장음표시 사용
81쪽
43 Respondit ergo Iesus, et disit eis: Nolite murmurare invicem: 54 Diaeit ergo eis Iesus: 44 nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxeris eum: Amen, amen dico vobis: Nisi manducaveritis earnem Fialii hominis, et biberitis eius sanguinem, non habebitis viιam in
vobis. 55 Qui mandueaι meam carnem, et bibit meum sanguinem. habet vitam aeternam: eι ego resuscitabo eum in no-Ieι ego resuscitabo eum in n Dissimo die. Dissimo die. RESPONSIONIS EXPLIcATIO
45 Est seriptum in Prophetis: D erunt omnes docibiles Dei. Omnis, qui audivit a Patre, et didieis, venit ad me. 46 Non quia Patrem nidit quisquam, nisi is, qui est a Deo, hie vidiι Patrem.
56 Caro enim mea, vere esιeibus: et sanguis meus, vere esspsius.
57 qui manducat meam carnem, et bibiι meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. in Sieuι misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivet propter me. EPILOGus
descendit. Non sicuι manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt.
82쪽
60 mee disiι in synagoga doeens, in Capharnaum. 61 Multi ergo audientes eae discipulis eius, diaerunt: Durus esι hic sermo, et quis potest eum audire pM Sciens autem Iesus apud semetipsum quia murmurarent
de hoe diseipuli eius, disit eis: me nos scandalirat pM Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat Prius 864 Spiritus est, qui vivifical: earo non prodest quidquam.
verba, quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt. M Sed sunt quidam eae vobis, qui non credunt. Sciebat enim ab initio Iesus qui essent non credentes, et quis tradi
66 Et disebat: Propterea diaei vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. M G hoe mulιi discipulorum eius abierunt retro: eι iam non eum illo ambulabant. v. 26. Christus exorditur Iudaeos reprehendens, quod, quum miracula vidissent, nondum iamen crederent, tametsi ipsi miracula pro argumento haberent divinae legationis. Conser v v. 30. 36. v. 27. Analoga reprehensioni exhortatio; fidem non escam quaerant. - Cibum, quem quaerere iubentur, fidem esse analogia ostendit hortationis et reprehensionis, item ratio, quam
Christus subiungit, et sermonis pars quae proxime sequitur v. 28-30. - Signavit; scilicet signa, quas Christus laciebat, notas esse quibus pater ipsum signavit, ut ei fidem quisque haberet. Conser Io. III, 33. - Νota vim illius appositi ο θεος Deus, quo Christus declarat quinam sit is quem patrem 3P-pellaverat. Diuili od by Cooste
83쪽
v. 28. Iudaei probo intellexerant Christum non de os aliqua quaerenda loquutum esse; neque enim ita eum interrogaverunt: Ouid faciemus ut operemur hune cibum pv. 29. Vides ut cibus, quem Christus quaerere Iudaeos iubebat, non aliud sit quam fides. Hac responsione is nos ceditiores laeti probe a Iudaeis ipsius verba suisse intellecta. Animadverto ut Christus sese proponat iam quam fidei obiectum: sic etiam infra v. 40. v v. m. 31. Interrogationis nexus eum superioribus Christi verbis manifestus est. - Vorsus 31 sensus est: Si Moysi credidimus, ratio fuit quia manna de caelo nobis depromens fidem diciis suis secit. Occupant porro responsum, hest modie signum, quod petebant, exhibitum suisse, idemque hoc signum oblique carpunt, iamquam levo quid, si cum manna comparetur. Merito ergo Christus ipsis exprobra vorat v. 26 quod signum ab ipso patra ium nihili sacerent. v. 32. Hoc Christi responsum confirmat Iudaeorum interrogantium Sensum pum suisso quem diximus. Quum incumdem hunc sensum Christus respondisso consondus sit, Sequitur ut verbis Pater meus dat vobis panem de caelo verum utrumque significaverit, et signum politum dari, et quodnamhOC esset. - Verum; nam manna non fuit panis de caelo nisi in speciem; quo Iudaei revincuntur qui, manna OPPonentes, signum a Christo patratum tacite olevahant. Consor v. 49. 59. v. M. Summa argumenti totius sermonis; ipsum Christum osse panem illum de eaelo verum, a Deo praebitum pro signo quod Iudaei postulabant; id tamen Iudaei non statim intellexerunt, sicut apparet ex V. 34. Argumentum itaque totius sermonis est Christum esse punem ritae, idque duplici modo fieri ipse infra nos docet, tum figurale, qua Christus fidei obiectum est, nam iustus eae fide vivit si , tum proprie.
