Francisci Xaverii Patritii e Societate Iesu In Ioannem commentarium

61쪽

xit illi: Ecce sanus factus es: iam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat.15 Abiit illo homo, et nunciavit Iudaeis quia

Iesus esset, qui fecit eum Sanum.16 Propterea persequebantur Iudaei Iesum, quia haec faciebat in sabbato.

17 Iesus autem respondit eis: Pater meus usque modo operatur, et ego operor. 18 Propterea ergo magis quaerebant eum Iudaei interficere: quia non solum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deum, aequalem se sa-

ciens Deo. Respondit ita quo Iesus, et dixit eis: 19 Amen, amen dico vobis: non potest Filius a se lacero quidquam, nisi quod viderit Patrem sa- cientem: quaecumque enim ille socerit, haec et Filius similiter facit. 20 Pater Onim diligit Filium , si omnia do-

monstrat ei, quae ipse facit: et maiora his demonstrabit ei opera, ut Vos miremini. 21 Sicut enim Pater suscitat mortuos , et Vivificat: sic et Filius, quos vult, Vivificat.

22 Neque enim Pater iudicat quemquam: sed omno iudicium dedit Filio,

23 ut omnes honorificent Filium , sicut honorificant Patrem: qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui V sit illum. 24. Amen, amen dico vobis , quia qui Verbum meum audit, et credit ei, qui misit me, habet vitam aeternam, et in iudici uin non vcnit, sed transiit

a morte in Vilam. Diuiligod by

62쪽

25 Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei: et qui audierint, Vivent. 26 Sicut enim Pater habet vitam in semetipso: sie dedit et Filio habero vitam in semetipso: 27 et potestatem dedit ei iudicium sacere, quia Filius hominis est.28 Nolito mirari hoc, quia venit hora, in qua

omnes, qui in monumentis sunt, audient vocem Fi

lii Dei:

29 et procedent qui bona secerunt, in reSurrectionem vitae: qui vero mala egerunt, in resurrectionem iudicii. 30 Non possum ego a meipso sacere quidquam. Sicut audio, iudico: et iudicium meum iustum est: quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me. 3l Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum:

32 AIius est, qui testimonium perhibet de me: et scio quia verum est testimonium, quod perhibet

de me.

33 Vos misistis ad Ioannem: et testimonium pedihibuit veritati. 34 Ego autem non ab homine testimonium accipio: sed haec dico ut vos salvi sitis. 35 Illo orat lucerna ardens, et lucens. VOS autem voluistis ad horam exultare in luce eius. 36 Ego autem habeo testimonium maius Ioanne. Opera enim, quac dedit mihi Pater ut perficiam

63쪽

ea: ipsa opera, quae ego facio, teStimonium perhibent de me , quia Pater misit me: 37 oi qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me: neque vocem eius umquam audistis, neque Speciem eius vidistis. 38 Et verbum eius non habetis in vobis manens: quia quem misit illo, huic vos non creditis. 39 Scrutamini Scripturas, quia vos putatis in ipsis vitam acturnam habere: et illae Sunt, quao testimonium perlithoni do me: 40 et non vultis venire ad mo ut vitam habeatiS. 4l Claritalom ab hominibus non accipio.

42 Sod cognovi vos , quia dilectionem Dei non

habetis in vobis. 43 Ego veni in nomine Patris mei, et non accipitis me: si alius venerit in nomino suo, illum accipietis. 4i Quomodo vos potestis crodero, qui gloriam

abinvicem accipitis: et gloriam, quae a Solo Deo est, non quaeritis p45 Nolito putaro quia ego accusaturus sim VOS apud Patrem. est qui accusat vos Moyses, in quo vos

speratis.

46 Si enim credoretis Moysi, credoretis forsitan et mihi: do me enim ille scripsit. 47 Si autom illius litteris non creditis: quo

64쪽

COMMENTARIVM

v. 1. I ies festus ἐορ et lege quae diximus de Io. t V, 45.

loc sollemne suit scenopogia anni aerae vulgaris 27, quod incidit in diem quartum vel quintum mensis Octobris. Lege

Lib. II de Evangeliis Annot. LIII.

