Francisci Xaverii Patritii e Societate Iesu In Ioannem commentarium

161쪽

152 is ioAXIEM COMMENTA IMV. lciebant hunc filium hominis non alium esse quam Messiam; vix dubitare poterant quin Iesus sese hac appellatione, sicut alias secerat, lunc quoque signaret; ast opinio, quod Christuq mansurus esset in aeternum, hoc est numquam moriturus, ipsos animi pendere cogebat. Quae opinio originem ha-huit ex perperam intellectis praedictionibus de Christi regno aeternum duraturo in libros sacros relatis. - ΝΟta nomen

legem lacium aliis bibliorum partibus ac Pentateucho; quod idem fieri videas in Io. X, 34 et XV, 26. v v. 35. 36. Si quis haec obiter Iegat, putabit Iesum Iudaeorum interrogationi respondero Omisisse, aliaque omnia, ac rogabant, eos docuisse. Non tamen ita est. His enim verbis illud eos monuit, quod si sacerent, iam nulli dubitarent quissesset iste silius hominis, aut quo pacto hunc eaealtari oporter l, tametsi Christus mansurus esset in aeternum. Enimvero frustra Iesus respondisset se eum esse quem silium hominis appellabat et do quo talia dicebat; minime namque Iudaei credidissent. Quapropter supervacaneum item erat exponere ut Christus et moriem obiturus esset et aeternum regnaturus. itaque Iesus id fecit, quod plerique Omnes viri prudentes solent, ut quaestionibus, quibus directe respondere nil prodest, ea, quas Opportuniora magisque ob rem sunt, subiiciant. Vox modicum, sicut ipsa interpunctio exemplarium vulgat rum docet. non est appositum nomini lumen, sod adverbium; gra ea Pnim sunt: 'Ετι latκρου δεο ου το ρος h/ υμν ἐστι Etiam parvum tempus lumen in vobis esι; Iesus quippe paucis post diebus moriturus erat. - Dum lucem habetis, credite in tutem p dum etiam aliquo tempore, sed brevi, ipse mea doctrina vestris mentibus lumen fidei assundere pergo, hoc lumen tandem excipite, eaque credite quae vobis tali lumino illustralis cernere datur. Recole quae de hoc loco deque nominibus lumine, ιuce, tenebris odisseruimus in Io. I, 4. 5. Haec monita minus provide dilata suissent in diem alium illo quo Iesus Hierosolrmam venerat; iam tum enim dies nisi admodum pauci supererant quibus Hierosolymitae, quae monebantur, exsequi POSSOnt. Hac Christi hortatione, apprime consilio ac proposito Ioannis opportuna, is finem facit iis describendis quae ille gessit Di iligod by GO le

162쪽

CAPUT DUODEclxvM 153ae docuit antequam diem xiveret supremum; mox enim ad illa transit quae supremo hoc die gesta sunt. Reliquum huius capitis apparet esse historiae huc usque conscriptae conclusionem , qua Ioannes Iudaeos incusat, alios pervicacis animi, alios pusilli, qui, quamquam tot tantisque argumentis ac signis coacti ut in Christum crederent, id tamen vel detrectarent, Vel palam prosileri vererentur, subiiciens aliquot Christi verba utrisque commonefaciendis peridonea. v. 37. Nota primam hanc conclusionis universae partem illis clausulis prorsus oppositam quibus singulas narrationes

absolvi a Ioanne saepe animadvertimus, V. 38. ex qua tamen is novum in rem suam argumentum

depromit, ostendens ut Iudaei Iel hoc ipso, quod Christo fidem detrectarent, oraculum impleverint, unum e multis de Christo olim editis, quod est in Is. LIII, 1, v v. 39. 40. itemque alterum, quod legitur in Is. VI, 10. Cave ita versum 39 intelligas, ac si ipsum vaticinium caussa suerit cur Iudaei Christo non crederent. Non hoc certe Ioannes dicere voluit. Sed sensus est fieri non potuisse ut non id impleretur, quod per Isaiam Deus suturum praedixerat; cur autem praediceret, caussam ex eo fuisse, quod ita futurum esse praevideret. Lege Lib. III do Evangeliis Diss. XV. n. 55. - Legens versum 40 lac memineris eius, quod Hier

nrmus ait, in omnibus scripturis sanctis . . apostolos . . . non verba considerare sed sensum, nec eadem sermonum calcare vestigia, dummodo a sententiis non recedanι l . V. 41. Luculentissimum testimonium de Christi divinitato a Ioanne perhibitum. In hoc versu pronomina eius et eo non alium quam Christum designant nec designare possunt; Ioannes ergo narrat Isaiam et Christi gloriam vidisse et de Christo loquutum esse. Atqui Isaias, quum illud predixit quod

