장음표시 사용
641쪽
631 Tia i .de Subaliscientiarum.
scientiam subalternantem : demonstratio vero, tuta, ad subalternatam. Quae differentia non potest esse vera,si 1 cientia subalte xkata demonstrat proprias conclusiones de monil ratione, propter quid,etiam intra proprios limites. vel etiam reddcns causam proximam earum , licet non priniam.Nam si hoc verum est ad eam pertinebit demonstratio propter quid,& non quia. Praeterea loquens Aristot.de utraque scientia in particulari, & vocans subalternantem Mathematicam,& shbalternatam sensibilcm,quia illa abstr hit a materia sensibili ,haec vero respicit illam, expresse docet , sub alternatam solum demonstrare , quia:ad subaltcrnantem vero pertinere demonstrationem , propter quid, his verbis : His
enim, ipsum quidem sensitivorum oscire, ipsum veν., proptιr quid,
Secundum vero, quo δ vera sit nostra sententia , probatur hoc argu.Vt aliquis habeat scientiam alicuius conclusionis, & veram demonstrationem eius,necesse est,quod praemissis assentiatur ex sola notitia terminorum, vel si demostrabiles sint,eas sciat redu
cere usque ad principia omnino inde monstrabilia: alioqui si se
eas reducere nesciat, non habebit veram demonstrationcm conclusonis,nec veram scientiam eius. Sed principia propria scientiae subalternatae, per quae demonstrat suas conclusones, non sunt immediata sed demonstrabilia:cum possint demonstrari a scientia subalternante;ergo non fiet vera demonstratio alicuius conclusonis ex eis,nisi ab eo, qui sciat ea reducere usque ad prima omnino indemonstrabilia, per veras demonstrationes. Atqui subauternata scientia, inter proprios limites, nescit ea sic redncere, ut patet, a solaque subalternas te reduci possunt : ergo sub alternata intra proprios limites, non potest veram demonstrationem propter quid, suarum con esu sonum emcere , nisi auxilio scientiae
subalternantis aut in quantum cum ea continuatur.
Sed ut explicemus,quonam modo fiat continuatio haec, quo 'etiam modo demonstretur a subalternante:notandumpst,Quod in quamnque demonstratione, vetusarium est medium consuras fit emtramitati b. in pra musis,ut ratione talis coniunctionis, extremitateSipis colungantur in coclusione:& hoc est sudamentu totius artis demostrativae.Vtost editur in hac demonstratione Omne animal rationale est risibile : Omnis homo est animal rationale , ergo Omnis homo cst 1isibilis. In qua animal rationale, quod est medium, coniungitur in praemissis cum homi nc,qui est maior extremitas, & cum risibilitate quae est minor,& virtute huius coniun- citionis, coniunguntur homo,& risibile in conclusione. Secundo notandum, Medium in demonstratisne propter quid, π-ιinere causam conclusionis. Vnde sequitur non posse scientiam sub-
642쪽
alternantem demonstrare a priori principium scientiae subalternatae, per medium sibi proprium nude acceptuita: hoc est, in propria abstractione a materia sensibili consideratum ud iaccesse est
ut tale in dium coniungatur exircinitatibus, cx quibusaeonfiat principium eiusdem subalternatae scientiae demonstrandum, an clitam conclusio;alioqui non erit medium. Sed extremitates cius respiciunt materiam sensibilem : ergo
necesse est medium scientiae subalternantis, quasi descendere ad materiam sensibilem, ad eamque determinari. ut per talcm coniunctionem cum extremitatibus in praemissis, efficiat ut coni ungantur extremitates ipsae in conclusione : & ita conclusio ipsa. quae principium est subalternatae scientiae, a priori demonstretur. Et talis coniunctio medij cum extremitatibus ex quibus constat principium scientiae subalternatae demonstrandum thst continuario inferioris scientiae cum superiori: in qua continuatione consistit formalis ratio subalternationis. Quae omnia hoc exemplo sunt manifesta. Principium scietiae iubalternatae,nempe prospecturae:quod ipsa nee scit, nec potest demostrare intra proprios li- inites, est hoc:Res a longe videtur sub minori,vel acutiori anguisio. Demonstratur autem sic, a scientia subalternante, nempe ageometria, Res quae videt ar sub angulo magis protracto, videtur sub angulo minori, inam angulus magis protractus acutior est,& ideo minor: ὶ sed res visa a longe videtur per anguium magis protractum,aut longiorem, ut est mani testum ; ergo videtur sub
angulo minori. Ecce medium geometricum, nempe at gutu magis protractum esse minorem, quod non posset demonstrare principium illud perspectivae, nis coniungeretur cum cxtremitat Ibus, ex quibus componitur, videlicet cum re a longo visa,& cum minori angulo : & nisi ita coniumst uin cfficeret cum eis utramque
