장음표시 사용
631쪽
611 In lib. i . de Posteriori resolutione, Cap. Io. q. r.
quod falsum probauimus in quae ih. prooemialibus. Idum praeterea probo;Quod non solum allesus distinguantur specie partiali, sed
Quia ea quae distinguuntur: partialiter, debent esse partes alicuius totius: ergo si aliensus distinguuntur partialiter, & inadae quate, clim distingui dcbeant per rationem. formalem obiecti-
uam, dabitur aliqua ratio obiectiva totalis, atque communis, cuius sint partes: sed haec est impos Id lis: et go impossibile est,quod
distinguantur specie partiali. Probatur minor: quia principia sunt ratio obiectiva asscia tuum, sicut sunt ratio assentiendi coclusionibus : sed principia quae continent causam,& quae continent essectum, sunt quasi opposita,& omnino diuersa : nec dantur alia superiora, vel inferiora quorum sint partes: ergo non possunt di Di ingui specie partiali. sed totali debent distingui :& ex consequenti non post uni generare habitus specie pati tali distinctos,sed
totali. Sed ut testimonium Aristo. explicemus,& argum. soluere possi- 'mus ι notandum est trumque genus demonstratisnis quia, ct propter quid, υersari aliqIando circa eandem rem , aliquando ei rea di- mersas. Res autem circa quam versatur scientia, solum est obiectum materiale formale vero sunt principia, per quae demo strantur passiones de illo: unde licet versεtur aliquando circa idem obiectum materiale semper habet diuersa obiecta formalia Neque hoc ullam continet repugnantiam,cum circa idem obiectum materiale versari etiam possint scientia & opinio, per diuersa media, aut principia:quae sunt rationes assentiendi, & quasi obiecta formalia. Non est ergo nouum , circa eandem rem ponere diuersos
habitus scientiae, cum plus differant scientia, & opinio fit tamen sint aliquando etiam de eadem re . Isti autem diuersi hibitus, geniti per demonstrationem , quia, α propter quid , circa eandem rem sub nomine eiusdem scienIiς comprehεduntur propicr iden- .litate ni obiecti materialis, & abstractionis a materia. Et hoc est, quod voluit Arist significare . dum dixit : Scire quia, O propter quid: Sc ex consequenti, demonstrationes differre in eidem scientia & in diuersis. per candem scientiam utrumque habitum intelligens,quν intra latitudinem eiusdem obiecti materialis,& eodem
modo abstrahentis a materia, continentur: perscieptias Vero di uersas eas etiam intelligens quae vertatur circa res diuersas. & diuerso modo abstrahentes a materiam exempla eius ostendunt.
Itaque non est sensus eius, quod scire quia, di propter quid, diise Iant intra eundem habitum : sed intra cognitionem scientificam eiusdem rei, circa quam versari solent. & quam nomine eiusdem scientiae intellisit. Eι eadem ratione, sub nomine eiusdem Philosophiae, intelligitur uterque habitus: quia Philosophiam naturaum
632쪽
lem vocamus, in communi modo loquendi,cognitionena scientificam entis naturalis: siue per plures astensus, vel habitus distinguatur scire quia,& scire propter quid ,sue non. io Adaig vcro: Concedimus primum,quod in anteccdenti assumirutanempe maiorem habere extensionem potentiam,quam hai,itum: sed negamus secundum:quod habitus maiorem habeat cxtensionem,quam actus, vel assensus. hi huius ratio est , quia habitus proxime specificatur ab actu,secundum rationem formalem, quia per illum attingit obiectum : & cum haec sit limitata; non habet
maiorem extensionem habitus,quam actus Potentia vero uniuer
alior est:&sub uniuersaliori ratione attingit obiectum : & ideciper actus & habitus diuersiae speciei id fit. Vnde sequitur non esse superfluum multiplicare habitus, ubi actus distinguuntur specie sed omnino necessarium,ut iam probauimus.
