Logica mexicana R.P. Antonii Ruuio Rodensis, doctoris theologi, Societatis Iesu, hoc est, Commentarii breuiores et maximè perspicui in vniuersam Aristotelis Dialecticam ..

571쪽

ad intrinsecam rationem scientiae : ut asserit prima conclusio nostra: sed ad imperfectum modum, quo eam noS communiter acquirimus, necessarium est, ut eam habuerit aliquando, & aliquando de illo fuisse praecognitas vi probat concluso secunda.

AESTIO III.

An vi subiecto praeunsendum sit quid rhi , vel solism quid neminis.

DVplex est definitio Vna, per quam explicatur essentia rei: & IT

haec vocatur definitio rei. Aquiu rei; ut animal ratie nate. Alta est definitio,seu potius explicatio vocis: ut dum dicimus, magnanimum esse magnum habentem animum:vel infinitum,quod non habet finem Et nare dicitur d finitio nominis, vel quid nominis:quia quidditas nominis videtur esse significatio eius per eam explic ta.Et haec,non est dubium,quin sit necessario praecognoscenda de

subiecto scientiar:nam si ignoremus, quid sighificet haec vox, homo,non poterimus habere de illo veram aliquam notitiam , nec scientiam.Sed quaestio procedit de definitione, quid rei,aut quid-ditativa subiecti; An siι necessario prae noscenda. Et prima opinio asserit: Non esse necessario praeognoscendam , sed sine eius notitia,posse haberi de re scientiam. Ita Tolet .vbi supra i probat hoc modo: uia ad demonstrandum effectum per causam, Non requiritur praecognoscere quid si causa,& quid effectus. sed solum quod effectus procedit per se a causa:ergo non requiritur praecognitio,quod quid est. Unde Astrologi demonstrant lunam eclipseri,per suam causam, ignorantes definitionem lunae & cm-Iorum:& Mathematici multa demonstrant de figuris, & numeris,

ignorantes definitiones eorum. Vt autem quid sit tenendum in hac quaest.decernamus:Notan- l gdum est ; Du iram esse demonstrationem , Levia , ct Propter qui . Demori stratio pνopter quid . est illa, per quam demonstramus cffcctum per suam caiisam:& talis est haec : Omne animal rationale est risibile : Omnis homo est animal rationale : ergo Omnis homo est risibilis Dimon I. atio OH ia , est, per quam ex opposito de- , monstramus causam per effectum , ut si dicas: omne risibile est admutatiuum : omnis homo est risibilis : ergo omnis homo est admirativus. Praeterea nempnmatio Pνopter quid adhuc est duplex,

Vna , per quam demonstratur propria paslso de subiecto : & talis est prima , quam adduximus, tales etiam sunt plures in scientiis particularibus,demonstrantibus passiones de subiccho : ut in Me. ra physica,& utraque Philosophia Naturali,& Morali. Alia est. in qua demonstratur effectus per causam . cuius non est propria passio : & talis est secunda demonstratio adducta: tales etiam sunt fere omnes demonstrationes Mathematicae Nam istae scientiae

572쪽

D Iib. r. de Poster ori resolutiora,cap. l. suast. 2.

non tana demonstrant passiones de subiecto, quam rationes qua Ddam figurarum , dc proportiones numerorum posteriorum per pii pres., His suppositis tribus conclusionibus explicatur nostra sententia. Prima est: Pracognstrones, is ordo,quo habenda fiunt de subiecto,pasone,, principiis,qua vocantur praeunιta,non habent locum in demonstratione LutaAdsolum in demonstrariosa Propter quid. Probatut testimonio Arist.qui cap. h. huius a. lib. asserit, de modo sciendi aposteriori,hoc est, demonstratione Quia, nondum se fuisse locu tum,sed nec locuturum usque ad decimum cap. ubi ut ranique demonstrationem distinguit. Ergo regulae in hoe capite traditae de praecognitionibus,& praecognitis solum intelliguntur in processu demonstrationis Propter quid, ut etiam ostendunt exempla omnia ab Arist. adduina. Probatur citam ratione:Quoniam per demonstrationem Quia saepe demonstratur definitio,vcl cssentia rei. per propriam pallionem: ut ostendit haec demonstratio : Omne risibi se est animal rationale:Omnis homo est risibilis: ergo Omnis homo est animal

rationale. Aliquando etiam probari solet, quod subiectum sit, quando non est adeo manifestum. Sed id quod demonstratur,non potest praesupponi, aut praecognosci: ergo in demonstratione Quia, non est praecognoscendum de subiecto,an sit,neque quid sit, sed sufficiet praecognoscere quid nominis.

