Francisci Xaverii Patritii e Societate Iesu In Ioannem commentarium

181쪽

non fallit; via et vita est via vitalis, qua qui eunt, vi Vunt, qua itur ad vitam. Christus in v. 4 verbum scitis absoluto et simplicitor usurpaverat; cur ergo in v. 7 non item, sed ita loquitur: Si cognovisseIis et ceterast Scilicet apostolos fide in Christum praeditos tunc quidem iam suisso, sed nondum ea qua iPSOS Psse oportebat, quaque postea suerunt. Τum Christus statim redit ad modum verbi indicativum, et amodo, inquit, id est iam nunc, γωωσκετε cognoscitis eum, imo et ad tempus praeteritum, et vidistis eum. Duorum verborum postremorum quinam sensus sit, mox ab ipso Christo discemus in v. 9. v. 8. Quemadmodum paullo ante, quum Christus dixisset v. 4 scire discipulos quo iturus ipse esset, Viamque qua eundum, Thomas modesta illa sua interrogatione v. 5 haec negaverat, ita nunc Philippus, Christum rogans ut ipsi colorisque discipulis patrem ostendat, illud tacito negat, quod Christus proxime allirmaverat, patrem ab ipsis iam visum

v. 9. Quae Christus Philippo hoc et insequentibus versibus respondit, ecquis proferre audeat quin ipse Dous sit 3 Christum eo oscere tantumdem est ac cognoscere Deum, imo, qui Christum videt, is Doum videt; manis 'sta igitur coi Sinquutione conficitur Christum osse Deum. Neque enim hic I cus ullus v rborum immulationibus est. Logo Eusebii Demonstrationem evangelicam V. 13 et Ecclesiasticam theol

giam III. 21. v. 10. Nam id, quod dixit, Christus confirmat argumento quod ἡ περ in πησtς circumincessis suppeditat, inoxque hanc

ipsam Ostendit eo indicio, quod, quae ipse loquitur atque agit, haec pater in ipso manens loquatur atque agat. Neque semel Proposuisse contentus,vv. 11, 12. denuo illud argu monium proponit, itemque ac prius ita proponit ut qui huic rei fido in adiungi postulet. Graeca sic sonant: Credite mihi, quia ego in patre et pater in me est. Τandem, sicut ei mos erat, res a se gestas qua Si t Stes citat, quae verbis suis fidum faciant. - Verba Alioquin

182쪽

so li. Alioquin εl δε lana sin minus: conser Io. X, 38. Num vero putemus Christum multiplici hac ostieaciquo

argumentalione nil aliud voluisse quam ut comprobaret Rem Sum aliquem translatum illorum verborum qui videι me, videt et patrem meum y qui tamen sensus translatus quinam sit, minime nos docuit, quin imo ita loquutus est, ut ea verba in SenSum proprium accipienda esso ex tota argumentaliono existimari necesse sit.

v v. 12. 13. Christus concludit vim atque essicaciam fidei, et quidem si dei qua in ipsum credimus, commendando, idque

maxime in loco. Adeo refert, inquit, credero quae doceo, ut non ego modo haec signis et miraculis editis comprobaroqueam, Sed et, qui illa credunt, eadem imo et maiora signa ac miracula edituri sint, quibus ea , quae credunt, consi ment; non tamen ipsi per se propriaque Virtute, sed quia ego ad patrem vado, et apud patrem manens, quodcumque petieritis patrem in nomine meo, quantumvis grande ac mirabile, Precibus annuens, hoe faciam. Nota illud, quod, quae patrem rogamus, Christus faciat. v. 14. Christus solebat, sicut apparet ex hoc evangelio, repellitonibus uti, quum quid gravius vehementiusque amr- mare aut inculcare expediret. Item nunc facit, quum agatur de postremo illo argumento, quod aptissimum sit ad fidei

praestantiam excellentiamque apostolis etiamtum rudioribus B tque hebetioribus commonstrandam ot commendantiam. - Εx collatione huius et superioris versus intelligimus unum atquc idem esse ac pari utilitate rogare Christum ac Deum rogare. A plerisque graecis codicibus abest pronomon tu me, non tamen a vaticano omnium vetustissimo, illudque habent trans- Ialiones sero Omn S. Pars secunda sermonis, in qua est de caritate, ac primo

v v. 15 - 2l caritatis fructus discipulis suis pollicetur , deinde v v. 22 - 24 Iudae Τhaddaeo interroganti respondet.