V. 2. Probatica graecum vocabulum est, idem valens Re. ovilla. Graecum exemplar ita habet: Est autem Hierosolymae ad DB illam natatoria, Mocata hebraice eι cetera. Conser Io. IX, T. Ilaec Opilla videtur esse urbis porta quae appellabatur Porta gregis i 1 . - Do nomino Bethsaida interpretes certant, aliterque alibi scriptum legitur. - Εx hoc loco frustra argu-monium promores ad ostendendum hoc evangelium scriptum

esse quum Hierosolyma adhuc staret. Lege Lib. I de Evangeliis c. IV. n. 36. . 4. Qui huius rei fidem elevaro lentant opponentes Flavii Iosophi silentium, minime repulant Iosephum tunc vixisse, quum, sublatis iudaicis religionibus christianisque iam obtinentibus, illiusmodi miracula in ea gento fieri iam dosiorant, atque ita vel de ipsis miraculis, quae in Veteris Testamenti libris i

guntur, subinde scripsisse, ut qui naturalibus caussis ea attribuere veIlo videretur. Qui vero his ipsis caussis attribuunt id quod in hoc Ioco narratur, nos doceant, ne esse est, cur naturalis iΙlarum aquarum vis nisi uni, atque adeo nisi illi qui prior descendisseι in piscinam, non prodesset. v. 17. Ex versu 16 intelligimus haec a Christo dicta esso alio die ac illo quo hominem sanum socii. - Respondit. Hellenistae uiuntur verbo αποκρtυῖσθat respondere in eum Sensum accopio quo est hebraicum n V, quod et respondit et to qui orsus est significat, alque adeo subiunxit alterius in terr gationi, nullo tamen huius respectu. - Verborum ChriKli sensus est: Pater, ex quo operari coepit, s mP r os ratus est, et usque modo operatur, ita ut nullus ipsi sit dies sabbati; quare nec mihi ullum sabbatum est, quo ea operari, quae

65쪽

56 ix in1XXEM eo Mu EXTARIV, pater Operatur, religioni milii ducam. Ilis Christus non sal linii religionem improbat, quae oliam tu in oblinobat, sed Iudaeorum stuporem carpit putantium hanc religionem laedi iis quoque rebus cmciendis quae unus Deus emcere, tametsi etiam per homines, potest. Hunc Christi Nerborum sensum esse ipso confirmavit iis quae leguntur v. 19, quaeque manifestum est

psse explicationem eorum quae nunc in t rpretamur. - COnsidera illud Pater meus, itemque cetera verba; senties ut Chrisius significare voluerit sibi, quippe qui Dei filius sit, ea sacero licere quae patri licet sacere, atque adeo ut sese Deo aequa vorit. Certe Iudaei sic eius verba intellexerunt, ut I annos testatur v. 18. V. 18. Ioannes narrat quomodo Iudaei Christi verba intellexerint, atque ita narrat, ut qui sentiat recie eos intellexisse,

talemque esse horum verborum sensum.

v V. 19 Seqq. Hanc orationem a Christo, non eodem die quo superiora vorba protulit, sed aliquot saltem post diebus habitam esse colligimus e primis verbis v. 18; Pius tamen

habendae occasionem illa ipsa verba dedero, sicut tum materies tum narrationis connexus ostendunt. Tota eo periit et ut

Iudaei tandem in Christum credant, duasque habet partes. In prima pario v v. 19-30 Christus duo urget, eaque Omnium aptissima id genus animis, quales Iudaeorum erant, nec lendis, duplicem, inquam, potestatem, quam ipse habet, lum homines in vilam revocandi, lum iudicium do ipsis faciendi. In altera parte v v. 31-47 rem agit testimoniis prolatis. Vtramque partem seiunctim exponemuS.

Summa ac ducius primae pariis. - v. 19 Propositio. Occa Sione e superioribus verbis v. 17 capia, sententiae his onuntia ino ratio assertur, eaque ost una atque individua patris siliique Operutio. - v. 20 Huius caussa. - vv. 21. 22 Duo eius rei specimina quod ad Iudaeos polissima, mortuorum suscitatio et iudicium, alierum ex altero enaseens, utrumque hominibus exhibendum. - v. 23 Quorsum. - v. 24 Iam pro POSi-ium attingitur, atque, ostendendo quomodo illa duo iis cedent qui in Christum credituri sunt, ad credendum Iudaei incitantur. - vv. 23. 26 Confirmatio eius do quo est in v. 2l, deducta ex r i caussa. - v. 27 Item eius de quo in '. 22.

