장음표시 사용
171쪽
ric Evs TRATI IN MORALIUM ARIST.'nuo vel iniustim,stesintemperante sibi .n. ipse aduraumunquippe cim,ut spmin ductum est,fieri possit,ut 5 inuitus aliquis A ignorans horum quippiam agat: M. iccir neque intemperans, que iniustus ob id appellari meri dere. sed inius' MIec temperanter agemen odest sponte rescienterab .n ,siquis dicat iniuste: Eimustum Quid agere,id quod Graeci melius uno verbo exprimuntis Miq- AH siquidem
dici ritemperanter agere: ει αδ αλ iniuste agere: quod sanE non dicime
monte dc scienter operantur.absurdum igitur revera est dicere eum qui sponte es mi ste, et intemperanter agit, nolle esse velinium, vel intemperantenu nam sisti ea init Sibus habitum vel iniustitiae vel intemperantiae contrahereti sponte α νον iens Q liniustiis,ves intemper mest .
Nam neque qui aegrotat,sinus esscitur: licet,si ita contigerit Donte ςgrotet,ium intemperanter uiuendo,tum medicorum praeceptis no obtempera 'do': uerum tunc quidem licebat ei non aegrotare:ubi tamen semel negle ac
non amplius licet. o Neuuaussa cum vult quispiam desistere non potest,quq minus veIJniustias vel uitemperans sin id titis argumenti habet,ut in potestate uniuscuiuise non est e videatur , ut vel 'it sis his sese dedat, ves ab ipsis abstineat. Nam idem quom in morbis vliive lembi sinouos plersim sponte incidunt homines: cum vel nimis dii 'De viuuiit,prauium replentur,vel medicorum praeceptis non parent rid quod ii potestate ipsorii in sine ulla' bitatione erat. ubi vero semes fgrotare coeperint,non ita ficile postea liberantur:ne cum volunt restitui in pristinam valitudinem possunt. l . I
Demadmodum neque qui lapidem proieci resumereeum ampIiiΠ test,quamuis in eo emittendi ac proiiciedi sicultas fuerit: principium enirn in ipse erat: eodem modo quoi 8c iniusto Sc intemperanti a principio licebat non esse eiusmodi: unde sponte elusinodi suntrubi uero semel tales e smint,
non amplius non esse tales eis licet. Simili modo vel cum quis sponte lapidem proieceri reuocare ictum amplius nequiuvet eum se erupe aliqua demiserit,se sustinere,cum vult,minime potest licet se demitterea principio in potestate ipsiuis fuerit. sequitur,ut ves quae spontanea ac voluntaria exercitatione acquisiuimus,ab iis sponte quoque ac voluntarie liberari valeamus: ves quorum liberatio inuoluntaria est,id est non est in nostra potestate:eorum quoque acquisitio inuoluntaria neque in nostra potestate collocata sit.
Sed neque animi solum uitia spontanea sunt,uerum corporis etia in nono nullis,quos scilicet increpare consuevimus. qui enim natura deformes fiant, eos re ehendit nemo: sed illos qui per ocium & negligentiam tales euasestranti simili modo si turpitudo uel ex infirmitate, uel ex membri alicuius mustilatione contigerit. nullus enim ei qui uel natura uel ex morbo,uel ex uulneo re factus sit caecus,caecitatem exprobrabit,sed miserebitur potius:at eum oboiurgant omnes,qui ex temulentia, uel alia quapiam intemperantia excaeca tus fuerit. atque ita fit,ut uitia corporis quae in nostra potestate sunt, uitupeo rentur: quae non sun minime. Φ si ita est,in aliis quoque uitia quae reprehenduntur,in nostra erunt potestate. Nem animi solumodosed corporis quom vitia nonnulla nostrae voluntati ascributura Quae videlicet ves ex ocio ec negligeti vel ex libidinu intemperantia cotraximus:quae sa/
Gaz U L LIIIIuia1:idem fieri in animi vitiis multo magis debet.ut quae iam vituperantur in nostra esse potestate manifestum sit.
