장음표시 사용
171쪽
In v. 2 sententiae ordo secundum graeca verba sic est: Eteoena facta, quum diabolus iam misisset in cor Iudae Simonis Bearistae uι eum traderet.
In v. 3 Deus a Ioanne o nom)ρ pater simpliciter et abs luto appellatur, Christi. videlicet. Vorbis ἐξoistis ειο θεουeaeisse a Deo, quae sunt in V. 3, aeque ac horum geminis ἐξελθειν ἐκ του Θεου eaeisse eae Deo, ἐξελθεtu παρα του θεου-isse de Deo, quae verba de uno Christo dicta, neque alibi quam in Ioannis evangelio leguntur, manifestum est significari aliquid uni Christo proprium; quid autem nisi originem, divinam scilicet, quam is cum nemino commvnom habet 3 N quo enim haec verba credi possunt idem valere ac legari a Deo, tum quia numquam de aliis Dei legatis dicuntur, tum quia ipsorum verborum vis huic rei significandae apta esse
Quaeritur cur Ioannes, descripturus ut Christus discipulorum pedes laverit, haec memoraverit, quae in his duobus versibus legimus, eademque quasi quoddam narrationis exor dium usurpaverit. Ratio procul dubio ea fuit, ut, qui hanc paginam lecturi essent, hi, et malum discipuli animum, de quo in v. 2, et insinitam Christi potentiam divinamque naturam, de quibus est in V. 3, reputantes, magis ac magis Christum admirarentur discipulorum pedes, sicut mox describitur, de spectissimi mediastini aut mancipii more abluentem. Vt in tota narratione, quae sequitur V v. 4-1l, simplici-.tas illa Ioannis propria et veritalis index certissima splendet, ita, in Petri dictis uv. 6. 8. 9 animi sensus asseclusque ut sponte sese prodant, quisque facile videt. V. I. Seles autem postea μπα τα τια posι haec; quo enim id, quod Christus agebat pertineret, ipse posιea significavit in uv. 12 seqq.
v. 8. Si non lavero te et eetera. Haec non de illa pedum ablutione diei manifestum est, sed Petro illam renuento Christus indo occasionem copii eum nosque docendi neceSSitatem alius lotionis, nimirum eius qua tuom ipso Christus hominum animas abluturus Prat.
172쪽
CAPUT DLciM VM TLRTi v v 163 v. 10. Item occasione e Petri verbis petita Christus his respondens curam nos docet levi res quoque animi maeulas abstergendi, quam gerant oportet qui gravioribus carent, ac tacito affirmat neminem esse qui nihil illiusmodi habeat quod abstergat. Et vos mundi estis I assumptio, qua ellicitur Petrum, qui, non tantum pedes, sed et manus et eaput lavanda osserebat, ceterosque discipulos Christi non indigere nisi ut
pedes lavent. - Sed non omnes; quae quorsum spectent, Ioannes ostendit in insequente v. 1l, hisque Christus Iudam commonere oblique coepit, quod exinde pluries atque apertius fecit. v v. 12 seqq. Quid Christus sibi voluerit ea ro quam egerat, ipse explicat; argumentationis autem, qua utitur, ductus evidens est. Qui ergo aiunt illa pedum lotione animi puritatem significatam esse qua sint oportet qui ad eueharistiam accedunt, proptereaque, contra ac ex evangelistis comporium habemus, contendunt discipulorum pedes a Christo ablutos osse ante eucharistiam institutam, hi rem aliter ac ipse Christus interpretantur. Quod si dicant utrumque suisse signissicatum, eos rogabimus ut nos doceant unde id didicerint, tum aussam aperiant cur Christus , poliorem si grassicalionem silentio praeteriens, alteram dumtaxat manifestaverit. v. 14. Solum de pedibus invicem lavandis Christus loquutus Osi; nemo lamen non intelligit quid ipse nobis praecep rit; scilicet ea nos humilitato esse oportere, ut omne genus ossicia