in quantum Christi vero corpore ol sanguine in eucharistia Pascimur et potamur. Duae sunt ergo huius sermonis partes, quas Priusquam exponimus, duo animadvertero iuvabit. Primum est nomine hebraico, quo panis Signatur, quoquc procul dubio Christus est usus, significari id omne quo
84쪽
CAPUT SExTVM 75vescimur, in huncque sensum hoc nomen usurpatur in hoc sermone, neque enim manna, neque Christus, neque huius caro panis est, tametsi cibus sit , ita iamen ut is sensus in prima sermonis parte, in qua ost de fide, translatus sit, in altera vero, in qua est de eucharistia, proprius. Consor v. 56. Alterum sic est. Iudaei signum petierant, ut crederent. Christus eadem mente respondet signum dari, longe potiusquam Morses dederat, nimirum panem de eaeto verum, seque panem hunc esse. At, si in toto sermone Christus sese panem figurato Vocasset, sequeretur de se loquutum eum non esse
nisi ut de obieeto fidei, de re, inquam, ad quam credendam Iudaeis signum a Deo dari amrmabat. Quodnam orgo hoc signum P Νempo ipsa res credenda, unumque atque idem so-rent signum et res signata. Quamobrem concludamus, necesse est, appellatione panis vitae, sicut in prima sermonis parte significatur res quae credenda est, ita in altera parie significari signum propter quod ea credenda sit. v. 35. Propositio primae partis. Christum osse illum panem vitae, qua fidei obiectum ipse est. - Venire in hoc loco non aliud est ac eredere; sic anim tum sententiarum parallelismus, tum comparatio corum quae sunt in v v. 3T. 39. 40, tum ipso Christus in uv. m. in nos docent. V. 36. Ouia est pro graeco uti quod. - Verbum vidistis habet emphasin, spectat enim ad ea quae dicta sunt in v. 26, sicut apparet ex verbis Diaei nobis; sensus est: ridisιis me mira patranιem, vidistis ea e quibus, qui sim, agnosceretis. Expoliro propositionem Christus incipit iterans apertius reprehensionem quam initio sermonis v. 26 secerat, quo tacito concludat, sicut apparet ex voce sed, Iudaeos, utpote qui h sterno die vidissenι quinam ipso osset, nec tamen ei crederent, neque iis bonis fruituros quos proximo v. 35 dixerat ex fide percipi. Videlicet propositionem illustrat denuntiation mali impendentis illis qui non credunt. v. 37. Protinus idem hoc facit contrario argumento, Prinmittens soro ut illis bonis ii fruantur qui credunt. - Vnum atque idem est, ut diximus, renire ad Christum et credere in Christum. Is venit ad Christum, quem dat Christo pater, siFe, ut dicitur in v. 66, cui fueriι datum a patre. Iam vero in
85쪽
76 ire ioANNEM COMMENTARl VM v. in repetuntur, ut apparet ex verbis Diaei vobis, et explicantur quae sunt in v v. 44 et 45, quorum posteriora priorum cxplicatio item sunt. Eslicitur sensum versus 3T hunc esse: Omne, quod dat mihi Pater, Omnis quem Pater traxeriι, qui audivit a Patre et didicis, eui fuerit datum a Patre, veniι ad me, hoc est, in me credit; eum Vero, qui venit ad me, qui in me credit, non eliciam foras, hoc est, ut mox explicat, non perdam eae eo v. 39, non patiar iri perditum, sed contra habeat vitam aeternam v. 40, fruatur videlicet illis bonis.
vv. 38-40. Postremam sententiam versus 37 Christus hoc argumenio confirmat: Veni ut exsequar quod vult Pater.
