장음표시 사용
581쪽
1 7o In lib. i .de Posteri resolui.Cap. I. quaesi. 6.cxtremitates formaliter exprimete, aut repetere, atque coniunge Ie, cum actuali dependentia a principiis: dc consequenter a medio ut formaliter includantur, licet non exprimanturisicut in actu fidei non exprimimus testimonium, dicentes, nos credere propter
testimonium fide digni,sed solum exprimitur illud, quod creditur : ratione tamen actualis dependentiae ab eodem testimonio, inclusu in censetur testimonium, licet non exprimatur. Ad secundum testimonium RespondemustNotitiam conclusonis fieri, ex
praeexisteti notitia principiorum praesupposita quidem,Vt Quod, sed inclusa in ea, ut Quo. Hoc est, ut ratio assentiendi eidem conesusoni. Ad primum arg. Concedendum eli, quidquid assumit & concludit pryter ultimam consequentiam , quam hoc modo infert; ergo per actum.& habitum scientiae assentiretur intellectus principiisi Haec enim neganda est:quia principia,vel eorum assensus, non includuntur in assensu conclusionis, tanquam id cui assenti tur intellectus;sed tanquam ratio 3ssentiendi: unde sokim sequitur, quod per actum , & habitum scientiae assentiatur intellectus eo nolusioni,propter principia. Quod vero dicitur. Assensum principiorum specie, & numero distingui,ab assensu conclusionis ; verum est. sed ex hoc solum sequitur,quod non possit in eo includi , tanquam aliquid ei intrin-1ecum, sed tanquam extrinsecum. sine quo n cesse, nec intelligi
potest essentialis ordo dependentiae, quem includit assensus conclusionis,ab eo. Hunc enim modum inclusionis. non tollit dis rentia numerica, nec specifica ut per se est manifestum. Ad secundum ; Concedendum est antecedens, neganda conse- qacntia, quod salsum includatur in vero quia conclusio vera non
sequitur ex praemissis, ut falsis ; sed ut sic dispostis in forma syllogistica:quare solum infertur: quod illae , ut sic dispositae, inci
viantur in assensu conclusionis, tanquam, Quo , modo iam e plicato. Ad confirmationem ; Concedendum est antecedens , quod solum in conclusione coniungantur extremitates, nulla facta mentione modi j: sed quia coniunguntur per medium : hoc est , cum actuali,& formali dependentia ab eo,necesse est,medium includi formaliter in tali coniuctione, quae est assensus ipse coelusionis: eruntamen , quia non includitur tanquam Quod , hoc est,tanquam id cui assentiatur intellectus per assensum conclusionis: sed tanquam Quo .id est, tanqua ratio formalis & actualis assentiendi
eidem conciu coni: ideo non exprimitur, nec expressa mentio
eius sit,sed nee exprimi potest , absque peccato contra formam syllogistieam.
582쪽
SI praemissae di spo nantur debito ordine ,quem pbstulat ars lyllo
glitica ac demonstrativa,Cerium est ψι iam maiores, rius tempore haberiptae. uam asse ui minoris,o- ronclusionis has eatur.Quia
uniuerialis propolitio cit,lub qua lublununda est minor,tanquam particularis & Ex utraque inferenda conclutio: ideo non depcndet' ab assensu minoris,& conclusioni S.Ccrtum est etiam , quod si non θνιιιιαν ordη disponendi pra=mym, y etiam assensus minννιι Zoierit hiaeri pνius tεmpore,quam assensu m loris,is conclia si 'nis: iuia dum minor non rubordinatur inatori:sine illa esse potest:& si ita habeatur,non est neccssarium, quod statim ex ea inferatur conclusio. Gratia cxempli: Prius tempore habere potest intellectus hunc assensum maioris,omne animal rationa te est risibile,quam habeat hunc assensum minoris,Homo est an Imal rationale:& huoc assensum conclusionis,omnis homo est II-sbilis. potest etiam nullo ordine seruato , prius tempore habere secundum quam primum & tertiuna. de his igitur non potest cile
Sed solum, An habitis M'sibus,maioris .is minorιs,is 'stras, yrdinatis . necessὸ 'simul habe e assensium mmclusionιs vel prius haberapa sint im,' am habetuν iste. Et de proprietate natu, ae , ccxxiam Est, . prius illos haberi quia sunt causa assensus conclusioni S. cauta autem prior est natura tuo effectu.Quaestio ergo procedit,de prioritate temporis , An possit intellectus habere assenium maioris minoris, dispositis in hoc inllanti,M non habere in eodem allerissum conclusionis: vel necesse M.quod in eodiam initanti ic quatur ex eis,& cum eis simul tempore habeatur. Et videtur non esse necessarium , quod habeatari in eodem minstanti. quia intellectus non potest simul plura intelligere,ut docet
Arist. 2. lib.Top.cap. 3 .loco 3 3. his verbis,Contingis enim flura scire, uitare au em non. Per cogitationem intelligens actualem cognitionem: sed praemissae.& conclusio sum placa ergo non poterit ea simul, hoc est in eodem instanti intelligere. 1 t,u di as Plura qai dem esse, sed habere modum unius in quintum ordinata tunc meodem syllogismo. Adhuc duplex est aliud impedimentum.
