalis ratio huius pradicamenti. DE finitio secundum hane ultimam acceptionem, ex Arist. collisenda est : erit autem talis:Sirus est, dispositiopar-rium in loco, secundum quam aliquis sedere, Iare, aut iacere dieitur. Sed distinguere situm apta dicamento ubi,dissicile est.quia ense aliquid extensum , & esse tali modo extensum, ad idem praedicamentum pertinet:ergo esse aliquid in loco;& esse tali modo in loco,pertinebit ad idem praedicamentum : sed situs non est aliud, quam tali modo esse in loco.hoc est,cum tali dispositione partiu: ergo non essiciet distinctum praedicamentum , a praedicamento Vbi s quod est esse in loco. Probatur minormam stare,aut sedere, non est aliud;quam tali modo esse in loco:ideo tenuit Fonseca 3.Μet. c. .q. .sect. a. quod licet vulgo dicatur situm, & ubi, diuersa essicere praedicamenta , tamen secundum veritatem Philosophucam, non distinguitur situs .a praedicamento ubi. Haec tamen sententia expresse in primis con traria est Arist.& toti Peripateticae scholae,decem praedicamenta reeipienti:& interea,situm: si enim non distinguatur a praedicamento ubi,non erunt nisi nouem:est etiam eontra rationem: quia situs, distinctam fu-tem rationem formalem habet a praedicamento ubi: ut statim
Sed in quo consistat haec ratio , non est emtum apud omnes. Itaque secunda opinio tenae in sola denominationa extrinsem a is eo, consistere. Quae etiam falsa probatur. Ptimo: Quia sola denominatio extrinseca,non sussicit praedicamentum constituere , Ut Probauimus. Secundo: Quia qui indet, vel stat in loco Ieodem modo stabit,& sedebit. si locus in quo est,corrumpatur, dc in Vacu Te nraneata ergo eo de m modo habebit situm; sieut est certum habere ubi: sed tune non denominaretur extrinsece a loco,cum nons: in loco:ergo nihil erit praedicamentum situs. Propter
460쪽
G'Io.de praedicamento Sisus. 4 s
Propterea tertia opinio asserit non esse sum denominauionem ex-Iνinseam , seu relationem corporis , is partium eius ad loeum , vesspatium loci. Sed nec potest haec opinio defendi. Quia si solam relationem dicit: velesti elatio secundia, esse, & ita non distingueretur situs a praedicamento ad aliquid: vel est relatio secun dum diei. & hoc non,quia relatio secundum dici, est de essentia absoluti t probauimu in Praedicamento ad aliquid, ergo non potest per solam relationem secundum dici , constitui praedicamentum litus: sed aliquid absolutum habere debet,in quo respe .ctus seeundum dici includatur.
4 Ideo vltima opinio , quam sequuntur omnes fere Interpretes Arist.cap. praesenti,& 1. Metaph.cap. i s. asserit , Situm dicere quid absolutum : nempe specialem modum se habendi totius corporis.& partium eius in loco,aut spatio loci,in quo modo absoluto includitur respectus secundum dici, ad locum , & partes eius: unde ex absoluto , & respectivo , constat ratio adaequata huius praedicamenti, sicut &praedicamentum ubi. Quam rationem explicuit
Arist. ubi supra, nomine dispositionis partium in loco: sed situs a praedicamento ubi , non distinguitur realiter, sed solum rationeratiocinata,sicut actio a passione. Praesupponit enim ubi tanquam aliquid prius secundum rationem,& addit supra illud, specialem illum modum dispositionis partium in loco. nam prius intelligimus corpus esse praesens loco, aut spatio loci,quam intelligamus talem habere dispositionem partium in eo: sed saec dispositio par tium,non est alia entitas realis,ab entitate, ubi .sed alia ratio se malis : quam certum est , non dicere, ubi, sed solum praesentiam in loco aut spatio loci;& nihil aliud: praesentia aute in loco, sine tali dispositione,& ideo sine ratione situs intelligitur: & hoc est,
in eadem entitate reali,distinguere intellectu,duplieem rationem praedicamentalem scut distinguimus in eadem cntitate realis motus,praedicamentum actionis,& passionis., Ad arg. primae opinionis, distinguenda est maior: quia esse Messe tali modo , dupliciter contingit. Primo ita,ut talis modus ensendi,comprehendatur sub eodem esse:& tunc verum est, ad idem
praedicamentum pertinere. Alio modo, ita,ut extra rationem eiussit: & tune non ad idem, sed ad aliud pertinebit: quod patet in
codem exemplo quantitatis:nam esse extensum,constituit praedicamentum quantitatis: sed corpus tali modo esse extensum, ut sit alteri aequaliter extensum,non comprehenditur sub extensione de
ideo non iam ad praedicamentum quantitatis,sed ad praedicamentum ad aliquid pertinet rct ita se habet situs, in ordine ad ubi: quod simpliciter dicit esse in loco,non comprehendens per se,nec per suas species.speciales modos,aut dispontiones , se habendi in
loco:& ideo situs specialem modum se habendi in loco dictimon