Francisci Xaverii Patritii e Societate Iesu In Ioannem commentarium

41쪽

32 ix ioAINEM couvLITAIUUM rati no si'nsu an spiritali, in praesonii non quaerimus , sensus soroi discipulos animadvertissc Zelum a Christo iunc exhi-hilum similem suisse Eulo psallae; quae animadvorsio sane quam frigore l. v. l9. In tribus diebus pro tertio illo. Hebraei enim subinde usurpant nomen num rato cardinale, ut vocant, pro ordinati. V. 20. Haec verba aliter intelligi ne ludunt nisi ut dicta de tempore ex quo templum a disicari coeptum suorat, regnanto Herodo, anno eius regni XVIII, qui annus incepit cum menso nisano anno periodi tulianao 469 . Habes in his no- iam certissimam temporis, quo ea, qua ' Ioannes narrat, gesta sunt, quodque suil intra quatuordorim primos di s mPn- Sis nisanis an. p. i. 4739, aer. uig. 26. Logo Opus de Ex anguliis

L. III. Diss. XLVII. n. 6.

v. 22. Propheliac non ante omni ex parte clarescunt, quam, quod praedicium est, impleatur. Crediderunt scripturae, non ut qui prius haud crederoni, sed crediderunt ad Iosum speciare quae de eo in scripturis sacris praedicta leguntur, quum horum , aeque ac huius praedictionis quam Christus secerat, implementum viderent. Nola narrationis clausulam Ioanni usitatam, qualem ipsius propositum flagitabat. V. 23. Rursus mentio multorum qui crediderunt. - Hoc anno plenilunium paschale suil dio 21 mensis martii. v. m. Ipse enim sciebat quid esset in homine; non ergo Christus simplex homo erat.

l l rat autoni homo ex Pharisaeis, NicodemuS

nomine, princeps Iudaeorum.

2 ille venit ad Iesum nocto, et dixit Oi: Rabbi, scimus quia a Deo venisti magistor, nemo onim potest haec signa sacero, quae tu facis, nisi fuerit Deus cum o a.

42쪽

3 Bospondit Iesus, ct dixit ei: Λmen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit denuo , non potest videre regnum Dei. 4 Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci, cum sit Senex γ numquid potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci p5 Rospondit Iesus: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua, ct Spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei. 6 Quod natum est ex carne, caro est: et quod

natum est ex spiritu, Spiritus QSt.

7 Non miroris quia dixi tibi: Oportet vos nasci

denuo.

8 Spiritus ubi vult spirat: et Vocem eius audis, sed nescis undo veniat, aut quo vadat: sic est Omnis, qui natus est ex spiritu.

9 Respondit Nicodemus, ut dixit ei: Quomodo possunt haec fieri y10 Respondit Iesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras pii Amon, amen dico tibi, quia quod scimus loquimur, et quod vidimus testamur, et testimonium

nostrum non accipitis.

43쪽

15 ut omnis, qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. 16 Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret: ut omnis, qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. 17 Non enim misit Dous Filium suum in mundum, ut iudicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum.

18 Qui credit in eum, non iudicatur: qui autem non credit, iam iudicatus est: quia non credit in nomino unigeniti Filii Dei. 19 Hoc est autem iudicium: quia lux venit in

mundum, et dilexerunt homines magis tenebras, quam lucem: erant enim eorum mala opera.

20 Omnis enim, qui male agit, odit lucem, et

non venit ad lucem, ut non arguantur opera eius.

2l qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera eius, quia in Deo sunt sacta 22 Post haec venit Iesus, et discipuli eius in terram Iudaeam: et illic demorabatur cum eis, et baptizabat. 23 Erat autem ot Ioannes baptigans in Aennoniuxta Salim: quia aquae multae crant illic, et Veniebant, et baptizabantur. 24 Nondum enim missus fuerat Ioannes in car

cerem.