ac munera, quam tum vis despecta, implere, quae mutua caritas suadet, parati simus; v. 15. maxime quod ipse hac in re exemplo suo praei verit. v. 16. Balio cur. de Christo exemplum capiamus. v. 1 T. Quid inde boni nobis Oxspectandum. - Beati ERITIS, non estis I haec ergo non pertinent ad priora ver ha si haee festis, sed ad posteriora si feceritis ea. v. 18. Non de omnibus vobis dico vos hcatos susuros si, quod praeeipio, observetis, quum sil e Vestro numero qui in animo haud habet illud observare, idque me non latet, nam ego scio quos elegerim, perspectum habeo quales ii sint quos apostolos creavi. Sed cum quoque elogi ut adimpleatur semiptura. et cetera. - De V orbis uι adimpleatur, lege, quae dispulavimus
173쪽
164 is io ANNEM COMMENTARIVM in Lib. I de Interpretatione scripturarum sacrarum nn. 306-310.357. 407 soqq. et in Lib. III de Evangeliis Diss. XV. n. 55; Diss. XIII. nn. 25 seqq. 32 soqq. - Scripturarum verba, a Christo allata, deprompta sunt ex Ps. XL, 10; ea David litorali sensu do se dixerat, spiritali de Christo , cuius typus erat. Ioannes haec ex hobraeo ipso transtulit; hinc Ieve illud dis-erimen quod praeserunt ut in evangelio leguntur utque in graeca et latina psalmi translatione. Graecum verbum apud Ioannem est i ου levavit, tempore praeterito, ut est in ipso psalmo. - Christus denuo Iudam obliqua commonitione in viam reducere tentat. v. 19. Secundum illud Isaiae: Annunciate, quae ventura sunt in futurum. et sciemus, quia dii estis vos il).-De verborum quia ego sum vi et significalione diximus superius in
V. 20. Verbum accipere redditum est pro graeco λαμεινε tu, quod in hoc loco non significat excipere hospitis, sed , sicut in Io. I, 12 et V, 43, qualis quis est qualemque se esse ait,
gradu, condition , natura, talem eum agnoscere proque tali habere. Vt huius versus connexum cum proxime superioribus eumque insequentilius perspiciamus, animadverte utrorum quo
materiem osse Iudae facinus; ergo ad hoc idem facinus hic Versu' 20 sp clot nocesse est. Qua id fiat, nemo melius quam Cyrillus explicuit. Scilicet his quoque Iudam tecto comm neri: Videat quid agat; nam, quo quis loco Iesum habet, eodem et Deum huius patrem habere existimandus est. Christus utitur simili: Sicut qui aeeipit, inquit, si quem misero, me GC eipit, ita qui me accipit k aeeipiι eum qui me misi ις ut tacite sic concludat: Qui ergo me non accipit, neque eum aeeipit qui me misit, hoc est, nequo Doum agnoscit. Notens enim, inquit Cyrillus, ut videtur, aperte dicere, quod alibi disit: Qui non honorificat filium , non honor eat patrem s2ὶ, ἐπι τοξυλο απῆοτυ ad id, quod honestius est, se convertit. Verba, qui accipit si quem misero, me accipit non ita imtelligenda sunt ac si de excipiendis apostolis ageretur, eui rei
174쪽
cAPUT DEclvvM TERTivu 1M commendandae non is locus erat, sed sunt quoddam proverbium, quod etsi, sicut fieri subinde solet, Christus primam verbi personam usurpans Protulerit, proferre tamen sic quoquc potuisset: Qui occipit eum quem quis misit, hunc accipit; non, inquam, Deus miti iis ot Christus missus Comparantur cum Christo millente ci discipulis missis, sed cum qu cumque mittente ut eo qui mittitur. Quam rem considerasso etiam ideo iuverit, ne quis hoc simili, quo Christus usus est, abutatur ad ipsius Chri li divinitatem impetendam. . v. 21. Si versum T ita, ut sucimus, explices, huius versus 21 et superiorum versuum connexus per Se Patebit.
