장음표시 사용
621쪽
In lib. i . de Posteriori resolui. CV. Io.tex .expos. 6 II
Nam demo stratio, Propter quid, procedit a causa proxima & adaequata. Demonstrario, Quia,a causa remota , & inadaequata:quia
non infert positivo est ectum, sed solum per modum negationis. Li ponit duplex exemplum. Primum , in hac demon stratione, Quidquid respirat, est animal : Paries non est animal ergo Pa
ries non rcipirat, in qua patet, esse animal, non esie causam proximam respirandi, icd habere pulmonemmec etiam csse ada: quatain : quia multa sunt animalia , quae non respirant:quia pulmone carent. Exemplum secundum adducit, ex dicto cuius-
lain Philosophi: qui cum Scytha esset, & Athenis videret mulieres saltantes: rogatus, an in Scythia ement similes saltatιices, resipondit, nini Cise Vites, causam remotam , Sc inadaequa-ram reddens:ex qua talis demonstratio constitui potest: Vbi non sunt vites, non sunt saltatrices sed in Scythia non sunt vites : ergo non sunt saltatrices. Proxima vero causa esset, negatio vini:
quod eum sit causa laetitiae ex qua saltatio prouenit negatio eius causa esset negationis saltandi. Et quia demonstrationes ilia , procedunt per negationem, asserit Arist. fieri semper in secunda figura quia medium quoque eis, debet esse praedicatum. Secundo disrunt: Quia in eadem locutia demostratio, propter quid,sem per procedit a causa:&cum causa sit prior effectu, licitur demonstratio a priori . sed demonstratio, quia, procedit ab effectu, quictim sit posterior , dicitur demonstratio a posteriori. Duo alia exempla demonstrationis, quia adducit Aristot Primum in stellis quae sunt in duplici differentiamam aliae sunt fixae, ut illae quae
sunt in octauo coelo. quod firmamεtum appellatur,aliae vero,quae sunt in corporibus coelestibus inferioribus. Et istae dicuntur Planetae. Illae igitur, quia longe distant a nobis, videntur habere motum quendam tremoris. & ideo videntur micare vel scintilla-lare.cum tamen nullum talom motum habeant sed propter imperfectionem v isus, putamus stellas illum habere .Planetae vero non appλrent cum tali motu,quia minuta distant a nobis. Ex hoc
igitur effectu, alis demonstratio , Quia, constitui potest. Stellae non scintillantes sunt prope nos: Planetae non scintillant: ergo sunt prope nos. Aliud exemplum adducit in Luna:de qua proba re post umus, quod sit circularis , aut rotunda ex hoc effectu. quia augmentum lucis modo circulari suscipit. Erit autem talis probatio. Quidquid circulariter illuminatur, rotundum est : sed Luna illuminatur circulariter a Sole:ergo est rotunda. . Sed distinguit duplicem effectum : Adaquatam, qui conuerti
tur cum cauca:N Ina 4 quatum, qui no conuertitur cum ea:& inquit quod si effectus sit adaequatus ex demonstratione,quia pro cedete ab eo, potest fieri demonstratio propter quid:& ex opposito, ex demonstrλtione, propter quid, demonstratio,quia, ut pater
622쪽
si1 In lib. I . de Posteriori resolutione, Cap. Io.q. I
in rationalitate. & risibilitate. Nam illam possumus probare pet
lianc. & erit demonstratio, quia,& rursus hanc per illam, & erit clemonstratio, propter quid. Si vero effectus sit in adaequatus,poterit ex eo fieri demonstratio, quia,per quam probemus causanuaron tamen dein onstratio, propter quid, per quam ex causa probemus ciscetiim. Et ratio huius differentiae est , quia effectus
adaequatus conuertitur cum sua causa sed inadaequatus non conuertitur,& ideo in illo potest utraque demonstratio fieri: in hoe vero solum demonstratio, quia. Nam causia in adaequata, non necessario infert essectum. Ut si dicamus, quidquid mouetur motu progressivo,est animali homo mouetur motu progressivo:eigo Q sh animal. non licebit demonstrationem , propter quid, a causa Procedentem constituere: quia non est verum dicere, quidquid st animal,mouetur motu progressi uomam quaedam sunt anima
lia,quibus talis motus non conuenit.