praemissam eiusde demonstrationis, per quam demonstraretur ideprincipiu, tanquam conclusio composita ex eisde extremitatibus. Et ecce continuatam scientiam subalternatam, cum subalte I nante in eadem demonstratione , per tales coni utractiones. Continuatiumn autem,est mcdium scientiae subalternantis,ut coniunctum in praemissis cum extremitatibias, ex quibus componit ut
principium scientiae subalternatae per illud demonstratum. Et continuatio haec, non tollit distinctionem utriusque scientiae,ut stati in probabitur 6 Ex his intelligitur, primo quomodo si possitate, quod scientia. subalternans probet per demonstratione aptiori principia icientiae subalternatae etiam si abstrahat a materia sensibili.& principia probanda cana respiciant: id eni in facit, per unionem proprii medii, cum extremitatibus principi; probandi :cum quibus con-
643쪽
iungitur in praemissis & per coniunctionem, quasi de endit, &contrahitur per eas ad materiam sensibilem:& per talem contra
Iamaergo solvuntur facile argum.oppositae opinionis. Nam ad 4 3 primum, concedimus antecedens.quod iubalternata scientia reddat causam proximam suae conclusionis: sed negamus consequentiam,quod demonstret eas inter proprios limites: nam ad veram demonstrationem non sufficit reddere causam proximam,sed requiritur reddere omnes causas usque ad primam:alioqui non habebit certum assensum praemissarum , cum nesciat eas reducere usque ad principia per se nota, & indemonstrabilia:& ideo nec habebit veram scientiam conclusionis, nec veram demonstratio
Ad aliud Vero , quod additur in eodem argum . nempe solum Arithmeticum esse muscum,& solum geometram,perspectivum: si hi soli demonstrate dicuntur a priori conclusiones musicae,&ν perspectivae,negandum est quia principia alicuius scientiae , per quae demonstrantur conclusiones eius,non pertinent ad habitum talis scientiae, sed ad alium distinctum. qui dicitur habitus principiorum : & ideo nec suscipiunt denominationem icienti aeraecea habent denominationem a scientiis. Principia autem scientiae subalternatae, quae demonstrantur a scientia subalternante, comparantur ad principia eius,per quae demonstrantur,tanquam con clusiones eorum, x ideo non pertinent ad eam, sed ad alium habitum inferiorem,qui est scientia subalternata Quare nec Geometra denominatur perspectivus, nec Arithmeticus denominatur musicus,sicut nec conclusiones musicae,dicuntur geometria,quamuis verum sit,non denominari musicum vere scientem,nisi simul sit Arithmeticus: nec scientem perspectiuum,nisi simul si geometra. Ad secundum , Concedimus primam & seeuudam consequentiam,quod principia subalternatae uni conclusiones subalternantis negamus tamen, quod non possint eL coniungi in eadem demonstratione. Nam licet principia subalternantis abstrahant a materia sensibili , deternunari tamen possunt, & quasi contrahi Per principia subalternatae ad conficiendam eandem demonstra
tionem: ut explicatum est. Per hanc autem unionem principiorum unius cum principiis alterius,ut conci usionibus eorum, non
tollitur distinctio utriusque scientiae. sicut per unionem principiorum cuiuslibet scientiae , cum conclusionibus eiusdem,in ei Ddem demonstrationibus, non tollitus distinctio habitus icientiae, ab habitu principiorum. Praesertim cum semper scicntia subalternata,& Salternans habeant diuersa obiecta & diuerso modo a materia abstrahemia,ex quibus distinctio habituum aperte col li
644쪽
itur.Et si aliquis quaerat:Quid ergo aut quomodo dicendum est,
emonstrare scientiam subalternatam, intra proprios limites, aut quomodo loquendum' Respondeo:Si intra proprios limites,accipiatur praecise , nullam demonstrationem propter quid , habere posse ineque etiam, quia , neque aliquam posse demonstrare conclusionem. Unde neque esse scientiam, hoc modo sumptam : quia sub hae praecisione accepta,nescit demonstrare propria principia, vere demonstrabilia. ergo non habebit certum assensu in eorum: Mideo non poterit certam conclusionem aut scientificam colligere. De demonstratione vero,quia, certum est,eam non habere,sub ratione formali scientiae subalternatae:quia ut talis est, non procedit ab effectu,sed a eausa. Sollim igitur demonstrat suas conclusiones. demonstratione propter quid,auxilio subalternantis: ut continuatur cum ea,quare solum hoc modo est vera scientia subalternata. .