ternatione scientiarum. suid nemine seientia subalternantis,ct subalterna
xi TN secunda pari cap docuit Aristot. Seire quia, se propter quia, dc Aconsequenter,iamonHrationes dissi ree in diuerss scientiis,non subor malis . sed totalitor divorsis, G quasi distaratis. Atque etiam idem fieri in diuersis scientiis, subordinatis tamen, quas vocat subalieznatas,in eodem sensu,quo propositiones docuit 1. lib.de interpretatione,quandam habere oppositionem, quasi subalternam quando fiunt ex eodem praedicato & subiecto,sed una collocatur subaltera ,Vna est uniuersalis, S particulatis altera. Tales igitur asserit esse quasdam scientias , quatum una versatur circa rem aliquam niuersalem ,alia vero circa rem particularem, sub ea contentam, Vt Geometria,quae versatur circa linea;& perspectiva, circa linea visualem, se Arithmetica circa numerum, Musica vero circa numerum sonorum. Et uniuersalem vocat Susalternantem:particula- Iem Vero,Subalternatam:aut illam continentem & hanc contentam.
De natura igitur,& ratione harum scientiarum, nobis est, de qua agunt Omnes interpretes Arist.cap. praesenti agendum, ut disserentiam demonstrationis.quia, & propter quid in eis designatam intelligamus. Nam quae sint scientiae totaliter diuersae, & quomodo in eis disserant,satis notum est. Eapositis nominibus Subalumantis 6, Jbalternata scientia.qua tuor de illis explicanda sunt. Primum , Ωιιidnam sit,unam scien- iam esse subalternatam alteri ' Secundum , An talis subalternatiosii possibilis'Tertium , aeuonam modo dependeat scientia bubalternata
--δhernante , ct an sina illa esse possit,stveram haber e rationem si nita
633쪽
61 Tract de Stibali scientiarum.
fientia 'Quari u ru, An subalternata tuir proprios limites, demonstret, apter quidsuarum conclusionum.
Quidnam sit sub alternatio scientiarum. CIrca conditiones requis tas; & sufficientes ad subalternatio 1 inena scientiarum , diuerso modo loquuntur aut hores i nam quidam plures: alij vero pauciores assignant:quidam easdem , alij
diuersas. Inter omnes vero, optime eas videtur enumera de Caic.
in tract. de sub alternatione scientiarum, ubi ad quatuor,aut quin que praecipuas reduxit omnes. Prima est ἰ aeuod subiectum unium. contineatur sub subiecto alterius: cuius defectu Medicina non subal rernatur geometriae: nam corpus sanabile , non continetur sublinea , seδ disparata sunt. Secunda di, Quod subiectum inferioris , includat subiectum superioris: & addat supra illud aliquam differentiam accidentalem. Cuius defectu scientia de specie,non subalter. natur scientiae de genere. Nam licet speetes sit iub genere, non addit tamen supra genus conditionem accidentalem : sed essentialem disserentiam : unde fere semper eadem est scientia de viro que. Τertia conditio est ; aeuod diffr/ntia quam addit, non sit propria passio eiusdem subiecti; Quia licet pastio sit disserentia quodammodo accidentalis mon est tamen pure accidentalis: & id conon pertinet ad distinctam scientiam, ac subiectum: sed ad eandem, in qua demonstratur de illo. Quarta conditio est; euod principia scientia inferioris, probentur a prιori, per causam a serentia superiori. Principia auten, , quae assumit scientia subalternata adprobandum suas conclusiones, sunt in duplici differentia: quaedam enim sumit ex subiecto scientiae sub alternantis:alia vero ex materia alterius scientiar, ad quam per se pertinet conditio acciden talis,quam addit obiectum eius supra obiectum scientiae subalter
Et illa omnia, & sola, debet probare a priori scientia subalter-i inans,non alia .Quia cum ad materiam alterius scienti pertineant, non possunt ab illa probari. Exempli gratiar Perspectiva assumit Vnum principium,quasi geometricum ex materia lineae, vae obicctum geometriae est,& aliud plii losophicum, ex materia visualis: nam visuale ad philosophiam naturalem pertinet. Geometria igitur, cui subalternatur. solum probare debet illa,quae ex eius materia,aut obiecto det tuantur: non, quae pertinent a 4 philosophia natura lem. Ex his conditionibus una, vel altera repetietur aliquo modo in diuersis scientiis, non subalternatis sed omnes simul in solis subalternatis reperiri possunt:& ideo omnes smul sunt requisitae, S sp fficienter ad veram.& propriam subaltei nationε. Ita, ut solii millas scientiae & omnes in quibus reperi uuturi verae, & propriae sint sub alternatae Et sic est explieatu, quid sit subalternatio scientiaria.