Ioannes commemorat, ipsum Deum huiusque gloriam viderat, deque Deo loquebatur; sic enim eius v rba sunt: Vidi Dominum sedentem super ιhronum eaecelsum eι elevatum iri, in quibus Dominum redditum est pro hebraico nomino Dei proprio al-llὶ In Am. V, 27. 2ὶ Is. VI, 1.

163쪽

154 is io AIEM coMMENTARIVM quo inestabili nari'. Sequitur ut Christus ab Isaia aeque ac a Ioanne Deus habitus sit; Isaiae enim verba de Christo dicta esso, quum Ioannes assirmet, nefas est dubitare. Lege

Eusebii Demonstrationem evangelicam VII. pp. 310. 312; IX. p. 454.

v v. 42. 43. Altera conclusionis universae pars. - Lege quae diximus do Io. IX, 22. Sonsus versus Q est hos viros principes maluisse gloria, qua inter suos cives erant, non excidere, quam hac posthabita illam, quae Deo debetur, curare. Postremo Ioannes, quo lum iis, qui in Iesum non credebant , tum qui, etsi crederent, id tamen profiteri verebantur, suadeat saniora sapere, Christi verba vv. 44-50 assertad hanc rem maxime pertinenlia; quibus illi doceantur primo quid sit erodero in Christum vv. 44. 45, secundo quorsum Christus inter homines venerit quam quo magno horum bono, tertio quid boni iis conlingat qui in cum credunt v. 46, quid denique mali maneat eos qui non credunt, cuius postremi . ratio susius, sicut ali hi il a Christo laetum vidimus, exponitur, utpote Iudaeorum pervicaciae retundendae opportuni Orvv. 47 - 50. - Prorsus incomperium est quo die Christus haec loquutus sit, sed etiam sit ne brevis aliqua Christi oratio quondam ab ipso habita, an summa eorum quae is docere s litus suit. Illud constat haec a Ioanne asserri, non ut historicus solet, Sed ut actor.

v v. 44. 45. Propositio principii, ex quo illi discant quam

gravi errore abropli sint. Horum versuum interpretationem illa

suggerunt quae sunt in Io. VIII, 19; X, 30, quas ino do illis

diximus. Versus G nos docet quomodo versum 44 intelligere oporteat. Etenim ratio, cur, qui videt Christum, videat illum qui ipsum misit, alia certe non est nisi quia Christus et pater, qui eum misit, unum sunt. Eadem igitur haec ratio est cur, qui credit in Christum, credat in illum qui Christum misit. Quare haec Christi verba, qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me, non secus explicanda sunt ac illa, Mea doctrina non est mea, sed eius qui misiι me s2ὶ; quod- εὶ lo. V, 20. 2) Ib. VII, Isi.

164쪽

CAPUT Duo DEcivvu 155 quo in his negatur, non simpliciter atque omnimodis negatur, si enim id fieret, pugnantia Christus dixisset, sed ita negatur, ut assirmationis quasi quidam fines ac tormini negatione eo stiluantur. Sensus ergo sic est: Eos, qui credunt in Christum, non in hunc solum credere, sed hoc ipso, quod in hunc credunt, credere simul in Deum patrem qui Christum misit; id quod non alia ex caussa esse potest, nisi quia Christus et pa

ter unum Sunt.

