Francisci Xaverii Patritii e Societate Iesu In Ioannem commentarium

191쪽

l82 i' ioAXIEM COMMENTARlVM propriis vertiis ea quao his verborum immutationibus signis- rarentur, fructu A inquam coniunctionis cum Christo. Cur ergo non tales fructus Christus promittit, sed, quodcumque

Colueritis, inquit, petetis, et sieι robis p Quia nec ulli fructus essent sperandi prece non adhibila, et certo hac adhibita percipiendi. Nimirum Christus id fecit quod subinde solebat, ut,

non ipsam rem, sed vel rei caussam rationemque, vel essectus et consectaria, vel viam, qua quis ad eam perveniat, enuntiaret.

v. 8. Haec dicta sunt εν δt α δ tu, sensusque is eSl: In hoc clarificatus esι pater meus, ut frueιum plurimum asse rendo estpeiamini mei diseipuli; neque enim aliter, quam Si pro mensura divinae opis sibi collatao fructum soral, Christi discipulus osse quisquani potest. Conser V. 2. Hominum ei Christi, tamquam palmitum et vilis, coniun-elio, do qua dictum ost in prima huius capitis parte, caritalo continetur. Ilinc. transitus ad alteram pariem v v. 9-lT, in qua est de caritate, primo qua Deum ol Christum vv. 9-ll, deindo qua ipsi invicem v v. 12 - 17 amamus. v. 9. Primo caussa assori ur diligendi Christum, quae ma- imo nos urgoal, quoniam ipse prior dilexit nos si , idque itaui eum pater dilexi l. Rei caussa proposita ros ipsa praecipitur: Manete in dilectione mea. Multo plus est MAXERE in dilectione quam diligere. v. 10. 0ua ratione ot ad quod exemplum id praestandum

quod praecipitur. - Servari eι maneo pro servando maneo.

v. 1l. Quorsum. Primo ut gaudium meum in vobis sit, gra co ἐν υμ.tv μ.Πυο in vobis maneat, ut sena per gaudium o amore vestro percipiam. Consor Io. XVII, 13. Secundo υι staudium vestrum impleatur, nam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum i 2 . v. 12. Praocopium amandi in vicon , ot modus quo obsorvandum. Hoc praeceptum Christus primum omnium deuorat. quum post coenam hos formonos haboro coepit, et norum id appellaverat sa); nunc suum idem hoc vocat. Quum omnia

192쪽

tii quid hic valeat illud meum. v. 13. Praeceperat superioribus verbis ut discipuli invicem diligerent sicut ipse eos di laxit; quomodo eos dilexerit

nunc docet, universali tamen enuntiatione. - Quinam sint quos amicos suos oblique appellavit, et sub qua conditione

talas suturi; nimirum ipsi eius discipuli, si modo, quae ipsis praecepit, faciant.

v v. 14. 15. Cur aut in Pos non servos sed amicos appellet; quia amicis, non servis, res nostras apstrire Solemus.

Illud omnia Chr3sostomus ita explicat: Cum dieiι: Omnia quae audioi, nihil aliud vult signisieari, quam quod nihil alienum

loquatur, sed quae a patre audivit . . . . Cum vero dicit: Omnia, intelligas ea quae audire ipsos oportebat.

v. 16. lla tamen eos Christi amicos esse, ut non ipsi Christum, sed Christus ipsos sibi amicos plegerit; neque enim ulla merita nostra osse possunt quae Christi gratiam nobis

concilient. - Quorsum eos amicos sibi esse Voluerit. - De Postrema huius versus sententia ita Cyrillus: Ego elegi vos . . .uι. . . fructum asserre Deo possitis, eι per hoe ad tantam siduciam evehi, ut, quodcumque petieritis in nomine meo , id aecepturi sitis .... Vι fruetum quidem habeant illum semper manentem ac durabilem, precesque tam gratas et accγιαε, ut, quodcumque velint, aecipiant, si tantum illud in nomine meo petierint.

