Francisci Xaverii Patritii e Societate Iesu In Ioannem commentarium

101쪽

92 ix ioANIEM COMMENTARIVM ea vobis facit legem, sensumque esse: Vos, qui nullam legem servatis , mirum esse ducitis me contra legem , prout vobis videtur, unum quid commisisse. v v. 22. 23. Sententia incipit nomine Moyses. Iam Christus argumento a minore ad maius se defendit, ostenditque nihil in eo, quod fecerat, Sse castigatione dignum. - In sabbato, id est etiam in sabbato. - νι non ἐυα μη ne solvatur leae. v. 24. Christus concludit opportuna commonitione. Seeundum faciem κοπ' ἰφω secundum nisum, secundum externam speciem, secundum id quod prima specie apparet. v. 27. Ex Christi responsione v. 29 intelligimus adverbio unde in hoc versu signissicari, non locum, sed genus Patrem

que . - Εx Isaiae vaticinio itin Iudaei didicerant Christum ex virgine oriturum sine patre; hinc illa vulgi sententia: Christus

autem cum venerit, nemo scit unde sit.

v. 28. D me scitis, et unde sim scitis, s figura concessionis, sed per ironiam; italico sic diceres: Si si, papete on de io sono),eι tamen, i quod scire non vultis , a me ipso non veni, sed est verus αλ 9tυIς ver , eique propterea credendum , qui misit me, quemque vos nescitis. Consor IO. VIII, 26. Nomen αληθινος verus, veraae, in hoc loco eamdem vim habet ac hebraicuminet, quod nomen Verbale est, quamquam non ut tale usu palum in bibliis reperiatur, quodque, sicut ipsa forma docet Qt comparatio cum aliis linguis semiticis, cum significat cui sides omnino habenda est. Conser cum hoc loco verba Apocalypseos: ΤαoE λ yt O 'Ab υ, ο μαρτυς ὁ πιστος καt αληθtνος mee dicit Augre, tesι is sidelis et verus i2ὶ, in quibus Amen est nomen si ' Amen), quo Christus signatur, quodque explicatur Verbis quae sequuntur. Conser Ap. XIX, 11. 13. Quum ergo fides omnino habenda sit ei qui Christum misit, lacilo is inseri sibi quoque credendum. v. 29. Recole quae diximus de Io. VI, 46. v. 30. Consor v. 6 ct VIII, 20. Item conser hos tres locos cum Io. XIII, 1.

102쪽

cAPUT sEPTlvvn Mu. 31. Illi iidem, qui erediderunt, ita alios percontabantur: Siquidem hic Iesus non est Christus, num putatis Chri-Stum plura signa editurum 3V. M. Ergo, hoc est, eo quod venissent ut apprehenderent

eum v. 32. - Adhuc modicum tempus vobiscum sum; velut si di reret frustra ipsos esse qui eum vellent apprehendere, quum ipse nollet; se enim inter eos sex etiam me es mansurum, quia nondum venerat hora eius v. 30, tum Vero sponte sua

abiturum, nam oblatus est quia ipse voluis si . Conser Io. X, 18. v. 34. D ubi ego sum, id est, quia ubi ego sum. - Νola illud sum tempore praesenti, et compara cum Verbo vado, quod est in versu superiore, item eum Io. VIII, 21; ex quo loco intelliges quoque quid Christus significaverit tum verbis non invenietis, tum verbis non potestis venire; illudendo haec dicere Christus videtur, ut sensus sit: Nunc me quaeritis; verum et alias alia ratione quadretis, sed frustra. v. 35. In dispersionem Gentium εἰς την διασπορει τω Ελληνων, hoc est, ad Iudaeos qui inter alias gentes dispersi degebant. Conser Iac. I, 1; I Pet. I, 1. v. 37. Hic dies octavus erat scenopegiae, secundus et vicesimus mensis tigri, qui dies illo anno incidit in diem S septembris. Hierusalem, inquit Hieronymus, penuriam patitur sitis, ita ut eaelestibus utatur pluviis, eι raritatem fontium eisternarum exstructione soletur M. Has pluvias Iudaei a Deo petebant die Oetavo scenopegiae. II inc occasio Christo oblata haec dicendi. Conser Io. IV, 10. 13. 14. Quid sit venire ad Christum, diximus ubi enarravimus Io. VI, 35. 37; quod meminisse necesse est ut huius et sequentis versus nexus perspiciatur. v. 38. Oui crediι in me, graeee 'o πιο πευων εἰς ἐμε Credens in me, nominativus absolutus sine verbo; qui est hebraismus ita exponendus ac si dictum esset: Quod attinet ad credentem in me. - Verba sicut dicit scriptura pertinere possunt ad sententiam quae sequitur, etsi haec sententia his verbis expressa in scripturis non legatur, quum tamen legatur illud quod statina Ioannes nos docuit iis verbis significari, datio inquam i) Is. LIII, 7. 2ὶ In Is. XLlX, 14.