v. 46. Vt hominum generi universo Christi adventus su rit utilis ac salutaris, utpote cuiusdam quasi Iucis, qua qui se illustrari student, maximo suo bono id laciant. Hae ten brae in evangelio Ioannis, sicut alibi it argumento Ox his ipsis verbis deprompto demonstravimus, lumini fidei, quae per

caritatem Operatur, opponuntur, nec privati De solum, sed eo

ιrarie, illamquo conditionem significant qua homines sunt qui in Christum credere negant. Christus fidei lumino hominum mentos perfudit, ut in ipsum crederent, utque credentes ex illiusmodi tenebris eriperentur. V v. 47. 48. Qui vero credero atque illa Iuco illustrari recusant, his eadem illa ipsa lux in perniciem cedet. In v. 47 Christus ait non se hos iudicaturum, quod et alias in Io. III, 17 ProseSsus est, eamdemque, ac tunc, caussam assert. Quinam ergo eos iudicabit, id Christus praenuntiat in V. 48. Sermo, quem locutus sum, doctrina videlicet, ex qua fidei lumen mentibus hominum assulgebat. Ille iudicabit eum in novissimo die, tali modo illa ipsa lux , quae credentibus in Christum saluti ost, exitium asseret non credentibus. v. 49. Vnde tanta auctoritas Christi sermoni. Conser Io. V, 19. 22. 27. 30, et horum interpretationem quam supra se cimus. Christus loquebatur qua homo crat; loquela, inquam, Vocisque sonus erat hominis. - Discrimen inter dicere et loquilexica te docebunt. v. m. Ratio cur in v. 48 Christi sermo iudicaturus dicatur eos qui illius verba non accipiunt. Nam Christus non aliud I quutus est, quam quod pater ipsi mandaverat ut loqueretur; unum igitur atque idem est Christi verba non accipere ac

165쪽

156 is io 'AEn coxκENTARIVM patris mandatum. Sed patris mandatum vita aeterna est. Qui ergo Christi verba non accipiunt, hoc ipso aeterna vita exsortes sese faciunt. En qua ratione Christi sermo de his iudicet. P strema sententia complexio est, non sententiae proxime superioris , sed eorum quae sunt in v. 49.c a D v T Xll I

l Anio diem sostum Paschae, sciens Iesus quia

venit hora eius ut transeat ex hoc mundo ad Patrem: cum dilexisset suos, qui erant in mundo, in finem dilexit Do8.2 Et coena facta, eum diabolus iam misisset ineor ut traderet cum Iudas Simonis Iscariotae: 3 sciens quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a Deo exivit, et ad Deum vadit: 4 surgit a coena, et ponit vestimenta sua: et cum accepisset linteum, praecinxit se. 5 Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo, quo erat Prae

6 Vonit ergo ad Simonem Petrum. Et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes 37 Respondit Iesus , et dixit ei: Quod ego facio,

tu nescis modo, scies autem postea.

8 Dicit ei Petrus: Non lavabis mihi pedes in ete num. Respondit ei Iesus: Si non lavero tot non habebis

partem mecum.

166쪽

9 Dieit ei Simon Petrus: Domine, non tantum pedes meos, sed et manus, et caput.

10 Dieit ei Iesus: Qui lotus est, non indiget nisi

ut pedes lavet, sed est mundus totus. Et vos mundi

estis, sed non omnes.

11 Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum: propterea dixit: Non estis mundi omnes. 12 Postquam ergo lavit pedes eorum, si accepit Vestimenta sua: cum recubuisset iterum, dixit eis: Sei-tis quid fecerim vobis γ13 Vos vocatis me Magister, et Domino: et bono dieitis: sum etenim. 14 Si ergo ego lavi pedes vostros, Dominus, et Magister: et vos debetis alter alterius lavare pedes. 15 Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego seci vobis, ita et vos faciatis.16 Amen, amen dico vobis: Non est servus maior Domino suo: neque apostolus maior est eo, qui misit illum.17 Si haec seitis, beati oritis si seceritis ea. 18 Non do omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut adimpleatur Scriptura: Qui manducat

mecum panem, levabit contra me calcaneum suum.