TEX. ARIS TO TE LIS. Seibiti autem , scientia disserunt ab opinabili, is opinione quoniam scientia quidem uniuersalis.
INtentum Arist. in hoc cap. est , distinguere scientiam ab opinionea postquam scientias distinxit inter sese, in his capitibus interm diis a dedimo usque ad hoc vigesimum sextuna. Diuiditur autem in duas partes In prima,asserit & probat scientiam,& scibile, di tingui ab opinione & opinabili. In secunda Duo proponit dubia
in contrarium solui. Conclusio Arist. est haec .Seientia , se scibile,ex una parte , disserunt ab spinione,inopinabili , ex altera. Quam probat liac rati Onc: Scientia versatur circa uniuersale,& neces larium : eigo scibile est niuersale. & necessarium: opinio vero circa contingens , & saepe particulare , aut etiam singulare : ergo opinabile est contin gens , & particulare : ergo diuersa est scientia ab opinione : Eclcibile ab opinabili. Antecedens probat, ex parte scientiae, quia vi cap 1. dictum est , Scientia eri de his , qua non possunt Aliter se hahere : ergo de necessariis . quia necessarium cst , quod non potest aliter te habere. Praeterea e Scientιa eside his, qua μοι dosmn , per se. υniuersialiter, aut sevondum quia ipsium : ergo est de uniuersalibus. Probat deinde idem antecedens de opinione, dc omabili.Nam quaeda, ait, vera sunt in existimatione,quae in Iepossunt esse vera,aut false de quibus non est scientia:neque intellectus, qui est notitia principiorum : ergo de his erit opinio et de clim PGisiliit aliter se habere . quod est eise contingentia: erit O
645쪽
Contingenti.& ideo opinabile erit contingens. Probatur antecedens Quod de his, quae possunt aliter se habere , non sit scientia, Lnzque intellectus,quia scientia est de his, quae non possunt aliter se habere: intellectus vero quasi scientia quaedam immediata eii: Scsic definiri potest; Intellectus est raria cognitio immediata propositionis,
quod est,esse certam cognitionem,ex sola tigni hcatione termino-xum habitam,sed certa eognitio ex terminis habita,non potest esse de re contingenti, nisi tantum de nece si aria:eigo repugnat, quod tellectus, & scientia sint,de re contingenti. Consequentiam Vero,quod de re contingenti sit opinio,probat,quia si certa cognitio dari non potest, de re contingenti, dabitur incerta , es fallibilis. Hoc est talis,quae licet vera esse existimetur,tamen non repugnete: subesse falsum.