66쪽

CAPYT QViri Tvx 57 v. 28 Repetitio et amplior declaratio tum primae, - v. 29 tum alterius rei. - v. 30 ConcluSio primae Partis, ipsa propositione repellia et applicata ad praecipuam ex illis duabus rebus comprobandam. Iam de singulis, quae in prima parte

sunt, dicamus.

V. 19. Graeca ad verbum sic reddenda sunt: Non pοιest filius facere a se ipso quidquam , nisi quid rideat patrem facientem: quaecumque enim ille faciat, haec eι filius similiter facit. Sed illud quod exemplarium latinorum praeserendum est, quippe quia eo significetur ut filius non aliud opereturae Pater, quae significalio non foret pronominis quida tum addita ratio id confirmat. - Vox enim docet priorem propositionem deduci ex posteriore; ordo ergo IOgicus utriusque

sic est: Ouus pater faciι, haec eι silius faeis; quare filius nequit per se ipsum quidquam faeere nisi quod patrem faeientem videat; ut autem hoc ex illo ossiciatur, pronomen haeetantumdem valoat necesse est ac si dictum esset: haec solummodo, non alia praeter haec. Sensus ergo hic est: Nihil silius

Deit quod non pater, nihil pater quod non filius faciat. VNdes rationem diciorum in v. 17, unamque patris et silii Op rationem, quam ostendit illud verbum a se ipso. V. 20. Cur ita sit, caussa ea est, quod pater filio omnia

demonstraι quae ipse facit, id vero quia is diligiι sitium, hoc

est, quia cum OO omnia sua amore eommunicat. - Illud his dicium est de signis et miraculis quae Iesus faciebat. V. 21. Certo non alios filius ac pater vivificat; una ergo operatione. Sed silius, quos vult, vivificat; una ergo utriusque Voluntas. - Haec dicta non sunt de quibuscumque hominibus quacumque ratione ad vi iam revocandis, verbi gratia de La-Zaro, de adolescento Naimila, de Iairi filia, neque enim ad id ea caussa pori ineret quase subiungitur in versu ins quenlo. Neque de omnibus hominibus resuscitandis sub mundi sinem; nam Iocus non esset illi apposito quos vult. Dicta itaque sunt de illa quae infra v. 29 resurrectio viιae vocatur ei resu rectioni iudieii opponitur. His Christus Iudaeos oblique commonebat nisi ab ipso aeternam vitam sperare neminem Posse, quo eos simul ad erodondum incit arci. Vnum specimen hoc est eius de quo osi in v. 17.

67쪽

v. 22. Alterum eiusdem huius rei specimen, a quo primum dependet, sicut apparet ex coniunctione enim; videli et Christus, quos vult, vivisicat in resurreetionem vitae, quia pater omne iudicium de hominibus horumque bene vel male inclis dedit filio. Quaeres quo pacio hoc iudicium possit ut specimen exhiberi unius aiquo individuae operationis patris et filii, quum pater dicatur nemino in iudieare. Sed primo haec quoque interpretanda sunt secundum illa: non potest filivs a se facere quidquam v. 19. Deinde Pater dicitur quoque o MN Liudieium dedisse silio; una igitur atque eadem quum sit utriusque potestas iudiciaria, omne iudicium aeque patri attribuendum est ac filio, ut sonsus sit: neque enim pater iudicat quemquam per se ipsum, sed una cum filio et por silium. Cerio idem citur ex huius et superioris versus collatione; nam, si filius vivificat quia ipsius ost iudicium sacere, hoc ipsum patris quoque sit oportet, . tuum et ipse una cum filio vivificet. Tum versus M id omni ex parto confirmat. Ceterum, cur ita Christus loquutas sit, ut obiter haec legentibus prima specie videatur sibi uni iudicium attribuere, rationem sugg ret versus 27. v. 23. Nola illud sicut οῦ scilicot pumilem honorem filio deberi qui patri debetur. Illud quoque animadverto, ut non dicatur qui inhonorat, sed qui non honor eat, quod moram obsequii omissionem sonat, ut mera omissione obsequii Christo debili desimus obsequio quod Deo doliolur. Eadem igitur

in utroque caussa cur utrique honorem habeamus.