25 Facta est autem quaestio ex discipulis Ioannis cum Iudaeis de Purificatione. 26 Et venerunt ad Ioannem, ct dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Iordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptigat, et omnes veniunt ad eum

44쪽

27 Respondit Ioannes, et dixit: Νon potest homo a ipere quidquam, nisi fuerit ei datum de

caelo.

28 Ipsi vos mihi testimonium perhibetis, quod

dixerim : Non sum ego Christus: sed quia missus sum ante illum. 29 Qui habet sponsam, sponSus est: amicuS autem sponsi, qui stat, et audit eum, gaudio gaudet propter vocem Sponsi. Hoc ergo gaudium meum imple

tum est.

30 Illum oportet crescere, mo aut m minui. 31 Qui desursum venit, super omnes est. Qui est de terra, de terra est, et de terra loquitur. Quido caelo venit, super OmneS est. 32 Et quod vidit, et audivit, hoc testatur: et testimonium eius nemo accipit.

33 Qui accepit eius testimonium, signavit quia

Deus verax est.

34 Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur: non enim ad mensuram dat Deus spiritum. 35 Pater diligit Filium: et omnia dedit in ma

nu eius.

36 Qui credit in Filium, habet vitam aeternam: qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed

ira Dei manet super eum. Diuiligod by GO Ie

45쪽

COMMENTARIVM v. 2. I ' icodemus nondum didicerat Iesum esse Christum D lium Dei, etsi prophetam proptereaque a Deo missum crederet. Nihil interrogat, attamen desiderium discendi ostendit. v. 3. Christus mira ratione, atque ita ut aliud quodque ex alio exoriatur, quatuor potissima in hoc sermone Nicodemum docuit, quae, inquam, credere oportet de nova spiritali natione, de ipso Christo, de huius opere ad quod perficiendum missus est, de damnatione eorum qui haec non credunt. D condi initium facit, ut Oportebat, a nova nationis necessitate, metaphora usus. - Hodierni Λristarchi, qui

culpae vertunt interpreti vulgato illud denuo pro αυωθεν redditum, legant Gal. IV, 9. In graecR Pagina est πινηθη, quod, non renatus, sed natus fueriι significat; Nicodemus intellexit Christum loqui de iterata natione v. 4; necesse ergo est illud idem valeat ac denuo. Quod si ἀνωθει in hoc loco idem esset ac desursum, non eo modo, quo secit, Nicodemus respondisset. Chrysostomus utramvis interpretationem fieri sinit. - Do regni Dei appellatione legi possunt quae disputavimus in Lib. III de Evangeliis Diss. XLVI. In hoc loco regnum est populus et ditio. - Videre regnum Dei liquet dictum osso pro introire in regnum Dei v. b. v. 5. Metaphoram Christus declarat, atque utrumque docet, baptismi inquam, per quem renaseimur, tum visibilem sormam Vocibus eae aqua, tum invisibilem gratiam vocibus Spiariιu saneιo. Concilium Tridentinum de huius loci interpretalione pronuntiavit iI . v. 6. Re in v. S explicata, Christus nunc Nicodem uindocet quid peccaverit in prioribus ipsius Christi verbis in- lolligondis; videlicet eum existimasso agi de corporali natione, Christum vero de spiritali loquutum esse. Quum enim haec natio non ex carne fiat sed ex spiritu, liquet spiritum esse,

46쪽

CAPUT TERTivM 37 non vero carnem, id quod ita nascitur; non ergo ad ita nascendum opus esse in ventrem matris suae iterato introire, ut Nieodenius dixerat.

v. T. Quod quidem si sieri opus esset, si id Christi verba

significarent, utique admirationi locus foret; secus Vero quum Christus illud dicere voluerit quod modo explicavit. Christus sicut apparet ex illis quae mox subiunget, loquitur de admiratione quae dubitationem parit; nam et natio haec spiritalis sano admirabilis est. v. 8. Ostendit non esse cur spiritalem hanc nationem veluti dubitantes miremur. Quum enim in ipsis rebus naturalibus sint de quibus nullo modo dubitamus , quamquam oculis haud queamus ea conspicere, veluti spiritum , id ostventum, quem minime videmus, ct cuius originem at tuo exitum ignoramus, tam lsi vocem audimus, mullo minus, quum aliquid nobis erodendum proponitur quod naturae ordinem excedat, licebit assensum detrectare propterea Solum quia mente id non assequimur. - Sic est Omnis qui naιus est ea