Quo nonnullas dissiculiatos praeoccupemus, iuvat anim- nil veriore in his Christi formonibus praesens Verborum tempus subinde adhibitum esse pro suturo. In hoc capite XIVlsχομαι renio v v. 3. 18; θεω ori videt, θεογοεπε videtis v. 19;

183쪽

174 i' ioAXIEM co MMENTAR Valin capite XVI αἰρει tollit v. 22; quaedam tamen ex his Ialinus interpres vertit in tempus sui urum. v. 15. Primum praecipuumque caritalis Oiscium proponitur. Sicut plenitudo legis est dilectio si , ita nemo vero Deum diligit quin eius logem observet atque impleat. vv. 16. 1 T. Excellentissimus caritalis fructus, datio Spiritus sancti; de qua qui te doceant, nominatos invenies in Lib. III de Evangeliis Diss. XLIII. n. 72. Conser Io. VII, 39. - Paraclitus graeco παρακλητος advocatus. Nota illud alium; nam et Christus paraclitus est; Advocatum παρα-ητου hab mus apud patrem Iesum Christum l23. Nequo alium loco Christi, sed alium praeter Christum. Conser v. 18. - 0uum Christus et Spiritus sanctus in hoc loco una comparentur et duo advocati osse dicantur, Iiquot Spiritum sancium personam eSSe, non modo a Christo, sed ot a Chriti patre distinctam, inque hoc Ioco perspicuam fieri Trinitatis mentionem. -Verius senties Spiritum veritatis hoc in loco appellari, non ut ex quo sit veritas, sed ut qui sit ex veritate, graece enim non est mn μα αληθειας spirito di verita , sed mῬαα τος spirito delia verita); veritas vero haec ipso Chri-Sius. Conser v. 6, oi lege Cyrillum. Aliquid in v. 17 deprohendimus quod prima specie non levem difficultatem praeseri. Mundus dicitur accipere non POSSc spiritum sanctum quia hunc non cognoscit, discipuli vero Christi Spiritum sanctum cognituri esse quia apud ipsos manebit; ita ut ex prima sententia effici videatur prius csso

cognoscere Spiritum sanctum quam accipero, Contra vero ex secunda. Itaque primo animadvertere necesse est alteram sententiam in graeco exemplari Sic esse: υμεις δε 'Itu Γλετε αὐτs, ξτι παρ' υμ v μπει καt D υlais lGat vos autem cognoscitis eum, quia apud vos m Inet, eι in vobis erit. Deinde verbis apud vos manet aliud significari ac verbis in vobis erit : id quod sane manifestum est; Spiritus sanctus iam quidem manebat

apud Christi discipulos, quippe qui, peccati expertes, caritate

184쪽

CM ΥΤ DScsκ M uvARTvu 175 et gratia praediti essent it , nondum in inen in ipsis erat, nondum enim datus erat let . Quare in altera quoque sententia Spiritum sanctum cognoscere prius est quam accipere; a particula autem quia non dependet nisi primum incisum apud vos manebis, non item alterum in vobis erit, quod per particulam et coniungitur verbis cognoscetis eum. Certo Spiritus saucius dari nequit nisi iis qui eum cognoscunt, qui sidem adepti sunt. Habes in his argumentum quo gratiam sanctificantem et Spiritus sancti dationem inter se distinguas.

v v. 18. 19. Ne discipuli putarent ita alium puraelitum ipsis dandum promitti, ac si Christus exinde ab ipsis semperabsuturus esset, neque cum ipsi unquam PSseni visuri, proptereaque moerore allicerentur, Christus haec illi promissioni subiunxit. - Non videt liquet dictum esse pro non videbit; quare videtis est pro videbilis. - Sensus Verborum Hos autem videbitis me, quia ego Diuo, alteruter esse potest, Vel ita ut