634쪽
An stibadternatio seientiarum explica si posbi i ,velselat maginatime exemitata.
TR ia arg. pro pol e mus , quae videmur probare subalternationem scrutiarum non esse possibilem,& est primum tale uiuitast o ieetum scientia subalternata adHi condition m accidentalem supra obiectum strenisa, sebalternantis, siquitur sub alternatam non esse unam scientiam per Je Probatur consequentia : quia scientia sumit suam unitatem per se ab obiecto : sed obiectum eius non est unum pex se, sed per accidens,cum constet ex duplici ente in actu, ut ostendit linea vitualis , aut numerus sonorus: ergo nec ipsa erit unaicientia per se,sed per accidens.Secundum Enentia sub alternans, ct
subalternata, debent esse digine aspecie r sed non possunt distingui
specie si vera est eadem conditio:ergo nec erit possibilis subalternatio. Probatur minor: quia scientiae distinguuntur specie per obiecta: sed obiectum lcientiae subalternatae, solum distinguitur accidentaliter,ab obiectio scientiae subalternantis,cum solum addit supra ipsum differentiam accidentalum, ut linea visualis, solum distinguitur accidentaliter a linea :erso scientia ipsa sub alternata, solummodo distinguetur accidentaliter a scientia subalternante. Quod etiam videtur probari, ex ultima conditione subalternatio invis,quod subalternans debeat probare a priori principia scientiae
subalternatae. nam si hoc verum est, principia Lubalternatae erunt conclusioncs subalternantis: sed conclusiones pertinent ad eandem scientiam, in qua probantur a priori: ergo eandem scientiam efiiciet subalternata cum subalternante Tertium:Sisi Ualternata ad itin suo subiecto conditionem auidentalem supra obiectum subalternantis, sequitur obtectum eius habere dupliocm partem : una erit obiectum sub alternantis,alia vero accidentalis conditio, addita supra illud,& pertinens quidem ad aliam scientiam quo supposito, non erit maior ratio:quare dicatur magis subalternata uni quam alteri: Midco nec uni, nec alteri subalternata erit, sed subalternatio ipsa imp .sibilis reputabitur Gratia exempli: Obiectum perspectiuς quod est linea visualis includit duplicem partem mempe lineam, pertinentem ad Geometriam , & conditionem accidentalem vi alis pertinentem ad Philosophiam naturalem ideo non erit maior ratio iob quam uni carum quam alteri subalterne tui, & ita non erit alicui earum sub alternata. His tamen nran obstantibus. Omnes tenent cum Arist. possibilem esse siubiat mationem scientiarum quasi iam , se scientim si balterna-rm allis: in quibus quatuor illae conditioncs concurrunt, ut perspectiva subalternatur eteometriae,& musica arithmeticae.
635쪽
' .' .asserentis , Scientiam subalternatam,use unum per se, atque d stinctam asubalternante e quia disseientia, quam obiectum eius addit supra obiectum subalternantis , non est accidens commune, sud propria passio, eiusdem obiecti subalternantis : ut visualc,inquit non est accidens commune lineae,sed propria passio eius:quia linea est qua uti talis,& quantitas est per se sensibilis vi docet Aristot. . de anima : ergo linca est per se visibilis: ita ut visibilitas sit propria eius passio : ex subiecto autem, δc propria passione, fit num per se,& non per accidens: sicut fit ex subiecto,& accidenti
communi, ut ex corpore,& albedine.