In secunda parte docet Aristot. Disserre demonstrationem, pro μ' q9id, a demsi iratione . quia . in diuersis scientiis:sed diuersas e se scientias duobus modis contingit vel subordinatas,ita ut Vna collocetur sub altera:& tales sunt Geometria ,& Perspectiva:illang t de linea,& haec de linea visuali: & ideo illa vocatur subal-Zernans, haec vero subalternata. Et eodem modo AIithmetica,
agens de Numero , ὰicitur subalternans: Musica vero , agens de Numero sonoro , ei subalternata. Aliae sunt diuersae scientiae non subalternatae; ut Geometria,& Medicina. Asserit ergo Arist.disser-N .emonstrationem , quia, is propter quid, in scientiis subalternati Q quia demonstratio propter quid pertinet ad scientiam subalternantem,quae cum sit superior, reddit causam principiorum scientiae subalternatae, & ea probat a priori: demonstratio Vero quia, Pertinet ad scientiam subalternatam, procedentem ab effectu. Differunt etiam in diuersis scientiis non subalternatis: Quia Gliquando contingit, quod aliqua propositio in una scientia sit Cui Jens: quae tamen non reddit causam eius. sed ad aliam stientiam pertinet reddere talem cautam, per demonstrationem , PIO-pter quid:& ideo ad illam scientiam pertinet demonstrare talem propositionem per demonstratione ni , Quia, ad hanc vero , per demonstrationem, propter quid. Vt in Medicina aut Chirurgiae uidens est haec propositio. Vulnus eirculare dissicilius fanatur, quam oblongum . Eius tamen causam non reddit haec scientia,
sed geometria: quia latera circuli magis distant:& ideo dissicilius Coniunguntur. Disting triantur ergo in his scientiis diuersis, demonstratio,quia,& propter quid.
623쪽
, rarca remota duplex est, Ada quata , & Inadaquata.Adaquata: quae conuertitur cum effectu. ut rationalitas,est causa remo
ta risibilitatis, conuerribilis cum ea. Causa remota inadaquata, cst, quae non conuertitur cum effectu: ut natura sensitiva est caul axe mota respirationis:quae non conuertitur cum effet hv. cum constet non omne animal te spirare. Et de causa remota adaequataccitum est, non constituere demonstrationem, quia: sed propter quid. Quaestio igitur procedit, de causa remota inadaequata , An demon iratio ab ea procedens ,sis dem ni ratio, quia , vel propter quid. Et quod non sit ismonstratio,quia, sed propteν quid, probatur testimonio Arist.cap. a huius lib. ubi ages de dentonstratione,propter quid, ast erit, procedere exprimis , vel ex his quae reducuntur ad prima. Sc cum principia sint causa conclusionis, idem est,ac si dicat, procedere ex cauta proxima, aut remota, quae ad proximam reduci possit: sed causa remota, etiam in/daequata, potest reduci ad proximam, cum respectu illius dicatur remota : ergo demonstratio ex ea procedens erit propter quid. Probatur etia ratione. Primo :quia demonstratio propter quid, est demonstratio a priori:demonstratio vero, quia, a posteriori, non alia ratione,nisi, quia illa procedit a causa,quae prior est e Cfectu, & haec ab effectu,qui posterior est causa sed causa remotavera causa est, & prior eΠectu: ergo demonstratio ab ea procedens, a priori est, & causam conclusionis reddit: ideo est demonstratio propter quid. Secundo:omnis demonstratio procedens ab effectu proximo, vel remoto, adaequato,vel inadaequato,est demonstratio quia:ergo omnis demonstratio procedens a causa proxima, vel remota, adaequata, vel inadaequata, erit demonstratio propter quid. Probatur consequentia , quia sicut se habet essectus ad demonstrationem,quia, ita se habet causa ad /emonstrationem propter quid Pro solutione huius