Spiritu, sic, inquam, de spiritali illa natione existimandum. v. 10. Per Dei omnipotentiam illa fiunt, quae Christus dixerat. Sane autem Israelitarum magistrum dedecebat id

nescire aut non cogitare.

v. 11. Omissa declaratione rei quam Nicodemus rogabat, quippe quam humana mens praesertim vero carneus Iudaeus intelligere haud valeret, omissis item aliis argumentis, Christus auctoritatem urget, ac si diceret: Quum scias me a Deo venisse magistrum v. 2, iam mihi haec te docenti ac testimonio meo credo. Ita Cy rillus. Nota haec pluralia, scimus,

loquimur, Nidimus, testamur, testimonium nostrum, quorum

vim facile senties si ea conseras cum Io. VIII, 16-19. 29; XVI, 32; I, 18. - Sed quaenam ridimus p Corio non ea de

quibus Christus modo loquutus suprat; haoc enim futura erant. Mysteria igitur in universum quae Christus nos e cuit; ipse haec viderat, ipso sciebat. v. 12. Caussam asseri eur doctarationem argumentaque dictorum omittat. Videtur Christus spectare ad Iudaeos in universum potius quam ad Nicodemum; quare, quae dicit, perlinent, non ad ea quae huic modo dixerat, sed quae ad

47쪽

38 i A lo NNEM COMMENTAM UMIudaeos loquutus fuerat. Sensus autem est: Si mihi non cri dilis quum vobis ea loquor quae ad vos pertinent nec captum vestrum superant, multo minus mihi credetis do su limioribus rebus di serenti, de caelestibus inquam, quae scimus et ridimus v. 11. v. l3. Nequo vobis sperandum est posso vos in caelum rotiscondero ut haec ipsi videatis, noque aliud praetor meum testimonium exsp ctandum; nam nemo hactenus ascendiι iucaelum nisi ego. - Frustra sunt qui quaerunt quomodo Christus tunc dicere potuerit se ascendisse in caelum; non enim

id dixit, neque id et scitur ex illo nisi, quod non significat

unum Christum ascondisse in caelum, sed unum fuisse in caelo. Sicut, quum aliquis e sua domo egressus, rogatusque anquisquam ad Dum Venerit, respondet: Nemo in domum meam venit, nisi ego qui modo inde exii, non dicere vult so domum VPnisso, sed se solummodo domi misso. Ilis simul alia iam docet Nicodemum, ea videlicet quao de ipso Christo credere oportet. - Nota filium hominis qui iam descendit de eaelo, et nihilominus adhue est in caelo; senties unam esse Christi hypostasin duasque naturas; neque onim filius hominis erat antequam doscenderet. Nondum tamen apertius divinitatem

Suam enuntiat.

v. 14. Sed prius quid perpessurus osse l. Christi mos

fuisse Videtur, quum aliquos de sua divinitate docere vellet, hanc primo subobscurius indicare, deinde ea sermoni ins rere quae Perpessurus erat, postremo ipsam divinitatem ape i ius significare. Lege quae dicemus do Io. XII, 23-28. - Ρatet quo haec similitudo pertinoat et quaenam pius is. In verbo exaltare ne aliud quidquam intelligas quain in altum attollere, sustollere. Notandus ordo sermonis, primo de nova nostra spiritali natione uv. 3-8, deinde de Deo homino v v. 11 - 13, nunc de eius opere, ad quod perficiendum venit. Animadverte quam sponte alia aliis succedant.