Vnde infert, sic esse definiendam opinionem: pinu est acceptio, vel exinimatio, tu assensus immediata propositionis. non necessaria. Et per primam particulam , Immediata p=opositionis, distinguitur opinio a scientia,quae est cognitio propositionis mediatae:& conuenit cum intellectu. Persecundam vero, nempe , Nδn neces ria,
distinguitur ab utroque , videlicet intellectu , & scientia, quia
Vtrumque est de necessariis;vt probatum est. Sed haec definitio opinionis non traditur ab Arist.de omni opi inione ,sed solium de immediata. Datur enim mediata opinio, quae ex immediata colligitur, per euidentem , aut probabilem conse- quentiam: vel ex propositione euidenti , per consequentiam non necessariam,vt Aristo t.docet in hoc eodem cap Sed sol tim voluit immediatam definire ; vi cum notum sit dari opinionem mediatam,definitione ipsa ostenderet,dati etiam opiniones immediata quibus assentitur intellectus probabiliter ex sola notitia terminorum:sicut dantur propositiones necessariae, quibus ex sola notitia
terminorum assentitur, assensu certo,ac necessario.
Sed contra disserentiam probatam inter scibile,& scientiam,&opinabile,& opinionem, proponit duo dubia in secunda parte ca- Pitis. Primum est, ad probandum;quod non disserant scibile,ct opinabile. quia saepe contingit; ut quod unus scit, alter opinetur et ergo idem erit scibile,& opinabile.Respondet, quod de eadem re simplici,aut incomplexa,potant esse scientia & opinio; ut de homine.Non tamen de eadem re complexa; ut de propositione. Nam de homine,potest esse scientia,& opinio, sed non de propositione: vede hac; od diametersit eommonsurabilis,aut aqualis eosia et Opinio forte esse poterit,non scientia.
Secundum dubium est: Qesia sicut scientia procedit ex imme- diatis principiis, ad mediatam conclusionem , ita opinio potest Procedere,ex propositione immediata probabili ad modiata,quam de ea celligit. Praeterea;Sicut demonstiatio , si proccdat a causa,
646쪽
Trao7. i de habitu principior ἰ .R. 6 3 7
erit propter quid.& si abessectu, crit quia:e adcin ratione opinio .si
procedat ab immediata,continente causam conclusionis, dicetur, propter quid: si vero ab ea. quae continet effectum, dicetur , qui ad ergo conueniunt in his duobus scientia,& opinio:quare non dintinguentui. Rc, pondet; Vcrum esse antecedens,sed negandam elle
consequentiam , quia diuersus est modus procedendi utriusque. Nam scientia procedit per medium necessarium, hoc est , ex nece illariis principiis, δύ per necessariam conlequentiam: upinio Ve-ID, per medium contingens, hoc est, vel ex principiis non nece Diariis, vel per consequentiam non necessariam, sed probabilem: Echoc est, di Flingui essentialiter per diuersa media assentiendi. Vnde sequitar, scientiatanon posse subesse falsum ; opinionem vero falsam esse posse. ι
V E tribus agit Arist.cap. praesenti. De Intellectu qui est notitia L principiorum. De Scientia,quae est notitia conclusionum, quae demonstrantur ex principiis. Et de Opinione, quam ab his differre docet. De quibus eodem ordine agondum nobis est, & de singulis sngulos tractatus instituimus: in quibus ea quae necessaria sunt ad intelligendam eorum naturam, & rationem , breuissime explicamus; ut sic melius possimus intelligere disserentiam,quam interea posuit Arist. Et primo de habitu pi incipiorum quatuor explica-bum r. Primum, Anyit, hoc est, an prςter potentiam intellectivam,& species intelligibiles, per quas principia hoc est, propositat Ones immediatas apprehendimus, ponendus si habitus per qucm facile possit intellectus iudieare de veritate eoru eis Emque aiscnssi praestare.Secundum, Suid si, has itum se Teritiam, An sis naturalis Ita, ut illum receperit anima , simul cum potentia intellectiva , dum creata fuit a Deo: vel an acquisitus per proprios actus. Quartum, An sit unio si eundum speciem pro principiM omnium scientiarum , vel diuersem p s diuersis principiis. An prater intellectum,ct species intelligibiles.dcturhabitus principiorum.
ε T Rimo praesupponendum est tanquam certum in doctrina Ari- I sto & in se hola Peripatetiea,mod in intellectu , Θ voluntate,
dantur habitin Dirtiatum moralium-intellectualium.