Secunda conclusio : In demonstrationibus etiam Propter quid ', in

quibus non demonstratur propria passio de subiecto , sed esse de sua ea a, non est necessario praeognostendum quid rei de subiecto:βε seu seir

pracognoscere proprium conceptum eausa, ae dependentia essectus ab ea, seu rationis er quam demonstratur effectus. Probatur: Quia in his definitionibus non sumitur pro meilio de inonstrandi definitio subiecti,sed soldm dependentia per se effectus a causa : ergo Non requiritur praecognitio illius:sed huius sufficiet. Tertia conclusio: In demonstrationibus probantibus pastonem de sub cto,neensario praeognoscenda es definitio quid rei. Haec est etiam manifesta. Quia in his demonstrationibus,definitio quid rei assu-nmur pro medio:ergo est altera praemissarum:sed praemissae prae- . cognoscuntur ad inferendam conclusionem:ergo necesse est quid rei de subiecto praecognoscere.Et in his demonstrationibus intelligitur praeceptum Arist. de praecognoscendo quid rei, de subiecto:Vt docet expresse D.Tho. i .p.q. I. art.7.ad primum : ex qu desumptae sunt omnes tres conclusiones nostiae, quas tenet etiam

Caiet. cap. praesenti.Ex quibus intelligitur , regulas Arist. de praecognitionibus, & praecognitis , secundum proportionem intelligendas esse,in diuersis demonstrationibas Ita ut de subiecto prae-

573쪽

s 61 In lib. 1.de Posteriori resolutione, p. I. quast. 4.

monstrationibus , quae probant passionem de si ibiccto : in aliis . vero, in quibus ratio posterior, vel effectus per rationein prio- Sem, vel causam probatur, solum conceptus causae; & dependena ia eius ab assectu est praecognoscenda, verum quid nominis

Arguin vero Tolet solum probat non esse necessario praecog-aioscendum quid rei de subiecto, in demonstration ibus probarietibus effectus per caulas vel rationes polleriores per p riores:quod concedit secunda conclusio nostra : ideo nihil essicit contra

An praeognitiones de subiecto , passione , ct principio , haberi debeant

ante demonstrationem: vel etiam in demonstratione ipsa.

Vr intelligatur titulus quaestionis; explicandum est : Quid

sit aliquid pracognoscere de aliquo: & qua' necessitate haberi debeant praecognitiones istae, de tribus praeco illis, Praeo noscereuliquid de aliquo, est , priusquam de illo disputetur, vel probetur unum aliquid, aliud distinctum cognoscere , vel praesupponere, iquo non probatur, sed tanquam certum praesupponitur Gra-aia exempli: Si demonstrare velimus de homine , quod sit admiaaativus, aut risibilis,priusquam intellectus assentiatur conclusioni, Oportet, ut intelligat hominem esse : & etiam quid sit, quid nomen risibile significet. Nisi enim haec cognoscantur , non poterit intellectus praemissis assentiri, nec ex eis inferre conclusionem Et haec est necessitas praecognoscendi. An vero haec praecognoscenda sint, antequam formetur demonstratio : vel satis si, dum praemissae disponuntur , & eis assςmitur intellectus ea praecognoscere,de hoc est quaest. Circa quam prima opinio tenet Ante totam demsoliationem, necesserio Glepracognostenda : dc non lassicere in demonstratione ipsa. Ita Tolet quod probat testimonio Arist.qui exempla posuit in illo principio uniuersialissimo Quodlibet est , vel non est:& in V nitate , quae est plincipium numeri pro subiecto. In triangulo ero,pro passione:de quibus enidens est cognosci ante totam demon strationem t ergo intellexit Arist. praecognitiones ante λ- monstrationem habendas esse,& non in demonstratione ipsa. ' Probat etiam ratione ; Quia praecognitiones , & praecognita, P Vsupponuntur acientiae acquirendae : sed ad acquisitionem silentiae pertinet tota demonstratio , cum scientia acquiratur Per eam: ergo ante demon sitiationem necessario habendae sunt praecognitiones. Pro solutione quaest notandum est , Praeuni-xiqner,inpraeognita , duobus modis considerari posse. In commum ,-in tarticulari , vel in exercitio , aut apprenensione. Univer