v. 15. Finis ad quem hoc opus tendit. Non dicitur qui eredit ipsi, sed qui eredit in ipsum; quae loquutiones dispares prorsus sunt. Nam voces niστantv εἰς eredere in casum accusati um Semper adiunctum habent, quo his, Summum qua

ter, Deus Significatur, alias, frequentissime autem in scriptis

48쪽

CAPUT TERTlvu 39 Ioannis, Christus, numquam vero aIius qui vis. Illud autem Tt Vrευεται Hς δικαιοσtχνην in Ilom. 10 non huc perlinei, non enim εἰς δικαιοσυνον casus est verbi πιστευεται, sed finem Significat ob quem καρδια ntστωτα t, quod apparet ex Drationis contextu, rectoque latinus interpres haec reddidit: Cor-ue enim creditur An iustitium, non ili iustitiam. Illa ergo sorma dicendi non idoni valet ac fidem verbis Dei vel Christi adiungere, nam sic de aliis quoque diceretur, sed ipsum Deum ipsum Christum, quales sunt, tales credere talesque habere. Iam vero, si homines aeternum perituri oh Deum iniuria assectum, ubi tamen, ita ut oportet, credunt in Christum, cum

hae aeterna morte vitam aeternam commutant, nonne sequiturui Christus sit Deus P Oui enim fieri potest ut obsequio creaturis exhibito iniuria Deo illata compensetur 3 Apertius Christus divinitalem suam his indicat. Perperam tamen quis ex hoc loco eslicere studeret solam fidem sussicere ad aeternam salutem consequendam; nam Chri, ius non dixit, quotquot Credunt, salvos aeternum suturos, sed id sto se venisso ut hi salvi esseni, neque illa vis est verborum credere in Christum.

Conser Io. XII, 42. 43.

v. 16. Caussa illius operis suscipion di, nimirum Dei amor in genus humanum. - Iam apertissimo do sua divinitate Christus loquitur. Nola articulum, του υιον fit figlio γ , itemque appellationem unigenitum; et conser quae diximus do Io. I, 18. - Simul declaratur qui fieri possit ut fides habita in Christum hominibus ceteroquin aeternum perituris saluti esse queat; nimirum quia Christus est filius Dei unigenitus, hoc est Deus. v. 17. Quae dixit in v v. 15. 16, confirmat negation contrarii. Conser Io. XII, 47. Quum Deus homines aetornis suppliciis condemnasset, metus suboriri potuisset no Boi silius ad

id exsequondum missus esset. Animadverto et admirare ut Christus sese misericordem unice exhibeat, ut quo consona huic misericordiae omnino sit ratio qua transit ad postremum e quatuor, quae diximus, doc nilum. v. 18. Dilem malo adhibito motum suspicionemque amolitur no sorte missus sit ad sententiam damnationis exsequendam. Addit caussam cur iam iudicatus sit qui in ipsum non credit. Quae quidem caussa videtur quid ταυτολογον et συνωνυα

49쪽

4 lΝ io ΛΝ.XEM COMMENTARIVM esse cum re de qua redditur, non tamen ita est; quin imo hac caussa addita Christus simul nos docuit quid sit eredere in ipsum, est nimirum credere εις ὀνομα in nomen unigeniti Filii Dei. - Vt nocuri pro esse, ita nomen pro ipsa re Ηchrapi dicero solent ii ; ergo haec significant credere Christum esse unigenitum Filium Dei, et quidem ita credere ut exponentes , orsum 15 supra docta ravimus. v v. I9-21. Crimen, de quo iudicium iam factum dixerat, eiusque rationem Christus plenius exponit. In his iudicium est ipsa iudicii materies, ipsa criminis ratio ac modus. Lege quae diximus do Io. I, 4. 5. - Λntithesis inter verba male agit et faeit reritatem ovincit veritatem in hoc loco, ex usu quem vox ri N habet apud Hebraeos, idem esse ae probitatem, integritatem animi. - Quum in hoc Ioco Christus loquatur de eo qui facit veritatem deque huius oporibus quae in Deo sunt facta antequam is xeniat ad lucem, liquot haec omnia ad Iudaeos potissimum spectaro, quorum aliqui probe Vi ebant etiam antequam erederent in Christum. Vidos ut Christus semper ea in fidem commendet quae opera adiuncta habeat.