V. 17. Concludit repetens quod praeceperat. Coniunctio Ba ut non idem hic valet ac ideo ut, sed , sicut grammatici loquuntur, resolvit modum verbi infinitivum, quod et alias facit in Novo Testamento, sen us aut m osl: Hoc esι quod miando nobis, diligere in vieem; videlicet hanc alteram partem Christus concludit eadem enuntiatione qua eam exorsus est v. 12; neque enim verba Haec mando vobis habent superius ad quod spoctoni, quum nihil Christus mandaverit nisi quod nunc mandat, mutuam inquam dilectionem. A mutuo discipulorum suoru in amore Christus transit ad

odium quo illos ipsius inimici prosequuntur, deque hoc agit in tertia sermonis parte v v. 18-XVI, 4. Diuilir Corale

193쪽

184 iri io XIEM co MMEMARl V vv. 18. Praedicit ergo fore ut mundus odio eos habeat, .sed iis verbis praedicit, quibus, no propterea sollicili fiant, simul premuniat, animosque eis addat hinis argum illis maxime efficacibus; quorum primum est mundum hac re non aliter eos habiturum ac Christum prius habuerit, V. 19. alterum est caussam, propter quam mundus illos tanto odio prosequuturus est, non aliam esse quam Christi ini PSOs amorem, quodque huius discipuli sint. v. 20. Priore argumento in v. 18 ex eo, quod mundus Christum priorem odio habuit, adductum est etiam Christi discipulos a mundo odio haberi; id esse consequens domon

Stratur hac ratione, quia non est servus maior domino suo.

Christus hoc ellatum superius protulerat in Io. XIII, 16. Alias animadvertimus ut Christus solitus esset, ubi aliquid assirmaverat, huius contrarium negare, aut eius, quod nega-Verat, affirmare; sed item solo bal, quod et in hoc loco factum ab eo videmus, quum aliquid ex aliquo adduxerat, ex huius Ontrario illius contrarium adducere; qui mos aeque ac illo Prior eo pertinebat, ut, quae dicebantur, audientium, rudi rum plerumque atque hebetiore ingenio, mentibus altius imprimerentur.

V. H. Alterius argumenti in v. 19 summa haec est: Ego vos diligo; mundus igitur vos odit. Cur autem Christi amor in discipulos mundo caussam praebeat odio eos habendi, idem ipse Christus ita exponit: Caussa, cur homines propter nomen meum, propter hoc ipsum quod mei estis, haec omnia faeiens vobis, tauSsa, inquam, haec est, quia nesciunι eum, qui mia

sit me.

v. 22. Ε superioribus Christi verbis intelligimus odio ipsius Christi homines agi quum eo modo, quo dictum est, erga huius discipulos sese gerunt. Cuius peccati quid om rei illi non essent si Christum haud nossent; sed, quum Chri-

Slus ad eos venerit, inter eos versatus sit, ac suis doctrinis eos instruere studuerit, excusationem non habenι de peceato

suo, do odio videlicet quo Christum prosequuntur; . 23. nam, qui Christum odit, oi Deum Christi patrem odii, quum Christus et pater unum sint.

194쪽

cAPUT DLclvvu qui 'Tuu 18b V. 24. Se auteni et patrem unum esse Christus non d euit solummodo, sed compIuribus signis ediiis demonstravit et confirmavit. Si haee illi signa haud vidissent, peecatum non haberent ἰ ast viderunt, et lamen, nedum Christo propterea crederent, ipsum Christum et, quod est consequens , ipsius Christi patrem Deum oderunt. Ergo, ut dictum est, excusa tionem non habenι de peccato suo. v. 25. Sed enim hac re id faciunt ut oraculum impleatur, quo haec ipsa res fuerat praenuntiata. Hoc oraculum I

gitur in Ps. XXXIV, 19; LXVIII, 5. - Νotum autem est legis

nomine non unam Pentateuchum, sed quemcumque seripiu- rarum sacrarum librum designare Iudaeos solitos suisse. Co ser Ιο. X, 34; XII, 34; I Cor. XIV, N. - Gratis, sine cauSSa. VV. 26. N. Ceterum eorum, quae de se Christus docuit signisque editis confirmavit, testes sibi haud defuturos, qui hominum ui sidom detrectantium pervicaciam re incant, nimirum Spiritum sanctum ipsosque discipulos, quos Semper Se Cum habuit. - Comparandus ost versus 26 cum Io. XIV, 16.17. 26, sex qua collatione manifesto emeitur Christo eamdemae patri potostatem sesso millondi spiritum sanetum. - In v. 27 discipulis martyrium ipsos facturos Christus praedicit.