illud quia ego vivo significet id quod discipuli visuri osse dicuntur, hoc est videbitis me vipere, uidebitis me ad vitam regressum , vel ita ut caussa sit cur discipuli Christum etiam post ipsius obitum visuri essent, hoc est videbitis me, nam invisam rediturus sum. Sed verior hic tertius sensus esse vid tur, quem verbum vivo tempore praesenti usurpalum consi mat: Praeter hanc, quam vobiscum vivo, altera mihi vita est, nimirum divina, quam obita morte non amittam; haec ossiciet ut corpus meum post mortem re iviscat, vosque me iterum viventem videatis. - Item verbo vivetis non eam vitam significari, quam nunc vivimus, sed aliam, ipsa coniunctio Senter tiarum quia ego vivo, et vos vivetis, certiores nos facit; sensus ergo est: Mundus quidem me non ultra videbit, vos vero

semper me Videbilis, quia semper vivetis. - Cyrillus ita haec exposuit: Invisibilem quidem eι inconspicabilem iis, qui, quae mundi sunt, sapiunt, fore se, inquit, postquam hinc migraverit, id est, postquam in caelos redierit, sed visibilem sancιis inventum iri ait, diuinum quemdam et intellectualem fulgorem eorum cordis oculis infundente sancto Spiritu.

185쪽

176 ix in ANNEM cOMMENTAR lv Mv. 20. Quid Spiritus sanctus discipulis datus essecturus sit. - In illo die, hoc est, quilin Spiritus sanctus vobis datus

in vobis erit. - Praeclaro Crrillus hunc Versum exposuit, atque e verbo cognoscetis argumentum depromens evicit illa ego sum in patre meo nullo pacio dicta esse posse de mutua patris et filii dilectione. - ει vos in me; nostra natura vid

licet in Christo est. Et ego in vobis; utpote qui divinae essecli

Simus consortes naturae. - Audi CJrillum: Ego siquidem naturaliter in patre, fructus enim sum substantiae eius, ac vera genitura in eo existens, et eae eo eaeistens, vita eae vita. ros autem in me, et ego in vobis, quatenus ego quidem homo apparui , consortes autem divinae naturae vos reddidi, spiritum

meum in vobis inhabitare faciens. v. 21. Sub qua conditione Spiritus sanctus illud essect rus sit, videlicet si Christi praecepta ohservemus. Considera κατ' α9αλin tu totum rei processum , quem his verbis κατασυνθεσω Christus descripsit. Illa, quae Christus dixit, is c gnoscet cui Christus per Spiritum sanctum sese manifestabit. Ei sese mani stabit qui a patro si ab ipso diligetur. Is a

patre et ab ipso diligetur qui ipsum diliget. Is ipsunt diligit

qui ipsius Praeco pla observat. - Νota huius doctrinac de caritale conclusionem analogam exordio V. 15. vv. 22-24. Iudas do duobus interrogat, cur Christus sese discipulis, ut dixerat, manifestaturus esset, cur non item mundo. Rerum autem contrariarum contrarias Christus rationes assert caussasque. Primae quaestioni plene respondet v. 23, ea repeten9 quibus modo eam occupaverat; at secum dae V. 24 quantum salis esset ex quo quisque adduceret co irarium eius quo prior responsio coneluditur, hancque ali ram ita supplondam esse apparet: Nec pater meus diliget eum, neque ad eum veniemus, neque mansionem apud eum faetemus. Νota vorba plurali numero veniemus, faciemus: neque to il- Iud praetoreat, ut Christus una cum patre eodemque modo ae palor ad nos veniat et apud nos maneat. - Quod Christus Solebat, quum fidem verbis suis magis ac magis conciliare vellet, ut pro sileretur se nihil aliud loqui nisi quae a patre didicerat, tunc quoque secti, responsionem ita concludens : ra

sermonem quem Mudistis et cetera.