v. 22. De terra Iudaea egimus in Lib. III do Evangeliis Diss. X. n. 3; Diss. XXVII. c. VII. n. 8; Diss. XLIII. iiii. 13.14. Lege Io. IV, 2. v. 23. Lege Lib. III de Evangeliis Diss. XLIII. nn. 36.37. Ioannes Baptista sedem mutaverat; primo enim trans Iordanem morabatur, nunc citra Iordanem v. 26. Lege Io. I, 28.

v. M. Cur ovangelista id notaverit, quod iamen ex ipsa narratione quisque intelligit, diximus in Lib. I de Evangeliis

c. IV. n. 27.

V. G. IIuiuq contentionis occasio, ut ait Cyrillus, suisse videtur quod alii Christi baptismum alii Ioannis praeserrent. V v. 27-31. Octavum testimonium Christo datum a Baptista, clarius et plenius ceteris. Huius discipuli aegre serebant Iesum magistro ipsorum pluris fieri, ut apparet ex ipsorum verbis v. 26. Baptista ergo ipsis respondit non posse se plus sibi attribuero quam quod a Deo tributum ipsi fuerat

ilin Lege Do evangel. L. III. Diss. VII. n. 7; Diss. IX. e. III. n. 5 ;Diss. XVI. n. 23.

50쪽

CAPUT TERTi v M 41 v. 27. Haudquaquam nunc primo se id dicere, sed ipsos testes esse ut iam professus fuerit se Christo esse inferiorem v. 28. Id vero se adeo non aegre ferro, ut imo de hoc gaudeat V. 29. De quo gaudio suo ut discipulos certiores faciat, sum iungit disparitatem inter se et Iesum Oportere maiorem usque evadere v. M. Concludit rationem asserens huius disparitatis, quod Christus non sit de terra, sed de caelo venerit v. 3l; noverat ergo aliam praeter humanam in Christo esse naturam, quumque de eo ut de uno semper loquatur, unam dumtaxat Christi personam non duplicem ab eo agnitam osse liquet. - In graeca pagina est ἐπι παντων, quod verti aeque Pot-eSt super omnes et super omnia. - Similitudo adhibita in v. 29 interpretanda est secundum ritus nuptiarum qui inter Iudaeos obtinebant. Sensus ita est: Sponsam quidem ut suam habere deque nuptiis tamquam de re propria gaudere nemini licet nisi sponso. Λmicus tamen sponsi, i Sic Vocabantur para nymphi , ut sponsum ad thalamum comitatus est, gaudet de sponsi laetitia, ubi hunc audit intro cum sponsa coli quentem. - Vsitatum est ecclesiam ut Christi sponsam exhibere, quorum nuptiae saepe in Νovo Testam nto commem ratae nil aliud sunt quam hominum ad Christum adiunctio. Hanc adiunctionem, in qua Baptista paran3mphum quodammodo egerat, iam si ori cooptam huius discipuli ipsi magistro tantum non indignantes narrabant. Is ergo illos redarguit, docuique ut, quae res eos angebat, eadem ipsum gaudio assicerci, quippe qua ipsius Vota explerentur. - Λttendo ut Baptista testimonia sua de Christo concludat aperto atquo iterato assirmando Christum de caelo venisse. v. 32. Haec et quae Sequuntur u Sque ad finem ea pilis, non Baptistac sed evangelistae verba sunt, quod multiplici argumento conficitur. Primo ipsa horum materies atque adeo primae ipsae enuntiationes non pertinent ad eam rem do qua Baptista cum discipuIis loquebatur. Secundo, si huius Pssent verba testimonium eius nemo accipit, haec do Christo dicta essent; sed haec de Christo vere dici nequibant, atque unaqua

quo sero pagina vel huius evangelii contrarium docet, in quo saepe ingemina lur illud multos credidisse in Christum. Tertio de Christo dicta item essent quae sunt in V V. 33. 34, sed quae Diqiligod by Cooste