Ηaec locutus sum vobis, ut non scandalizemi-2 Absque sΤnagogis lactent vos: sed venit hora, ut omnis, qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. 3 Et haec facient vobis, quia non noverunt Pa

195쪽

4 Sed haec locutus sum vobis: ut cum venerit hora eorum reminiscamini, quia ego dixi vobis. 5 Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram: Et nunc vado ad oum , qui misit me; et nemo ex vobis interrogat me, Quo vadis γ6 Sed quia haec locutus sum vobis: tristitia implevit cor VeStrum.

7 Sed ego veritatem dico vobis: expedit vobis ut

ego vadam: si enim non abiero, Paraclitus non veniet ad vos: si autem abiero, mittam eum ad VOS.

8 Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et do iustitia, et de iudicio. 9 de peccato quidem: quia non crediderunt in me: 10 do iustitia vero: quia ad Patrem vado: etiam non videbitis me: 11 De iudicio autem: quia princeps huius mundi

iam iudicatus QSt. 12 1dhuc multa habeo vobis dicere: sed non potestis portare modo. 13 Cum autom venerit illo Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem. non enim loquetur a semetipso: sed quaecumque audiet loquetur, Pt quae Ventura sunt annunciabit vobis.14 Illo me clarificabit: quia de meo accipiet, et annunciabit vobis. 15 Omnia quaecumque habet Pater, mea Sunt. Propterea dixi: quia de meo accipiet, et annunciabit vobis. 16 Modicum, ot iam non videbitis me: et iterum modicum, ot videbitis mc: quia vado ad Patrem. Dissilireo by Cooste

196쪽

17 Dixerunt ergo ex discipulis cius ad invicem: Quid est hoc, quod dicit nobis: Modicum, et non videbitis me: et iterum modicum, et videbitis me, et quia vado ad Patrem p 18 Dicebant ergo: Quid est hoc, quod dicit, Moedicum p nescimus quid loquitur. 19 Cognovit autem Iesus, quia volebant eum i terrogare, et dixit eis: De hoc quaeritis inter vos quia

dixi, Modicum, et non videbitis me: et iterum modicum, et videbitis me. 20 Amon, amen dico vobis: quia plorabitis, et flebitis vos, mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium. 21 Mulier eum parit, tristitiam habet, quia venit hora eius: cum autem pepererit puerum, iam non meminit pressurae propter gaudium: quia natus est homo

in mundum.

22 Et vos igitur nunc quidem tristitiam habetis,

iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum: et gaudium vestrum nemo tollet a vobis.

23 Et in illo die me non rogabitis quidquam. Amen, amen dico vobis: si quid petieritis Patrem in nomino meo, dabit vobis. 24 Vsque modo non petistis quidquam in nomine meo: Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum.

25 Hauc in proverbiis locutus sum vobis. Venit hora cum iam non in proverbiis loquar vobis, sed palam do Patre annunciabo Vobis. 26 in illo dio in nomine meo petetis: et non dico vobis quin ego rogabo Patrona de vobis:

197쪽

27 Ipse enim Pater amat vos, quia Vos me amastis, et credidistis, quia ego a Deo exivi. 28 Exivi a Patre, et veni in mundum: iterum re linquo mundum, et vado ad Patrem. 29 Dicunt ei discipuli eius: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. 30 nunc scimus quia scis omnia, et non opus est tibi ut quis te interroget: in hoc credimus quia a Deo existi.

31 Respondit eis Iesus: Modo ereditis p32 Ecce venit hora, et iam venit, ut dispergamini

unusquisque in propria, et me solum relinquatis: et non sum solus, quia Pater mecum est. 33 IIaee locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habebitis: sed confidite, ego vici mundum.