Haec tamen sententia falsa est:& ut talis refutatur a Caieti cap. praesenti. probat ut euidenter , quia duo,quae asserit, sunt aperte
falsa. Primum:quod visuale sit propria passa linea, ut est obiectum
geometriae. Nam geometria est scientia mathematica , abstrahensa materia sensibili:ergo agit de linea,vi abstrahit a materia sensibili: sed visuale est conditio per se sensibilis, cum dicat respectum ad visum : ergo euidens est non eonvenire lineae,ut est ob- . lectum geometriar:quare falsum erit, quod conditis,quam addit perspectiva supra geometriam , sit propria passio obiecti geometriae im6 etiamsi concederemus , esse propriam passionem eius, falsum est.Secundum,quod asserit, escere unum per se eum linea: quia propria passio verum accides est, & extra essentiam subiecti: creto fi accidens commune non potest facere unum per se cum subiecto,nec potetit accidens proprium essicere unum per se cum eo. Quia non minus risibile .constabit duplici ente in actu, nempe subiecto,& accidente, quam album. Et tandem:Silconditio addita obiecto scientiae sub alternatae sit propria passio obiecti sub- aIternam is, ad eandem scientiam pertinebit cum eo. Probatur consequentia:quia propria passio obiecti alicuius scientiae, probatur de illo in eade m scientia , cuius est obiectum. Nostra igitur sent entia in primis asserit: Conditionem , quam x Taddis Obietis .m silentia subalternata, non esse ρνopriam passonem ob tecti subalieris antis, sed accidens commune. Obiectum tamen includens talem condition e , ut lineam visualem , dupliciter sumi posse Unum modam, prou i includit virtimque per modum aggregati
vis.Et hoc modo e ut d ens est, quod sit unum per accidens:& non possit esse obiectu m scientiae. Quia ut sie sumptum , non habet Unam n 1 uram, vel e se ni iam, sed duplicem essentiam : nec unam de sinitionem nec d e terminatas passiones, quae de eo probari possint. Alio modo fumi iter , prout ineludit unum eum ordine ad aliud. Vel ut determinatu m p er illud, aliud vero ut determinans.Et ita est unum pre se no n en titate,sed ordine quae unitas sussicit,ut de .
finiri possit,& per se considerari ab una scientia,& ut determinatae pas
636쪽
Tract. de Subaliscientiarum. 627
tae passiones de eo probari possint in ea. Et hoc modo cons deratur obiectum scientiae subalternatae,ab eadem : quare Ut unu in per se, ex quo habebit illa,quod sit una scientia per se. Et ideo ex hac pax- te non erit impostibilis subalternatio scientiatum. Secundum argumentum soluitur alia distinctione : Nam conditio,quam addit obiectum scientiae sub alternatae , duobus modiss uini pinest e vel ,ut est aeridens obiecit subalternantis , et inhaerens: vel, ut per se cons Gratur, a tali scientia , εἰ primo modo, solum aceidentaliter illud determinat , vel contrasit, sicut quodlibet aliud accidens subiectum,cui inhaeret Secundo vero na Odo . contrahit illud per se , ad considerationem talis scientiae : quia linea per se consideratur a pei ectiva, ut visualis est. Itaque,licet visua te sit accidens lineae, ut lumitur secundum propriam entitatem, vel essentiam tamen ut ad obiectum perspectivae pertinet . per se coniungitur cum visuali : quia per se consideratur a tali scientia, in ordine ad visualla: vel ut per talem conditionem determinatur. Vnde quana uis linea,quae est obiectum geometatae secundum entitatem , solum distinguatur a linea visuali, quae est obiectum perspectivae , etiam secundum entitatem sumptae , accidentali terrmihilominus si utraque sumatur , ut per se consideratur a sua scientia, per se , & essentialiter distinguuntur: vel ut uno verbo dicatur, solum disturguuntur accidentaliter in esse rei: in esse verta
obiecti essentialiter, de per se:& ideo possunt distinguere scientias
19 Ad sormam ergo secundi argu .distinguenda est minor secundi syllogismi,quod obiectum scientiae subalternatet, solum distinguatur accidentaliter ab obiecto sub alternantis : nam in esse rei accidentaliter solum distinguitur: sed in esse obiecti scibilis, per talem
scientiam essentialiter. Et ideo scientia subalternata non acciden taliter: led e flentialiter distinguitu 1 a subaltei nante. Pro solutione te iiij notandum est: Quod ex duobus , quae in- eludit obiectum subalternatae scientiae, nempe , obiectum subal ternantis ,& accidentalem conditionem superadditam , primum ac praecipuum est obiectum : conditio velo , quasi limitatio eius est, perquam determinatur : de imperfectior quidem , quia materialis, atque sensibilis : obiectum vero subalternantis , ut magis a mater ia abstractum, perfectius est. Et ex hoc sequitur ratione eius: eandem scientiam esse subordinatam superiori, & vocari subalternatam , & non ratione conditionis: quod ex alia conditione colligitur euidenter: quia principia subalternatae scientiae, superior probat a priori. potius, quam illa scientia , ad quam conditio pertinet. Et ideo potius illi subalternatur, quam huic.