quaest, notandum est, Causam remotam, inadaquatam de qua quaeritur, duplicem esse, Superiarem, is inferiorem. Superior est, ex qua quidem procedit effectus, mediante proxima: non tamen ab omni ea procedit: sed ab aliqua.ut esse animal, est causa remota,& inadaequata respitationis,quia ab ea procedit respiratio , media proxima,quae est habere pulmonem , M sanguinem calidum:sed non ab omni animali procedit, cum sine multa,quae his carent:& ideo natura sensitiva in eis, non est causa respirationis. Alia est causa remota ct inadaquata inferior , aqua quidem semper plocedit effectus, & ab omni ea, sed non a sola : cum possit etiam ab alia procedere : ut patet in exemtio
624쪽
s14 In lib. i. de Posteriori resolutione, Cap. io .qua'. ti
saltationis, adducto ab Arist. cuius causa remota & in adaequata, sunt vites & vinummon tamen ab his solum procedit, sed ab aliis etiam causis laetitia: quae proxima causa saltationis est. Haec est autem dia crentia inter has duas caulas : Quod inferior infert effectum. Bene enim sequitur, ex Vitibus, N. vino, saltatio aliqua ,sed non infertur ab illo: cum non sequatur si saliatio aliqua est. vinum, e se & vites : nam ex causa alia prouenire po- stest saltus,etiam si neutrum horum sit. Negatio tamen effectus, bene infert negationem causae. Vnde bene respondit Anacharsis Philosoplius ille Scytha, dum rogatus,cur in Scythia non essent saltatrices,& tibicines Respondit ideo non esse,quia non sunt vitea: causam reddens in adaequatam, per modum negationis Secundo, notandum est;Quod dum Arist. asIerit, demonstratio-
Nem procedentem a causa remota: non solum de adaequata non loquitur, sed nec de in adaequata inferiori;& ideo de sola in adaequata superiori, quod colligitur euidenter ex verbis eius: nam postquam propriam sententia proposuit,& ea exemplis comprobauit, haec verba subluxit:. Assimilatur autιm tales causa hu, qua secuiam excellum dicuntur. Id est, praedicatis superioribus, qui inferiora dic situr excedere:ergo de solis causis superioribus loquitur.Ex quibus solum potest inferri effectus per modum negationis. Notandum item est tertio, quod adhuc non infertur effectus ,
ex his per modum negationis tanquam ex causis formaliter: sed sicut , ex negatione praedicati superioris, tu fertur negatio inferioris:& ex negatione gcneris inegatio differentiar: atque ex opposito,ex negatione disserentiae,negatio generis, absque ulla causalitate propria Quod probari potest efficaciter. his exemplis:Quidquid est homo, est vivens: sed Paries non est vivens : ergo Paries non est homo Qu idquid est rationale , est animal. Lapis non est
animal ergo non est rationalis. Sed in his non infertur, tanquam eX causis, sed tanquam ex puris negationibus superioris praedicata: ergo nec in illis causis remotis infertur ratione alicuius causa litatis, sed solum ratione negationis superioris praedicati. Probatur consequentia, quia sicut probamus de pariete, quod non respiIes, quia non est anima probare aeque posthmus, non esse rationalem: quia non est animal . hoc modo;Quidquid est rationale . est animal; Paries non est animal : ergo non est rationalis. Imo quod
non respiret, ex sola negatione risibilitatis ; dicentes, duidquid est risibile, respirat: Paries non est risibilis:ergo non res Firat.Vbi
nulla interuenit ratio causalitatis: sed ex sola negatione generis. sequitur negatio disseremiae: Ani ex negatione proprietatis, nega- . rio eiusdsi respirationis. Unde sequitur,quod si cui ter dent Onstrationes procedentes abessectibus non icdditur causa conclusionis.