v. 24. Qui credit in Christum, utiquo side caritali coniuncta si , per quam unam iustificamur i2 , iam habet ritum aetemnam, quare in iudieium ὀ χε rori non renit. Quod si vi iam

aeternam iam habet, recte dici iur transisse non autem transire a morιe in vitam, iure nimirum, si nondum ro ipsa.

v. 25. Venit lρχεπαι tempore praesenti; nondum ergo v nisso dicitur. Et nune est, non quidem haec hora, scd tempus quo iam dicero possumus: Veniι Dχεται hora. Simplicius; hora postrema imminoi, tempus inquam novae dispensationi η, post quam alia hora non erit, et in cuius sine tolum genus

l) Lego super. Comment . in Io. I, 4. 5.

68쪽

CAPUT uviITYu Mhumanum ad vitam redibit. Haec quoque de resurreetiona Diatae dieta esse intelligimus tum ex Versu inSequente, tum quia aliter vix explicari possent prima verba Versus 28. - Considera

absoluiam ol simplicem appellationem silii Dei, etiam in v. 28. - In his xv. 25 ot 26, ui diximus, confirmatur illud, doquo est in V. 21, argumento petito ex rei caussa. V. 26. Haec caussa aperitur. Nota illud sicuι; non alia nequc alio modo vivifica haec potestas in silio est ac sit in Patro. Longe alius sensus est illorum Christi verborum: Non

habebitis vitam in nobis it . In illis vita est essectus, in his

vero caussa. Neque in illo Ioco est in vobιsmet ipsis, sicut in . hoc est in semet ipso, sed in vobis; quorum quid discriminis sit, facito sentimuS. v. 27. Confirmatio et caussa eius de quo est in v. 22. Quaenam haec caussa P Quia sitius hominis est. Etenim filius,

inquit Augustinus, passus est se teneri ut homos non enim ιγneretur nisi homo, . . . aut caederetur nisi homo, aut cruci Deretur aut moreretur nisi homo i2 . Quum haec ab hominibus et pro hominibus ut homo perpossus sit, par erat ipsi ut homini iudicium permitti de hominibus faciendum. Hinc ratio discriminis, quod in v. 25 Christus se silium Dei appellet, mox autem in v. 27 silium hominis; nam mortuos Divificare Dei est, iudicium facere est hominis, utrumque Cliristi sam 'onου.

xv. 28 29. Quid illud quod Iudaei mirari prohibentur 3

Si id quod soquitur, hoc est universi generis humani o mo

tuis suscitatio, addenda suisset caussa cur id mirari non opo icat, quae tamen nulla additur; certe, quaenam ea sit, non apparet. Tum illam rem Iudaei, velut quid novum atquctinauditum, mirari non poterant, quibus indubitatum orat homines omnes esse tandem rosurrecturos o mortuis; quod si id ut divinae Omnipotontiae opus mirabantur, Probanda Procul dubio et commendanda suisset talis admiratio. Itaque Christus loquutus supra i do resurre Iione vitae; ex quo quis Suspicari potuisset Christum dicere non alios revicturos SSE nisi quos resurrecιio vitae mancrct, quod sano novum Iudaeorum auri si lo. VI, 54. R lv Ps. LX lil, 8.

69쪽

60 l' lo A XEu covvENTA nivas hiis aecideret. lubet ergo eos Christus v. 28 non mirari hoc, quod dixerat, continuoque rationem addit, quia Omnes quidem resurgent, allamen v. 29 alios alia sorte ac conditione. Quare verha: quia omnes, qui in monumentis sunt, audient v

eem filii Dei, non exprimunt rem, quam Iudaei mirari prohibentur, sed rationem ne, quod Christus dixerat, perperam ii ielligentes mirarentur. Animadvertere iuvat ut Christus in hac oratione, sicut alibi it , ita de iudicio faciendo loquatur, ut quod de unis improbis faciendum sit, id quo Ob eas caussas quas