salta

574쪽

sali : ut si dicamus, Principium esse , Totum est maius sua parte: Subiectum vero , unitatem , & Cεmmunem passionem , triangulum figurae. Haec enim vix, aut nunctum ingrediuntur demonstrationcm, sed tanquam communissima exempla , & quasi speculatiua . asseruntur. Subrectum vero,passio & principium accipiuntur in particulari , pro his, quae ingrediuntur demonstrationem , & pertinent ad particulares scientias: ut Subiectum in scientia de homine , est homo. Passiones, quae de illo probantur , sunt admiratio , Sc risibilitas. Principium , per quod probantur, est eius definitio.

, Quo supposito,duo asserit nostra sententia. Primum est : Pra-

cognitιones, praeognita , sub uniuersali ratione considerata,ante de--nstrationem haberi : Secundum , Si aeonsid rentur in particulari, hoc est, ea quae pertinent ad particulares scientias , pqsunt quidem ante demonstraιunem habera , ct c mmuniter ante iliam habentur: hoc tamen non est necessarium ad astensum conclusionis , nec ad

aequisitionem scientiae, sed in demonstratione ipsa haberi possunt, simul ac intellectus disponit praemissas,& eis assentitur. Haec est communis sententia, quam tenent Themistius in sua Para

tus,& caeteri cap praef. Et primum non oportet probare; eum illud concedat oppolita sententiae sed probatur secundum hac ratione; Praeognosci dicitur illud , quod non probatur per demonstrationem, sed praesupponitur ante assensum conclusionis. Sed ea quae cognoscuntur in praemissis demonstrationis, & non ante demonstrationem integram , non probantur per demonstrationem , sed praesupponuntur ante assensum conclusionis: ergo vere , & proprie dicuntur praecognosci: & sufficit ad assensum conclusionis, di acquisitionem scientiae; quod intra demonstrationem praecognoscantur. Quod vero communiter praesupponantur demon-st rationi, manifestum est : quia experientia constat, fere semper nos ea cognoscere,antequam formemus syllogismum demonstrativum : sed contingere posset unum vel alterum eorum non esse nobis cognitum:& tunc sussicere inter disponendas praemissas, illud percipere. I. 4 Testimo mum Arist. pro prima opinioqe nihil probat contra nostram: Quia Aristot. in communissimis praecognitis, exempla posuit,quae cum demonstrationem vix i aut nunquam ingrediantur, ante illam habendae sunt eorum praecognitiones. Ad arg. veriri Distinguendum est antecedens e nam per acquisitionem scientiae possumus intelligere constitutionem totius demonstrationis : & tunc negandum est , quod ante acquisitionem scientiae necessariis debeant haberi praecognitiones. vel solum assensum conclusionis intelligimus , in quo magis proprie consistit acqui-

575쪽

36 Inr . de Posteriori resolutione, p. I.q.s

sitio lcientiae nam praemissae potius sunt principia acquisitionis. quam acquisitio & in hoc sensu magis proprio, concedendum est antecedens:quod ante acquisitionem scientiae haberi debeant,sed ex hoc non sequitur, quod ante demonstrationem ; ut per se cu

nianifestum.