186쪽

CAPUT DEclai VM ux An TvM 1 TTPeroratio et conclusio, in qua Christus primo v v. 25. 26 praedicit discipulis lare ut, quaecumque ipse eos docuerat, haec Spiritus sancius eis υποαπηση in memoritim rενο eι, deinde v. 27 pacem sibi eum eis esse porroque suturam a stirmat, tum vv. 27. 28 monet eos ne moerorem mseiumque Propter praenuntiatum abitum suum concipiant, quum potius gaudendi caussa sit, rationemque v. 29 subiungit cur praenuntiavorit , denique v. 30 ait finem sibi imminere , mundi principe, etsi citra omne ius, superante, postremo V. 3l, quo manifestum amoris atque obedientiae erga patrem iudicium exhibeat, discipulos secum e coenaculo egredi iubet proditori obviam iturus. v. 26. Neque ullum prophetarum Deus unquam in alterius nomine misit nisi in suo, neque, ut saceret, divina maiestas si rebat. Num orgo ipsum Spiritum sanctum in Christi nomine mill ret, nisi Christus Deus esset y-Disero, graece

v. N. Pacem meum. Nota ἐμφασιν , non pacem qualemcumque, Sed meam, Ionge aliam videlicet ac mundus da rusolet aut potest. v v. 27. 28. Aon turbetur eor vestrum neque formideι pr plerea quod audistis quia ego disi vobis: Vado; namque addidit et venio ad vos. Quin imo, si diligeretis me, gauderetis utique quia vado, nam vado ad patrem, quae maxima gavdondi caussa proscclo vobis sit oportet, propterea quia pater maior me esι; Patris, inquam, natura Pam, qua sola esse videor, humanam inquam, infinite praecellit, sed et mihi, utpote silio, cum patre eommunis est; quare ad patrem regresso, iam non humana mihi contingent, sed illa beati tale unico frui dahitur qua pater fruitur quaeque Dei propria est. Lege Cyrillum. v. 29. Idcirco autem vobis praenuntiavi me ad patrem rediturum , ut praedictionis implemonium , quod ipsi oculis

vestris cernolis, argumento vobis sil cur mihi plenius credatis. v. M. Venit ἐρχ rat, iompore praesenti. Venit ut contra Christum extrema tentet atque experiatur, sod ad propriam perniciem. - D in me non habet quidquam, neque peccatum neque ius ullum.

187쪽

178 ire io AXEM COMMENTAR lv lv. 31. I rinia duo incisa, mullo melius atque aptius quam cum superioribus, Coniunguntur cum postremis verbis surgite. eamus. Sententia sic est. Venit princeps mundi huius ut mihi ritam auferat. Sed, ut cognoscαι mundus quia diligo putrem , et, sicut mandatum dedit mihi pater, ut mortem pro hominibus obeam, sie Deio, non diaboli ministros hic exspectabo. ipse sponte mea me illis tradam; surgite eamus. His dictis Christus o coenaculo egressus est. Lego Lib. il

i I. sum vitis vera: et Pater meus agricola

est.2 Omnem palmitem in me non serentem fructum, tollet eum: et omnem, qui seri fructum, purgabit cum, ut fructum plus asserat. 3 Iam vos mundi estis propter sermonem, quem

locutus sum vobis.

ε Maneto in me: et ego in vobis. Sicut palmes non potest serre fructum a semetipso, nisi manserit invite: sic nec VOS, nisi in me manseritis. 5 Ego sum vitis, vos palmites: qui manet in me, et ego in eo, hic seri fructum multum: quia sine me nihil potestis sacere. 6 Si quis in me non manserit: mittetur foras sicut palmes, et arescet, et colligent cum, et in ignem mittent, et ardet.

7 Si manseritis in me, et verba mea in vobis manserint: quodetimque Volucritis petotis, set fiet vobis. 8 in hoc clarificatus ost Pator motis, ut fructum plurimum asseratis, et cmiciamini mei discipuli. Diuitiam by Corale

188쪽

9 Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Mane-io in dilectione mea. l0 Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, sicut et ego Patris mei praecepta Servavi, et maneo in eius dilectione. 1l Haec locutus sum vobis: ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. 12 Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. 13 Maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis.14 Vos amici mei estis, si seceritis quae ego praecipio vobis.l5 Iam non dicam vos servos: quia servus nescit quid faciat dominus eius. Vos autem dixi amicos: quia Omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota seci vobis. 16 Non vos me elegistis: sed ego elegi vos, ct Pο-

sui vos ut eatis, et fructum asseratis: ct fructus vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis.17 Ilade mando vobis, ut diligatis invicem. 18 Si mundus vos odit: scitote quia me priorem vobis odio habuit. 19 Si de mundo fuissetis: mundus quod suum

orat diligeret: quia vero de mundo non estis, sed ego legi vos de mundo, propterea odit vos mundus. 20 Mementote sermonis mei, quom ego dixi vobis: Non est servus maior domino suo. Si me persecuti sunt,

et vos persequentur: Si Sermonem meum Serva Verunt, et vestrum Servabunt. Diqitigod by Corale