ou siquis dixerit:omnes id appetunt, quod bonum em ipsis uidetur:
172쪽
uisionis autem dominium habet nemorsed talis uni cuique sim s apparet,qua , iis quisque est. l
. Eorum rauotieni luc ponit,qui nihil esse diuuanrim confirmre conabantur,a visionishus, inrapinariola ibum sumptamqu1 tamen omissis uniuersalitate ad vitia & peccata ta rum modo appistae,ac loluit. Oia. ndemonstrare proposuerat vitia Quoin perinde ac vima ivpli'itiac ualuit. Oia. ndemonstrare proposuerat vitia quoip perinde ac vimates in nostra essepotestate,quasi virtutes esse voluntarias omnes concedant: ostendit nemhanc rationem,-er rerum natura spontaneum tollit,illis quiri opitulari qui inuolunt ita esse peccata alueuerant nani si inuoluntaria peccata ob id fulminuoluntaria quoque est e caetera omnia necesse est. sed si non ibilit haec ratio,quin virtutes in nobis sint: ne tollet et quin vitia spolite nostra non acquirantur tota autem illorum ratio in hunc modum constis tuitur. Si vifionum ac specierunt illarum rerum quae bonae nobis apparet,domini minime sumus,quas sequuti talia ac talia astmus: net talia ac talia agere in potestate nostra erit . at specierum quae nobis occurrunt,ais animum nostrum pellunt,domini non siimus: quales enim sumus,t eetia bonum,ac finis ipse nobis apparetmatura.n.ssimus tales ac tales: quippe cum alius eiusmodi naturali assectione praeditus sit,ut vere bona possit ,gnoscere,alius non ita: natura igitur ut bonae nobis species rerum appareant,in causa est.si natura: nos nullum in ipsas tu nullumq; dominium habeamus,necesseestaron est ergo in nostra potesttate ut boni vel mali simus. atm haec integrae rationis conclusio est et quae non tam e vitiis et Evirtutibus sirontaneum tollit. Aristotiles autena hic ex parte eam selui destuavit si
ivit istantumm 'o spontaneum non excIudatξPropterea ui hanc illli maxime afferre coiisueuerant, qui vitia solummodo inuoluntaria est e probare tutebantur.dicebant enim, omnes bonum id net se quU ipsis videretur: ut autem tale aut tale aliquid videatur,nemine esse in caussa, feci ilaturalem animae petspicii ratiam quandam ac quasi visum,qui in aliquo admodum perspicax essetam eiusmodi te iste res quales essent,discernere valereuin aliquo imbe cilia atque obtus ,ita ut allucinaretur Lepe,dc vera bona dignoscere non pollet. quae quisdem animae vis ae facultas si inuoluntaria est,ae natura existit perspicuum esse omnia peracata ab hominibus tum committi,cum vel id quod bonum est,non esse bonum opinanture vel malum sub specie boni cernunt, atque eligunt: Vt hoc modo actiones quamuis pessimae a sint, venia tanten dignae haberi iccirco debeant,quia omnia agunt homines ex appeeius quod ipsis bonum videtur. vitia igitur non esse in nostra potestate.si vero eu ea dico
petitionere aliquis vellet,species quos ipsis ac visiones, d quod est absurdum, esse oportere.
Verum si unusquisque habituum sibi quodam modo in causa est,uisionis
quoque quodam modo erit: sin autem nemo sibi est in causa ut mala faciat,
sed ex ignoratione finis ea agi ex ijs summum bonum se consequutum existimat. appetitio uero finis minime spotanea est,sed oportet ut unusquisque idoneus natus sit, habeat que quasi uissim, quo recte ualeat discernere, & id quod uere bonum est eligere: si is est bono ingenio preditus,cui bona haecino naturae assectio insita est: quod enim maximum est,& pulcherrimu, quod ab alio accipere aut distere nullo modo Iicet,id quale natura est, tale ipse hasthebit: at p ita quidem bene & recte natura esse affectum ipsa erit persecta aeuera naturae habilitas atque aptitudo.
Hoc ad corroborandam aduersariorum rati nem subiungit: quasiabsurdum sit,ae fieri nullo pacto queat,ut uisionum facultas in nobis sit, atque iccirco neque uitia quae habitussiant,ρ uisionibusq; promanant,esse oporteat reliqua item quae infert ad eandem comprohationem spectant:bonum.s ingemium,facultatemque dignOlcedi natura hominibus esse ii stam, eum 43 bene esse natura auectum,qui uisum in antr
eptus est: id quod maximum aitectum,qui uisum in anima acutum, atque exquisitum est ac praestantissimum ad bonorum electionem, digno asdignotiost
nem* siciendam: neque ab alio quopia aut accipi aut disci ullo modo potest: sici quale na
tura est,id est naturale atque innatum oportet habeam atque eam demum perseham naturalem aptitudinem esse: quae eum in nostra potestate minime sinconficiebat,uitia quo Fin quae ex iudicii huius naturalis putis retore incuriimus, osue nostra non compMari.
173쪽
ctum est fieri possit,ut 5 inicitus aliquis, di ignorans horum quispiam agat :atchiccircvneque intemperam, que iniustus ob id appesiarimm de . iniusti: ge
re intemperanter agentem,id est siponte rescienteraliud. nis,siquis dicat iniuste ager re iniustum quid agere id quod Graeci melius uno verbo optimuia μολα-νειν Ouidem dicunt intemperanter agere: re iniuste agere: quod seM non dicitiis ; nisi de is qiu monte M scienter operantur.absurdum igitur re vera est dicere eum qui sponte vesininm.ves intemperanter agit, nolle esse vel iniustum, in intemperantem: nam si volens demens ea egit quibus habitum ves iniustitiae ves intemperantiae contraherensponte ecus iens v liniustus,ves intemperans est.
Nam neque qui aegrotat,sanus ericitur: Ister,si ita contigerit,liponte egrotet,ium intemperanter uiuendo,tum medicorum praeceptis no obtemper do: uerum tunc quidem licebat ei non aegrotare: ubi tamen semel negleiacnon amplius licet. ii
Nequau,si cum vult quispiam desistere non potest,quq minus ves iniustus ves intemperans sit: id latis argumenti habet,ut in potestate uniuscuius e non esse videatur, ut vel vitiis his sese dedat,ves ab ipsis abstineat. Nam idem qm in morbis usu veni' hosti ruit: i' quos plerum sponte incidulit homines: cum vel nimis dii Iblute vivunt,prauus a
replentur,vel medicorum praeceptis non parent: id quod in potestate ipsorum line ulla dis α.hitatione erat. ubi vero semel ςgrotare coeperint,non ita sicile postea liberantur: ne cum volunt restitui in pristinam valitudinem possunt.
emadmodum neque qui lapidem proiecit,resumere eum amplius post test,quamuis in eo emittendi ac proiiciedi ficultas fuerit: principium enini in ipso erat: eodem modo quom Sc iniusto Sc intemperanti a principio licebat
non esse eiusmodi: unde sponte eiusmodi sunt: ubi uero semel tales euaseriant, non amplius non esse tales eis licet.