An assensus conelusionis fiat lx assensu praemissarum, aut principiorum in genere eaus eseientis,uel solism materialis. CVaestio haec fundamentum habet in propositione uniuersali, hist .asserentis, Doctrinam, vel distipimam, qua e 1 iudicium con .usionis, feri ex praexissenti iudieio premissarum vel priseipiorum. Vnum autem fieri ex alto,aliquod genus causae denotat. Et potest denotare maperialem, ut dum dicimus, domum fieri ex lignis, Selapidibus : .el cognitionem intellectivam fieri ex sensitiva ; hoc

enim materialem quoque causalitatem denotat. Quia cognitio sensitiva concurrit ad inte lectivam,determinando materiam,vel obiectum circa quod versari debeat. Et potest etiam denotara eausam escientem: ut dum dicimus,calorem fieri ex igne,aut ab igne, ideo quaerimus,An assensus renelusionis fiat ex Q seu principiorum in genere eausa effieientis et materialis tantum.Et quod materialiter ex eo fiat, certissimum est: quia conclusio componitur ex terminis Praemissarum nempe ex maiori,& minori extremitate:& praeterea determinatur per assensum principiorum:quia ex talibus principiis. tales conclutiones deducere potest intellectus,& non alias diuersas. Haec autem ad genus causae materialis pertinere manife- sum est. Sed, an prater genus eausa materialis, efficiens quoque reperiam. in eis: ita ut assensus praemi ssarum sint causae essicientes assensus conclusionis,de hoc est quaestio Circa quam est prima opinio Durandi, negantis eis efficientiam. in α. d. 2. q x. ad quartum e propter haec duo argumenta Primo: Quia causa essiciens agit, in quantum est actu in rerum natura: nam quod non est, nihil pptest essicere: sed dum intellectus assentitur conclusioni iam non sunt assensus principiorum: ergo non possunt esse causa effciens eius Probat minorentiquia intellectus non potest simul habere plures actus,vel assensus: sed unum post alterum:ergo dum habet assensum conclusionis , iam transuit assensus praemissarum: quare non poterit esse essiciens causa eius.Et uniuersaliter loquendo unus actus non potest habere virtutem effecti nam alterius. Secundo: Assensus principiorum 'cum per solam notitiam terminorum habeatur , specie distinguitur ab assensu conclusionis,

tui basetur per medium demonstrationis:ergo si ille sit causa eL ciens huius, erit causa aequivoca specie distincta ab effectu: sed

non et

576쪽

In lib. 1.de Posteriori resolutione, p. I. suasi. s. 36F

non potest esse causa aequi uocarergo non erit essiciens. Probat ut minor:quia causa aequivoca est uniuersalis, & remota, ut coelum. vel Sol: assensus autem principiorum , est causa particularis , S proxima conclusionis: vi per se est manifestum : ergo non est ae

qui uoca. .

di Secunda opinio est opposita; Quod assensus primipiarum non δε-

tum sint causa materialis ronclusionis .sed etiam esciens: hanc tenet expresSe D.Th.c. praesenti,lect. 3 .ubi asserit,esse sententiam Arist. x. lib. Physic.& i .lib contra gentes,cap. 37. ratIone 4. bi eum exponit , de sequitur Ferra. atque etiam Gabriel q. g. prologi,dub. a. Solusq I huius capitis,ad ι.Toletus in expositione primi textus, notab. s. Et haec est vera & tenenda.

Probatur duplici arg. Primo: Quia illud quod constituit pote tiam in actu primo .concurrit cum ea essicienter ad actum feeundum : ut species coloris, tanquam virtus eiusdem coloris, qui est obiectum visus , constituit poten iam visivam in actu primo ad videndum:& ideo concurrit essicientar cum ea ad visionem , quae est actus secundus,sed per species principiorum, & assensum eorum constituitur intellectus in actu primo ad assentiendum conclusioni: ergo assensus eorum concurrit ςssicienter ad assensum conclusionis. Minorem probo:Quia intellectus nudus,non est suf- .ficiens, neque completa causa assensus conclusionis,nisi informetur per assensum principiorum : ergo a sensus iste concurrit, per modum formae determinantis intes lectum & constituentis ipsum in actu primo ad assensum conclusionis : sed forma determinans, atque constituens in actu primo , est causa essiciens operationis: ergo assensus principiorum concurrit effective ad assensum conci ulionis.