189쪽

21 Sed haec omnia facient vobis propter nomen meum: quia nesciunt eum, qui misit me. 22 Si non venissem, et locutus suissem eis, poccatum non haborent: nunc autem excusationem nouhabent do peccato Suo. 23 Qui me odit: ot patrom meum odit. 24 Si opera non fecissem in eis, quase nemo alius secit, peccatum non haberent: nunc autem et Viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum. 25 Sod ut adimpleatur sermo, qui in lego eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. 26 Cum autem venerit Paraclitus , quem ego mi tam vobis a Patre, spiritum veritatis, qui a Patre pro

cedit, ille testimonium perhibebit de me: 27 at vos testimonium porhibebitis, quia ab in

tio mecum estis. OMMENTA RivvSermones relati in capita XV et XVI habili sunt inter oundum post egressum e coenaculo Pt anto egressum ex urbe ad montem Olivetum, item precatio descripta in capite XVII, sicut apparet ex collatis Io. XIV, 27 ct XVIII, 1. Haec capita nequaquam sunt una ac solida oratio, sed maxima ex parte varius sermo familiariter habitus, quo Christus suprema illa vitae hora discipulos do iis commonuit eaque docuit qua ipsorum maxime referre iudicavit; quare frustra esset qui

horum trium capitum connexum ac ductum invenire ac d monstrare conaretur. Ν qu lamen ea sunt mera atque indi-gΡΑta SPntentiarum coacervatio, sed coriis quibusdam partihuqdistinguuntur, quarum singulis singulae materiae propositae

sunt.

190쪽

In prima huius capitis XV parte v v. 1-8 Christus, pr

posita imagine qua se tamquam vilem quamdam exhibet, Ostendit id, quod scire apprime nostra interest, nil nos sine ipsius ope agere posse quod ad animae salutem adque aeternam vitam vivendam conducat. Ductus orationis sic est.

Imago proponilur v v. l. 2. Apostolos esse palmites lain quidem depurgatos v. 3, sed qui necesse habeant in Christo, veluti palmites in vilo,

manere, nam, si non maneant, nec fructum serent v. 4, contra ea vero multum sereni si maneant; cuius rei caussa mox aperie omissisque verborum immutationibus su iungitur V. 5.

Quid fiet iis qui in Christo non manserint V. 6, quid iis qui manserint V. T.

Conclusio v. 8.

Sententiis ita , ut secimus, dispositis, quum praeterea imago in his adhibita per se perspicua sit, Vix quidquam est quod explicatione indigeat. v. 3. Christus dixerat in v. 2 palmites fructiferos purga-ium iri, ut frueιum plus asserant. Subiungit tales esse discipulos suos, non tamen purgatione indigere, quos ipse doctrina sua iam mundos esse erat; V V. 4. S. sed hoc unum , siquidem uberes fructus serro velint, ut Christo, vel uli palmites viii, coniuncti maneant. Mos erat Christo in sermonibus habendis, postquam aliquid negaverat, huius contrarium assirmare, itemque contrarium eius, quod prius allirmaverat, negare; quod et in his duobus versibus et in alteris duobus, qui proximo sequuntur, ab eo factum videmus. - Qui manet in me, et ego in eo, hebraismus pro Oui manet in me, et in quo ego maneo. - Mutua haec mansio, coniunctio inquam palmitum et vitis , necessario requiritur ad id ut palmiles Ductum serant. v v. 6. 7. Christus in v. 6 de eo, qui in ipso non manet,lamquam de palmite a vito resecto loquutus est; quare in

v. 7 de iis, qui in ipso manent, videtur ita loquendum suisse ut de palmitibus viti adhaerentibus, et sicut de illo ea dicta sunt quae palmiti sunt a vite resecto, ita de his ea fuisse dicenda quae palmilibus vili coniunctis sunt propria, aut certe Dissilired by Corale