Atqui Pater vult ut eum, quem ipso dediι mihi, qui videt filium eι eredit in eum, non perdam, sed habeat vitam aeternam et resuscitem eum. Ergo non eliciam foras. - Notanda
est versuum 39 et 40 similitudo, quae in graeco exemplari evidentior est; duplici namque ratione considerari ii possunt qui veniunt ad Christum, ut qui ipsi a patro dentur, utque
qui in ipsum credant, Christus vero, de his eadem secundum utramque rationem enuntians, plenius ostendit se non de aliis atque aliis, sed de unis atque iisdem loqui. - Quorsum illud videt, intelliges ex illis quae diximus de v. 36. - Animadverte ut Christus, hanc propositionis expolitionem concludens, iam apertissime ipsam rem loquatur: Uui . . . credit in eum, habeat Milam aeternam, addatque, ne quis sorte haec perperam intelligat: n ego resuscitabo eum in novissimo die. v v. 41. 42. Iudaei landem intelligunt Christum de se I qui . Murmurant ergo, non quidem de eo quod is se panem esse, Sed quod de caelo descendisse dixerit. Recte ergo Christi sententiam fuerant assequuti. v v. 43. 44. Id quod Christi responsio manifestius ossicit. Neque enim eos carpit ut qui non intollexerint quae dixerat, sed quod murmurarent, caussamque docet cur, quac dixerat, dissicilia creditu ipsis videantur. Τum concludit id repetendo quo superiora concluserat. Lege explicationem Versus 3T. v. 45. Declaratur quid sit trahi a patre. Is trahitur, qui audit a Patre et diseiι. Fides donum est quod uni grati ac divinae acceptum reseramus oportet. Ille audit, quem Deus
86쪽
CAPUT SEXTUM TIper hanc gratiam vocat, illo discit, qui voco Dei audita obtemperat. Vtrumque requiritur, sed utrumque Dei donum est, quippe qui ιrahat, hoc est, utrumque essiciat, ut audiamus utque diseamus. Qui audiunt et discunt, hi sunt doeibiles Dei. v. 46. Providet ne dicia Iudaei perperam intelligant. Conser Io. I, 18. - Nola illud, quod Christus a se uno Deum visum esse assirmat, rationem addens, quia ipse esι a Deo. Atqui et Mo3ses et alii complures erant a Deo; nam εἰbore παρα του θεου esse a Deo dicebantur quotquot a Deo missi Dei nomine ad Israelitas veniebant. Conser Io. IX, 16. M. Docet igitur nos Christus ipsius missionem longe aliam esse ac ceterorum, quorum nemo Deum vidit, Iongeque alia ratione se a Deo esse ac illi suerint. v. 47. Christus adhibita assirmationis formula, qua nil
solebat, sepositaque iam omni metaphora, atque aperiis ve his maximequo propriis, ut in conclusione fieri par orat, tandem primam sermonis partem con Iudit. Hoc ipso autem, quod, post rem adeo elare enuntiatam, rursus in versu insequenti se panem esse assirmel, ossicitur versum 4T dictorum conclusionem esse, itaque part m totius sermonis absolvi, atque adeo tolum sermonem duabus constare Partibus.
Erat profecto cur Christus, cum Iudaeis, cum Iudaeis inquam, de eucharistia loquuturus, si dei necessitatem antea ipsis, quantum fieri poterat, inculcaret. Quod enim ad alia mysteria attinet, credimus quod non Videmus, quod vero ad euchari-Stiam , contrarium eius, quod videmus, credere oportet. Lege V. 66. v. 48. Propositio secundae partis iisdem verbis ac primae, sed non eodem sensu. In prima Christus est panis sensu translato ut sidei obiectum, quum fide vivamus, in altera est panis, id est cibus, seresu proprio, quia re ipsa carnem eius odimus et sanguinem hibimus. Si in hac quoque altera parto significatio nominis panis osset immutata, Christus dicendus
rei, post rem apertissimo maximeque propriis verbis explicatam, ad metaphoras denuo reversus osso, in luct iis urgendis aequo longo sermone moratus, quas inSuper magis ambiguas essecisset frequentissima usurpatione Vocum manducare, bibere, cibi, potus, earnis, et sanguinis. Animadvertere
87쪽
porro iuvat ut in prima parte atque adeo in ipsa propositione, nomine panis semel tantum adhibito, non ultra panis aut cibi mentionem iniecerit, nec unquam Verbum manducare aut bibere usurpaverit, sed de una fide loquutus sit, quippe quia in prima parte nomen panis translatus sit; quam metaphoram Christus quum initio adhibuerit, eam non ultra urgendam duxit. Ast in secunda parte nulla omnino fidei mentio, neque verbum eredere vel semel legitur, sed illae VOees, quas diximus, una vel plures, nullo non in versu comparent. Praeterea Iudaeis, signum a Christo stagitantibus et manna opponentibus, Christus annuerat, signum dari, idque cSse panem de caeso verum, neque enim vere de caelo
fuerat panis quem Moyses illis dederat uv. 32. 33. At nihil
de hoc signo in prima sermonis parte. De eo igitur in s cunda sit oportet. At, si in secunda parte nomen panis idem significaret quod in prima, iam, sicut supra animadvertimus, signum non esset neque esse posset. Sed et alia argumenta sese nobis infra osserent.