Secundo: Ratio formalis obiectiva est causa essiciens actus, ut 3 patet in actu videndi: cuius ratio tarmalis obiectiva, est visibilitas eiusdem coloris,& ideo e Teiens causa.Item in fide humana,cuius ratio formalis obiectiva, est testimonium fide digni: & ideo eff-eiens. causa actus credendit sed ratio formalis obiectiva , propter quam assentitur intellectus conclusioni , est assensus principio-xum, ut docet expresse Arist. cap. sequenti. Et probat euidens ratior quia propter prinei pia assentitur intellectus conclusioni:ergo erit causa eficiens assensus.eonclusionis. Ad primum argv. Durandi.Neganda est minori quod dum in Atellectus assentitur conclusioni, non permaneant assensus principiorum.Et cum dicitur, intellectum non posse simul habere pluxus assensus , distinguendum est:quia duobus modis possunt se habere plures assensus, vel per modum Plurium , quando non sunt inter sese ordinati, vel per modum unius , quando sunt or

577쪽

166 In lib. 1 de Posteri resolui. p. I. q. 6.

modum plurium, bene tamen per modum unius: di ita se habentassensus principiorum & conelusionis qui ordinati sunt , cum ille sit ratio formalis assentiendi huius. Dum ergo ii Helietius assentitur conclusioni, perseuerare potest , & perseuerat in a liensibus principiorum,quasi continuans eos: & ideo possunt ei tu causa essiciens assensus conclusionis. Quod vero utius a lius uitellectus non possit esse causit alterius, negandum est: nam saltem potest esse causa, licet non sit causa,aeua: hoc est .ratio formalis causandi, lieet non sit id quod causat: Sc ita astensus principiorum,est ratio formalis assentiendi ,licet non sit causa quae esticiae assensum conclusionis. sed hoc solus intellectus habet , ratione eiusdem assensus principiorum:& ideo assensus iste est usticiens, Quo,assensus conclusonis,non essiciens , ae-d: sicut veritas rei, est eausa effciens intellectionis eius,tanquam ino,non tanquam aeuod. . 'Ad secundum: Coneedenda est prima consequentia.quod assensus principiorum sit caasa aequivoca assensus conclusionis e quia specie distinctus ab eo;sed immor neganda, quod sola causa uniuersalis,& remota sit aequivocamam omnis causa,sue uniuersalis,' siue particularis:proxima,vel remota, vere est aequi uoca: quia Iatio causae aequivocae non consistit in eo,quod particularis sit, vel uniuersalis,proxima,vel remota,sed solii in in eo quod sit distinista

specie a suo essectu:quod patet:quia eo ipso,quod est eiusdem spe

An Assensui prine torum includatur formaliteν in

CErtum est , quod intellectus diuerso actu. atque priori, aD

sentitur praemissis,deinde conclusioni:& diuerto qui em numero,atque specie:quia principiis assentitur propter se : hoc est, sine aliquo medio: sed habita sollim significatione terminorum. Conclusioni vero non propter se:sed propter principia , quorum accedit,praesupponitur assensui conclusionis. Quaestio igitur est, An postquam intellectus habuit assensum prinei piorum, & accedit ad auentiendum conclusioni, sc ei assentiatur propter principia, Ut assensum eorum iterum repetat: veI satis sit,ut dicatur assentire conclusioni propter principia, quod assensum eorum i m. mediate habuerit absque eius repetitione : nam ii primo modo fiat, in eludetur formaliter assensus principiorum in assensu conclusionis si vero secundo modo,non includetur formaliter,sed solum praesuppositive:quod est veru non includi formaliter,sed praesupponi. Et prima opinio , quam sequuntur moderni quidam . tenet

578쪽

In bb. I .de Posteriori resolui. p. I . quaesi. 6. I 67

neeusario quide prasupponi, sed cum sit prior realiter atque specie distinctus ab assensu cones usionis,non posse in eo includi formaliter. Probat testimonio Arist.Et duplici arg. Aris .enim in libris priorum agens de Drma syllogistica, asserit, Medium his jumenuum esse in pramissis: dc ideo non esse repetendum in conclutione, scd in ea unam extremitatem praedicari de altera. Peccaret igitur