Primam quia potest habere errorem contrarium conclution I, dc nimis radicatum in subiecto per plures actus:tunc e go non po terit statim eum expellere per assensum conclutionas:& adeo, nec statim ei a Gntire. Secundum quia capacitas intellectus.Perquam
potest multa simul intelligere finita es ergo si numerus eorum, quae potest actu considerare .imoidiatur per actinis praemissarum,
583쪽
s 1 In lib. 1 . de Posteriori resolutione, p. I.q.7
non poterit simul habere assensum conclusionis,quousque alium dimittat. Vera tamen sententia cst, sensum conclusionis in eodem instanti . sequi, ex aliensibus pramissarum. Cuius ratio est. Quia ut Aristot .docuit,cap. praesenti,cx terminis eorum fit, & in eis continetur vi tualiter,tanquam in causa Aut tanquam arbor in semine ideo nullum potest esse impedimentum,quin statim ex eis tequatur. Ad testimonium Arist. Rei pondetur, intelligendum esse de pluribus,ut plura sunt, hoc est,diuersa,& nullo modo inter se , vel ad tertium ordinata:nam quae per modum unius intelliguntur , non 'dicuntur plura simpliciter,sed unum:assensus autem praemissarum,& conclusiones per modum unius se habent. quia in eodem syllogisimo ordinati sunt ideo simul possunt haberi ab intellectu. Cui non obstat impedimentum errorismam cum fortior causa sit demon stratio,statim illum vincit atque expellit & etiam si nimis sit radicatus, non impedietassensum conclusionis , neque habitum scientiae:qui per illum producitur in eodem instanti, sed permanebit simul cum eo , quousque multiplicatis demonstrationibus omnino expellatur. Non enim repugnat , contrarios habitus remissos, simul permanere in eodem subiecto: sicut neque contrarias qualitates rem si as 1, ut calorem,& frigus. Aliud denique impedimentumaea capacitate intellectus finita icirca quod multa verba consumit Sotus.cap. praesenti l difficultate caret nam licet intellectus, duo , vel quatuor tantum diuersa simul possit intelligere, Munum, vel tria actu consderet. dum accedit ad constituendam de monstrationem, poterit assensus praemissatum , & conclusonis simul habere,cum modum unius habeant,licet sint tres.
An habitis assensibus namissarum, iberum sit iniellectui assentire eonclusioni: vel neeelse sit assensum eius habere in. eodem instanti.