103쪽

Spiritus saneti. Lege IoeI. II, 2 et Act. II, 16-18. Possunt

tamen pertinere ad priora , ut sensus sit: Qui eredit in me ita ut praecipit seriptura. Confer Deut. XVIII, 11.18. Qui credunt in Christum, aliis quoque, accepto Spiritu sancto, doctrina sua profuturi praedicuntur. v. M. Lego Lib. III de Evangeliis Diss. XLIII. nn. 71. 72. Christi ergo sententia in v v. 37. 38 haec est: Qui eredit in me, dabisur et Spiritus sanetus, postquam ero glorificatus. Quisnam vero haec dicere potuisset, nisi qui Deus esset y

v. 40. Propheta ο προρητης su profeta J. Lege quae diximus do Io. I, 19-23.

v v. 41. M. Vides ut oracula de Christo edita vulgo nota

essent.

v. 45. Non tamen eodem dic quo missi fuerant. Conservv. 32. M.

v. 48. De his principibus habes quao legas in Lib. III de Evangeliis Diss. XXVIII. n. M.

v. 52. Frustra homines Nicodemum scripturas scrutari iubebant, ut illud reperiret quod in scripturis non est. v. 53. Quae sunt ab hoc versu ad V. 11 insequentis capitis VIII, absunt a plerisque ac praecipuis codicibus graecis, patres item graeci plerique vel ea non agnoverunt vel de iis dubitarunt; secus latini lum patres tum codices. Qua de re multos habes quos Iegas. Nobis satis sit quaedam annotasse. Aliud est quaerero an haec sint scripturarum sacrarum Para, aliud an ab ipso Ioanne scripta. De primo iam non licet dubitare, ex quo ecclesia iudicium de eo tulit. Quod ad altorum, sunt utique in hac narratione de muliere adultera quae dictionem Ioannis propriam redolere non videntur; non tamen via deest qua disticultas, si quam haec faciunt, rem Veatur. Nam primo, inquiunt, illa in montem Oliveti, nullo,

contra ac Ioannes solet, apposito quo huius montis situs signetur , vix adiudicari queant Ioanni. At non magis, quam Oliveti, situs torrentis Cedronis ad huius montis radices d curruntis notus lectoribus erat, Cedronem iamen Ioannes sino

ullo apposito commemoravit iΙ . Secundo Hierosolymitas Io-tlὶ Io. XVIII, l. Disiligod by Cooste

104쪽

LAPIT SEPT invii Mannes numquam populum ut in Io. VIII, 2, sed Iudaeos v eat. Verum codices sunt in quibus non πας ο λαος omnis p pulus, sed πας ο οχλος omnis turba legitur, vocabulum inquam saepe a Ioanne usurpatum ad designandos Hierosolymitas. Tertio scribarum, qui in Io. VIII, 3 comparent, nulla alia mentio est in hoc evangelio. Attamen in quibusdam exemplaribus non scribae eι Pharisaei nominantur, sed pontifices et Pharisaei, qui utrique saepius una consociantur apud Ioannem. Quarto Ioannes alios Iesum Magistrum compellantes non inducit, sed Rabbi aut Rabboni, addens his vocabulis magistrum significari. Sed hoc bis dumtaxat s eii; potuitque certo semel id sacere omisso vocabulo hebraico. Τum, etsi alias homines Iesuin Magistrum compellantes non inducat, inducit lamen cum hoc Vocabulo appellantes ac d

signantes Io. XI, 28. Conser Io. III, 2 et XIII, 13. Alia comradere, quae aliena sint a Ioannis oratione, puto, nequibis. Quod enim quaedam in his versibus voces sint alias a Ioanne non adhibitae, hoc quidem nihil conficitur ad id ut haec πειρικοπη Ioannis non esse dicatur; nam et in reliquo evangelio quaedam sunt semel dumtaxat a Ioanne adhibita. E contrario in hac ipsa narratione aliquot reperimus quae alias quoque Ioannes usurpavit, numquam vero ceteri evangelistae , alque adeo quae Ioannis propria haberi aut possunt aut d bent. Verbum καταλαμεανεtu deprehendere Io. VIII, 3. 4 numquam apud alios legitur, nisi semel apud Marcum; ast Ioa