Simili modo vel cum quis sponte lapidem proiecerit,reuocare ictum amplius nequstrues cum se erupe aliqua demiserit,se sustinere cum vult,min me potest: licet se demitterea principio in potestate ipsius fuerit. sequitur,vives quae spontanea ae voluntaria exercitatione acquisiuimus,ab iis sponte quoque ac voluntarie liberari valeamus: ves quorum liberatio inuoluntaria est,id est non est in nostra potestate: rum quoque acquisitio inuoluntaria,neque in nostra potestate collocata sit.
Sed neque animi solum uitia spontanea sunt,uerum corporis etia in nono nullis,quos scilicet increpare consuevimus. qui enim natura deformes sunt, eos reprehendit nemo: sed illos qui per ocium & negligentiam tales evaseωrunt: simili modo si turpitudo uel ex infirmitate, uel ex membri alicuius muν tilatione contigerit.nullus enim ei qui uel natura uel ex morbo,uel ex uulneo ore factus sit caecus,caecitatem expros rabit,sed mise ebitur potius: at eum oboiurgant omnes,qui ex temulentia, uel alia quapiam intemperantia excaecistus fueritiatque ita fit,ut uitia corporis quae in nostra potestate sunt, uitupeo rentur: quae non sunt,minime. si ita est,in alijs quoque uitia quae reprehenduntur,in nostra erunt potestiite. Nem animi solumodosed corporis quom vitia nonnulla nostrae voluntati amibutura quae videlicet ves ex ocio re negligeti vel ex libidinu intemperantia cotraximus:quae s
ne omnes non comiseratione sed obiurgatione ac Vituperatione prosequi consueuerunt:li .
cet his liberati in nostra potestate amplius non sit. in si quaein corpore vituperantur, no/ strae ooluntati attribuuntur: idem fieri in animi vitiis minio magis debet.ut quaecuncti Vituperantur in nostra esse potestate manifestum sit.
ὀd siquis dixerit:omnes id appetunt, quod bonum esse ipsis uidet I
174쪽
uisionis autem domimum habet nemortalis unicuique apparet, qua
. Eorinurauonon hic misi qui nihia esse *ontaneum confirmare conabantur,a visioni. Mim sinationibus' sumptamr qua tamen omi ista uniuersalitate ad vitia oc peccata talistummota appliς' ac iolust.quia. semonstrare propositerat vitia quoq; perinde ac vi mates in nostra ei lepolemte,quasi virtutes esse voluntariasormies concedant: ostendit nec hanc rationem,q- e rerum natura spontaneum tollit,illis quisu opitulari qui inuoluntas ria esse peccata alleverant nani si inuoluntaria peccata ob id lunt: inuoluntaria quoque esse caetera omnia necesse est. tas si non ibilit haec ravo,quin virtutes in nobis Otinem tollet et ' v quin vitia sΘnte nostra non acquirantur.tota autem illorum ratio in hunc modum consti/tuitur. Si vi fionium ac specierum illarum rerum quae bonae nobis apparet,domini minime simus,quas sequuti talia ac talia a*mus: cp talia ac talia agere in potestate nostra erit . at specierum quae nobis occurrunt, at s animum nostrum pellunt,domini non sumus: quales enim sumus,t iretia bonum,ac finis ipse nobis apparet:natura.n. sianuis tales ac tales: quippe cim alius eiusmodi naturali assectione praeditus sit,ut vere bona postli dignoscere, alius non ita:natura igitur ut bonae nobis species rerum appareant,in causa est.si natura: nos nullum in ipsas tu nullumq; dominesum habeamus,nec estaton est ergo in nostra potestate ut boni vel inali simus. atm haec integrae rationis conclusio est: quae non tam e vitiis uenninibita =ontaneum tollit. Aristoteles autem hic ex parte eam Blusid est Q ar vitiis tantum m 'o spontaneum non excluda ropterea Q hanc illi maxime asterre consueuerant, qtu vitia solummodo inuoluntaria esse probare nitebantur.dicebant enim,omnes bonum videretur: ut autem tale aut tale absuid videatur,nemine esse in caussa,seu naturalim animae persi scieratiam quandam ac quasi visiim,qui in aliquo admodum per hicax essetam eiusmodi t exacte res quales essent,discernere valereti in aliquo imbe cillis atque obtusi ta ut allucinaretur Lepe,dc vera bona dignoscere non misset. quae quisdem animae ins ae facultas si inuoluntaria est,ac natura existit, perspicuum esse omnia pe cata ab hominibus tum committi,cum Vel id quod bonum est,non esse bonum opinanturrvel malum sub 'ecie boni cernunt, atque eligunt: ut hoc modo actiones quamuis pessimae sint, venia lanieri dignae haberi iccirco debeant,quia omnia agunt homines ex appetitione eius quod ipsis bonum videtur. vitia igitur non esse in nostra potestate.s vero esse ea dice re aliquis vellet,species quom ipsas ac visiones, id quod est absiardum,esse oportere.
Verum si unusquisque habituum sibi quodam modo in causa est,uissonis quoque quodam modo erit: sin autem nemo sibi est in causa ut mala faciat, sed ex ignoratione finis ea agit,ex iis, sammum bonum se consequutum existimat: appetitio uero finis minime sporanea est,sed oportet ut unusquisque idoneus natus sit, habeat que quasi uisium, quo recte ualeat discernere, & id quod uere bonum est eligere: si is est bono ingenio preditus,cui bona hare ' naturae assiectio insita est: quod enim maximum est,& pulcherrim quod*ab alio accipere aut distere nullo modo lic id quale natura est, tale ipse ha, Bebit: at ita quidem bene& recte natura esse assectum ipse erit persecta aeuera naturae habilitas atque aptitudo.