DVplex est libertas voluntatis, Contrarietatis, is Contradicti
nist& illa vocatur etiam libertas quoad specificationem ,haec Vero libertas quoad exere itium. Liberim contrarietatis est posse volunmtem actum bonum,& malum habere, aRt intellectum assen- .sum, vel dissensum Et dicitur contrarietatis: quia actus bonus , &malus contrari j sunt, atque etiam assensus , & dissensus intellectasSpecificationis vero:quia ab obiecto speciem accipiunt actus. Libertaι vero contradictionis est , posse voluntatem , vel intellectum exercere actum vel eum suspendere quia habete actum. &' Ω- habere, contradictorie opponuntur. Et exercere actum , vclnon exercere,denotat exercitium potentiae. Intellectus autem, licet radicalem quandam rationem libertatis habeat: in quan
584쪽
In lib. 1.de Posteriori res 'utione , Cap. Lq. 3. 37s
tum formalis libertas voluntatis originem habeat ab eo, quod in-' telle ius plura potest ei obiecta proponere,& ideo ipsa operari valet,circa virum,uel alterum; ut libi placuerit; nihilominus formalem libertatem,quae consistit in eo, quod est velle se applicare ad operandum, vel nolle operari, sola voluntas habet: a qua eam participat intellectus, in quantum potest applicari ad intelligendum: non a se,sed a voluntate,& etiam potest intelligendo diuerti,aut
Quo supposito,quaerimus; An habitis assensibus euidensibus maioris,is minoris possis intellectus per d.pendentiam a voluntate ali sum
conclusionis su 'endere: Da vr in eodem innanti, vel non operetur, vel a voluntate diuertatur ad opeνandum circa aliud ollectum diuersom.abassensiu eanelusionis; vel omnivo n cessiretur ad assentiendum eidem con- elusioni. Certum est autem necessitari , quantum pertinet ad specificationem : ita ut non sit ei liberum assentire , aut dissentire di sed si operetur circa obicistum piopositum , assentire debeat conclusio . ni, dissentire vero nullo modo postit,quia ex assensibus principio rum veris & necessariis non potest,nisi assensus verus ac necessa
rius procedere : ergo si procedat aliquis , assensus debet esse , dissensus esse non potest Nam ficut voluntas non potest odio proseia qui bonum: ut bonum sibi repraesentatum: ita intellectus non poetatest dissentire vero ae necessario ; ut tali sibi proposito. Quaestio igitur est': An possit non assentire conelusioni, veι quod idem eμ , H
sensum suspendere , cessando omnino ab operatisne, vel operando circa aliud. Et est prima opinio quorundam modernorum. asserentium;
regarib eum elicere. Probant primo : Quia assensus principiorum sunt per se euidentes,& necessari j, & continent virtualiter assensum conclusionis : & continentia quidem naturali: scat semen continet virtualiter arborem,& a rhor fructum et ergo conuincitur ab eis intellectus naturaliter. ut assentiat conclusioni: sed necessi tas naturalis non subditur libertati voluntatis, ut patet in actu potentiae nutritiuae,quem non potest laseendere voluntas , quin cibum sibi applicatum conuertat in substantiam viventis:eigo non poterit voluntas suspendere actum intellectus,quin statim assen tiatur conclusioni.
Secundo : Quia sicut se habet in voluntate intentio finis ad electionem mediorum.sic se habet in intellectu assessis principiorum,ad assensum conclusionis, ut D. rhOm.docet, I. 2. qu. 8. ars. .& cum .eo tota schola:sed certum est apud omnes,quod posita efficaci intentione finis & perseuerante voluntate in ea non potest suspendere actum electionis , sed necessitatur omnino ad eligea . dum
585쪽
dum aliquod medium, pro consecutione eius: ergo habito assensu principiorum , & perseuerante in eo intellectu , non potest ullo modo lui pendere actum conclusionis.
Secunda opinio cst op posita , quod adhuc positis esserimus pra-
missarum,possit intellectu/ su enkere a senium conclusionis .ita υι avo Mutate diuertarur ad operandum circa aliud obtectum. Hanc sequitur iam maior pars modernorum & continetur in doctrina D Thom. α ideo a nobis tenenda est. Sed ut eam explicemus simul,& probemus duo sani notanda,ex doctrina D. Tho .ab omnibus iam recepta. Primum est,quoa intel-ιuim subditur voluntati, quantum ad exercitium actus: hoc est, quantum ad applicationem eius ad operandum , vel remotionem ab operatione hac vcl illatita docet D.Thom. i . t qu. 9.azt. l. ad 3. his verbis: Volunta, inor et intePectum, quantum ad exercitium actu/: quia, ipsism verum .quod est perfectio int ιδα us,continetrir sub um- Messali bena, ut quoddam bonam partιculare.