Nota Christi spiritum praeditum iisdem asseclibus quibus omnium hominum animi. - Christus in ira illius coonao horam se a discipulo prodendum osso aperto ter praedixit; haec praedictio tertia fuit. Lege Lib. II do Evangeliis Anno t. CLVII. v. 22. Ibidem et in Lib. III. Diss. L. n. 12 dissolutam invenies quaestionem quomodo, quod in hoc versu narratur, componi queat cum illis quae legimus in Maith. XXVI, 25. v v. 23-25. Nunc primo Ioannes de se loquitur, sed, sicut Semper, veluti de alio quopiam, seque designat usitata appellatione discipuli quem diligebat Iesus. Lege Lib. I de Evangeliis C. IV. nn. 2. 3. 6. - Veteres, non sedentes, Sed accumbentes coenabant. Lege Lib. III de Evangeliis Diss. L. n. 15. - Ve sus 2 graece sic est: Innuit ergo huic Simon Petrus seise μtari quis esseι de quo dicit; versusque 25: Aeeidens autem ille
super pectus Iesu, et cetera. v. 26. Petrus innuerat Ioanni, Ioaruies Iesum secreto interrogaverat; Iesus ergo item secreto respondit, itaque ut ceteri responsum non audirent.
v. 27. Conser v. 2. Lege Lib. III do Evangeliis Diis . L.
v. 29. Lege ib. nn. 7. 13. v v. 31. 32. Iis, quae Christus mox perpessurus erat, initium Iudas fecit o coenaculo egrediens ad proditionem, quam Pactus erat, exsequendam; hinc illud Fune. Christus do ea re, veluti iam facta sit, loquitur, utens tempore verbi pra terito pro praesenti. Quae sibi iam imminerent, cruciatus, contumelias, necem silentio praeteriens, gloriam, quam ex
175쪽
eι prius elarifieatus est, eum miracula faceret R . . . Tamen consummatio gloriue in passione sita erat, quam pro mundi vita sustinuiι, et in eo quod per se ipsum resurrectionis omnium modum innovavit . . . . Factus igitur obediens Deo ae patri usque ad mortem , mortem autem crucis, tuaeta Pauli noeem si , supereaealtatus esι rursus aecipiens nomen quod est super omne nomen. Oui enim nudus homo esse putabatur , supra modum
yloriticatus fuiι, uere Deus et filius re vera Dei proditus .... Vna itaque cum Christo clari leuio clarificatus est omnino Deus ac pater. Clarificatus vero est in filio , . . . quia innotuit euiustitii siι pater. Quemadmodum enim gloria est filio talem habere secundum naturam genitorem, eodem modo censeo etiam in
putris gloriam cedere quod talem eae se ipso habeat filium. Pr pterea dicit: Si Deus elui ilicatus est in eo, et Deus clarificabit eum in semet ipso: simul enim elarificatus esι pater per filium,eι statim vieissim filium clar cavit; ad ambos enim per ambos gloriae nomen pertinet. Audi et Chr3sostomum: Mne elarim
catus esι Alius hominis . . . . Nam, quod morte quis mortem vincat, gloria est magna. . . . Deus clarisicabit eum in semet ipso, hoc est per se ipsum, non per alium; et statim elarisiectu eum, hoc est una cum cruce. Non posι longum tempus, inquit, nec diu post resurrectionem illum reddeι splendidum, sed statim, in
ipsa cruce , conspicuae res apparebunt; sol namque obscuratus
est, et cetera. - Praepositio ἐν in potest quidem posita osse pro per, sicut eam Cyrillus et Chrysostomus interpretantur, saepe enim hanc significationem ea exhibet in hoc evangelio, inque aliis Novi Τcstamenti libris, sed sorte melius eam accipias ut quae suam sibi propriam vim in hoc quoquo loco servet, significet quo patris gloriam in filio osso et filii in patre , ut Pote unam num ro atque eamdom , id quo ob unam utriusque naturam; hanc tuo interprolationem illud in semeι- ipso prausPrre suadet. Quum discipulis proximam moriem suam Christus numitasset, iam id agit uv. 33 soqq.; XIV - XVI, quod pater filio
176쪽
CAPUT DEcl Ilv M TERT ivra 157 eos hortamentis instruat. Ipsa oratio talem patrem prodit, quislios moriens relinquere cogitur. V. 33. Quaeretis me, graceo Ζητη τετε μεοῦ quod Verbum hoc in loco non idem est ac circumire ut aliquem inveniamus, sed, quemadmodum in aliis locis sonat, absentis desiderio teneri atque agi. - ει sicut diaei Iudaeis eι cetera; quod olim Iudaeis dixi, id ipsum vobis nunc dico; alio tamen senSu.