Secundo praesupponendum est, Hos habitus ponendos esse in inrellectu . instincteu ὰsfeeiebu/ in Hiigibili v. Quod eorum, & 3ua-IRm Offcium e mea citet probat. Nam ossicium speciei intelligibilis, Blem est unire obiectum intelligendum ciam potentia Intel
647쪽
6 3 8 Tract. 1 . de habitu principiorum.
lectiva, ex qua unione sequitur apprehenso eius, quae est prima operatio intelliatus,vel unio ipsa est paprehensio. Unde sequitur. species intelligibiles, Ibium ad apprehedendu obiecta proxime deseruire. Sed cum post apprehensionem sequat ut iudicium de veritate, aut falsitate propositionum n qua principaliter consistit secunda operatio intellectus:& in quo potest esse aliqua indifferentia in ut etiam difficultas, ad iudicandum , additur alius habitus ab
Aric& omnibus solis exceptis Nominalibus qui species ipsas intelligibiles. dicunt esse habitus:& ideo, nihil aliud praeter illas ad
His suppositis, Primum dubium est: An pratersteries intelligibiles,
per 'Μαε principia apprehendimu , necessarius sit habitus principiorum, ad iudicandum deveritate eorum: quoὸ est eis assentire. Et cit prima opinio Duran. in s. d. 33. q. i ad finem, & Soti t. lib. de Iustitia, &iure,q. 4.art. x.qua licet habitus scientiarum in intellectu ponant, praeter species intelligibiles ad assensum conclusionum . nihilominus ad assentiendum principiis, nullum habitum esse ponendum asserimi: sed sufficere aiunt lumen naturale quod est potentia ipsa intellectiva. Probant hoc argu . Ad operationes naturales, in quibus nulla est indifferentia, vel libertas, non ponuntur habitus,ut in po- 7tentia visi ua: imo nec in voluntate. respectu ultimi finis, in quem naturaliter tendit, per amorem, sed intellectus, naturaliter assentitur principiis,ctim fiat veritates immediatae ac necessariae: ita ut eis propositis, non possit non assentire: ita enim se habet ad illa: sicut voluntas ad ultimum finem vel visus ad colores: ergo nullo indiget habitu,ad eis assentiendum. opposita sententia tenet prateν infellectum, o species intemsibitis,ponendum esse habitum .ad assentiendum primis prine iis indemon Irabilibus. Haec est expiessa apud Aristot. s. lib. Et hic. cap. 3. ubi inter virtutes Intellectuales, quae sunt habitus superadditi poten. eiis, enumerat intellectum , qui est habitus principiorum. Et D. Tho m. in Commentariis eiusdem loci,declarat: non de intellectu
pro potentia, sed pro habitu superaddito potentiae, loqui Aristo t.
his verbis: Aeeipitur autem his intellectus, non pro ipsa intell/ctiva potentia ,seu pra habitu quodam, quo homo ex virtute luminis intellectus .
v ntis,namr aliter cognosi ir principia in demonstrabilia. Et I. 2. q. 94.art. I. inquit, Principia indemonstrabilia inste latiuis,non sunt ipsa
habitus principiorum, sed fiunt prine 'ia, quorum est habitus: quarn sententiam sequunt ut, Henricus quod lib. s 18. Caiet. I. 2.q.s I arti c. I .& ibidem Conradus.Ferr. i. lib. contra sentes, cap. 94. Medi nas. t. q. '. art. 2. & moderni omnes. Et videtur nobis vera , & te
Probatur primo:Necessitas ponendi habitum in potentiat cir- ea aliquod obiectum,est indifferentia eius,ad bene, et male ope
648쪽
tandum. circa illud: ut cum utroque modo podit operari, dcterminetur ad bene operandum per habitum. Nam hubitur, ut vidi
mus apud Arist. in praedicamento qualitatis, est Q Hiia subiecti.