syllogismus in tarma si medium ingrederetur conclusionem : sed

hoc est necessario concedendum,si assensus principiorum includatur tarmaliter in conclusione: ergo non potest includi. Minorem sic probo: Praemissae componuntur ex medici, & extremitatibus : ergo si repetantur in assensu cones usionis , medium erit necessario in conclusione repetendum : sed non potest includi ser- maliter, nisi repetatur, ut per se est manifestum:ergo falsum est, quod im aliter includatur Asserit etiam Aristoteles cap. praesenti, agens de modo demonstrandi, notitiam conesusionis fieri ex praeexjstenti notitia principiorum ; si ergo assensus principiorum praetexistens, est respectu assensus cones usionis;erit praesuppositus consequenter, non inclusus iarm aliter in eo: nam si Drmaliter includeretur,simul haberetur,& non pilus. Primum arg.eiusdem sententiae eit:quia si principia includuntur tarmaliter in conclusione ; ergo eodem actu,quo asscntitur intellectus conclusioni, assentitur cliam principiis: sed assensus con esu sonis est ici eni cns, procedens ab habitu scientiae: ergo per actum & habitum scientiae assentiremus principiis: consc-quens autem est falsum : quia assensus cones usionis est notitia discursuia, assensus vero principioruni intuitiua & sine discurlu:

ergo non potest iste sermaliter in illo includi. QAod etiam probatur impossibile: quia assensus principiorum , numero, & specie distinctus est , ab assensu conclusionis:ergo non potest includi in eo tarmaliter.Probatur consequentia,quia quaesie distincta sunt, non possunt tarmaliter se includere. Probatur secundo: Quia in syllogismo euidenti infertur aliquando conclusio vera ex praemissis falsis.Ut patet in hoc omnis arbor est animat: Omnis nomo est arbor .ergo, omnis homo est animal. Si ergo praemissae includuntur in concsusione formaliter, falsum includetur formaliter in vero:quod repugnat. Confirmari etiam potest experientia:quia in conclusione solum coniungitur Vna extremitas cum altera, nulla ibi facta mentione medi jeconiungitur er o propter medium praesuppositum, non formaliter inclusum . sed ad Himmum virtualiter Probatur consequen4tia:quia D alis inclusio impossibilis est,sine formali mentione,

aut repetitione.

579쪽

168 In lib. i. de Posteriora resolutione, p. I. 7. s.

2.qu. 8.ar. I .his verbis. Primo aliquis intilligit ipsa principiaseeuntam se ostmodum autem intelligit ea in ipsis conclusonibus secundum quo

assentit eonclusionibus Jropter principia. Idem etiam tCnEt,q. I 2.ar. . D.Thsequuntur Capr.in I d. 2.q. I. in solutione ad arg. contra a. conclus Ferta. I. lib. sontra gente Sicap. 3 T. Soncin. 6. M ta. q.IO.Du ran. in L. d. 3 8. q. s.ad 3 .qui omnes docent, intellectum eodem actu ,

ferri in conclusionem,& principia, cum ei propter principia assentiaturiquod aliter fieri repugnat,nisi assensus principiorum includatur formaliter in assensu conclusionis. , Deinde probatur hoc argv.fatis efficaci :Eodem actu fertur po- . tentia quaelibet in obiectum,& in rationem formalem eius ut vi-lus eodem actu fertur in colorem,& in rationem visibilitatis : aut