Nicodemo dixerat s23.

v. 30. Eorum, quae Christus in hac prima orationis sua oparte nos docuit, caput est aeternas hominum vicos ab ipsius . iudicio dopendere. Ilane itaque parto in concludit iudicii sui aequitatem demonstrans, ratione deprompta ex eo ipso quod explicandum sumpserat, et, non possum, inquit, a me ipso facere quidquam, nec quaero voluntatem meam, sed voluntatem

eiis, qui misiι me, qua ro nec aliter iudico nisi sicut audio et ergo iudicium meum iustum est. Vidos ut salius iudicii in quoque non solus faciat, sed una cum patre; qua de re versus 22 aliquam dubitationem asserre videbatur. - Illud considerationem meretur, quod Christus in supprioribus versibus dosilio loquutus est adhibita semper torii a verborum persona; nunc primam orationis partem concludens primam porsonam usurpat, tum ut ostendat non do alio so loquutum esse nisi de se, tum quia iam transeundum est ad alteram partem, in qua propositum urgendum, gensque incitanda ad credendum iis quae ipso do se dixerat. - Christus loquobatur qua homo erat; hinc illud, quod prosi lotur si hi volun lalom osse alteram

praetor illam quae patri est. Consor Io. VI, 38, itemque Matth.

XXVI, 39; Marc. XIV, 36; Luc. XXlI, 42.

In prima parte Christus complura de se Iuda pos do uerat, atque adeo quaes ipsum Par in Doo, ita et D una, e Sse, siquidem vera ossent, evinceroni. Rosiabat hoc ipsum ossicero, ea nimirum vora esse. Hoc in aliora parie praestat, citatis quodammodo testi hus, deinde Iudaeis caussam exprobrat cur l) lo. IlI, 17 - 19; XII, 47. 48. la. ib. lit, is

70쪽

ei minime crederent, denique minas addens unaque simul Mo3sis testi inonium urgens sinem dicendi laeti. - Ductus autem huius secundae partis sic est. - v. 31 Non ipsum dos , - v. 32 sed alium ipsi, eumque veracem, perhibere testimonium. - v. 33 Ioannem quidem perhibuisse, - V. 34 seque id commemorare, non quod eius indigeat, sed bono Iudaeorum, - v. 35 qui Ioannem magni lacerant; - v. 36 verum potiores testes sibi csse quam Ioannem, suamet opera nimirum, - FV. 37. 38 patremque, cui lamen eredere illi detrectar ni, - v. 39 et Scripturas. - v. 40 Nihilominus eos fidem ipsi ha horo nolle. - v. 41 IIaec se eis improperare, non quod opus sibi esset ab ipsis honorem aecipere, - v. 42 sed quod caritate vacui essent. - v. 43 Hinc praepostera atque perversa ipsorum agendi ratio in excipiendis qui eos regerent docerentque. - V. 44 Τum caussam aperit cur minime credant, - v. 45 minaturque Moysen eos aecusaturum, - V v. 46. 47 quippe qui, quum ipsi Christo fidem non habeant, nec Morsi habere profiteantur. v. 31. Figura concessionis. v. 32. Hunc alium testem, non Ioannem esse, sed patrem

apparet tum ex verbo praesenti μαρτυρει testimonium perhibet, Ioannes enim iam interemptus fuerat iΙ , tum ex v v. 34. 36. v. 35. Erat; iam ergo, ut modo diximus, vivere desierat. v. 37. Testimonium perhibuiι de me, baptismo absoluto s2ὶ.- 0ui ergo Christus eontinuo haec dicere potuit: Neque vo-eem eius umquam audistis p Si respondeas, quia ii, quos ali qui batur, Christi baptismo non assuerint, ratio sane friger t.

Sonsus ergo est non auscultasι is, audire noluistis, quom sensum versus 38 confirmat. - illa Vero: neque ειδος αυτρυ εωρακατε speciem eius nidistis, tantumdem valent ac minime cognoscitis,

neque de facie, ac figurale dictum est. v. 40. Vis coniunctionis et ea ipsa est quae foret in hac vulgari sententia: uo per me testimonianete, E non mi credete ἰ eadem, inquam, est ac si dictum esset: nihilominus non

vultis venire ad me.