per qua hi bene vel male se habet in ordine ad propriam natura vel ope iatione: sed intellectus circa prima principia, potest bene, vel male operarii cum possit errare circa illa ergo indiget habitu ad bene operandum:& ideo necessc est eum ponere. Secundo: Quia si intellectus non indiget habitu ad assentiendum principiis r quia sunt euidentia, & naturaliter eum mouent: sequitur nec indigere habitu , ad assentiendum conclusonibus. Probarur conseque otia : quia habito assensu principiorum,euidentem veritatem continet conclusio in eis contenta, & etiam
naturaliter inouci intelleistum : sed opposita opinio ponit habitum pro conclusionibus:eigo necessario debet eum ponere circa principia. s Et ad argu. eius: Distinguenda est minor, quod intellectus naturaliter auentiatur primis principiis.Nam quantum ad specifieationem, verum est: quia supposita debita apprehensione eorum si iudicium ferat ceria illa, non potest esse iudicium dissensus, sed assensus debet esse: quantum vero attinet ad exercit tu, libertatem habet circa illa dependenter a voluntate:& ideo potest assensum suspendere, ut superius probauimus quam libertatem non habent sensus, nec voluntas circa bonum in communi: ideo non sunt capaces habitus. Ouidnam sit habitus principiarum. NAtura =' genita habitus,ex proprio actu obtecto, cirea quod natus est op rari, intelligenda est Nam ab his sumunt speciem potentiae,& habitus, ut docet Arist. lib. x.de Anima,c. .Explica se igitur oportet: aeuodnam sit proprium obseelum huius habitus. ct q.em habeat aetum cirea illud. obiectum proprium habitus. est euidens,& immediata veritas siue uniuersalis sit illa, siue particu laris. Proprius modus tendendi in obiectum , a quo formalis, &vltima ratio habitus desumitur,est per immediatam comparationem ad ipsam veritatem euidentem,quam sine ullo medio respicit Vnde incut alij habitus intellectus constitu utur & distinguu-tur specie, per tale, vel tale medium assentiendi: ut sciεtia,Per medium demonstrativum: opinio per medium probabile,& lides per testimonium: ita habitus principiorum,qui dicitur intelle stus, talis est in propria specie, & a ceteris habitibus distinguitur,quia per se immediate coparatur ad cui dentia vcritatis. Vnde proprius actus eius est, sine ullo medio ei assentiνε sicut actus scietiae assentire Per medium demonstrativum. Definitio igitur eius talis erit: - itui principiorum,s υirtus inultictualis, per quam potentia tute
649쪽
o Tract. i . de habitu principiorum.
Iι iii a determinatur ad assens m principiorum per se eui lentem, se sa-cile eundem elicien3um in quo autem consistat haec facilitas, dice ruus inferius. An habitus inripiorum sit naturalis, vel acquisitus ab intillacia, per proprios acZus.
HAbito iam quod habitus intellectus sit, & quid sit: sequitur
tertium explicat dum: et/cnam modo generetur, aut fiat in nolis.Videlicet,an eum accipiat anima simul cum propria natura,&intellectu, tum creatur a Deo. vel sicut in ipsa creatione , accipit
intellectum sine ulla specie intelligibili, sed tas quam tabuiam rasam in qua nihil depictum est, ut asseruit Arist. codem modo eum accipiat, sine ullo habitu principiorum. Nam de caeteris habitibus silentiarum,& virtutum, certum est, nullum habere intellectum a principio tales habitus:& ita sicut eos acquirit successu temporis, Per proprios actus, pari ratione acquirat habitum principiorum.