Gratia exempli : Obiectum perspectivae includit lineam & coni
637쪽
6 18 Tract. de Subaliscientiarum.
ditionem vi alis:ex quibus linea est primum , & principale , ratione cuius subordinatur geometriae: est etiam magis abstracta a materia,& quia demonstrare, propter quid, conclusionum, potius Pertinet ad illam scicialia quae magis abstrahit a materia sensbili; eium scientiae rospicientes materiam sensibilem , ab effectu potius demonstrare soleant: hinc est quod perspectiva potius subalterna, tur geom dxi .ae,quam philosophiae naturali. Hoc est enim principium perspectivae, Visio facta fecundum li- ι oneam Nisam, s perfectissima:quod lic.t praesupponat aliud , per se
notum in Philosophia, nempe agens naturale fortius agit in pro. Rimum quam iri remotum tamen a priori demonstratuI a geometria quia linea recta est perfectissima,& breuissima. Ad formam igitur arg. neganda est consequentia.quod non sit maior ratio , propter quam scientia inferior magis dicatur subal ternata Vni, quam alteri scientiae t quia cum obiectum superioris scientiae sit primunt; quod includit, & ratione cuius subordinatur scientiae superiori,agenti de illo, ad quam etiam pertinet probare
a priori principia eiusdem scientiae inferioris: potius quam ad aliam scientiam,ad quam conditio pertinet ideo potius illi,quam
huic subalternatur. An subaltemata silentia,exissens e subalternantest vera scientia,vel potius opinio.
PRaesupponit titulus quaestionis tanquam certum, quodscientia
su-alternata possit esse separata a scientia subalternante, 6c omnino sine ea eme quod constat experientia,cum plures cognoscamus musicos, ignorantes Arithmeticam. Quaerit autem hoc supposito, An musiea in his sit vera scientia,vel solum opinio. t Et prima seia temta tenet, Ionesse mentiam, sed opinionem:ita Soncinas A. Metaph.quaest. 3. quem sequuntur plures moderni: quorum haec est ratio. Quia, ut docuit Aristo. 1 cap. huius libri;ve aliquis habeat scientiam alicuius conclusionis , necesse est , quod principia sint ei certa, ita,ut ex terminis ea cognoscat; vel si demo- strabilia sint, sciat ea reducere ad prima indemonstrabilia : & qui hoc non scit, linquit Aristotὶ non habet demonstrationem . nec scientiam conclusionis: atqui principia scientiae subalternatae non sunt immediata sod demonstrabilia. per scientiam subalternatem,
quam cum non habeat musicus,nescit ea reducere ad immediata,
sed solum ea credit propter testimonium Arithmeticorum : ergo non habet scientiam conclusonum eius, sed opinionem. Secunda opinio est aliorum Ruod vera sitscientia,quamuis imperfecta.Et ratio horum est opposita:quia si non esset scientia, sed opinio, marinae hoc esset pron terra, quia is qui cam habet sine
638쪽
subalternante, non habet certitudinem principiorum sed fides hu-niana potest esse certa,propter frequentia testimonia ν ut patet in hac propositione, Roma est : cui, licet multi astentiamur, soldmpropter testimonium eorum , qui eam viderunc, tot tamen testimonia multiplicantur: ut certum efficiant assentum eorum : cuius signum est,quia nemo eli qui dubitet de veritate eius. Pio explicatione nostIae sententiae, notandum est,Duobus modisi' posse eentingere,quod sitientia subalierna a sit sine subalternante. Pi in I, ita, ut principia eius solum snt accepta per testimonium habentium scientiam subalternantem. Secundo t, ita ut etiam sint ab eo, qui habet eam sine subalternante nota, per expetientiam euidentem multorum singularium: ex quibus colligitur