nes aliis quoque in locis eo usus est inque eumdem sensum accepto. Illa me autem dicebant tentantes eum Ioannis orationi consonant omnino. Conser Io. VI, 6. Item illa Μηκετι ἀμαρτανε Ne ultra peeces Io. VIII, 11 nuspiam nisi in Io. V, 14 dicta item leguntur. Pro verbo λιθοερλεω lapides iacere in Io. VIII, S alia exemplaria habent verbum λιθαζciv lapidare

ab uno Ioanno alias adhibitum. Νeque a Ioannis consilio haec narratio abludit, quod erat, non modo ad fidem, sed et ad Bmorem erga Iesum homines excitare. In duobus deniquoversibus postremis 10 et 11 ecquis Ioannem haec narrantem non sentiat 3 Ceterum, quum hac de re ecclesia nihil pronum tiaverit, condemnandus certe ille non esset qui, pro certo habens hanc περικοπ v esse canonicam et θεοπνευστον, negarct

105쪽

96 ix ioANIEM COMMENTARlVI tamen a Ioanne esse conscriptam, sed ab alio auctore divinitus inspirato, atque huic Ioannis capili insertam. Equident ab ipso Ioanne scriptam existimo, sed serius; quo posito caussa discrepantiae, quae in codicibus ost, facile patel. L A v T villi Resus autem perrexit in montem Oliveti: 2 ot diluculo iterum venit in templum , et Omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos. 3 Adducunt autem Scribae, et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam: et Statuerunt eam in medio, 4 et dixerunt ei: Magister, haec mulier modo deprehensa est in adulterio. 5 In lego autem Moyses mandavit nobis huius

modi lapidare. Tu ergo quid dicis p

6 Hoc autem dicebant tentantes eum, ut POS-sent accusare eum. Iesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. 7 Cum ergo perseverarent interrogantes eum, erexit se, et dixit eis: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. 8 Et iterum se inclinans, scribebat in terra.

9 Audientes autem unus post unum exibant, incipientes a senioribus: et remansit solus Iesus, ct mulier in medio stans.

10 Erigens autem se Iesus, dixit ei: Mulier, ubi sunt, qui te accusabant 7 nemo te condemnavit p

106쪽

ll Quao dixit: Nomo, Domino. Dixit autem Iesus: Non ego te condemnabo: Vade, et iam amplius noli peccare. 12 Itorum ergo locutus est eis Iesus, dicens: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habe hit lumen vitae.13 Dixerunt ergo ei Pharisaei: Tu de te ipso testimonium perhibes: testimonium tuum non est ve

rum.

14 Respondit Iesus, et dixit eis: Et si ego testimonium perhibeo de meipso, verum est testimonium meum: quia scio unde veni, ut quo vado: VOS autem nescitis unde venio, aut quo vado. 15 Vos secundum carnem iudicatis: ego non iudico quemquam: 16 ot si iudico ego, iudicium meum verum est, quia solus non sum: Sed ego, et qui misit me, Pater. 17 Et in lego vestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium verum eSt. l8 Ego sum, qui testimonium perhibeo de meipso: et testimonium perhibet do me, qui misit me, Pater. 19 Dicebant ergo ei: Ubi est Pator tuus p Respondit Iesus: Noquo mo scitis, neque Patrem meum: si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. 20 Haec verba locutus est Iesus in gagophylacio, docens in templo: et nemo apprehendit eum, quia necdum venerat hora eius. 21 Dixit ergo iterum eis Iesus: Ego vado, et

107쪽

quaeretis me, et in peccato vestro moriemini. Quo ego vado, vos non potestis Venire.

22 Dicebant orgo Iudaei: Numquid interficiet semetipsum, quia dixit: Quo ego vado, vos non Potestis ventro γ23 Et di eobat Ois: Vos de deorsum estis, ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis, ego non sum de hoc mundo. 2i Dixi ergo vobis, quia moriemini in peccatis vestris: si enim non credideritis quia ego sum, moriemini in peccato Vestro. 25 Dicebant ergo ei: Τu quis os 7 Dixit eis Iesus: Principium, qui et loquor vobis. 26 Multa habeo do vobis loqui, et iudicare. ged qui me misit, verax est: et ego quae audivi ub eo, haec loquor in mundo. 27 Et non cognoverunt quia Patrem eius dicebat Deum. 28 Dixit ergo eis Iesus: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego Sum, et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor: 29 et qui me misit, mecum est, et non reliquit me solum: quia ego quae placita sunt ei, sa-cio semper.