in colorem , & lucem , si lux se teneat ex parte obiecti in visione coloris. Et ratio huius euidens est:quia ex obiecto , quod percipi- tui,& ex ratione formali illud percipiendi .constituitur umim obiectum totale,atque completum, tanquam ex Quo,& Quod : sed assensus principiorum,est ratio formalis obiectiva assentiendi co- elusoni ergo eodem actu fertur intellectus in conclusionem,quae est obiectum, cus assentitur, & in principia , quae sunt rationes ac sentiendi:sed non potest ferri In principia eodem actu, nis in obiecto eiusdem actus includantur formaliter:ergo necessarium est formaliter includi:pr sertim cum assensus conclusionis distinguatur specie,a fide humanam opinione, lula propter diuersam rationem formalem assentiendi: quae in opinione est, ratio probabilis,in fide humana,testimonium fide digni, in assensu scientifico, principia per se euidentia. 'Probatur secundo; inductione,in actibus intellectus, & volun- . tatis:nam in actu s dei,&rmaliter includitur testimonium fide di. gni quia est ratio formalis credεdi: ut in actu voluntatis, per quem volumus media,includitur ,oluntas finis, tanquam ratio volendi media:vt in actu, quo voluinus sumere potionem propter sanit tem,ineluditur formaliter actus intentionis quo volumus sanitatem: sed assensus principiorum est ratio formalis,& actualis, pro- pter quiem assentimus conclusioni rergo actu εγformaliter ineluditur in assensu conclusionis. Sed ut veritas nostrae sententiae intelligatur , & arg. oppositae melius soluantur: Notandum est , Pνincipia , ct conclusionem , o asnsus utriusque duobus modis considerari postf. Primo, in quantum intellectus assentitur principiis per se , & cx sula cognitione terminorum:& conclusoni, tanquam alteri obiecto distincto:non considerando,quod ei assentiatur propter principia i cum constet posse ei assentire propter aliam rationein, t propter testimonium fide digni , aut propter argumentum probabile. Et hoc modo, . nec praemissae includuntur in conclusione, nec assensu eorum.

Secun

580쪽

Secundo modo considerantur, in quantum habent cidinem is depen-d nuam in o. si nona peconclusio, ut ei allentitur intellectus,propter principia: S principia , ut sinat causa conclusionis, tanquam sol malis iario a flentiendi di haec dependentia, R hic ordo, essentialis est assensui conclusionis bic ut Ordo, ac dependentia astentus fidei ex testimo tuo, intrinsectis cst ei. Evidens igitur est, alfensum cones usionis e sentialiter includere ordinem dc pendentiae , ad alsensum principiorum , tanquam ad rationem formalem obiecti. v. m. Sed ubi clauditur formaliter ordo, clauditur ex oonssequenti 3s illud ad quod ordo ipse iciminatu. :eiso in allcnsu conclusionis, clauditur etiam ex conseque Vi assensus principiorum tanquam terminus dependenti aes gentialis: luam habet ab eo assensus con- elusionis. Itaque assensus non clauditur formaluer, aut clientialiter in assensu cum distinguantur specie ac numero : sed ordo dependentiae unius ab altero, clauditur formaliter: SI consequcrater,

assentus ipse, a quo essentialiter dependet. Unde ordo depcnde tiae, tanquam quid intrinsecum G formale includitur: assensus vero, tanquam extrinsecum, a quo dependet, & sine quo idem ordo dependentiae essentialis, nec esse, nec intelligi potest. Ucrum actu includitur: quia actualis est ordo: nee includitur ut Quod, sed solum ut Quo quia solum , ut ratio assentiendi. Exemplum huius possumus adducere in vicone coloris , supposito quod lux sit necessaria ex parte obiecti ad videndum: tunc enim eodem actu sei tur vistis in colorem & lucem mon ita. ut lux sit,quod videtur, sed ratio formalis videndi nec lux ipsa includitur in colore ipso, qui idei unimo nec in obiecto aetus videndia anquam aliquid intrinsecum: sed quia color,ut est obiectiim visus, habet essent Glem ordinem dependentiae a luce quia ncc esse potest, nec intelligi l me illa , propterea lux etiam actu includitur in obiecto visionis : per

quam videtur color, tanquam terminus actualis dependentiae obiectivae. Sie ergo intelligendum est. principia , & eorum assensus, includi in conclusione,& assensii eius:quia essentialis est ordo dependentiae ab eis, assensui conelusion s: di quia ordo iste actu formaliter,& essentialiter includitur in assensu conclusionis, necesse est, principia etiam , & eorum assensum , actu formaliter includi: non tanquam ei intrinseca, sed tanquam id, sine quo essentialis ipse ordo nec esse potest, nec intelligi. . Ex hac ergo doctrina. Respondetur ad testimonia Aristo t. Ad primum quidem: Concedendo , quod med in in non debet ingledieonclusionem: nec id sequi tui ex nostra sententia, quod formaliter ingrediatiir quia principia non ingrediuntur, ut Quod: id est. ut quibus assentitur intellectus, sed solum, ut Quo. Ide non sunt formaliter exprimenda, aut repetenda in conclusione: sed sufficie