cui denter, experimentum uniuersale principiorum. Hoc supposito Tria asserit nostra sententia. Primum est: Sitia subalternata sciensia. sine rubalternante existens , β υεμ scientia, siue non certum est, non esse actu,=formaliter mentiam μι alternao .prout sic habetur, sed solism materialiter. Q uod sic probo. Scientia dicit ut sub alternata,quia subordinatur subalterii antha qua principia eius accipiunt certitudinem,& euidentiam requisitam ad veram sciemtiam: sed scientia inferior ex is leps sine superiori, ut sic existens, no subordinatur actu superiori scientiae, nec ab ea participat euidentiam suorum principiorum ergo non est actu,& formali ter icientia sub alternata: sed solum materiain et , Squasi in potentia : in quantum cum ea coniungi potestt, in eo qui utramqm habeat. 3 i Secundum,quod asserit,est,aeumilia niliasubaltemata. n. Dba ternante, erit vera mentia: licet imprefecta. et,qui eam has uerit,nota sint principia per experientiam. Probatur hoc: Quia tunc Crunt certa. atque euidentia principia: ex quibus per demonstracionem a po-1teriori,colligitur euidenter conclusio: quae ex sequenti crit certa, de euidens, di per consequens, vere scientifica.
Tertio dicimus; Pubd si priseipia eius soli m cognsantur per se stimonium eorum , qui habent subalternantem silentiam , non erit vera
selemia sed opinio. Et hoc probat essicaciter argu. primae opinionis, quam in hoc sensu veram esse existimamus. Argu. vero secundae opinionis nihil probat: Quia tellimonium humanum, per se loquendo non potest generare assensum certum, cum non repugnet ei subesse falsum. Quod vero per frequentiamRestimonio Iu,sub latuin sit actuale dubium , per accidens est: quia hoc non obstante assensus illius propositionis, Roma est, ab intrinseco est incertus:& cui potest subesse falsum. Ex eo igitur non potest per te colligi certa conclusio, nisi ratioue quadam materiali, & accidentali-Pcr se autem test incerta: quod repugnat scientiae. Quemadmoduindicimus. Conclusionem non esse per se , & imma litur certam,nec Rr 3
639쪽
63 o Trasitae Subaliscientiarum.
1cientificam,quae colligitur per aliquam consequentiam , solum necessariam in his,aut illis terminis: quod est,esse nece stariam so Ium materialiter, formaliter vero.& per se incertam:cum in simili forma possit dari. antaecedens verum,& consequens falsum.
An scientia subalternata intra proprios limitas semonstret propter qui/, vel solum quia . IAm hoe intelligitur de scientia subalternata,non sine subalternante:sed illi actu coniuncta in eo,qui habet utramque:& Iunc habet statum scientiae subalternatae, de qua quaerimus, An intro proprios limites , hoc est, in quantum solum se extendit, usque ad
principia a se indemonstrabilia: sed quae possunt demonstrari a
Priori,& vere demonstrantur a subalternante:cui quasi continuatur:an,inquam,intra hos limites, virm habeat demonstrationes, propter quid, per quas demonstret a priori suas conclusiones, ex propriis principiis: vel solum dicatur demonstrare ea, quasi per demonstrationes,quia.Εxempli gratia:Haec est conclusio perspecti-uae scientiae, Res ad maiorem distantiam visa minor apparer quam g samet exstet inse. Perspectiva eam demonstrat per hanc,Res a longe visa,minori,aut acutiori angulo mouet potentiam:& ideo apparet minor. Sed illius secundae propositionis , per quam probλ primam,nescit reddere causam:eam vero reddit geometria: quia angulus eo est acutior,quo magis protrahitur: esse vero acutiOxem est esse minorem.