nec Proter quia eius sed solii probatur, quod hoc, vel illud sit. ut
625쪽
In lib. i . de Posteriori resolutione, p. I O.quaest. I. cly
quod homo sit rationalis, per risibilitatem:& ideo appellantur ab Arist demonstrationes, Quod hoc est. Ita per negationem causae remotae superioris,solum probatur,quod in aliquo non sit effectus eius: non posito propter quid,talis negationis,& absque ulla causalitate. Sicut ex negatione unius praedicati,probatur negatio alierius,etiam absque causalitate Quare ratio causae in his solum repetitur materialiter : & ideo valde similes sunt demonstiationes istae, procedentes a causa remota,& inadaequata, per negationem, demonstrationibus Quia,vel ,Quod hoc eu. Et propterea Arist eas reduxit potius ad demonstrationes, quia, quam ad demonstiationes,propter quid. Duo igitur asserit nostra sententia. Primum; omnem demonHrationem procedentem a Musa, ut eausia est, siue sit proxima, vel remota, βιesiit ad aquata, vel inariquata,esse propter quid,seu διότι. Quod euidenter probant testimoni 'ri Aristo t. & rationes adductae pro hae
7 Secundum; Demonstrationas procedentes a causa remota inadaqua- severiori per negationem , da quibus solum loquitur Ariuot. ea . prasenii, merito fuisse ab eo connumerat , inter rimonstrationes, quia, siue ori potius quam inter demonstrationes, Propter quid. Cuius est ratio: quia non procedunt ex negatione talis causae per modum cauis salitatis,sed solum per modum negationis superioris praedicati, sicut in simili forma, probantur negationes quorundam praedicato rum,per negationes aliorum. imo etiam negatio eiusdem effectus causae remotae, per negationem alterius , absque ulla eausalitate: ergo negatio causae,solum concurrit materialiter.Quare per tales
demonstrationes non dicitur , propter quid , sed solum probatur quod negatio effectus talis causae conueniat alicui : sicut proba tur ex effectu,& per demonstrationem, quia: quod homo sit ani mal ,vel rationale. Quare argumenta non sunt soluenda,cum efficaciter probent,quod latendunt.
An diuisis demonstrationis in demonstrationem , quia,ct propter quid, sit generis in stactentvel analogi in anal gata. a DRae supponit titulus quaestionis tanquam certum,hanc diuisio in 1 nem esse lassicientem,quod admittunt omnes. Et potest pro- bari hac ratione: Illa diuisio est sufficiens , cuiu* membra con tinent omnia,quae sub diuiso comprehenduntur. Sed membra huius diuisionis comprehendunt quamcumque demonstrationem: ergo continent , quidquid continetur sub demonstratione in communi quae est diuisum eiusdem diuisionis. Probatuu in nor,nam praeter demonstrationem procedentem a causa & ab effectu, enumeratur ab Aristot in sequentibus demonii ratio ad itri possibile : per
626쪽
5 16 In lib. i. de Posteriori rasolusione, GR. t o .cius. I.
quam probatur,unum este alterum; vel non esse, teducendo ad impossit bile. Ab aliis etiam additur demonstratio a signo. per quam Ex signo nobis euident et noto,probamus rem ita se habere: ut Lunameel ipsari:quia vidcinus lumen amittere e sed utraque haec demonstratio comprehenditur, sub dentonstratione,Ai, vel Elιο , atque etiam alia quaecumque excogitabilis: ut bene docet Sotus, & Toletus,cap. praesenti:eigo haec diuisio comprehendit omnes demonstrationes. Probo iterum minorem:Quia demonstrationcs ad impossibile, semper procedunt per viam causie aut effectus: S ideo reducuntur ad demonstrationem, quia , vel propter quid : ut ostendunt duae sequentes.Si homo non esset risibilis,non esset rationalis sed consequens est impossibile: ergo & antecedens. Cuius sensus est: si homo non emet risibilis non esset rationalis sed verum est esse rationalem:ergo verum est eta risibilcin. Et haec alia : Si homo non effet rationalis,non effet admirativus : sed consequens in impossiibile: ergo antecedens. lilaehim procedit a causa , haec vero ab effectu,ut patet. Demonstratio vero a sigilo,semper procedit ab effectu:quia signum nobis notum per experientiam,semper sest essectus: ut exemplum eclipsis lunae adductum manifestat:Duo autem membra hilius diuisionis, nempe demonstratio, quia , &propter quid communia sunt: b quibus comprehenduntur diuer-lae demonstrationes procedentes a causis ; vel ab effectibus. Vnde
male Caiet.dixit:aliud membrum demonstrationis, propter quid, esse distinguendummam quodcunque illud sit, comprehenditur sub uno membro huius diuisionis, tanquam species sub genere. Supposito,quod diuisio sufficiens 1it,quaerimus, An sit univoca,ita ut demonstratio diuidatur in haec duo membra , tanquam genus in
suas species.Vet,an sit analoga, ita ut tanquam analogum potius, in sua analogata.