Nam si cum intellectu cum accipiat anima, naturalis dicetur: hoc est,a natura inditiis: si veto peractus eum acquirat, non naturalis, sed acquisitus dicetur, sicut caeteri. Prima opinio assiimat, naturaismio, non acquisitum. I a Con
detur expressa apud D Th. i. et q. 49.art. I. ad 3. ubi sic alta. Puer non pol si iii habitu intellectas principiorum υεl ei iam lege noturali qua ei Aabitualit/r λεμ proster defectum atatis Quibus verbis , habitum principiorum ponit in puero, nondum habente viam rationis, &addit,non posse eo uti propter defec um aetatis ergo sentit inesse
ei a natura,& non esse acquisitum per actus,& in v. d. 24 q t. art. 3. ad 3 . vocat cum naturalem his Verbis, Habitus naturalis nunquam
amitti urseut patet de habitu prinopiorum. Et ratione probatur: Quia habitus acquisiti , sunt facilitates quaedain:& ideo ponuntur, ad vincendam dissicultatem: quam ha bet potentia ad operandum , circa tale obiectum , sed intellectus nullam habet dissicultatem, in assentiendo primis principiis praesertim uniuersalissimis, ut his; Quodlibet est, vel non est. Totum est maius sua parte ; ergo neque aliquam acquirit facilitatem in assensu frequenti eorum: imo nequo ea indiget. Probatui consequentia QMa facilitas dissicultati opponitur, & ad eam superandam ordinatur, unde sequitur, vel non esse ponendum talem habi-rum, vel esse naturalem,& non acquisitum .Et talem eum appellat communis modus loquendi, fundatus forte in nomine ipso: quia intellectus vocatutis cui potentia ipsa, in qua recipitur: luia naturalis est ei. Secunda opinio est Gai et . r. a. quaest. 1 I. arr. l. d. I. Vbi negaresse I ri'sumr: sic autem esse naturalem docet, ut eum non ccipiat anima
650쪽
Traι1. i de habitu principiorum. ς i
anima a principio, cum ipso intellectu: sed sicut intellectus nul lam accipit speciem intella gibilem .dum creatur anima,& insun ditur corpori: ita nullum accipit habitum : sed acquisitis specie bus primorum principiorum, per abstractionem intellectus agen iis . statim ait, profluere naturaliter habitum principiorum ac ipsa natura intellectus pallibilis: cui tribuitur, ut statim per ipsum Asientiatur eisdena principiis apprehensis per species Et hoc modo,ait, vocandum erilis naturalem. Tertia sententia asserit . Ha itum principiorum cum natura , neque ab eadem natura intellectus fuere, eo ipso. quod habet διειν, principiorum , per quas ια apprιhendit: sed εἱν ac Misitum te acti erρbos,quibus intillectiιs a lentitur principiis , cur i, bitus seientiae, M virtutum acquiruntur per proprios actu S .' i' a Ferini. r. contra gentes,capit τη .Et est comunis modernoisi:& videtur nobis , cra,& tenenda. Probatur primo, explesso testimonio Aiis ot cap. vlt. huius I. lib ubi explicans modum quo habitus iste generat vi in nobis, ita ait, Neque itaque inseunt de terminaii habitus, neque ab
I aliis habitibus sunt nutioribus,sed assensiu. Quibus verbis, docet non
inesse nobis a natura . neque ex aliis notioribus notitiis fieri. sie ut
habitus scientiae, sed per assensum immediatum veritatis per se notae .Quod est acquiri per proprios actus.
Probatur deinde ratione Quia natura non concedit rebus, nisi ea quae necessaria sunt ad essendum, & operandum simpliciter: quae vero ad melius vel facilius operandum seruiunt, acquirendaeis relinquit propria industria, di labore, ribucnr principia,quibus possint operari,S operando ea acquirere.& liac de causa noti concessit hominibus habitus virtutum:quia non re iniruntur ad
operandum simpliciter bona opera, sed ad molius. hoc est, cum facilitate & promptitudine operandum. At habitus principi xum non est necessarius ad assenti edum sinpliciter primis principiis: sed solum ad assentiendum cum facilitate: ergo non cst nobis a natura datus sed propria industria,& labore acquisitus. Probatur minoriquia assensus principiorum non excedit facultarem intellectus: sed is informatus per species intelligibiles , per quas apprehendit terminos, ex quibus principia fiunt, dum cognoscit fgnificationem corum : potest ipse propria virtute iudicare de Veritate eorum,quod est eis assentire: ergo ad assentiendum smpliciter, non indiget habitu. Probatur antecedens:quia principia sunt veritates quaedam naturales, per se euidentes:ergo sunt proportionatae lumini naturali, eiusdem intellectus: quare per propriam virtutem potest circa eas operari,per assensum. x s Sed ut hae e nostra sententia melius intestigatur, dc ut testimonia D.Τhom. iuxta mentem cius explicentur,notandum est, duos
ficet habitus priueipiarum non sit nobis a natura datus, maximum Ss