Et ideo res visa ad maiorem distantiam , minori angulo mouet 3 3Potentiam.Quaerimus ergo,An demonstratio illa,per quam perspectiva probat,quod res a longe visa minor apparet quia minori angulo mouet potentiam, i hoc est enim intra proprios limites demonstrare suas conclusionesi sit demonstratio propter quid , & a priori,vel solum demonstratio,quia. Prima opinio est Soti,& Veneti cap. piaesenti, asserentium, vera
inmonstrare, propter quid,intra latitudinem pruriam quam tamen sine limitatione,videtur tenuisse Albertus Magnus tract. 1. de usu
Principiorum, cap. 7. ubi negare omnino videtur, quod propria Principia subalternari scientiae .demonstrentur a scientia subalternante. Quia cum subalternans abstrahat a materia sensibili , &principia subalternatae respiciant materiam sensibilem,non potest te extendere,aut descendere ad illa demonstranda.Quod si verum est,non solum intra proprios limites demonstrabit, propter quid, suarum conclusionum scientia subalternata, sed omnino. Nam si Principia eius non demonstrant ut a subalternante, neque ab alia, erunt prorsus indemonstrabilia: ex quibus perinde demonstrabit subalternata proprias conclusiones, atque quaelibet alia scientia
640쪽
Tris de Subal scientiarum. 6 3r
Probatur haee sententia Primo : Quia scientia subalternata, licet non reddat causam primam suae conclusionis:nec demonstret
illam, vique ad principium primum, reddit tamen cautam proximam eius:ergo cana demonstrat a priori, per causam proximam: ut patet in exemplo desgnato. ι Et certe si sola scientia subalternans demonstraret a priori coclusiones scientiae subalternatae, lus Arithm. diceretur Musicus:& solus Geometra,perspectivas. Quod patet esse fallum. Probatur
consequentia:quia sciens,& scientia, denominationem accipiunt a conclusionibus,quas demonstrantaeum in eis consistat vera , &propria ratio scientiae:ergo sicut dicitur Philosophus qui scit demonstrare conclusiones philosophiae: ita dicetur perspectiuus,qui scit demonstrare conclusiones perspectivae: praesertim si a nullo alio demonstrentur,sed ab eo solo. Secundo:Quia si scientia subalternata non demonstrat a priori suas conclusiones,maxime id facit,quia non reddit causam earum, usque ad primam, sed solum reddit proximam, relinquens primam reddendam a subalternante:sed hoc est impossibile: ergo non est negandum, quod demonstret a priori suas conclusiones. Probatur minotiquia si hoc ita esset, sequeretur subalternantem demonstrare a priori principia subalternatae:& ideo principia subalternatae esse conclusiones subalternantis. Quod repugnat fieri propter duo: Primum , Quia subaltornans abstrahit A materia
sensibili'. principia vero subalternatae respiciunt materiam sensibilem: ergo repugnat,quod haec illis coniungantur, in eadem dc monstIatione coniungi autem necessarium est,si sunt conclusiones per illa demonstratae. Secundum : Quia si principia inferioris essent conclusiones s perioris, no essent distinctae scietiae. superior & inferior, sed eandem efficerent. Probatur consequentia: Nam conclusiones ad eam
scientiam pertinet, in qua demonstrantat. sed principia inferioris
sunt conclusiones demonstratae a superiori:ergo ad hanc pertinabunt,& non efficient scientiam subalternatam distinctam. Secunda opin io; I at subalternatam, aut simpliciter domonstrare proprias eo lusiones a priori, aut etiam intra proprios limites: sed solum auxilio superioris,& ut cotinuatur csi illa.veras demostrationes efficere posse.Haec est comunis. qua tenet D.Th. in Comm. huiuS c. Sonc. 4. Me t. q. q. Caiet.tract.de subalternatione scientiarum circa finem,Lovanienses,& Τolet. in expositione huius cap. Et videtur nobis in doctrina Arist necessaria,& in ratione vera.
Probatur primum. Quia Alist. cap. praesenti in principio , docvt expresse, Uferre dcmonstrationem quia , ct propter quid, in diuersi r olentiis si iernatis : quia dena ostratio, propter quid, pertinet ad R et Φ