v v. 49. 50. Vt primae partis propositioni explicationis
alia subiungitur verbum credere, ita propositioni secundae partis verbum manducare. Sed, quum Christus in secunda pario loquuturus sit de signo quod Iudaei petierant, quodque a Deo dari ipse affirmaverat, primo rationem asserro voluit cur dixerit panem de eaelo verum non eum PSSe quem Moyses dederat, sed quem paler dat. v v. 51. 52. Christus se panem vitae esse a stirmaverat, huncque, non autem quom MOJses dederat, de caelo desce disse, atque discriminis, quod est inter hunc panem atque illum , rationem addiderat. Nunc utramque rem unica magisque perspicua enuntiatione repetit v. 51, illamque rati nem plenius exponit v. M. Compara cum v v. 38 - 40 hos V v. St. 52. In utrisque se de caelo descendisse ait, sed in his se panem appellat, in illis non item. In utrisque est conditio vitae aeternae oblinendae, in illis quidem si quis eredat, in his si quis manducet. Quod in utrisque promittitur, fieri poterat ut primo Iudaei non recte intelligerent; ideo in illis rei promissae explicatio subiuncta est in sine versus 39 et versus 40, at non in his, utpote re iam cxplicata. Coim Diuiti eo by Cooste
88쪽
CAPUT SExTvM Dira ea vero nulla est explicatio prioris conditionis si quis eredat, quippe quae Perspicua Sii, est tamen posterioris siquis manducaverit enuntiata illis verbis et panis, quem ego dabo , caro mea esι pro mundi vita. Ex hac explicatione tria colligimus. Primum est panem , de quo agitur in hac secunda sermonis parte, nondum datum, atque ab ipso Christo dandum suisse; non ergo hic panis, quemadmodum in prima parte, est ipse Christus ut obiectum fidei, quippe quom
nobis palor iam dedisset. Alterum est primo hemistichio versus in sensum hunc esse: Si quis manducaverit carnem meam, vinet in aeternum. Num haec potest metaphora esse sidoni significans y Τortium denique est nomen panis in hac secunda sermonis parte immutatum eSSe nequaquam posse, sed in proprium sensum, quo cibum significat, usurpari. Etenim sacimmutatum esse. Immutatio non alia esse posset ac in prima parte; si enim alia esset, eam Christus explicare debuisset, quod iamen non socii. Sit ergo eadem sicut est in prima parte. Hanc immutationem Christus iam explicaverat, quo
iam quisque assequi potuisset quid illa significarent quae sunta v. 48 ad medium v. 52, siquidem, ut nunc positum fiat,
mus, ea ratione essent immutata; ergo non erat ut Christus denuo explicaret, aut certe non altior id fieri oportuisset nisi ita ut translatio sive metaphora magis magisque elareret. Verum Christus prorsus e contrario secisset, concludens nimirum tali explicatione, quae novis metaphoris at tu
obscurioribus inductis rem apprime liquidam perspicuamquc mire implicuisset obscurassetque. Lege enim versus 48 et qui sequuntur usque ad medium v. M, et, quae I gis, Sic cor cipe ac si panis Christum significaret ut fidei obiectum; quaedam incommodo quidem dicta deprehondes, sed non omnino obscure. Lege modo explicationem additam in sine versus 52, qua concluditur, et iam omnia tenebris persundi videbuntur. Num Christum ita loquutum esse putemus 3 Τum quam inconcinna quam inepta illa immutatio carnis mandueandae et sanguinis bibendi pro verbo credere usurpata lv. M. Sicut in prima sermonis parte acciderat. Iudaei murmurare occeperunt, sed item non ante quam Christus rem plene declarasset. Senserant ergo postrema verba v. 52
89쪽
in proprium sensum a Christo proferri. 0uum vero fidem his Christi verbis detrectarent, siquidem perperam Pa intellexissent, iam docendi fuissent, metaphoris procul amandatis. At contra Christus secisset; nam , qui in propositione
atque expolitione semper nomen panis, numquam carnis, nisi in explicatione v. 52, ex quo lis exorta, usurpaverat, iam non ultra panem se Vocavit, nisi in totius sermonis epilogo et conclusione V. 59, sed earnem suam manducandam, atqu