Ex quibus deducitur haec distinctio : Sicut bonum est duplix:
Summum, or perfectisimum . in quo coptinetur omnis ratio boni, quale est Deus; dc Particulare , ac limitatum , quale est quodlibet bonum creatum .Eodem modo duplex est verum Summum , is persectis imum , continens omnem rationem veri, ut idem met Deus:& Particulare , ae limitatum , quale est quodlibet verum creatum: siue sit principium euidens, sine conciolio ex eo deducta. Pi aeterea, sicut voluntas libera est circa quodcunque bonum particulare, siue sit linis, siue medium , ita ut pc Issit operati , ex non opzrari circa illud:circa bonum vero summum , perfecte cognitum et quλle est Deus clare visus a beatis nullam habet libertatem , sed omnino necessitatur ad illud diligendum. Eodem modo intellectus circa quodlibet verum particulare .liber est, per depende 'tiam a Voluntate:ita ut possit applicari a voluntate , ad operanὸum circa illud,& diuerti ab operatione: sed circa summum verum clare sibi ostensum , nullam habet libertatem , nee potest diuerti a Voluntate , quin operetur circa illud. Et rationem huius reddit D.Thom. Quia quodlibet verum particulare, & operatio intellectus circa illud ; est etiam particulare bonum : sed circa parriculare bonum quodcunque, non necessitatur voluntas , sed potest velle,& non velle illud ,ergo liberum est voluntati .velle applicare intellectum ad operandum, circa quodcunqtae Verum particulare , vel diuertere illum ab operando circa illud : non tamen circa Verum uniuersale .ae perfectissimum elare ei ostensum quale est Deus in patria. Quia omnis potentia, naturaliter determinata est ad operandum circa illuὰ , quod perfectissime coptinet Omnem rationem sui obiecti: ita ut dum sibi ossertur, non possits uspen dere operationem: sed Deus clare visus continet persectissime
586쪽
chillime omnem rationem veri ergo nec voluntas potest suspendere actum propositum circa illud tibi ab intellectu, nec intellectus circa illud sibi clarὰ ostensum Quia sicut est uniuersale bonum , sic operari circa illud est uniuei tale bonum potentia: : &ideo clare illud videre intellectum , suininum bonum cius est,&summum bovum voluntatis, S ita nec ipsa potest cum non dili- 'ere nec diuertere intellectum a visione clata eiusdem.
1 Ex tota hac doctrina colligitur haec ratio elticaciter probans nostrant scntentiam : Voluntas non necelsitatur ad opctandum circa aliquod particulare bonum : ergo nec intellectus circa particulare verum. Piobatur conlequentia, lupposito , quod intelledius subditur voluntati, quantum ad applicationem , seu exercitium operandi : qsia intellectum operari, circa particulare verum , est bonum particulare eius , atque etiam bonum particu Iare voluntatis : ergo non neccssitat voluntatem ad applicandum
intellectum ut operetur circa illud , sed liberum est ei eum applieare, aut diuertere. Conclusio autem dc mons rationis , est verum quoddam particulare : ergo etiam habito assensu principiorum , non necessitatur voluntas ad applicandum intellectum; ut assentiatur conclusioni, sed potest eum diuertere ab assentiendo.