Hoc ad corroborandam aduersariorum rationem subiungit: quasiabGrdum sit,ae fieri ruallo pacto queat,ut uisionum facultas in nobis sit,atque iccirco neque uitia quae habitus sunt,e uisionibusq; pro manant, esse oporteat reliqua item quae infert ad eandem comprobationem spectantibonum.s ingenium,ficultatemque dignovidi natura hominibus esse ii sitam,mnas bene esse natura affectum,qui uisium in anima acutum, atque exquisitum ad . o eptus est: id quod maximum est ae praestantissimum ad bonorum electionem, dignotio/nemq; si eieridam: neque ab alio quopia aut accipi aut disci ullo modo potest is quale ratura est, id est naturale atque innatum oportet habeam atque eam demum persectam naturalem aptitudinem esse:quae cum in nostra potestate minime siti conficiebat,uitia quom inquae ex iudicii huius naturalis partis more incurrunus,sponte nostra non comparari.
175쪽
II Stin qu mhscure sunt,cur magis uirtus si uitium sponrebminiati sinis sa ivideo. utrinque enim tam bono,q malo simili modo finis uel natura ii et quo modocunque & apparet,& statuitur: ad quem postea cstera reserentes quo cunque agunt. siue igitur finis non natura unicuiq3 apparet,qualist ni t is
sed aliquid etiam apud ipsum est: siue naturalis quidem finis', quia ra et
reliqua probus uir sponte agi uirtus sporanea est: nihilo minus uitiit quom spontaneum sit,necesse est. nam similiter quoque malo in actionibus inest is cultas, ex sese agat:etiamsi in fine non sit. VE orum rationi Aristotcles primum ita occurrit, ut dicat licet u maxillae vera ab his asseruntur,ni Iulo tamen magis emiti,ut vitium, u virtus Guyque inuoluntaria esiuvideatur: quippe cum fila seodem modo vel natura vel quomodolibet tam bono u malo pareatrad quem caetera omnia reserendo unusquisque agi LQuare si vi est stolianis ria,etiam vitium erit: si vitium item inuoluntarium,uirtus quoque ita esse est existimada. siue igitur finis minime natura apparet unicui Q,sed mentiuntur qui hoc introducunt: quis Pe cum ut hoc vel illo modo appareat,magnum momentum apud ipsum etiam homineria principio sit,dum aut quae debet,aut quae non debet,operatur: siue natura quidem appa,
ret unicuiq; finis, ut dicunt isti, virtusq; esse spontano ob id dicitur,quia caetera quae adnem Sc verum bonum sipectant, sponte probi viri agunt: Qtroque modo emitur,vrvitiuii militer spontaneum sit:cum simili ratione lacultas etiam pratio esse debeat in aetionibus
ut ex se agere possit: licet finem in potestate eius non esse concesserinius. .
Si ergo quemadmodum dicitur,spontaneae sunt uirtutes,habituum enim
coauctores quodam modo nos sumus, ex eo* quod simus qualuatsi quada ecti talem etiam finem statuimus: uitia quippe quae simili ratione esticianν
tur,ipsa etiam spontanea erunt l . Posteau rationem istorum communem non tam vitiis a virtutibus etiamesse ovendit, atque ita ipsorum argumentationem refutauit:nunc manifestius sententiam tuam declar' veriorem solutionem subiungit.ex eoq; virtutem esse sentaneam inquit hon solum quod ex quotidianis exercitationibus sponte operado eam acquirimus: verum etiam quia ex huiuscemodi exercitationibus idonei ad dignoscenda finem quoda modo efficimur: ut eodemodo vitia quo* esie necesse sit.re onoctu; ad id quod in confirmanda aduersariorci orastione posuerat,cum diceret: si unumisque habituum sibi est causa,ψisionis quoque erit,et opparitionis. inquitq; habituum nostrorum ex quibus tesse nobis ac talis finis apparet,nos quoque euie coauctores. demonstratum .i .superius est,ex assuetudine tales ac tales nos reddi: bona agendo bonos, praua prauos. cuni sumus autem boni,tales qusta nobis res videi tur: in praui,diuersae.na sicut dixit,uniuersalis ignoratio non inuoluntarii, sed prauitatis in causa est.coauctores autem habituum nos esse,id est συιωτίους,non abiblute auctores xit,naturae sertasie aliquid tribuens:quippe cum naturalem quandam propensionem habeare nos quom manifestum sit: sed haec tamen tantam habet 'im,ut correetione pr0rsus i Onxespuat. rtasse etiam coalidiores dixit,ut sortunae aliquid concedendum ostendat,cum a principio educationis nostrae uel in bonos uel in malos patalagogos incidam .maiorem tamen partem in hoc electio nostra atque exercitatio obtinet. nam multi honeste ac bene αnati.educati prauis moribus assuescendo nullam neque a natura, neque ab educatione atilitatem consequuti stant, ut probi euaderentacontra nonulli malis orti earetibus,illiberalitercia educati,udi tamen ad bonas sese exercitationes transtulere, boni etae iiunt.
Ac comuniter quidem de uirtutibus a nobis dictum est: genus* ipsarum ε α κάγ figura quada,id est ipsas mediocritates esse at* habitus: l a quibus ite fiat: ad ipsas agendas idoneos esse homines secundum ipsas: in nobis* etiam 1 .
eas esse,α spontaneas:at ita demum,ut recta ratio praescripserit.