C0MMENTA Rivuv. l. Haec, quae ab hominibus exspρctaretis, vobis praenun tiavi, ne sorte, si improvisa in vos ea ingruerent, fidem erga me vestram labefactarent. v. 2. Νeque enim levia haec erunt. Ε synagogis vos eii eient; imo venit hora, ut omnis, qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Iudaeis summum omnium dedecus

orat fieri inro-αγωγους, elici inquam e Srnagogis, quippe quo fieret ut nee Iudaei haberentur. Conser Io. IX, 22; XII, 42. - Vox ἰλλα sed in hoc loco, sicut et alibi, idem valet ac

λο. - Apparet ex his nomine mundo Iudaeos Christi adversarios praesertim designatos Psse.

198쪽

cAPUT DL clxxv sux TvM 189 v. 3. Caussa, cur homi ues in Christi discipulos ita acturi sint, denuo significata, . 4. haec tertia sermonis pars concluditur. Ad quartam sermonis partem Chri stus transit, quae continetur versibus 5 - 16, et in qua loquitur de abitu suo ad patrem, ut inde paraclitum ad discipulos mittat.

v. 5. Τransit, inquam, non transilii; hoc enim versu oa, quae Sequuntur, superioribus connecti apparet ex oppositione Verborum vobiscum eram et vado. - Quoadusque Christus cum discipulis est commoratus, necesso non fuit eos de iis praemoneri quae proxime dicta sunt; secus Vero nunc, quum Christus ab eis abiturus est. - Nemo eae vobis interrogaι me,

Ouo eadis. At superius iij id eum Petrus interrogaverat. Ita

vero; sed Christus non ait neminem interrogasse, sed intere stare, deque eo loquitur quod tunc, quum haec diceret, fieri par erat. Tum Verborum sensus is esse videtur, ut Christus, ubi haec dixit: Et nune vado ad eum qui misit me, tantisper siluerit, exspectans quodammodo diseipulos ut ipsum interrogarent quo esset iturus, quumque nemo id faceret, sed mo rore ob uius abitum assicerentur, ita prosequutus est: m nemo ea vobis interrogat me, 0uo vadis, v. 6. sed, audito me abire, tristes estis. v. T. Me tamen abire vobis bono erii. Sic enim a Deo

constitutum fuerat, ut Spiritus sanctus, qui Christi discipulis dandus erat, non daretur nisi post ipsius Christi reditum ad patrem. Conser Io. VII, 39. v v. 8 - 11. 0uod autem sequitur, inquit Augustinus, m cum

venerit ille, et cetera, tamquam solum siι peccatum non credere

in Christum, et tamquam ipsa siι iustiιia non videre Christum, et ιumquam ipsum siι iudicium quod princeps huius mundi, hoc esι diabolus, iam iudieatus esι, valde latebrosum est. Duplicem haec nobis pariunt quaestionem, alteram de ipsis rebus, alteram de rerum modo ac ratione, quid videlicet ea sint, quorum ut Spiritus sane ius mundum coarguat, lare praedicitur, et quomodo id ille sit exsequuturus. Hoc aliorum nihil habet dissicultatis. Eam enim rem, sicut Augustinus ait, apostoli Spiritu sancto repleti eodemquμ ij lo. xlli, 26.

199쪽

1M is lux IIEM c0MMENTARlVMaeli praestiterunt. Beete autem id Christus Spiritui sancto al- tribuit, sino quo illi nil tale incipere atque exsequi poluissent.