30 IIaee illo loquente, multi crediderunt in eum. 31 Dicebat ergo Iesus ad eos , qui crediderunt ei, Iudaeos: Si vos manseritis in sermone meo, Vere discipuli mei critis: 32 ct cognoscetis veritatum, ct veritas liberabit vos. Disiligod by Coosl

108쪽

33 Responderunt ei: Semen Ahrahac sumus, et nemini servivimus umquam: quomodo tu dicis: Liberi eritis p3s Respondit eis Iesus: Amen, amen dico vobis:

quia omnis, qui facit peccatum, servuS est peccati. 35 servus autem non manet in domo in aeternum: filius autem manet in aeternum.

36 si ergo vos filius liberaverit, vere liberi eritis. 37 Seio quia filii Abrahae estis: sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. 38 Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor: et vos quae vidistis apud patrem Vestrum, facitis. 39 Responderunt, et dixerunt ei: Pater noster Abraham est. Dicit ei Iesus: Si filii Ahrahae estis , opera Abrahae facite. 40 Nunc autem quaeritis me interficere, hominem, qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit. 4l Vos facitis opera patris vestri. Dixerunt itaque ei: Nos ex fornicatione non sumus nati: unum Patrem habemus Deum. 42 Dixit ergo eis Iesus: Si Deus pater vester e set: diligeretis utique me. ego enim ex Deo proceSSi, et veni: neque enim a me ipso veni, sed ille me misit. 43 Quare loquelam meam non cognoscitisy Quia non potestis audire Sermonem meum. 44 Vos ex patro diabolo estis: ot desideria patris vestri vultis sacere . illo homicida erat ab initio, et in veritate non stetit: quia non ost veritas in eo: Diuiligod by Corale

109쪽

cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur , quia

mendax est, et pater eius.

45 Ego autem si veritatem dico, non creditis mihi. 46 Quis ex vobis arguet me de peccato7 Si veritatem dico vobis, quare non creditis mihi p47 Qui ex Deo est, verba Dei audit. Propterea

vos non auditis, quia ex Deo non estis.

48 Responderunt ergo Iudaei , et dixerunt ei: Nonne bene dicimus nos quia Samaritanus es tu, et daemonium habos p 9 Respondit Iesus: Ego daemonium non habco:

sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. 50 Ego autem non quaero gloriam meam : est qui quaerat, et iudicet. 5l Amen, amen dico vobis: si quis sermonem meum Servaverit, mortem non videbit in aeternum. 52 Dixerunt ergo Iudaei: Nunc cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est, et Prophetae: et tu dicis: Si quis sermonem meum servaverit, non gustabit mortem in aeternum. 53 Numquid tu maior es patre nostro Abraham, qui mortuus est y et Prophetae mortui sunt. Quem

te ipsum facis p54 Respondit Iesus: Si ego glorinico me ipsum ,

gloria mea nihil est: est Pater meus, qui glorificat me, quem vos dicitis quia Deus vester est,

55 et non cognovistis eum: ego autem novi eum: Et si dixero quia non scio eum, oro similis vobis, mendax. Sed scio cum, et sermonem eius serVO. Diuitig Corale

110쪽

56 Abraham pater vester exultavit ut videret diem meum: vidit, et gaviSus eSt. 57 Dixerunt ergo Iudaei ad eum: Quinquaginta annos nondum habes, et Λbraham vidisti p58 Dixit Ois Iosus: Amen, amen dico vobiS, antequam Abraham fieret, ego sum. 59 Τulorunt ergo lapides, ut iacerent in eum: Iesus autem abscondit se, et exivit do templo.

uv. l. 2. Consor Lue. XXI, 37. 38.

v. 3. De scribis si quid scire cupis, lege Lib. III de Evangeliis Diss. XXIX. v. 5. Lege Lev. XX, 10. v. 8. In aliquibus exemplaribus graecis legitur: scribebat

in terra uniuseuiusque ips-um peccata. Sic etiam HieronJmus: Eorum videliset, qui accusabant, et omnium peccata mortatium it . Duo posito apparet ratio eius quod narratur in V. 9. v. 9. Graoca sic sonant: Audientes autem, et a conscientia redarguti, exibant unus post unum, incipientes a senioribus usque ad ultimos, et cetera. v. 10. Graece: Erigens autem se Iesus, et neminem Midens nisi mulierem, diriι ei: et cetera. v. 12. Pari modo, ac Matthaeus laequontissime usurpat vocem τοτε tune, ita tamen ut nullum certum tempus designet , ita apud unum Ioannona Vox ουν ergo Inullo pluries legitur quam apud ceteros tres coniunctim, nec lam n SPm-Per rerum consequentiam significat. - Haec Christi verba

exposuimus ubi dicendum suit de Io. I, 4. 5. Occasio ita lo-