19 Amodo dico vobis, priusquam fiat: ut cum laetum suerit, credatis, quia ego Sum. 20 Anien, amen dico vobis: . Qui accipit si quem misero, me accipit: qui autem me accipit, accipit eum, qui me misit. 21 Cum haec dixisset Iesus, turbatus est Spiritu: et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis:

167쪽

22 Aspiciobant ergo ad invicem discipuli, haesitantes do quo diceret. 23 Erat ergo recumbens unus ex discipulis eius in sinu Iesu, quem diligebat Iesus. 24 Innuit ergo huic Simon Petrus: et dixit Oi: Quis est, de quo dici ty25 Itaque cum recubuisset ille supra pectus Iesu, dicit ei: Domino quis est p26 Rospondit Iesus: Illo est, cui ego intinctum panem porrexero. Et cum intinxisset panem, dedit Iudae Simonis Iscariotae. 27 Et post buccellam, introivit in cum Satanas. Et dixit ei Iesus: Quod facis, lac citius. 28 Hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei. 29 Quidam enim putabant, quia loculos habebat Iudas, quod dixisset ei Iesus: Eme ea, quae opus Sunt nobis ad diem sustum: aut egenis ut aliquid daret. 30 Cum ergo accepisset illo buccellam, exivit continuo. Erat autem ΠOX.

31 Cum ergo exisset, dixit Iesus: Nunc clarificatus ost filius hominis: et Deus clarificatus est in eo. 32 Si Deus clarificatus ost in eo, et Deus clarificabit eum in semetipso: et continuo clarificabit eum. 33 Filioli, adhuc modicum vobiscum Sum. Quae retis me: et sicut dixi Iudaeis: Quo ego vado, VOS non potestis venire: et vobis dico modo. 34 Mandatum novum do vobis: Vt diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. 35 In hoc cognoscent omnes quia discipuli mei ostis, si dilectionem habueritis ad invicem.

168쪽

36 Dicit ei Simon Petrus: Domino, quo vadis p

nespondit Iesus: Quo ego vado, non potes me modo Sequi: Sequeris autem postea.

37 Dicit oi Potrus: Quare non possum te Sequi modo p animam meam pro te ponam . .

38 Respondit ei Iesus: Animam tuam pro me pones* Amen, amen dico tibi: Non cantabit gallus, donec

ter me neges.c0MMENTARivM Christum pridie, quam cruci figeretur, pascha celebrRASe idque eodem ipso die ac Hierosolymitas, illo inquam 17 ma tii, seria V, demonstravimus in Lib. III de Evangeliis Diss. L, item ostendimus coenam, de qua est in capite XIII ovangelii Ioannis, non aliam esse quam epulum paschale cui Christus accubuit illo die. Huic opulo initium fieri haud licebat ante primas tenebras. Lege Lib. III de Evangeliis Diss. L. n. 13.

Christum accubuisse, ut primum licuit, tum ea, quae Pernoctem insequutam gesta sunt, credere suadent, tum Lucas testatur his verbis: D cVM FALTA EsSET nona, discubuiι si . Quae ergo leguntur in hoc capite, gesta sunt intra horas primam et alteram ab occasu solis, quum nobis quidem dies 1Tmartii seriaque quinta etiamtum iret, sed Iudaeis dies sestus primus aZJmorum, quinius decimus mensis nisanis, seriaque sexta iam essent. Lego Lib. III de Evangeliis Diss. LII. cap. IV. v. l. ante diem festum paschae Vel, ut graeca Sonant, Ante sollemne paschae. Vt modo dictum est, dies sesius W-daeis iam inceperat. Verum Ioannes, quippe qui haec narraret sexaginta amplius post annis quam gesta suerant, d Lue. XXII, 14.

169쪽

160 is io A NEM covvENTA Rivvsuetus moribus Iudaeorum , initium diei, non ui hi solo occidente, sed ut nos noctis medio sacere iam solebat; maximo quod, non Iudaeis, certe non his unis, sed et ex alia gente

Christianis scriberet. Logo Lib. III de Evangeliis Diss. L. nn. 4. 23. Alias quoque Ioannes dies similiter designavit in

Io. XII, 12 coli. 1 - 11 et in XX, 19.