Et prima opinio afferit, Analogam ese misionem. Se non uni uocam. Ita Themistius in sua paraphrasi se Fr i. lib. posteriorum. cap. T. Venetus cap. praesenti. Et probatur testimonio Aristo t.qui definiens demonstrationem cap. x. huius libri,siolam demons alio nιm,propter qui ,duplici definitione explicauit: quae definitio non potest ullo modo conuenire demonstrationi, quia . lmo ipsemet Aristo t.eodem cap.quali cum conditione asseruit, de demonstratione quia, loquens. si autem alius modus scicia di,dicemus postea Ad hoc nimirum decimii in cap. se rcferens secundum communem sententiam expostorurn.Ex quo inscrtur, demonstiationem non esse uni vocam, nec genus ad utramque. Nam si uni voca emet : ut iocommunis utrique definienda esset, & non pro una eius specie tantuin: cii in c. go sola demonstratio propter quid definita sit,hane solam lienis nil rationem simpliciter sentit Arist. Demonstratio. Mam vero,quia, non nisi securidum quid,& per attributionem adi aliam,
627쪽
In lib. i. de Posteriori resolutione, p. I 2. q. 2. 61 7
illam, tanquam ad principabe analogatum. Cuius signum est etiam, quod Aristo t. nunquam eam deliniuit, satis esse putans dc sanisse praecipuam,cx cuius similitudi .e,& attributione facile intelligi
Tandem ratione probatur Primo : Quia demonstratio est in .strumentum acquirendi scientiam : scd icientia acquisita per cie monstrationem, quia, non potest elle talis simpliciter, sed solum secundum quid : ergo nec demonstratio, quia, erit dc monstratio simpliciter, sed secundum quid. Probatur minor ex duobus. Ex primo quidem: Quia non scimus simp iciter aliquid. cuius naturam,& estentiam ignoranius. sed habita demoni ratione,quia, ignoramus naturam,& essentiam rei:& solum cognoscimus eam esse talem,ex aliquo effectu extrinseco , ex quo procedit dem stratio, quia: ut dum demonstramus hominem esse rationalem, ex essecta ridendi, quem experimur: ergo non potest esse demonstratio sim-pi citer. Ex secundo vero: Quia de primis principiis non habet ut scientia simpliciter,cum ex terminis sint nota: sed nullum est prin- . et pium quantumuis i mn dia tu quod non possit probari aliquomodo, per demonstrationcm , quia r ergo haec non generat scientiam simpliciter, sed quandam aliam notitiam conclusionis, scientia inferiorem:& ideo non erit simpliciter demonstratio , sed secundum quid. at Secundo: Si demonstratio genus est ad demonstrationem,quia, & propter quid .eigo stientia erit etiam genus, ad eam, quae generatur per utramque: distinguunturque specie utam scientia actu alio, quia,& propter quid : quae sunt asscnsus utriusque demonstrarionis, quam habitualis , genita per utrumque assensum. Sed conse. quens est falsum : ergo etiam antecedens Probatur minor : quia utraque demonstratio habetur saepe de eodem obiecto , ut d c homine aut quouis alio: sed scicntiae distinguunt ut specie, per obiecta:ergo nec scientiae actuales, nec habituales genitar per has de monstrationes possunt distingui specia. Atque adeo nec demonstrationes ipsae sed solum ut quaedam analogata demonstrationis in communi, quae in eas diuiditur.
Secunda opinio tenet ι Demonstratio rem diuisem use ab Arinyot in di monstrationεm quia, is propter quid anquam et tuorum quid, ct verum Pnω in sium sucies. Ita videntur sentire Ammonius super . lib. de Anima. textu 1 3.& 3 4. & Flandria ibid. quaest. Lo. arr. 3. Sed expresse Sotus,& Toletus , cap. praesenti , & omnes moderni interpletes;& videtur mihi vera δc teucnda. Prob. primo: Quia demonstratio, quia, procedit ex principiis certis & euidentibus, &per conse Quentiam euidentem in modo & figura constitutam rergo est syllogismus necessatius, δέ euidens . specie distinistus a
628쪽
In lib. t. de Posteriori resolui. p.ro. quae i. a. 6 1 9
vero imperfectissimam ratione differentiarum.