ε Secundo notandum est ex doctrina eiusdem D. Thom. r. 1. q. so. art. i.& ι. deducta ex Aristo t. & recepta etiam ab omnibus, Euod potentia non est eapax habit in , nisi in ordine ad obiectum: circa quod potest operari libere: unde potentia omnino naturalis nullam habens libertatem in suis operationibus ; saltem ex
participatione voluntatis non est capax habitus : nec potest eum acquirere , quantumuis frequentur operetur,ut patet in potentia 'visiua , quae non est capax habitus ad videndum, neque potest illum acquirere, per frequentes actus visionis. Scd.intellectus, perassensus principiorum , acquirit habitum . qui vocatur intellectusJ: & habitis assensibus principiorum, etiam acquirit habitum
scientiae, per assensum conclusionis, secundum communem sententiam totius Scholae: crgo aliquam habet libertatem in asten
su principiorum : & eo habito, in assensu conclusionis: minima autem libertas est , posse assentire, & assensum suspcndere : eigo negari non potest,quin hanc habeat. 7 Ad primum arg. oppositae sententiae ; Concedendum est an re-lcedens, cum consequentia: sed distinguendum consequens,quod conuincatur intellectus per assensum principiorum, ad assentiendum conclusioni: nam licet conuincatur quantum ad speqisc tionem actus : quia non est ei liberum , si operatur circa conclusionem , elicere actima diffensus, sed necessario assentiendum est ei: quantum ad exercitium tamen non conuincitur: quia intec. lectus
587쪽
1 6 In lib. i . de Posteriori resolutione, Cap. I.
lectus non est potentia pure naturalis, sicut visus; nec operatur ornamino ex determinatione ad unum, sicut ille sed subditur imperio voluntatis,circa quodcumque particulare verum,quantum ad apa,licationem,uel exercitium:& ita potest a voluntate applicari ad assentiendum principiis, δc conclusioni squae vera particularia sunt & diuerti ab assensu eorum. Ad secundum; Distinguendum est antecedens:quia sic se habet in intellectu assensus principiorum ad assensum conclusionis . si-e ut in voluntate intentio finis ad electionem mediorum,quantum ad aliquid; sed qhiantium ad aliud. se habet diuerso modo Graue - 41niunt namque in eo,quod sicut volamas . per se primo tendit in finem,& ex intentione finis mouetur ad media, sic intellectus,per se primo mouetur ad assensum principiorum, & ex assensu principiorum mouetur ad assensum conclusonis. Differunt tamen, quod voluntas non eligit media,propter finem utcumque spectatum .sed propter consecutionem eius: δ ex hoc prouenit , quod si velit perseuerare in intentione finis,non possit suspendere actum electionis,sed quamuis liberum sit ei, unum aut alterum medium eligere,non postit non eligere aliquod.In intellectu vero hoc non reperituriquia assensus conclusionis, non ordinatur ad consequutionem alicuius finis.sed sol sim habet necessitatem consequentiae: quia virtualiter continetur in principiis P ex quibus procedit per euidentem consequentiam.Sed procedere,aut non procedere, dependet ex applicatione,voluntatis ad assensum eliciendum e quae applicatio libera est,ut probauimus,cum sit circa verum quoddam particulare & distinctum ab ipsiset principiis.Vnde liberum est voluntati applicare, aut diuertere intellectum ab assentiendo.
T E X. ARISTOTELIS. Scire autem arbiIνam in unumquodque simpliciteriis πῆ sopbiriiso more,&c. Breuis expositio textus. CApite praecedenti,docuit. Aristot. Scientiam esse, ct de nouo a quiri per d monurationem , ex prae&ictenti regnitione principiorum. In hoc autem secundo capite intendit docere, quid Scientia, O quid Demon tralia'.Diuulitur autem in tres partes. In prima, Vnum definitionem fetensia.& duplirem demon trationis tradit. In se-
sadda, D finit principium, illudque duplici diuisione diuidit. Et in xPxtia, Dorat, ct probat principia , seu piaemissas notiores esse con
588쪽
In lib. 1 .de Posteriori resolui. p. 2. 177
Pluribus verbis definit seire, hoc est,scientiam in concreto,ex quibus pauca haec sumenda sunt, quibus breuis definitio assignatur,Scire est cognoscere causam rei:is quod illius ea causa, quod non eontingit Hirer se habere. Per quam selum definit Arist. perfectissimam scientiam , quam vocat scientiam, Propter quid: nam de scientia Quia, minus perfecta . c. t o. huius libri se acturum promittitὶ ad quam habendam , triplicem conditionem requiri assi
mat.Prima est, ut causam eonclusionis cognoscamus. Secunda, ut eognoscamus talem causam , non solum secundum eunitionem nostram
esse causam,sed etiam secund/m remmam dum probamus hominem esse ratio talem , quia est risibilis, risibile prius et in nostro intellectu : & ideo causa cognoscendi rationale, sed non est cauta essendi eius. verum potius est effectus. Et ideo no habemus scientiam Propter quid .de rationali, sed solum data. Tertia conditio est,ut eunaseamus .non solum esse causam essendi, sed causam necessariam tua ut ea posita,necessario sequatur effectus:hoc enim signifieatur illo verbo , Et quod non emtingit aliter se habere. Integram definitionem breuissimὸ explicat Acis . dicens: Seire esse,per demonstrationem intelligera : quia si vera sit demonstratio Propter quid ,tres illae conditiones reperiantur in praemissis respectu con- elusionis.