Cum duo genera uirtutis hic ponere uideatur, quaerendum est an utraque idem sint, an
alierum sub altero substituat possumust dicere mediocritate sub habitu esse collocat
176쪽
L. I AER. VM TERTI UM.' . dam,quippe cum habitus generalius quoddam siuomniso mediocritas est habitus, no a tem contra. multi siquidem sunt habitus,ut vitiarquae tamen so fiunt mediocritates. sed sortasse melius est,ut dicamus, Aristotelem hic utra s haec posuisse,quasi totum quodda,at, unum genus: ut ex mediocritate oc habitu medium quendam habitum intelligeremus. ni/hil enim aliud est virtus G habitus in mediocritate consistens:genusq; eius est habitus modiocris,non absolute mediocritas. na siquis recte consideret,neque omnis mediocritas esse habitus pectinetur: verecundiaauec indignatio Iicet sint mediocritates, habitus tame nubio modo elle possunt. Adde q, Aristoteles ipse etiam significare hoc videtur,cum in singui ui numero genus hic dixerit,no genera.Dictum praeterea est a quibus fiat,id est a nobis,so a nestram a iuuetudine,&ele 'ioneaed legitur hic etiam in aliquibus non a quibus, id est uti I/sed dν. i. ex quibus id quod et possiamus admittere, ut intelligamus cx operatio'nibus nostris effici ipsas virtutes ipsarum aut virtutu Vel operationum esse 'ores exequutorest, id est idonei ad ipas agendas homines sunt secundum ipsas: agendo enim iusta iu/sti,temperata temperantes sortia sortes essicimur. adiungitur autem secundum ipsasIea de causa,vel ψ fieri potest,ut sortis temperanter quippiam agat: qui tamen non ut sortis tu sed ut teperans,agit. licet enim omnibus virtutibus suerit praeditus, omniaq3 agat,singula tamen secundum Unamquam virtutem aget: sortiter quidem saeta ex operasionibus, quishus sortis euasit,atin id quatenus sortis,ac per se: iuste autem facta aut temperanter secu dum accidens:non sane' quatenus sortis.accidit enim sorti,ut ec iustus oc temperans idem eo ipse sitivel quia aliquando euenit,ut contraria institutis nostris iaciamus, ratione tamen ita hente atque eligenter ur,temp. rans secundum quidem ipsam temperantia nunquam currisdiena uxore consuescet:sed tamen oblata occasione Ut liberare patriam a Tyranide possit, cum Tyranni uxore rem habebit,atq; id rationem sequutus,non cupiditatem ac Iibidine. id tamen iaciet secundum accidens,non per se, ut temperans.
Non simili autem modo actiones spontanee sunt,ati* habitus. ad ionum enim a principio usque ad finem domini stimus , cum singula quael cognomscamus : at habituum principii tantum facultas in nobis est:singulorum auo tem additio non nota : quemadmodum iri aegrotationibus. quoniam laomen in nostra erat potestate uel ita, uel non ita uti: etiam habitus ipsi spono tanei sunt.
Actiones autem re habitus non simili modo spontanei sunt.nam in actionibus a princis pio ad finem usque agit Unusquisq3, pergit m ac desistit quandocun* voluerit: habituli veseo principii tantummodo iacultatem habemus, incrementi ac finis non ita.additio. n.& ii Crementum eorum ignoratur ac non aduertitura quippe cum sensim ac latenter augumen/lum accipiaturatque ulterius aliquando in improbitate ac vitiis progrediantur nonnulli,uvolui flent.vt in ebrietatibus ac libidinibus videre licet:in quibus quando paulo liberius homines atqν incautius progredientes, quasi in nostra potestate litum sit hamius acquis
rQhabitum continuatis actionibus imprudenter contraxeread quod in aegrotationibus et contingit: ubi enim quis intemperanti ac prauo victu ut aliqua alia causa morbo occasos nem praebuit,licet progressionem eius minime aduertancrescit tamen ille paulatim, atque augetur,eatenus interdum,quatenus nunqua aliquis sperasseti ut in potestate eius amplius non sit,etiamsi velit,non aegrotare. E odem modo esse in nostra potestate habitus diretur,
ratione principitreo scilicet v eorum initia in nobis sunt, possumusq; eis re hoc re illo modo utuneque in vitiis Blum additamenta atque incrementa non percipiuntur: sed in viri cibus quoque prosectus ipsi latenter sunt,ut aduerteremisi ubi profecerit,queat nemo:
Ediani repetita oratione de singulis uirtutibus,quaenam sint, SI quales,' o et quo modo,disseramus: ita enim fiet,ut etiam quot sint,facile constet. ac Primum dicamus de sortitudine: quam quidem esse mediocritatem quae cirν
ς timores fiducias, uerset .superius dictim iam est.
177쪽
I o EUSTRATII IN MORALIVM ARIs T Posteau de spontaneo ae litusto absolint tractationem: de singulis virtutibus disserere aggreditur,a sortitudine exordio sumpto. quae licet mediocritas dicatur esse circa timores ac ducia non eodem tamen modo virosi hos asse 'us admittit: sed fiducia plurimum umore minimum utitur: n agis: sortis vir ex eo agnoscitur,oe intrepidus pleru' sit, timos redi vacet, Q in timeata quia tamen viris his assectibus moderationem praescribit sortinad rea ut ita hos versari dicitur.sed verba ipsius Aristotelis diligetius examinem de singulis virtutibus disseramus,inquit,quae nam sint, re quales re quo modo. m quae natat/dicit de iubstantia ipsarum:cum uales/circa qualia subiecta versentur,acstiones soliscet,& aTeeius: in quo modo quemadmodum existant,medium unum eligendo, tremam,excessus videlicet re desecius sugiendo,declaraturum se pollicetur. qua ex re facile et oetiam elucebit, quot sint ipsae virtutes,id est morales de quibuspraesens cosideratio est. Primum autem a fortitudine ea de causa sortasse incipit,quia circa id versatur maxime, quod est maxime laudabile,quod proprium est virtutis: id est in laboribus molestiisq; tolorandis.quippe cum longe difficilius,ut ipse etiam inquit it Oerferre laboriosa ac molesta, quam a voluptatibus abstinerer atque ob id maiore etiam laude dignum habeatur. unde etiam de iis quae terribilia sunt,longius pertractat,in quibus scilicet magis consistere ratitudo Uidetur.