Qui aiunt nullam eucharistiae institutae mentionem soria Ioanne, his refelluntur quast legimus in hoc versiculo, et de quibus iuvat in hoc Ioco eadem odisserere quae in alio annotavi. Horum sensus integer est atque absolutus, ut nihil ei desit, nec a prioribus ulla ratione dependet, sed neque aposterioribus; recta autem ac simplex enuntiatio haec est: Ante diem festum paschae Iesus suos in sinem dilexit. Quis autem haud sentiat ut Ioannes his verbis aliquid significare velit grande omnino, insigne, novum , ad id indictum atque

inauditum 3 Quid vero illud p Sivo verba in finem idem sonent ac usque ad exitum vitae, sive, quod Iongo verius est,

idem ac adeo uι nihil supra α), specimen aliquod eximium atque indicium amoris erga suos, quo Christus sagrabat, ab ipso exhibitum significari his verbis manifestum est. Νisi autem eueharistia sit, aliud hoc amoris specimen atque i dictum ess nequit quam quod statim narratur, ut Christus laverit pedes discipulorum. Grande quid prosccto hoc fuit, sicut grande erat quidquid Christus agebat, non tamen adeo ut ita de hoc Ioannes loqueretur, velut si non alia praetor hoc eaque Ionge grandi Ora ac perenniora amoris monumenta Christus suis tradiderit, atque adeo ipso supremo Vitae Sua die, illaque ipsa hora, eueharistia instituta. Haec igitur, e charistia inquam, argumentum illud est, divina sapientia excogitatum, quo Christus suos a se in finem diligi omnimodis ovicit ante diem festum paschae, idque est quod Ioannes indicat illis verbis. Quam interpretationem ipsa verborum omphasis comprobat, eaque confirmant quae Ioannes de coena ita subiungit, ac si hanc iam commemoraverit nemoque, quanam

dis coena loquatur, non intelligat. Ad haec idem is annotat ul

170쪽

CAPUT DL clx M TER Tlvu 16l Iesua in finem suos dilexerit, hoc est, dilectionis signum suis cxhibuerit, propterea quia reniι hora eius, ut transeaι eae hoc mundo ad patrem; quibus in verbis illud veniι est tempore praeterito pro graeco ἐληλυθm. Nonne autem sensis ut haec designent postremas horas Illae Christi, utque causspm ration m-que suggPrant multo opportuniorem eius, quod in postrema hac couna Christus gessit, ac suis voluti testam nlo legavit, quam cur pedes discipulorum abluerit Quod si quaeras cur non apertius Ioannos de eueharistia instituta loquutus sit, caussam leges in Lib. I de Evangeliis cap. IV. n. 27; nimirum illam ipsam cur non sere quidquam narraverit eorum quae a celeris evangelistis narrata iam

fuerant.

v v. 2. 3. n eoena facta. Lego Lib. I do Evangeliis e. IV. n. 27. Haec verba vel per se ipsa manifesto resulant cos qui contendunt a Christo discipulorum p dos lotos esse ante confectam cucharistiam, praesertim si illud maneat, quod supra demonstravimus, Ioannem in priore versiculo eucharistia otiis ii lutionem perstrinxisse. Lege Lib. II de Evangoliis Λnnot. CLX et Augustinum de Consensu evangelistarum I. . III. SS 2.3. II aud mullis ante aetatibus exstiterunt qui, narrationum in hoc inque ceteris evangeliis descriptarum s riem et connexionem insuper habentes aut certe minus reputantes, primi omnium amrmarent lolionem illam pedum s3mbolum quoddam atque imaginem osse integritalis et puritalis animi qua ad eucharisi iam accedoro opportet. Id vero non alio pacto vincere poterant nisi si Christus discipulorum podos ante abluerit quam eueharisi iam conficeret. Vt ergo illud vincerent , hoc ita factum esse contenderunt, pio quodam animi sensu ducti, si modo pius is sensus haberi queat, quo qui

ducuntur , scripturarum Sensum perVertero necesse habent, atque ipsos scriptores sacros alios aliis pugnantium more committere. Quo illa lolio pertinuerit, quo Christus id agens

spectarii, ipse nobis aperuit in v v. 11 - 14, alio, inquam, prorsus ac ad animi comparationem qua sint oportet qui ad eueharistiam accedunt. Nullo autem pacto serendum, quod illi nudent,ui, quum minus opportunae picialis sensibus Obsequi student,