x Definit deinde demonstrationem, duplici definitione, quarum trima ita habet: Demonstratio est θlissimus scientialis, siue syllogimus faciens scire:& est definitio finalis quia finis demonstrationis
est,generare scientiam: & haec scientia genita per demonstrationem, est assensus conclusionis eius,genitus ex praemissis. Secunda definitio , Materialis est. Nam sicut ex fine , propter 3 quem efficitur domus, nempe, ut a pluuiis , alissve temporum iniuriis nos defendat, colligimus ex quibus partibus materialibus
constare debeat , nempe ex lignis , lapidibus aliisque partibus tali modo dispositis: ita Arist. ex fine demonstrationis colligit , quibus partibus dispositis, & ordinatis, constare debeat demonstratio: quasi ita arguens : Demonstratio ordinatur ad generandam scientiam, tanquam ad finem:ergo talis debet es; in pr
radat ex veris primit, immediatis orioribus, is prioribus,eausisque eones lanis Probat singulas particulas de titionis : & primo , quod
demonstratio procedat ex veris, hoc modo : obiectum scientiae debet habere esse: ergo quod non est,non scitur : sed falsum nihil est : ergo non potest de illo esse scientia ; veram igitur esse oportet conclusionem demonstrationis , cuius assensus est scientiar ergo debet procedere ex praemissis veris , tanquam ex causa. Probatur consequentia : quia falsum cum nihil sit, non potest esse causa veri.Quod vero demonstratio proeedat, exprimIs, prO
589쪽
fomialiter : hoc est, quibus cognita significatione terminorum, statim assentiatur intellectus: vel saltem virtualiter:si is qui demonstrationem facit, eam reducere ad principia per se nota, per alias demonstrationes, non habebit sciunt iam conchisionis: Dec proinde veram dc monstrationem , si d Dialecticum tantum syllogisnaum,& assensum opinionis de conclusion L. Probat tandem tertio , quod notioribus, prioribus , o causis roncli sisnιs ἰνocedat. Quia Scire,est rem per causam cosnoicere: ergo praemi L . debetit esse vera causa conclusionis, ted cauta est prior & notior effectu.ergo debent esse priores & notiores : non lotum quΟ- ad nos:quo pacto . illud est prius, quod notius est nobis, licet se cundum naturam sit posterius: ut effectus notior nobis est caula,& ideo prior quoad nostram cognitionem : sed praeuiissae debent esse priores, Sc notiores conclusione, ex natura rei, quod habebant,si secundum rem sint causae eius: ut expositum est In secunc da pari. c. 1. Quia dixerat demonstrarionem debere procederc 4 Ex primis,hoc cst,ex praemissis quae sint principia in demonstrabilia : definit principium in demonstrabile : hoc modo; Principium e I, propositio immediata rimonHrationi, Explicat aute, quid sit esse propositionem demonstrationis, vel demonstrativam : & quid sit esse immediatam Propositio, inquit ese aiieνa pars enunriationiI,Vna de uno complens.Nam enuciatio diuiditur in affirmativam is n*armam. Este igitur pto postionem demonstrationis idem est aces enunciationem affirmativam,aut negatiuam : quae tanquam prρrmissa ponitur in demonstratione , ad inferendam conclusio nem:& ideo debet esse veratac necessari arvi distinguatur a propositione Dialectica, quae solum est probabilis i & ideo potest esse
falsa. Imme lata vero proponis ea est,qua non est alia prior. Hoc est, quae non habet aliam, per quam demonstrari possit, sed cui intellectus,ex sola notitia terminorum assentitur. Diuidit deinde principium in duo membra: nempe in Digni- Statem, is Positionem. Dunlim , seu est propositio immediata, atque indemonsti abilis, adeo uniuersalis & manifesta ut