Timemus autem ea sci Iicet quae terribilia sunt. ea uero sunt, ut simpliciter dicamus,mala: unde etiam timorem expectationem mali esse definiunt. ac tiomemus quidem mala omnia: ut infamiam,paupertatem , morbum, solitudio μ' nem amicorum,mortem. non circa omnia tame esse uir sortis uidetur: quippe cum nonnulla omnino timere debeamus,quae& timere honestum,& norimere turpe est: ut, in semiam.qui enim eam time modestus ac uerecundus: qui non timet,impudens est: a nonnullis tamen per translationem sortis apst
Pellatur: cum simile quid cum serti uiro etiam ipse habeat. nam etiam sertis intrepidus quidam est,timore* uacuus.
oniam ea quae timorem incutiut,terribiliam sunt, timemus,quaenam terribilia sint, prius desiliedum ducit: ut indep r,qua in re terribili sortis vir intrepide se gerens Ia dem mereatur: haec autem ex umbris definitione manifesta erunt. timorem vero mali ex pectationem este defituunt: mala igitur sunt ea,quae timemus. drinceps circa cuiusmodi maia vel contemnenda,ves sermidanda sortis vel ignauus esse quispiam dicatur,considerat.no enim qui quaelibet mala non timet,sortis est existimandus:quippe cum nonnulla omnino sint timenda,nonnulla minime.infamia siquidem etiam sorti viro timenda est.vir. n.fortis Verecundus est,non impudens:atque iccirco quantum in se est,siimmopere cavebit, ne in infamiam dedecusq; incidat. nam qui id negligit,inuerecundus,impudentiaeq; vitis obnoxius est: solitudinem quoque amicorum,id est amicorum priuationem,uiduitatemq3 hominum necestariorum,quam ἁφιMis graece dicit,in numero eorum quispiam esse diceret, quae timeri etiam iusto probo 5c sorti debeant. Paupertatem autem sertasse timere non licet,neque morbum, neo omst
nino quippiam quod neque a uitio profici statur,ne 3 per nos ipsos fiat. sed neque qui in his est intrepidus,sortis est: sed ex similitudine tamen sortis discitur.nonnulli siquidem sunt,qui licet in bellicis periculis sint timidi: libera les tamen sunt,& in abiiciendis pecuniis fidenter se gerunt.Necy pr erea fio
quis filiorum aut uxoris columeliam,aut inuidiam,aut tale quippiam timet: is timidus est: neque fortis,si flagris cedendus confidit.
Paupertas vero,aut morbus oc caetera eiusmodi quae vitium nullum in se includunt,immenda fortasse non sunt semisse addidit,ut ostendat este quidem haec nisa,quatenus fieri potest,a nobis declinanda ac vitanda, ni si id dedecus aliquod nobis allaturum stet non tametimenda, non enim omnis euitatio ac declinatio timore arguit ut ex timore proficisti tur: siquidem quae in consultando repudiamus ea declinamus,ae non agimus,uec tamen tini musa
178쪽
miamquae item euitamus ne inquinemur,timere minime dicimurdeceptorta etia et impo .ctores euitare ac declinare consuevimus:quos tamen nullo modo pertimescimus. verum si etiam timorem hunc quodam modo quispiam appellet,non est tamen eiusmodi,ut terris talas res essicere valeat.paupertas igitur timenda non est: qui tame eam non timet,non continuo sortis est appestandus.multi enim sunt qui in rebus bellicis timide se geruncin expendendis vero pecuniis,atque erogandis splendidi admodum sunt omniq; ranistatione , ac metu vacant. Sicut necν qui quaelibet quae timenda sint, timuerit,ut uxoris aut liberorum tu melias,ut inuidiam, oc caetera eiusmodi, umidus est dicendus: nem sortis qui flageblandus. quod seruiplerissi faciunt,considentia animi praeditus est. I et o Circa qualia igitur terribilia sortis uersatur' an circa maxima: nemo enim tolerantior malorum est. mors autem maxime omnium rerum est horribi
Iis: quippe cum terminus sit: nihil amplius homini mortuo neque bonum,
neque malum esse uideatur. Cum ostenderit non circa omnia terribilia verari sortem virum, nunc circa quae vers tur,manifestat: sortemq3 esse eum dicit,qui circa maxima quael pericula ac mesa intrepodus permanet,maxime aut horribilem omnium esse morte. quippe quae terminus vitae sit, sensus; omni tam boni u mali homines priuet. Unusqtusque autem maxime formidat non esse,vitaeq; priuatione abhorret: ut qui interiit hac in re fuerit,sortis merito cesendus sit.
eo Sed neque circa mortem quamlibet uersiri sortis uidetur: ut si in mari, uel morbo contigerit. circa qualem igitur uersabitur an circa eam quae in pulocherrimis rebus contingit: cuiusmodi stat,quae in bello oppetuntur: in maximo scilicet & pulcherrimo periculo.