v. 34. Quantopore Christus mutuam dilectionem caritatemque commendaret, nemo ignorat. Hinc illud, ut eam primo loco posuerit in mandatis quae mortem iam obiturus discipulis dedit. - Mandatum novum. Id Chrysostomus sic expli-Cat: Hoc mandatum . . . ipse . . . novum fecit ipso praeeipiendi
modo a intulit enim : Sicut dileaei vos. Sic etiam Augustinus. Nec secus Cyrillus, qui haec subiungit: Vides dileetionis erga nos novitatem p Leae enim praecepiι diligere fratrem si ι seipsum, Dominus autem noster Iesus Christus dilexit nos plus quam se ipsum. Conser Io. XV, 12. - Postrema huius versus Verba non sunt repetitio illius mandati, sed finem significant ob quem Christus dilexit nos; sieut dilexi vos, quod ideo seci, ut et vos diligatis invicem. v. 35. Hoc namque praeceptum est quod Christus suum
V. 36-38. Petri lapsus primo praedicitur. Lege Lib. II de Evangeliis Annot. CLXIII et CLXXI. - Non eantabit gallus, donec et cetera, hoc est ante gallicinium, quae erat quarta et postrema noctis pars sic vocata. t CAPUT X lv
Non turbetur cor vostrum. Creditis in Deum,
177쪽
2 in domo Patris mei mansiones multae sunt. Si quo minus dixissem vobis: cuia vado parare vobis i
3 Et si abloro, et praepstravero vobis locum: iterum Vonio. et accipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego, et vos sitis. 4 Et quo ego vado scitis, et viam scitis. 5 Dicit ei Τhoinas: Domine, nescimus quo vadis: et quomodo possumus viam scire p6 Dieit ei Iesus: Ego sum via, et veritas, et Vita. nemo venit ad Patrem, nisi per me. 7 Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis: et amodo cognoscotis eum, et Vidistis eum.
8 Diei ι ei Philippus: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. 9 Dieit ei Iesus: Τanto tempore vobiscum Sum: ct non cognovistis me 7 Philippe, qui videt me, videt et Patrem. Quomodo tu dicis: Ostonde nobis Patrem 10 Non creditis quia ego in Patre, et Pator in me est 3 Verba, quae ego loquor vobis, a me ipso non loquor. Pater autem in me manens, ipse facit opera. 1 Non creditis quia ego in Patre, et Pator in me est pl2 Alioquin propter opera ipsa credite. Amen, amen dico vobis, qui credit in me, opera, quae ego sa-cio, et ipse faciet, et maiora horum faciet: quia ego
13 Et quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, hoc faciam: ut glorificetur Pator in Filio. 14 Si quid petieritis me in nomine meo, hoc sa
178쪽
15 Si diligitis mo: mandata mea Servate. 16 Et ego rogabo Patrem , ct alium paraclitum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, 17 Spiritum veritatis, quem mundus non Potest accipere, quia non Videt eum, nec Scit eum. VOS autem cognoscetis eum: quia apud vos manebit, et in vobis erit. 18 Non relinquam vos orphanos: veniam ad VOS. 19 Adhuc modicum: et mundus me iam non videt. Vos autem videtis me: quia ego vivo, et vos Vivetis. 20 In illo dio vos cognoscetis quia ego sum in Patro meo, et vos in me, et ego in vobis. 21 Qui habet mandata mea, et servat ea: ille est.
qui diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patremoo: et ego diligam cum, et manifestabo ei meipsum. 22 Dieit ei Iudas, non illo Iscariotes: Domino, quid factum est, quia manifestaturus es nobis tei- pSum, et non mundo p
23 Respondit Iesus, et dixit ei: Si quis diligit mo,
Sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus: 24 qui non diligit me, sermones meos non Se Vat. Et sermonem, quem audistis, non est meus: sed eius, qui misit me, Patris. 25 Haec locutus sum vobis apud vos manens. 26 Paraclitus autem Spiritus sanctus, quem mit- tot Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et Sta geret Vobis omnia, quaecumque dixero Vobis. 27 Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis: non quomodo mundus dat, ego do vobis. Non turbetur
179쪽
28 Audistis quia ego dixi vobis: Vado, et venio
ad vos. Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem: quia Pater maior me St. 29 Et nunc dixi vobis prius quam fiat: ut cum factum fuerit, credatis. 30 Iam non multa loquar vobiscum. venit' enim princeps mundi huius, et in me non habet quidquam.