eius Veritas omnibus pateat:& hac forte ratione vocatur Dignitas,quia dignum est, cui assientiantur omnes. Et hac etiam de causa , inquit Arist. Dignitates cognoscere debere omnes : qui mens iam aliquam sicquirere volunt priusquam aέ eam addiscendam a cedant. Tales sunt: aeuodlibes es, mel non est. Totum est maius Juo parae , Nsimiles. Positio vero,seu. 3,ι .est propositio per se nota , & indemonstrabilis, sed nec uniuersalis adeo, ut nec cuius Veritas omnibus sit manifesta & ideo, quam non est necessarium,Vt cognoscat prius, qui aliquam scientiam addiscere incipit, sed tunc Potest per se, vel a magistro ea accipere:& talia sunt omnia principia particularium scientiarum , ut definitiones. Est autem alia dissere u
590쪽
In lib. i . de Posteriori resolutore, Cap. 2. quaest. I. 3 7 '
differentia inter Dignitatem,& Positionem, quod Dignitates vix aut nunquam ingrediuntur demonstrationem , sed omnibus scientiis praesupponuntur. Polistimes vero praemissae demonstrationis sunt: Scadeo positiones vocantur, quia ponuntur in demonst ratione ad in.
Positionem rursus diuidit,in eam quae verum , vel falsum continet : & haee est propositio . quam appellant Suppositionem : quia sub tali dispositione ponitur in demonstratione ad inferendam
conclusionem. Et in cam , quae non continet verum , nec falsum,
sed ex illa potest suppositio heri,& dicit esse definitionem ut animal rationale,est principium,quod vocatur definitio, ex qua potest fieri aliud princisum,quod sit suppositio; ut si dicamus, Homo es animal rationale, Suppositio est , quia verum , vel falsum
6 In tertia parte, Docet,principia,vel pramissaι demonstrationis,magis euidentes , magisque certas esse debere , quam conclusionem eiusdem demonstrationis. Qiiod probat ex communi illo axiom te: Propter quod unumquodque tale, illud magis. Vt si Petrum diligo propter Ioannem , magis diligo Ioannem , quam Petrum : sed conclusioni demonstrationis aMentitur intellectus propter praemissaseergo fortius ac certius amentitur praemissis: quare certiores ει notiores esse debent conclusone.
An seeunda definitio demonstrarionis sit bona. CVaestio haec non tam proponitur ad rei difficultatem discutiendam, quam ad elucidandam definitionem A risto t. atque ostendedum exactam es. Quod ut fiat,duo arg. aduersus eam prOPO nemus , ex quorum solutione id fiat manifestum. Primum est: Ouia definitio per gem , se disterentiam dari dεbει, vel per aliquid, quod loco generis aut digeretiae ponatur: sed nihil ponitur pro genere in hac definitione,ut verba eius ostendunt . quibus ab aliis argum etationibus distinguatur, in nullo vero eorum cum eiS conueis nit:ergo caret omnino genere:& ideo non est integra vel copleta. et Secundum : Quia bona definitio , noe unum verbum debet habere superuaeaneum:sed haec habet plura eiusmodi: ergo non est bona. Probatur minor r quia demonstrationem procedere ex primis di prioribus , idem sunt: nam prima, & priora , idem prorsus si . gnificant : ergo redundat alterum. Praeterea I Causa est prior,& notior egectu : ergo qui dicit demonstrationem procedero ex causis dicit debere procedere ex prioribus, & notioribus: sufficeret ergo ponere in definitione , particulam ex causis'; & sieduae aliae,nempe ex prioribus, & notioribus, videntur superfluae. totamque definitionem vitiosam efficere. Et tandem , Quod Oo B