Ad primuna arg neganda est minor,quod assensus demonstrationis, Quia, non sit scientia simpliciter. Et dii primo dicitur pcrillam nos non cognoscere naturam,& essentiam rei. Respondeo, estentiam rei non cognosci per demonstrationem etiam pro pice
quid, ted cognitam praesupponi per habitum principiorum, cum definitio sit principium, ex se inde monstrabile,& non cognoscIbile per scientiam propter quid in suo genere: sed ex sola notitia
terminorum. Vnde nec est defectus demonstrationis, quia,quod per eam cognoscatur essentia rei: sed ossicium utriusque denion - .itiationis est, tradere cognitionem obiecti ex aliqua eius proprietate: quod facit demonstratio propter quid ,probans a priori, & ex causa proprietates subiecti. Ossicium vero demo strationis, quia ex proprietate ips a, per experientiam cognita, tradit cognitionem eiusdem subiecti,nullam causa reddens, sed solum probans,quod talis sit naturae ex illa proprietate. Negandum igitur est, quod scientia genita per demonstrationem, quia , non sit simpliciter talis: quamuis concedamus esse valde imperfectam. Quod vero uecundo dicitur, de prine iis non haberi scientiam. Dic inguendum est,quia perfecta scientia,& a priori, non potest de a 4 illis haberi: quia per se nota simi,& a priori inde monstrabilia .EL se autem per se nota non tollit, quin a posteriori possint demon-stia Ii, per dei nonruationem, quia, perquam habebitur scientia de
illis. Imperfecta quidem,tamen uni uoce talis, cum scicita a Prio-xi, propter quid. quare & demonstrationes ipsae, ni uocam,at que geneticam habebunt conuenientiam. Secundum arg. duo petit. Primum, An assensus demo)sratienis, H, ct propter quid qui dicuntur scientiae actuales, distinguantur 'specie Secundum; An per ast Uus sonerentur habitu, scientiε , specieri, tincti. Circa primum , est prima sententia Sotii q. l. huius cap. qui licet teneat demonstrationes ipsas distingui specie , Megat tamen assensiis specie distingui, sed vult esse eiusdem speciei. Quos probat hoc arg Principia demonstrationis , sunt causa
κ qui uoca conclusionis, cum distinguantur specie ab ea: sicuti olest causa aequivoca caloris, sed idem esse istus secundum specie si , potest procedere a causis aequi uocis diuertae speciei; ut idem calor a sole,& igne : ergo idem assensus conclusionis pote rhi pro cedere adiuersis principiis diu cisisque di monstrationibus secundum speciem. Licet ergo demonia rationes sint specie distinctae, non sequitur , quod assensus conclusionis utriusque speciei distinguantur. Quod videtur tibi ne ei. ssario concedendum , de eclipsi lunae . demonstrata per demonstiationem , propter quid,
ex cauta , & per dei non utationem , quia, ex effectu: non enim
629쪽
habemus ex eo assensus specie di uersos , sed eundem secundum speciem : & solum accidentali quadam, atque extrinseca ratione distinctum, ut per unam & aliam demonstrationem procedit. H. Ec tamen icntentia falsa est. Quod ita probo: Assensus con- σclusionis suinit sitam specie ex principiis,a quibus procedit itan
quam ex medio formali assentiendi, ut concedunt Omnes,& prΟ-bat euidens ratio. Nam assensus huius conclutionis, terra est rotunda, gcnitus ex principiis philosopliicis, hoc est,motus physici,& ex principiis matheinaticis,distinguitur specie : et i a s sit eius. dem propositionis , & ab eodem intellectu habeatur : sed media assentiendi conclusioni demonstrationis, quia, & propter quid, quae stant principia continentia causain eius, vel ab assectu eam probantia constat distingui specie : sicut de demonstrationibus, quia,& propter quid probatum est : crgo assensus conclusonum utriusque demonstrationis , etiam si de eadem re habeatur,specie distinctus erit:quia per diuersa media formalia habetur. Nostra igitur sententia est, Assensis utriviue dem n irationis, 'ecie distingui. Quod euidenter probatur supposita distinctione
specifica demonit rationum quam admittit Sotus.Nam repugnat per diuersa media assentiendi,quae sunt obiecta formalia eorundem assensuum, non generari diuersos assensus secudum speciem.