S ed neque tamen in omni mortis genere fortitudo spectatur.neque enim vel qui in mari occumbit,vel qui morbo labefactus interit,si eam mortem sine timore obeau fortis erit dicendus. fortis enim vir dicet in his quUue timore omni ac formidane vacaturus sit: non
tamen huiuscemodi moriendi genera affectabit,at; p appetet: sed euitabit potius,nisi honostas aliqua, decus in his sufferendis inesse videatur. praeclarς autem Moe honestae mortes ab illae sunt quae in bello oppetuntur: periculaq; bellica magnam in se habere gloriam vide tur: si pro patriae salute, pro legibus,pro Zmicorum propinquorum* libertate, pro aris demum ac socis subeantur: in quibuS onuubus mortis, Ut ita dixerim inpaviditas ac cotem Prio propria sortis viri est.
Misconsentiunt etiam honores' qui SI a ciuitatibus,& a regibus instituti . sunt. Ille itaque proprie uir sortis dicetur,qui circa prsclaram mortem impa=. uidus fuerit circa* ea quae mortem afferunt,cum proxima sentieiusmodi aut tem maxime sunt,quae in bello occurrere cons reuerunt. H uic rei testimonio esse honores inquit,qui oc in rebus publicis legibus instituti sunt,& in regnis a regibus exhiberssolentiis,qui fortiter pugnando pro patria strenue se pes
rint. nam qui haec pericula intrepide Bbiere re vivos magnificis honoribus excipiunt: oc. mortuos celebribus funeribus,ac laudationibus prosequuntur .vinuscuiusque enim virtu/ is finis honestas est. Unde pro honestate sortis vir mortem eligiciaci rami oppetenda iis repidus accedit: neque mortem solummodo non time verum etiam ad ea si uda projptus viaratusq; est,quae mortem eiusmodi inseruntacu scilicet inproximo sunt, praesensos Periculum intentant.nam ad mortem quae ex longinquo expectatur,sustinedam quilib etiam si non sit sorti longa meditatione assuescendo praeparare animum potest: mala vero quae repente ingruunt, ruter tolerare non m si sertis viri est,atque eius, qui habitum foro titudinis adeptus iam sit.,. Verumtamen & in mari & in morbis uir sortis impavidus est: non ita tamen,iit maritimi ho minim : hi enim desperata salute Ba aegre eiusmodi genus mortis ferunt: illi bona , ob nauigandi peritiam freti sunt. sortes praetere
in iis uiriliter se gerunt, in quibus uires spectantur, aut praeclarum est mori:
179쪽
I4Σ EusTRATII IN MORALIUM ARIs τοῦ quorum neutrum in talibus generibus necis existit. 1P raecipue igitur ac proprie ad mortem honestam ac praeclaram, qualis marciis in belliscis periculis contingit,obeundam sortis Uir intrepidus est.consequitur tamen pollea in re in quolibet alio mortis genere metu omni vacet: Ut in morbo re mari.non enim eadem de causa in mari est impavidus sortis vir,qua maritimi homines, qui in mari versantur,nauicularii,rerumq3 maritimarum periti. rtes siquidem de erates de salute aegre genus ill mortis subeunt quippe qui nollent frustra ita line ullo praeclaro facinore vita excedere. 1 runt tamen sortiter,ac generose, nullo timore perterriti .nauicularii vero nauigaridi mitia freti nihil mali euenturunt sperant: atque ob sem salutis,non ex habitu aliquo virtutis iis more vacui sunt: Ut siquis huiusmodi hominibus spem salutis eriperet,irepidare eos ni nilo I sminus u caeteros in periculis maritimis conspiceret.at vero sorte licetprae se ferre fortitudinem soleant,ubi virexi. praeclara gesta ac generosa sipectantur, praeclariiq3 eli mortem ori petere:in mari autem re morbo neutrum horum sit: nullum .in gloriosum facinus Iam praeclara actio in huiuscemodi mortibus elucet: unde etiam non mortes sed neces re coma Ptiones,id est ἔνθορος eas hic appellat Aristoteles: licet igitur ita sit, ob animi tamen habita Repraeparationem etiam has fortiter sustinent.
Deterribilium duio tute finitudinis exuentu. Cap. VII.
D autem quod terrorem incutit, n5 omnibus est idem: dicimus p aliquid a supra hominem esse: quod quidem unicuique sans mentis homini terribis Ie est. at quae hominem non excedunt:&magnitudine differunt,& eo ci, magis uel minus eisiciuntur.simili modo ea 'us fiduciam nobis afferunt.