insuper sanguinem bibendum incuIcavit, quo certe efficiebat ut illo suoruin verborum intellectus in Iudaeorum mentibus confirmaretur. Concludere itaque Oportet, non perperam ab his, sed recte Christi verba in proprium sensum accepta esse. v v. 54. 55. De modo Iudaei quaerebant, quum de re esset cogitandum. Hoc Christus oblique eos monet, ita respondens, ut, non modum, sed necessitatem discant vescondiearne et sanguine suo, ut habeamus vitam in nobis, id est gratiam, quamque is esus isque potus utilis sit ad vitam aeternam Obtinendam; haec, inquam, eos monet de carne deque sanguine distincte ac magis expresse, utque solet, tum assirmatione rei, tum contrarii negatione asseverans quod de pane universe dixerat. - Apparet eucharistiam necessariam esse ad vitam gratiae vivendam , sed ad vitam gloriae non item, idque ex dispari ratione qua Christus de utraque roloquitur. - Nola illud, ut Christus responsionem concluserit iisdem verbis eamdem ob caussam adhibitis ac lacerat in prima Sermonis parte V. 40. v. 56. Rei credendae arduitas postulabat ut ipsa plenius explicaretur, omni metaphorarum ac sJmbolorum suspicione amandala, nec modus, de quo Iudaei quaesierant, prorsus praetermitteretur. Itaque Christus primo v. 56 metaphorao et symboli suspicionem removet allata dictorum ratione i geminatoque adverbio vere. Vbi, Velim, illud consideres, quod, si in hac secunda sermonis parte Vox panis esset immula lasImbolumque exhiberet, iam sensus propositionis v. 52 hic foret: Panis significat carnem meam, qui In tamen sensum quum Iudaei assequuti minimo essent, Christus explicare debuisset; num vero apto id fecisset his verbis: Caro mea vere esι cibus, eι sanguis meus vere est potus 3
90쪽
cAPvT SExTvκ 81 v. 57. Iam de modo. Ac primo de forma vitae iis, qui Christi carne et sanguine vescuntur, promissae. Conser Io.
mirum non alia quam caritas. v. 58. Deinde et illius vitae caussa efficiens, et caussae
essicacia, et ossicaciae sons et origo indicatur. Caussa, inquam, est cibus illo divinus, nimirum Christus, caussae essicaeia vita quam Christus in se continet si , emcaciae sons vita Dei; in Deo autem vivere non aliud quam esse; Christi ergo ossentia divina haec praestat. - Vsitatum Christo fuit, ad fidem sibi conciliandam, illud urgere, quod ipse a Deo missus esset. ita et nunc, oblique Iudaeorum interrogationi respondens ,
eos docet posse se ea, quae pollicebatur, praestare. At Iu haec fortasse caussa suit cur huius missionis mentionem s cerit propositione directa, tametsi adverbium stetit, non ad verbum misit, sed ad participium vivens refertur, non enim missio cum vita comparatur, cuius comparationiis vim ac se sum vix ullum colligeres, sed vita cum vita, ac si dictum
esset: Sieut pater, qui misit me, vivens est, et sicut ego, hoc ipso quod a Patre missus sum, vivo, idque propter patrem δια του ποπερα per Patrem, ita, et qui manducat me, hoc ipso quod me manducat, vivet, idque propter me δι' ἐμε per me, non secus ac per fruges vivere dicuntur qui frugibus sese nutriunt. IIabes in Io. V, 36 unde in horum προτασι ν lumen
v. 59. Quod in prima sermonis parte Christus haud secerat, huic alteri, propior rei ardui talem, quo ipsam rem magis confirmet, epilogum subiungit. Sic Τullius, post narratam Clodii caedem: Haec, sicut exposui, ita gesta sunt, item Virgilius, Priami nece descripta: Hie finis Priami. Sensus est: Quid panis ille sit, vobis exposui, ille nimirum, non de quo superius v. 35, sed de quo nunc v. 48, longe alius illo quem Moyses maioribus vestris praebuit, ita et signum mulio magis mirandum quam quod mihi Opponebatis v v. 30. 31. Ex quo ratio apparet cur in hoc opilogo atque in proxima conclusione nomen panis Christus denuo usurpui.