3l Sod ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio. Surgite,
COMMENTλRlvMIn hoc caput Ioannes celera retuIit quae Christus loquutus est usque ad cgressum e coenaculo. In universum haec pedit inent ad moerentes discipulos consolandos simul simulque appositis doctrinis instruondos. Ea commode ita distribuas. Principio Christus discipulis animos addit v. 1, deinde de fido potissimum agit uv. 1 - 14, tum de caritate v v. 15 - 24, donique perorat atque concludit uv. 2b - 31. v. l. Christus, post mutuam dilectionem discipulis commenda lam , iubet eos esse sine ulla animi turbations, quam in ipsis tum ea, quae dixerat, tum quae sutura erant, sorte excitarent. Conser Io. XVI, 6. I. Pars prima sermonis, in qua est de fide. Creditis in Deum, et in me eredite. Qua illud, quod iubebat, exsequi possent, certissimam viam commonstrat, fidem inquam. Graeca sic quoque reddi queunt: Credite in Deum, et in me credite. - Christus aeque ac Deum se pro sidei obiecto proponit. v v. 2. 3. Tum spe quoque moerentes discipulorum animos erigit, illamque sidei consociare docet. Hi eo potissimum Dissiligio by
180쪽
CAPUT DEclu M uvARTVM 1Tlangebantur, quod Christus ab ipsis mox esset distrahendus. christus ergo eos consolatur, promittens lare ut secum una inque patris sui domo aeternum habitent. Posterius hemistichium versus 2 aliquam praosori dim- cultatem. Pro disissem graece PSi iat που cis, quod reddi potest dicerem. Particula οτι, pro qua Iasina pagina habet quia, a Psi a graecis P xomplaribus vulgatioribus; sed in praecipuis ac Velusiissimis codiei hus graecis ea legitur, sicut et particula quia in codicilius latinis item prasecipuis ac vetustissimis. Ceterum sententia sic est: Si quo minus, si secus esset, si in
domo patris mei mansiones multae non essent, hoc ipsum diaeerem DObιs, nec paterer vana spe vos decipi; praesertim quia iam in eo sum ut vadam parare vobis locum.
V. 4. Christus, quo iturus esset, alias si aperte dixerat; ad patrem videlicet. Discipuli pro certo habobant Deum esso Christi patrem. Vero ergo Christus aiebat eos scire quo ipso iturus esset, tametsi sorto tunc id non cogitarent, neque intelligerent quid Christus diceret. - Via ad Deum non alia quam ipse Chriistus, sicut ipse paullo post v. 6 amrmavit; discipuli ergo viam quoque noverant qua et ipsi ad Deum
ituri essent. VV. 5-7. Sensus verborum Thomae sic est: Nescimus quo vadis, ergo non possumus viam scire: quod qui dicit, positum habet necesse esse vias terminum, hoc est, quo eundum sit, Seire, ut viam noscamus. Eodem hoc ipso posito, utque aiunt, ad hominem Christus Thomae respondet, atque ex eodem illo principio contrarium adducit eius quod Thomas adducohat: Viam scitis, inquit, ergo et quo vado. Ego sum via; sed moeognoscitis; ergo viam scitis. Nam, quod ego sim Via, dubitare non licet, quum nomo i Iluc, quo ego vado, tendere alia Via possit, nemo venit ad patrem nisi per me. Si igitur cognovissetis me, qui via sum, et, quo ego Vado, patrem inquam meum, utique cognovissetis; quin imo eι amodo γπωσκετε e gnoscitis eum, et vidistis eum. In Verbis Ego sum via, et veritas, et vita est illa orationis
figura, in evangeliis haud infrequens, qua aliquid καθ' ἐυ δια