N on idem autem eme unicuique terribile inquit.non enim idem S sorti, dc a tororem inserti sed ut quis si animo est astidius,ita timet.vel aliud ath formi ne ella in ea sententiam accipiendum est,ut dicamus auaro paupertatem, pecuniarumq3 iacturam:ari bitioso infamiam, honorisq3 priuationem: voluptuoso voluptatum detractionem ac do/lorem: vitae cupido mortem esse terribilem ac formidabilem. supra hominem autem unt, terrae motus, fulminum iactus,diluuia iacendia, terrae hiatus,atque id genus τcum omnibus sanae mentis hominibus terribilia sint,etiam sorti viro quatenus est Holo, sensum humano non caret,erunt formidanda.quae vero humana sunt,ea magnitrudine diis ferre inquit,quatenus maiora sunt vel minora: visi magnus exercitus hostium, optimem instructus inuadat, maiorem terrorem inseret,u si paruus,pamq; instruistiis:sim maior copiae vehementius ingruant,masis erunt timendaevi si minorra,quae remissiorem pugna exerceat auid quod Aiaci apud Homerum colitigit. inquit enim:
At Telamone satus saxis iaculisque petitus Amplius haud mansit: nam instabat Iuppiter teti Troum densa phalanx sine fine spicula laetans. H orrendum galea crebris,clypeusq; senabat Ictibus, hirsut sq; lababant vertice cristst Pugnandiq; dabat sesIbmora nulla quietem:
Anxius at toto manabat corpore sudor
undiq;: sic labor urgebat nouus usi laborem. Ita magnitudine malorum ingruentium Aiax cessit.simili modo quom maiorem vel minorem fiduciani asserunt res ipst,prout magnae ves paruae iuerint. ut, si longe seperiores nos esse aduersirijs videamus,niagis confidis anus: si ves pares,vel paulo superiores, nuta
Fortis autem uir ut homo,erit interritus: timebit tamen etiam ipse huiusemodi mala. sed ut oportet tamen, dc ut ratio praescribit,honestatis causa suo stinebit,aeseret: quippe cum hic sinis uirtutis sit .essicitur autem ut magis& mminus haec timeamus: item ut ea qus non sunt terribilia,quasi terribilia sint.
timeamus. . In his ominbus sortis vir eruuiterritus,sed interritus tamen ut homo, timebit enim e
180쪽
I smie QiqirantuIum tembilia ea hinnana quae magnitudine excesserint, sed tolerabit tamen honestatis causa.confidelitem sicut Oportet,& quando oportet. sicut urtes tota di
tunt,ut magis vel minus terribiles sint:eadem quos in hominibus dis etia est ut ma vi vel minus timeant.qui enim neque sortessunt, neque ignaui, sed media: n alter alterosis,uel miluas timere coiisueuer I .nonnulla etiam sunt,qui ea quae non sunt
strepitum,bombum* aquarum. cuiusmodi sunt,qui tita Peccata* committuntur,cum timemus uel ea quae no oportet,ueI non stocut oportet,uel quando non oportet,uel aliquid eiusmodi. similiter quoque o circa ea quae fiduciam asserunt. V umoniam iwn quemadmodum virtus omnibus his numeris, distinctionibus, indiget . ut oc quo modo oportet, re cum quibuβ Oportet, re cuius causa oportet,exerceatur ita quoque vitium: sea satis est,ur in vita sola re peccatum sit.iccirco inquit peccata citra lana Diam ac timiditatem commisti: aliud, cum ea timemus quae non Oportet. aliud cum non ut oportet &c.modo in aliqua ex his di itinerionibus facta transgressio Herit neque solum in. timore hoc hi,verum etiam in fiducia:si enim Vel qumdo non oportet,ves cum quibus no Ortet,confidimus: in audaciae vitium incidimus.
inii igitur ea quae oportet,& cuius causa oportet,& ut oportet,sustinesiae timet,&umili modo etiam confidit: sortis est: quippe cunilpro dignitate Sc γ' sicut ratio praescribit,fortis uir & patiatur,dc agat.
Qui igitur omnes has distilictiones definitionesq3 seruauerit, sortis est.&praecipue sit cuius causa oportet vel timuerit, et confiderit. Vir enim sortis pro dignitate ipsarum terii. quae ves timorem vel fiduciam asserunt,ita timet vel confidit. quaqua legitur a nono Isin, sed καὐεἱs:ut intelligamus sortem virum non pro dignitate,sed pro habitu seu ex ha hi tu operari:cui lectioni subsequens sententia respondere magis videtur.sequitur enimr
Finis autem uniuscuiusque operationis est qui secundum habitum existit: at uiro forti sortitudo ipsa honesta res est: talis igitur erit etiam finis: quippe eum fine singula definiantur: honestatis cauia fortis uir sustineat,aim astrica quarex ipsa fortitudine sunt. π α
Nam si habitus est honestus,si ' quom esse honestum necesse est. omniscium quae ex habitu virtutis fit operatio,honest/tis causa M.fortis igitur vir omnia dc aget ec tolerabiae visorus,ho statisq; causa Vnaqu Paulem Rctio exfineves honestae cives turpis vi detur: at sortitudo honestum quid emioruiudinis igitur finis, ius causa everrori π.hon stus sit,necesse est. γEx illis uero qui exuperant,qui intrepiditate excedit,nomine vacat: multa enim huiusmodi nominibus uacare superius i nobis dictum est: posset tameesse insanus quidam,atque indoles,siquidem neque terrae motus nere undationes timeat: id quod Celtas iacere dicunt.
Vitia per excessum ec desectum fortitudinis qus etiam prius posuit,plura hic explicat,
quo ipsbrum mediocritas clarius eluces uac prius eum qui intrepiditate excedit,nomine vacare inquit,eo Q nullos solemus appellare intrepidoMi.αφριδ iis,quemadmodum auda ces: vocari tamen is insanus atq; indoles posset,id est αναλωκτος, qui ita est stupidus,ut nullum sensum doloris habeat,etia in iis quae omnibus quoq; sortibus dolorem es re consueuerunt: nam ea quo* quae supra hominem sinu,non timent.
At qui confidendo in terribilibus rebus excellit,audax est: qui quide a se dax &arrogas esse,& sortitudinis asse stator uidetur.sicut enim ille circa sormidabiles res se gerit,ita hic ipse uideri vult: in quibus* potest,illu imitatur. unde essicitur ut plerio ex ipsis timidaudaces sint:in his enim audacter se gesrentes formidolosa non siillinenti i