Sed neque primum postremum V Drum, quorum PDarguendus mundus dicitur, quidquam praesert intellectu dissici Io. Vt enim mundus peccaverit, eo quod in Christum haud erederet, iudiciumque de illo iam factum fuerit ex quo ipso mundi princeps iudicatus fuit, quisque perspicit, utque utriusque rei Spiritus sanctus per apostolos mundum convicerit. Versum tamen il aeque hone interpretareris secundum son- lentiam quam ostendimus subiectam esso versui 31 capitis XII. Vorhum argueι in v. 8 non idem Valet ac reprehendet, sed significationem sibi maxime propriam servat, qua si aliquem rationibus manifestum facere atque convincere; tota autem huius versus sententia sic exponenda est: Convincolmundum mali quod socit, honi quod sacreo neglexit, iudicii demum quo propterea condemnatus iam est. Sed quid do versu 103 nil enim nisi tenebrae osse videntur. Quas tamen ut, quo plenius fieri potest, discutiamus,

Pana viam sequemur qua Augustinus praeivit. Ergo mundus iustitiae arguendus dicitur, certe non suae, quippe qui Proxime dictus sit peccati arguendus, sed aliorum; quoru innam voro nisi porum qui de mundo uon sunt, hoc est discipulorum

Christi J Consor Io. XV, 19; XVII, I 4. 15. Id ratio addita

confirmat, quae ad Christi discipulos pertinet. Coargui autem alionae virtutis ille unus dici potest cui aliorum exemplis obiectis ostendimus in ipso parem virtutem desiderari. Ita quo Christus praedicit soro ut Spiritus sanctus mundum arguat de eo quod longe absit a iustitia discipulorum Christi. Sed quaenam haec iustilia 3 Quam quaestionem, alioquin salis expedi iam levique negotio dissolvendam, ipsa explicatio subiecta implexam ac sane latebrosam eme re videtur. Quomodo namque discipulorum Christi iustilia in eo sit, ut Christo ad patrem reverso hunc illi non ultra videant 3 Considerandum ergo est ut Christus In vorsu 10 ius liliam discipulorum opponat mundi peccato; hoc peccatum non aliud quam non crodoro in Christum; neque' ergo alia illa ius lilia quam quae eae sit de exι Christi Iesu, quae eae Deo est iustiιia in fide it , t Philipp. li , s.

200쪽

CAPUT DEc MVM sExTvκ 19 Iiusιitia, inquam, Dei per sidem Iesu Christi in omnes et super omnes qui credunι in eum sit, et de qua Paulus in alio loco, corde, inquit, ereditur ad iustitiam sv. His positis facile, opinor , dandum erit Christum in hoc loco loquutum ita esse sicut saepe solebat, ut omitteret id quod ex antea dictis

repetendum esse vel certe consequi apparebat. Quare, quum in v. 10 contrarium exponat eius quod dixerat in v. 9, mundum in ipsum non credidisse, vix dubitare licet ita versum 10 esse supplendum: De iustitia vero, quia ad patrem vado, eι iam non videbitis me, sed Iamen credetis; tota autem sententia plane clarebit si conseratur cum illo Pauli ossato: δει autem fides . . . argumentum non apparentium s33, cumque illo eiusdem ipsius Christi: Beati qui non viderunt et eredid

v. 12. Quam vero quamque in loco id Christus affirma- Verit, ea ostendunt, quae proxime dixerat, intellectu, prima saltem specie, satis difficilia, sicut vidimus. - Νοn potestis portare modo, quia nondum vobis Spiritus sanctus datus est;

quem sensum ea, quae Sequuntur, nos docent.

V. 13. Omnem veritatem, illa videlicet quae habeo nobis dicere, sed non potestis portare modo. - Verha non enim loquetur a semetipso cavo ita intelligas ac si his ratio asse retur cur Vera Sint quae Spiritus sanctus loquuturus esse dicitur, sed cur is non alia apostolos docturus sit, quam quae tunc Christus quidem dicere habebat, sed illi nondum inleII igore poterant; quam nostram interpretationem Verba sed, quaecumque audieι, loquetur omni ex parte confirmant. Quemadmodum autem Christus, sicut ipso saepius professus est,

Io. VII, 17; VIII, 26. 28. 38. 40; XII, 49. 50; XIV, 10; XV, 15,

non loquebatur nisi quae audierat a patre, ita nec Spiritus sanctus nisi quae a patro et filio. Consor Io. XIV, 26. v. 14. Die me clarisieabiι ; quidquid enim grande , insigne, admiratione dignum aget, id non ipsi magis quam mihi attribuendum est, quum, quantum virtutis ille habet, id to-