Nec arg. Soti probat oppositum. Sed minor distinguenda est, nempe quod a causis aequi uocis specie diuersis . possit procedere idem esse tus, secundum specie: nam si inadaequatae sint, potest:si ero sint adaequatae repugnat.Et ratio huius distinctionis est. quia a causis inadaequatis indifferenter procedit idem effectus: a causis
Vero adaequatis determinate & necessario. Quia causa adaequata conuertitur cum suo effectu: ideo repugnat, eundem effectum secundum speciem procedere a causis adaequatis diuersae speciei. Ignis vero & sol,causae sunt aequivocae caloris,diuersae speciei, sed inadaequatae:& ideo potest calor ab utra libet indisserenter procedere,& ab utraque calor idsi secundum speciε:at assensus conclusonis procedi a demonstratione,& principiis eius tanquabi causa adaequata:& ideo repugnat,quod idem assensus secundum speciem procedat ab utraque, supposita distinctione specifica earum
a nobis probata,& ab eodem Soto concessa. Secundum quod petebat idem arg. est. An per has demonstrationes non solum generentur assensus diuersi qui vocatur diuersae seientiae actuales: sed etiam diuersi habitus, qui vocantur absolute diuersae scientiae. Circa quod est prima opinio multorum, ex his qui nobiscum tenent , diuersos ese assensus utrit Au e de- asserentium non generare diuersum habitum scientiae secundum speciem: si tales demonstrationes circa eandem Iem Versentur λ ut circa hominem , vel circa cns naturale, quod, est
630쪽
est obiectu naturalis Philosopbiae Sed asses uni utriusque denion strationis este inadaequatum ,respectu eiusdem habitus: & 1 olum differre ab alio , quasi specie partiali , & in adaequata , ideo ero cedere ab eodem habitu scientiae, secundum speciem. Quia habitus solum distinguuntur specie, per actus adaequatos, sicut etiam per adaequata obiecta,& non per in adaequatos. 1ν Probant testimonio Aristo t. qui cap. praesenti docet demonstra. rionem,quia o, propter quid,differre in eadem scientia atque in diu'si . Quod non potest esse verum , nisi pertineant aliquando ad eandem scientiam :sed eade iri scientia est idem habitus: ergo nec verum esse potest, nisi pertineant ad eundem habitum. . Quare non potest defendi in docti ina Arist.quod per demonstrationem, quia,& propter quid,circa eandem rem generentur diuersi habitus scientiae. alioqui de eodem homine habcbit quis plures scientias:&de eodem ente naturali, plures philosophias,si per demonstrationes quia , & propter quid naturam & proprietates eorum cognoscat:quod inauditum est in scholis. Probatur deinde ratione : Quia sicut potentia habet maiorem extensionem,quam habitus,& ideo potest eadem secundum speciem intra latitudinem sui obiecti liabere plutes habitus specie distinctos,qui sint quasi in adaequati respectu illius:eodem modo
habitus habet maiorem extensionern, quam actus, cum videamus eundem habitum scientiae,plures atque diuersas habere demonstrationes:& ideo plures assensus diuersos, qui sunt plures actus,etiam si soliim procedat a causa,vel solum ab effectu : ergo poterit habere plures actus, vel assensus, quorum quidam procedant a causa per demonstiationem propter quid , alij vero ab ef- fectu per demonstrationem, quia. Et sicut demonstrationes , ita assensus erunt in adaequati ,respectu eiusdem habitus. Non est ergo necessarium plures multiplicare habitus circa idem obiectum. propter demonstrationes,quia, & propter quid,& assensus earum specie distinctos: sed idem liabitus poterit se ex tedere ad illos,tanquam ad diuersos,sed inadaequatos. Nostra sententia est; Per haM aemonstrationes, non soli m gener
ri diuersos assensiωs secundum speciεm , sed etiam diuersos habitussci nita. Quod ex distinctione specifica assensuum vel actuum squam admittit opposita sententia sic probo:Habitus generantur ex actibus,& ab eisdem sumunt unitatem,ti distinctionem speciscam: sed assensus conclusionum utriusque demonstrationis, qui sunt proprii actus, ex quibus generantur habitus, distinguuntur specie : ergo generant habitus distinctos Et si dicas Esse partiales actus & inadaequatos : Ex hoc imprimis sequitur euidenter gene. Lare habitus distinctos specie partiali: unde iam tenoris cocedere,
circa idem obiectum plures habitus,& plures scientias partiales: