장음표시 사용
191쪽
is4 EV STRATI 1 IN MORALIUM ARIs T. virtus, quae item vitia sint,sacile non est explicarean dicendum non esse virtutes nem vitia haec, sed habitus quosdam,qui in mediocribus etiam hominibus inesse possint: qui simoda struent, laudabiles: sui minu vituperabiles sint an moderati hi habitus ad prudentiam: moderati ac peccantes ad imprudentiam sunt reserendi an potius ad temperantiam cper se enim temperantia, ut progrediendo declarabit,circa eas voluptates vertatur,quae ad ta/ctum spectant: ex accidenti tamen etiam caeterae aliorum sensuum ad eam reduci queunt. nam sicut temperantem consequitur,ut in videndi voluptate eatenus procedat, quatenus decet,seruetq; alias distinctiones quae in virtutibus 5c vitiis conliderantur: sic oc intemporantem vi mdium no habeat,sed excedat in omnibus, stupidum ut in omnibus deficiat, sequi necelle est. tametsi hoc dubitationem quandam habere videatur: nam idem quoque esset dicendum, de iis quae vel auditu vel olfactu percipiuntur. circa quas neo Lemperatia, neque intemperantiam versari manifeste hic asserit,cum inquit:
Nam qui malorum, uel rosarum,uel iussi mentorum olfactu delectantur, minime vocamus intemperantes : sed eos potius qui unguentorum,aut opisoniorum odore illiciuntur: quippe cum his propterea oblectentur inteperan
tes,quia per hscin recordationem concupitarum rerum uenire consueueruta Eos inquit non esse appellandos neq3 temperantes,nel intemperantes qui maloru Mesrosarum similium: rerum odore oblectantur: sed illos tantum qui unguetorum vel opsionioru olfactu gaudent:atcpeos quide propterea quia ex ea re libidinum suaru recordatis zone assiciuntur: ex unguentis meretricum luxuriam: ex opiniis comedendi suavitatem momoria repetentes. hi.n. non ob ollaetus iucunditate his odoribus oblectantur: sed quia ex his re venereorum & cpularum voluptas eis offertur,cuiprscipue dediti sunt. Nam circa alios etiam sensus per accidens obiecitari intemperans Pollat: dum,n.vel videt meretricem, aut dapes: vel audit vocem meretricis,aut de epulis colloquentes aliquos:in libidinum suas rum cogitationem inducit ur,ac gaudet.
Videre enim etia quoslibet alios licencum eseriunt,cibariorum odoribus oblectari. at uero talibus oblectari intemperantis est: abeo. n. concupiis res eiusmodi sunt. Adde Φ ne* c eris animalibus ex his sensibus uoluptas perocipitur,nisi ex accidenti: nam ness canes odore leporum,sed comestione gaudent: sensum uero odor praebuit: ne leo bouis uoce,sed eis letatur et ex uoce autem prope eum esse cum senserit,ea uidetur oblectari. simili modo neque si Diderit, aut inuenerit ceruum,uel sylvestre capram,uoluptate aliqua assicitur,
Non est tamen aut visus aut auditus voIuptas appellanda, nisi isAui vel videndo vel at dissido assicitur,ad nullam rem aliam spectet, i ad id quod vel visu vel auditu percipit: hoe est vel ad colores ipsos figuras,vel ad voces ec modulationes,in illisq3 acquiescat. idem in olfactu contingit.per se.n.odores iucundi sunt, qua ad nihil aliud respicimus,u ad 1ν Lm odoris suauitatem: t,cum floribus olfaci edis oblectamur.At si ad comestione spectemus,ex accidenti ea iucur ditas est. nam atri quom omnes cum esuriunt, ciboru odorNaus dere consueueruntacti saturati sunt,non amplius oblectaturivi patere inde liquido possit no per se,sed ex accidenti hanc in odoribus ineste iucunditatem. Ex his autem sensibus id est visu,auditu, ec Olfactu nem a caeteris animalibus vllam percipi voluptatem inquit,nisi ex a
cidenti. noli enim ita Ieporuni odore gaudent canes, ut florum homines: necpleo vel voce uisita oblectatur,ut homo cantilenis: vel inuenti cerui aut bovis voluptate ea inicitur, qua homo dum colorum,sormarumque concinnitatem contemplatur: sed his omnibus se stibus eatenus bestiae iucunditatem percipiunt,quatenus vel ciborum, vel venereorum re/cordatione incitantur. so
Circa eiusmodi igitur uoluptates temperantia intemperantia uersatur,
qus csteris quo animalibus comunessent: seruiles ob id ae se ins habentur. hs autem sunt & tacitas & gustatus.
192쪽
Euid eradmodum hic intemperatium voluptatesCirpitae vituperanquippe qtuus tantum oblectationibus studeant ac dediti sint,quas cum reliquis animalibus habemus eos
munes: quae.s gustatu oc laictu percipiuntur: quaeq; ob id vilium mancipiorum, ac bestiis
rum potius a ration utentium hominum esse videantur.
Sed gustatu parum uel nihil uti uidentur: quippe cum gustatus indicium
saporum sit. id quod faciunt ii qui uel uina, explorat,vel opsonia condiuntiat non admodum his oblectantur,uel non quatenus intemperantes, sed fruitio ne ipse,quae tota per tactu efiicitur in cibis,in potibus,&iis quae uenerea nun cupanturiunde guis deditus quida Philoxenus Eryxius guttur sibi longius gruis collo dari optabat:utpote qui tactu oblectaretur. ta&s aute sensuu est
maxime communis,circa quem intemperantia uersatur. Qiuod inquit hic gustatu parum vel nihil uti,id vel de solis intemperatibus et de temperantibus etiam intelligendum: ut dicamus moderate temperantes,immoderate intemperantes saporibus oblectari.melius tamen est,ut de intemperanti bus Elis dict um accipia' mus: ut ex his quae sequuntur,coniicere possumusantemperantes n.non admodum gustituti videntur, eo q, parua is asscere voluptate consueuinquippe cum munus eius sit sapores tenuis alicuius particulae exploratione iudicare. id quod faciunt illi,qui habitum quan qu Eo dam contraxere,ut vinum austerum ne si an dulce,validum,an imbecilla, ac demum eius omnes diuersitates Ieuiter summa lingua tentando dignoscere vaIeant: quiq; in epulis con/diendis versantur,easd; sapiant ne an famae sint,simili quadam gustatione pertentant. quae iudicia sane non curare admodum videtur intemperans: sed fruitionem ipsam cosectatur, quae tactu percipitur.quaerere enim diutius assidua tactione suauitate repleri gaudentis est non gustatu,& iudicio,sed repletione. Vnde Philoxenus quo diutius esculentorum, potulentorumq; iucunditatem sentiret,iactusta oblectaretur,perinde longam sibi esse gulam ac gruis collum optabat.tactu enim magiau gustu ciborum potionuq voluptas sentitur: at ita fit, ut oes intemperantiu voluptates in tactu consistant,tam ciborum ecpotuum v eora quo* quae Venerea nuncupantur. ita inquit, philosophica usus modestia,ut cognoscamusso scilicet,non ipsum venerin nomen hoc imponere,sed ab antiquioribus imposito uti.Cuni dixerit autem maxime sensuum omnium communem esse tactum,quippe qui primus omnium amnialibus innascatur,ut in libris de anima demonstratum est: postea subiungit:
Et merito esse uitruperabilis uideri propterea debet: quia nobis inest, non quatenus homines,sed quatenns sumus animalia.Talibus igitur obIectari,& acquiescere serinum est.
S ed hoc dubitationem quandam habet.intemperatia enim,ac demum omne vitiu proflprium esse hominis videtur: nam nullum aliud ani malintemperans dici,nisiper transsatiosnem potest quare intemperantes non quatenus animalia, scis quatenus homines, esse via 4o remur.Sed ita quod inquit hic Aristoteles , est intelligendum. vituperabilis intemperantia est,propterea q, non quatenus sumus homines,sed quatenus animalia voluptatibus iis ob/lectamur, quae ipsam efficiunt.intemperantiae enim effectrices voluptates sunt,quae per ta/ctum percipiuntur: hae autem communes cum brutis nobis sunt. talibus igitur oblectari, α acquiescere ferinum est.
Nam uoluptates que maxime liberales per tactum essiciuntur,excepis ab
his sunt: ut illae stat,quae in gymnasiis per seictionem calefactionem fieri
consueuerunt.non enim circa totum corpus,sed circa partes quasdam inremo Perantis tactus uersatur.
so Postea u autem temperantiam ec intemperantiam non versati circa voIuptates animae ostendit,sed circa eas quae ad corpus spectant,aim has non omnes , sed circa gustum re inoctum solummodo,atque ex iis circa tactum praecipue:postremo ut exactius rem explicet, neque circa omnes tactus voluptates versari has declaratan voluptatibus enim athletarum
inludis quae exstictione corporis, unctionei,dc calefactione eruciuntur,uulla est 'eque
193쪽
issi EusTRATII IN MORALIUM ARIST. temperantia,nem intemperiuatia. non. notas tu totius eorporis intemperantimi voliti
pras eicistit,sed quarundam Blummodo partium: gulae scilicet, re pudeuorum in quibus Partihus omnis ingluuies ac libidinis luxuria inest. Durersas cupiditatum specitiesci Cap. XI.
. A T uero cupiditatum alis communes uidentur esse,aliae propriae, atque apposititiae. ut alimenti cupiditas naturalis est: siccum enim uel humidualimentum,uel etiam utrunt, cum indigent,omnes cupiunt: quin etiam apo Petit & iuuenis,ut inquit Homerus,florens cubile: tale uero ac tale,uel east i sdem non omnes. iccirco nostrum esse id uidetur.
Cum velit deinceps Aristotelestiit perantium differentias manifestare,cupiditatum hic prius diuisionem quandam ponit,quas consequuntur voluptates . totidem .n.Uoluptata genera si ut. secvniditatum.si autem voluptates manifestae erunt,intemperantiae gen d manites uoq; sint,neces est: quippe cu alia circa aliam voluptate intemperantia versetur. Epicurus quidem, eiusq; sectatores cupiditates ita diuidere consueuerunt: ut alias ex ipsis hine neces larias dicant:alias naturales oc non neces Iarias: alias ness necessarias ne P na' urales,sed quae ex vana quada opinione exoriantur. A timetiWvestitus cupiditas necessaria est Venereorum naturalis,sed non necesiaria: talium vero ciborum,talitio vestium, ac talium Venereorum,necp riaturalis, nem necestaria.At Aristoteles breuius ac clarius bipar tita diuisione usus omnia haec tamenni nilominus cople 'itur. diuidit.n. eas in comunes ocProprias at p apposititias:coes appellans naturales omnes tam necesIarias,u no neces Iarias: cum eorum quibus indigent homines,repletionem appetunt, sicci videlicet, atq; humidi alimenti:ves concubitu,qui iuuenili ac florido corpore sunt.proprias vero e quae e prauiS moribus, anaq3 opinione praeter tiatura existunt: quas apposititias etia vocat iccirc quia non ab ipsa natura eas inlitas habemus,sed extrinsecus appositas,adiunctMq3 rquisi Dimus. H are autem diuisio fieri et in hunc modu potest voluptates aliae fiant naturales: aliae Propriae:propriae aut aliae ex naturalibus deprauatis extitere: aliae pier natura penitus sunt.
Habet tamen & aliquid naturale: quippe cum alia aliis iucunda sint ,& momnibus suaviora quaedam sint caeteris quibuslibet. In naturalibus igitur cupiditatibus pauci: atque hi in uno,id est nimio peccant. qui enim comedit uel Dilia quaelibet,aut bibit, quoad supra modum repleaturetis multitudine natustralis cupiditatis terminos excedit: naturalis enim cupiditas indigentiae repletio est: at iccirco huiusmodi homines uentrifurentes appellantur: propte
ea P ultra a decear,uentri replendo student. ac tales quide etiadunt ' qui serν uili admodum ingenio predici sunt.
Naturale proprie est,cu quis alimento indiges repletionem absblute appetit: in inquit,Uno modo peccatur:cum supra modum repleri cupiunt nulli,non lautis quidemst. opiparis dapibus,sed interdum vilissimis quibusq;. qui sanepauci sunt,illiberali admodum ac seruili natura praediti,quos Graeci γαπφαοως .i.ventrifurentes Vo nt, eo v eriose ventri replendo vacanueluones. quidam ab eluendis omnibus cuiuscussi generis cibariis: quandom etiam γαπιας hoc est ventres,seu ventriosos nominant,eo-nihil aliud stud vi Ut Uentrem curent ac repleat. At ex propriis voluptatibus aliae sunt ex naturalibus ut diximus,deprauatis,quae non peccant in nimia repletione,ac multitudine,sed in auida-vehementi cupiditate: cum non quaelibet sed talia,ac talia concupiscimus: id quod sane noIri aiam est: a nostraq; prauitate introductum. Illi.n.simpliciter repletione nullo epularu habuto deleetu appetui: lautae ne oc delicatae,an viles coenae armonatur,modo adsit copia,nihil soprors is curates: hi opiparis sumptuosisq; opsbnijs ac potibus tantum5 studet,eisq; toti dediti sunt.quod propriu ac si iii cuiuis est:quippe in in uniuscuiuso potestate sueri his vel
illis aissuescere,atq; ex assuetudine prauae voluptatis habitu contrahere. nescio quid
inquit,in his naturale citam est:nam cum alii alijs oblectentur, re peculiaria sere Quaedam
194쪽
habeat unusquisl,quibus assiciatur: verbicausa,vi ad sapores a' dulces,alq austeros propensi situ: noi villos acria,quosda amara delecteta hoc a natura esse nemo est qui dubitet.ve vero adeo vel remeter erga vi quodl horu affecti simus, id iam a nobis est, at 3 addititi U. ad quod spectas A ristoteles sortasse in uno tantu peccare eluones dixit,quasi hae quo* cupiditates inter naturales reeonedae sint: vel quia ut diximus,illi in copia tantum: hi re incopia,oc in appetitus vehemetia videntur peccare. I ntelligenta tamen sunt cupiditates qus dam,qus licet naturales sint,quia tamen quadasenus. nature terminos Irasgrediuntur, proopriae atque apposititiae evadant.ut ipse procedendo mani sellius declarat.
Circa uero proprias cupiditates multi,ac multis modis peccant. na cum talis cuiusda rei studiosi homines dicistur quia oblectatur uel quibus no opor. ter,uel mapis η plerio faciant,uel non ut oportet,vel no quo oportet:in omonibus sane intemperantes excedunt: quippe qui Zc gaudent nonullis quibus no oportet,qus odio profecto digna sunt.et si aliquibus gaudedu est,magis si oportet, a p plerisy gaudeant,id facere consueuerunt.atin excessum quide
circa uoluptates intemperantiam esse ac uituperabilem perspicuum est.
Hic duas spes ponere voluptatu videtur: altera eorum qui illis oblectantur quibus non oportet: quae praeter natura penitus est: nel sine honoris prsiatione nominari debet: alteraxo eoru qui magis il oportet, aut pleri alii faciant, naturali re aliqua gaudet,qus virs ro/Priae sunt cupiditates ac voluptates:circa quas multos ac multis modis peccare iquit. Uuar. qui immoderato aliaetu aliquid prosequutur,ex eoq; φιλοτοιοῖτα.i.talicolae denotantur, hoc est talis cuiusda rei cultores,at amatores:vt coturnicolae,equicolae,vinicolae,qui coturnicibus,equis, vinis nimiu studium adhibent,re caeteri eiusmodi:cum hi oes,ins, variis modis peccare queant sit,ut inteperantes variis modis existat.veI.n.oblectatur quibus nooportet,ut mariu combitu,ati ex eo puericolae nucupatur: iter hos obscaenorii patratoresci sunt: q res ut ipse et inqt,odio digna ac detestada merito est.vel magis u plerim alii gavidet aliquibus, i vini colae,at ebriosi, nemo muliericolae. peccare aut aliquis potiet gaudedonsi vi oportet,si verbi causa,nimio amore filios suos .pseques discere quippia non per so mitteret,ueritusne molestia aliqua assiceretur:ide et no quo oportet, oblegari diceretur.
Circa aut dolores non queadmodum in sortitudine, ita hic iustinedo temperans,non sustinendo intemperans dicitur: sed intemperas unusquis est, dum propterea cy iucunda non cosequitur,magis si oportet,dolet: dolore ipsi asteri uoluptas: teperans,dum absentia, abstinentia* uoluptatis nullo dolore asticitur. In teperans igitur iucuda omnia appetit,uel ea que maxime ilicunditate afferunt: ducitur 3 a cupiditate adeo ut ea omnibus at is anteponat: at 3 ita fit,ut doleat,dum dc uoto frustratur,& cupit: quippe cum n5 sine .. dolore cupiditas sit. dolere autem ob uoluptatem absurdum uidetur.
Fortit fido et ignauia circa dolores versari dicebatur, quia in tolerassis doloribus pericullam obeudis sortis,in non sustinendis ignauus agnosces atur:in teperantia vero re in inteo
perantia non eade ratio est.non .n.simili modo temperans oc intemperans circa dolores versantur,ut sortis oc ignauus. sortis,n.non in absentia,sed prsistitia reru terribiliu non doler, ignauus dolet: temperans autem eropterea dicitur,quia absentia voluptatu non dolet ni perans quia dolet:du& Uoto fruitratur,et cupit. cupiditas.n omniscit dolore est.intempesias.n.voluptates adeo vehemeter cupit,vi reliquis omnibus eas anteponat,hoc est paren
tibus, patriae, honestati,legibus, ac caeteris eiusnaodi: voluptasq; haec ipsi e ctrix doloris est: vi absurda, dmirationeq; digna eius affectio este videatur,v ob voluptates doleat.ab, so surda tame minime est: non.nasu fruitur Uoluptatibus dolet,sed dueas cupit, semeis carere aegre patitur. Simul ostendit inteperantiu vita molestiis ac doloribus esse plena, licet in voluptatibus tota versari videatur:ra si dum cupiunt,molestia ae doloreassiciuntur:nunu alit non cupiunt: restat,ut semper in molestiis ac doloribus costituti sint: ac dum ivmio studia voluptate affectantun contrario voluptatisa.dolore plerunq; vitam traducant.
195쪽
i Atqui deficiat circa uoluptates,minus* u oporteat, illis obIectentur, hosere inueniuntur: talis. n. stupiditas humana non est.na caetera animalia cum
delectu ciboru habeant aths obieetantur,aliis minime. si uero quispia sit, cui nihil sit iucundii nulla* inter hunc Sc illum cibum disteretia sit: is suae pro cui esse ab hominis natura uidetur. Quocirca quia eiusmodi homines no adornodii esse c5sueuerunt,efleetu est,ut ne nomen quide ullum consequuti sint.
inii vero circa voltiptates deficiant,non prorsus existuta non.n. nessi hominis est,nes sterius cuiuspia animalis haec sensuum stirpiditas.na caetera quo animalia iucundu mo talestii in cibis discernere consueuerunt: ut nullum habere voluptatis sensum potius inanima 'tortinavi animalium sit. Unde quia non admodii eiusmodi homines inueniuntur,nem vitii ipsius nomen inuenitur.appellat tamen ipsbs hos Aristotcles interdum ἀνωσθήτως,hoc est insensibiles quosdam, ac stupidos: qui sensu. voluptatum nullo praediti sunt.
Temperans aut circa lisc mediocriter se habet: na nec p iis oble statur, quidibus inteperans maxime consueuit,sed potius ςgre assicitur: net omnino ηs gaudet quibus non oportet: nem ulla aliqua huiusmodi re uehementer oblo statur. nel si absit,dolet: neque cupit nisi mediocriter: neque magis il decet, quapia re,ne y quado non decet,assicitur: ne P demu tale aliquid appetit: sed ea tantum odo iucunda, que uel ad sanitate,uel ad bona habitudine iaciunt.
At Ucro temperans mediocritate in omnibus seruat.necp.ruitsoble statur,quibus intemperans: ille siquidem voluptatum excessibus gaudet: hic iis eisdem molestatur,at aegre asiicitur. tantuq3 abest temperans,ut iis quibus non oportet,voluptatem capiat,ut inaniodest rationes omnes intra cita naturae terminos fugiat: quae vero preter natura sunt, prorsus a horreat,ac ne audire quidem patiatur: nem quippia appetat,nisi quod necessarium est, re vel ad sanitatem,vel ad bonum corporis habitum facit.
. t . i Axque ea quidem mediocriter,& sicut decet.& cstera etiamque his impe4titialis dimento non sint,' uel preter honestatem,uel sapra iacultates. na qui ita licit, magis tales uoluptates amat, I dignum sit. At temperans non eiusmodi est, sed sicut recta ratio praescribit.
Atm ita moderate omnia appetit temper1s,ut nihil admittat,quod vel praeter honestistem,vel siupra facultates,opum suam videlicet,sit: na et hoc temperatuis eiis propriu vide' tur,ut in fruendis voluptatibus facultates suas minime excedat. Duplex asit lectio hic est: altera,si legamus pler honestate, ec supra facultates id est παρα τό καλαν,κ υπερ την ουσιοπ Qt di quem altera si/quanta ad honestate, vel facultates speciat id est περι το καλον πεδεσίαν sed utrarsim idem sensiis est. nasiis quot intelligemus,leni perante voluptates et quasda alias admittere quae sanitatem re bonam habitudinem non impediant,qualitum ad honestate Θc facultates spectat. i.mo itra honestatis et facultatu suaru terminos cotineatur.
1Ntemperantia uero spotaneo magis similis, i ignauia uidetur: quippe cu
hec ex uoluptate,illa ex dolore existat: ex quibus altera eligenda: alter suo giedus est. Ac dolor quidem exturbat Sc corrumpit naturam eius,qui eo ast citur: uoluptas autem nihil tale facit.
Commrat hie Aristoteles inter se ignauia 5c intemperantiam: ostenditq; intemperat tiam longe esse deteriore,magist vituperanda: eo q, magis sponte comparari, u ignauia posse videatur.voluptatem.n.siponte eligimus: intemperantia vero in rara voluptatum ele s octione consistit,quae honestate excedunt. nemini igitur dubiu est,quin siponte intemeris unusqui .essiciaturat cum dolorem nemo nisi inuitus suscipere videatur, dolorq; sit qui ignauia emeian ignauia quoq; contingere non nisi inuito videbitur. dolor siquidem enatura propria hominem exturbat,animum: eius consternasiac quoda modo corrupiti volopias Di Jil mo
196쪽
ptas vero non ita: Iscet.n.a voluptate nonulli deiici aliquatenus de mente videatur,no adeo ranae exturbantur, t e naturali statu excedante id quod in dolore oc timore contingit.
Magis ἰὴ spontanea est: atque iccirco maiori opprobrio prosequeda. Naassuescere his rebus cum plures in uita hominum eiusmodi sint,sicilius est:& assuetudo ipsa periculo uacat.in formidolosis aut rebus contrarium est.
Cum igitur intemperantia magis sponte nostra acquiratur,iccirco maiori opprobrio digi a merito est.licesin. caetera omnia vitia spontanea fuit,hoc tamen ma8is in intemperatia conspicitur,ut sponte es levideatur: quippe cum facilius sit, Ut voluptatibus superadis a flueio scamus,cli in vita innumerabiles hinc inde offerantur: ait id sine vi lo pericillorum discinmine sacere possimus. Colligi aut argumentatiora in hunc modum queunt. voluptas eligedacst,dolor fugiendus:at spontaneum magis est, quod est eligendit,u quod fugiendit: est in tur Uoluptas, quae ex ea prouem tintemperantia,magis spontanea, i dolor at ignauia. dolor praeterea enatura & mente homine exturbat: voluptasn5 ita: macis igitur eu dolor violentus, si voluptas: quae alit immista habet violentia,minus sipontanea sunt:u ea quibus nulla inest violentia:ignauia igitur inuito homini magis,u intemperantia contingit. Ac stdit,q, si vituperiis 5c opprobriis ea tantum quae sponte nostra fiunt, prosequi cosuevimus ea quae maiori opprobrio digna sunt,magis et spontanea sint necesse est: maiori opprobrioasit digna est intemperantiata ignauia: na saepenumero incidit, ut ignauis ac timidesset misera reamur: magis spotanea igitur inteperatia est. in et ea quae in nostra magis sunt potestate,magis spotanea sunt. ea asit magis in nostra sunt potestate, quibus assuescere iacilius post sumus: at circa voluptates assiescere quilibet potest,cum multae iucundae res in vita contingat,assidueq; suppetat,ut indigere eis mirume valeamus: formidolosa.n.nd ita multa, nec semper occiirruciinreperatia igitur ma s sporanea est. Illis ite assuescimus iacilius, qus vacat periculis,u illis quae non sine pericu is exerceri possiunt 'in iucudiis autem rebus tuta est, re sine periculo assiletudo in tristibus re molestis periculosa: voluptatibus igitur facilius possumus assirescere.Quod si ita est inicietur,ut voluptas & intemperantia magis spo lanea a dolor ec ignauia elle concedatur.
Ignavia et non simili modo ut particularia esse spotanea uideri posset: o
sa.n.doloris est expers: res aut particulares dolore adeo exturbat,ut Sc arma abiicere, & caetera indecore gerere homines non uereantur: at* iccirco esse etiam uioletae uidentur. At intemperati econtrario euenit. particularia enim, quippe cu ea concupiscat,atoe appetat,spontanea fiant: totum autem at* uniuersiam minus. nemo enim eli,qui intemperans esse cupiat. Post ii intemperantia magis esse spontanea ostedit, uignauiam:aliam diuersitate esus sibiungit: nec simili modo esse spontaneam ignauia sicut intemperantia declarat, quantum ad rarticularia re acti oes ipsas .ehat. Habitus.n.ipse ignauiae ac timiditatis dolore vacatrnullo si quid1 dolore asscitur,qui eo praeditus est. atm iccirco elle spontaneus videtur.par
riculares asst res circa quas operatio ipsi versatur, terribiles adeo sunt ac molests,ut hominem de mente exturbent,ail abiicere arma, aliaq; indecore agere cisellant: ac propterea non spontaneae sunt,sed inuitae ac violentae.inuitus.n. facit,qui perterritus nulla decori habita ratione 5c fugit, arma abiicit. In inteperante aut contrarium reperitur.particulareS.mactiones iucudae ac spontaneae,quippe ex cupiditate 5 appetitione existant: totum Uero ipsum, id est ipse inteperantiae habitus minus spontaneus est: est.n.molestus. nam qui eii habent,ob infame ac vituperabilem vita dolent,molestiaq; afficiuntur.Unde inquit nemo.na
LUS eoae mouo eli,qui elle ignauus ac timidus cupiat. Veru Rriitoteles hic ita dixit, com/parando habitu ad res parti culares,in quibus actiones consistunt . n.in intemperantia res Particulares φontaneas magis propterea esse demonstrasset,quia cupienti at* appetetsi hontini contingerent: non esse eodem modo spontaneu habitu ipsum intemperantiae inauit.
197쪽
Ico EusTRATII I N MORALI vM ARI s T. umiditatis habitu dolore percipiat,quemadmodu ex rebus formidolosu,ais actionibus: lat in iccirco non simili modo sicut res ipsas,habitu quo ν este i nuoluntarium ac molentum.
Nomen autem ipsum intemperantis seu incastigationis de puerilibus peccatis dicere consileuimus. iitru uero ab utro dicatur,nihil ad praesens negociurefert: posterius. n. a priore dictum esse satis constat: ac non male uidetur filis, se translatum . nam quod turpia appetit,incrementum* magnum accipit,caρstigandu est ac temperandum: huiusmodi autem maxime est Sc cupiditas ScPuer: quippe cum Sc ex cupiditate uiuant pueri,et maxime in ipsis uoluptatis uigeat appetitio. Si igitur non obedies,neque imperanti stibditum id fiterit, Ionge late* esseretur: insatiabilis si quidem rerum iucundarum appetitio est, 8c stulto undecunque occurrit. cupiditatis praeterea operatio quod cognatusibi est,auget:& si magnsuehemetes* fuerint cupiditates ,ratione extrudui.
Quapropter mediocres eas esse oportet,ac paucas,ratio it minime adue
sentes. At y id quod tale est obediens,accastigatu teperatu* appellamus.
Postremo de nomine intemperantis considerat,quem G raeci λατον vocant,quasi imcastigatum dixerisOcό λασιςai. non est proprie vitio-vindicta,scis punitio quaedam id est castigatio ac cohibitio quaeda appetitionis.Inquit igitur nonae hoc de puerilibus et pecca rotis dici Blere. pueri.αin castigati seu intemperantes dicuntur, qui paedagogis suis milume obtemperantes multa puerilia peccata comittunt. Vtrum aut nomen hoc a pueris ad intemPerantes, an econtrario ab intemperantibus ad pueros dediti tu sit: nihil ad praesentem disputatione referre inquit. modo satis constet,quod posterius est, a priore fuisse nominatu. possumus aut dicere vel i puero incastigato.intemperante ad virum translatum suisse nomimationem: eo Q puer prior viro est: vel a viro ad puerum: quippe cum priuWd ab lute ac simpliciter dicatur,quod est perseetius: persectior autem vir puero sit. Castigatioe igitur
indigent-Pueri re cupiditas. Haec.n.cum saepenumero turpia appetat, nisi cohibeatur ac castigetur,magnum incrementum accipit. pueri autem cum ex cupiditate vivant,magnum
etiam ipsi in utram partem momentum habent,6c adprobitatem si castigenturae temptarentur: oc ad vitium,si incastigati permanserint.
Sicut enim puerum ad paedagogi praeceptum uiuere oportet: ita concupio scibilem animae facultatem rationis imperio obtemperare : atque ideo temo perantis cupiditas cum ratione consentiat, necesse est: quippe cum utrisque propositus scopus honestas sit. nam Sc temperans cupit quae oportet, quando oportet: Sc ratio quoque ita praescribit. Atque haec de temperantia dicta a nobis sint.
ocirca oportet cimiditatem atque appetitionem in pueris quidem paedagogis ac magistris: in viris rationi este obtemperantem ac subditam .in hoc enim puerorum ec viroruintemperantia similis est,quod utram imperanti inobedientem habent cupiditatem: quani obedientem esse oportet, ac moderatam:alioqui adeo interdum profusa effertur,ut in viis ris rationem extrudat, hoc est obruat,atque inutilem reddat. castigatum autem id esse discitur ac temperatum, cum oc puer secundum paedagogi praeceptum , dc vir secundum ra/tionis imperium vita traducit.Temperantis vero cupiditas rationi concors, consortiens*est: que dominio rationis subiugata ducitur,ut in incontinenter sed ita castigata est alis
erudita,ut nihil nisi quod oportet,& quemadmodum oportet, terist circunstantiis seruatis piauid quod etiam ratio ipse praecipit ac praescribit.
198쪽
MORALIVM NICOM ACHIORUM LIBER CLV A R T V S,
Cum Eu rati j Nuim explinatione, quom pasta nonnulli attribuunt.
De librealitare o risu extronis. p. r.
Vne dicamus deliberalitate: circa pecunias autem iesse mediocritas uidetur.Iiberalis enim non in bellisecis rebus,neque in iis in quibus temperans ,rieque ite in iudicηs,sed in datione, acceptione* pecuniarum, ac magis in datione Iaudem meretur. pecunias Ru tem omnia ea dicimus quorun stimationem nust
mus metitur. Deliberalitate hic Aristotcles ad urus prius explicat circa quae haec virtus versetur: ac simul n Odum quenda ac Vim nobis tradit,qua circa quae resiquae etiam virtutes mediocritates sint,inuenire facile possimus.in quibus enim unaqusque . virtus laudatur,iniis ipsius operatio est: in quibuSautem exercet operationem, circa eade . . . unaquaeq; mediocrita talicitur. Verbi causa,t 'perantia in voluptatibus coiporis fruendis circa quas omnis eius operatio est,iaudem consequitur: atque iccirco circa easdem volu/ptates mediocritas est. Idem simili modo in caeteris virtutibus videre licet.Cu igitur liboralitas nemin formidolosis 5c bellicis rebuS,Vt sortitudor neque in voluptuosis,ut temtantia: neque in iudiciis, ut iustitia: sed in dandis accipiendisq; pecuniis laudetur:circa easdeeam essent ediocritatem constat. Pecum/rum autem nomine quae graece xe ακτα dicuntur, omnia ea continentur, quae in numi mensuram cadunt: ut aedes, mancipia, supelle 'istia, vasa, pecudes,& caetera id genuS quanti enim quicqi horum aestimandum sit, pecuniis metimur. Communiori tamen significato x. εμπτα omnes res aspellantur: unde etiam χρομα ιων verbum deducitur,quod idem est,quod agere,administrare,ac negociari. qua insignificatione non solum ea quae commemoraui, quae in peculii rationem veniunt, verum etiam virtutes, amicitiae, parentes, Patria, re reliqua eiusdemmodixe suem possunt appelat priore illo modo non possunt: quippe cum nemo queat statuere, quot numis no rum aestimatio metienda sit. Verum haec pecuniarum definitio non satis accurate vid et fuisse assignata: nam numus iple,re argentum numo minime aestimatur. integra igitur soriasie atque absoluta pecuniae definitio ei te talis debet. Pecunia omne id est ves quod est ni mus,ves cuius aestiniationem mimus metitur. tametsi pecuina de Blo etiam numo accipiaν Eustrat.
199쪽
tur, quod est eius maxime proprium significatum: ut cum dicimus, pecunias siquem , hoe est χρήμα net laenore accepisse:aut expendisse,aut eiusmodi quippiam.
Prodigalitas aut Sc illiberalitas excessus & desectus circa pecunias sunt. atque illiberalitatem quidem illis semper attribuimus, qui magis quam de,
cet, pecuniis student: at prodigalitatem complicantes at is interdum adiun, gimus: nam 8c incontinentes, dc eos qui in intemperantia opes consumunt, prodigos uocare consileuimus. iccirco huiusmodi homines esse improbissi, mi uidentur,propterea quod multa simul uitia habeant: non tamen proprie i bita appellantur. Debet enim prodigus eme is qui uno tantum uitio sit praeditus,ut scilicet fortunas suas consumat.Prodigus enim seu inseruatus est, qui per se ipse perditur. nam esse sui ipsi us perditio uidetur etiam bonorum dissipatio: utpote cum ea sint, ex quibus uita traducamus. Atque ad huc modum sine prodigalitatem accipimus.
Illiberalitatem S prodigalitatem desedius 6c excessus circa pecunias hine inquit, recte
inrasin re excessus 5 de gus communiter appellas. propterea Q utraeq3 este oc excessis re desectus possiunt.prodigalitas enim dando excedit,deficit accipiendo: illiberalitas vero seu auaritia contra in dandis perirniis parca ac desciens,in accipiendis nimia est. Sed licet Eo exessus ec desectus utrisq; conueniat, plerum tamen prodigalitatem excessium,auaritiam desedium propterea vocat: quia cum liberalitatis vis in moderata datione magis conspiciatur in ea excedit prodigus,auarus deficit: ut ad praecipuas liberalis operationes spectando prodigalitas exuperatio, auaritia & illiberalitas desectio merito esse videatur. Nam siquis etiam cicacte utraru* rerum naturam ac substantiam consideret,auaritia esse habitus quodam videbitur magis si decet pecuniarum cupidus atque auidus:econtrario autem p rodiscalitas earundem consumptrix,ac diisipatrix.unde etiam nomen a prodigendi id est pro landendis,porroba adigendis pecun ascosequuta est: dc prodigus quasi porroadipus quis clam nuncimatur: qui stipsum bonis fortunisq3 exturbat.quod tamen melius verbo graesco exprimitur: ασωτης enim lingua eorum vocariar,hoc est inseruatus ac perditus . nam eii , , vita suppetere ex pecuri videatur,qui eas profundit ac perdit,s ipsum quoda modo etianerdit He proprie quidem ita prodigalitas accipitur: sed interdum tamen illos etia appelatare prodigos consuevimus,qui vel incontinentes sunt,uel in intemperantiam opes consumunt duo inter se vitia intemperantiam & prodigalitatem complicantes. in hoc modo improbissimi esse prodigi videantur: quippe qui multa simul vitia inconti nentiam laten prarantiam,ac prodigalitatem complexi sinti
Iis autem quorum est usus aliquis, bene Sc male uti Iicet: at diuitiae ex utensilibus sunt: optime uero unaquaque re utituris,qui uirtutem unicui*rei conuenientem habet: & diuit is igitur is optime utetur, qui ea uirtute erit praeditus , quae circa diuitias uertitur. atque hic ipse uir liberalis est.
Deinceps liberalitatis munus in dando magis u accipiendo consistere ostendit. na cum liberalitas circa pecunias utendas versetur,re usus in distribuendo magis ac largiendo,era pendendo'; existat: in dando,& erogando liberalem magis versiri necesse est.xγαν aute,
quo nomine hic Utinar pro rarirci,id est usu ponit: dum inquit, illis & bene re male uti nos posse.quorsi aliquis est usus.ut puta pecuniae usus quidam est, neq; male viiipsa licet. simili modo,macipio, ibus,supellectili,atis huiuscemodi omnibus uti re bene re male unusquisque potest. Sed de virtute re vitio fortasse dubitaret quispiam,cum his viri euti homines dicantiir: Oc tamen neque male virtute,neque bene vitio uti quispiam possit. cui dubitationi ita occurrendum est,ut dicamus non idem esse usium,et utensile. usus enim, Iosue eum Mais siue χροιν appellemus, is est,secundum quem aliquibus rebus uti solemus: utensile autem siue utile id ev xe risu:ν,illud quo secundum ipsum usum utimur.artes
ro re demum habitus omnes, inter quos virtutes ac vitia conumerantur, tensiles minime
sunt: sed potius eiusmodi,ut vel rebus aliis utantur,ves certe utensilium,id est omniti quis
200쪽
LIBRVM QVARTVM. bila uti possumm, usus ipse sint: secundum quem homo reliquis omnibus vel bene ves ni te utatur.secundum enim fabrilem artem faber, secundum musicam musicus, ac denique sescundum Unamqua* artem subiectis arti suae quis p rebus uti consueuitrita etiam secundu'namquam virtutem,S unumquod ν vitiu rebus illis utimur, circa quas*v mus ec vistium versaturi male, secundum vitium 5c turpiter: secundum virtutem, bene atque hone ille: ut vitii virtutis reliquorumq; habituum millum esse usum, sed ipsos cieteroru om nium 'sunt esse manifestum sit. At in hac potissinium de causa effectum est,ut nonnulli istam virtutem bonum,& solum vitium malum, diuitias vero re reliqua quae ut facultates na appellantur,neque bona neque mala esse affirmarint:propterea φ videlicet fieri non x o potest,ut uel uirtute male,uel uitio bene ciuispiam utatur:reliquis re Mne 5c male uti pose sumus. sed absiurda eorum sentetiaesti ac dupliciter peccant. Primm enim uirtutis reuis ait ne usus quidem prorsus ullus est,ut nnue bene nem male nos uti ipsis dicendum sit: non enim his utimur,sed per haec ipsa reliquis. reliqua uero in usum cadunci quaesti in usum cudunt,sunt eiusmodi,ut re bene θc male uti ipsis ualeamus. Deinde neque ex iis quae assi munt,recte id colligunt,quod opinantur.nam si ea quibus bene utimur,bona: quibus m le,mala sunt: nemini dubium est, quin conficiatur, ut ea quibus 8c bene ec male uti post anus,& oc mala sint. non enim ita assumuntet dicant ea quibus bene utimur,no esse malarea item quibus male,non esse bona: sic etenim neque uirtus bona,sed non mala,nem Ditium malum, sed non bonum esse demonstraretur. Adde v absurdum etiam est,ut pro Σo utentium ratione rerum ipsarum natura immutetur.si nanque id quo quis male uti ur, uel esset malum,uel neque bonum ne*malum:consequereriar,utre Socrates quo Atheniemses male usi sunt,uel malus,ues neque bonus neque malus iuerit: dc Anaxarchus,naeo etiaNicocreon Tyrannus male usius estrae Zeno item, re complures alij. Sed haec hactenus. Ratio autem Aristotclis talis est: iis quorum usus aliquis est,re bene ec male uti possis an diuitiae iusmodi inu Ac bene igitur, re male uti ipsis possumus. at unaquaque re heone ille utitur,qui uirtute ea est praeditus, quae circa unamquam rem uersatur:nam lyra bene utitur, qui lyram dii ii sandi uirtutem calet,qui est music reqvo,qui equitandi uirtus rem adeptiis est, qui est equestris vir: sic diuitiis ille bene utetur,qui uirtutem eam habues rit,quae circa diuitias ut effas uersatur:qui autem hac uirtute est praeditus, liberalis est. Atinso hicinum inquit ea re unumque' bene uti cuius uirtutem habuerit,uirtutis nultu eri usum manifeste declarat.nam si uti etiam bene uirtute quispiam posset,uirtus alia esset inuente da,secundum quam uirtute utipossemus: illius item alia,atque ita deinceps, qtiora infinite progredi cogeremur. Aduertendum etia no absolute hic Aristotelem dixisse diuitias esse unum ex iis quorum est usus,sed esse ex utensilibus:propterea-non omne cuius est usias est etiam utensiletqu-e cumqpaupertatis & morbi usus quidam sit, quorum nihil tumen utensile est. sed illa quibus uti consuevimus,quibusq3 praecipue uir probus,& in myturali statu contaurus uteretur,utensilia,sive utilia nuncupantur: ut hac ratione quou esse bona uideantur. V V
Vsius autem pecuniarum sumptus ac datis , acceptio uero &conseruatio
ης esse possessio potius uidetur : at piceirco liberalis uiri magis est dare quibus
oporter,u accipere unde oportet, non accipere unde non oportet. magis
enim beneficio afficere,q assici,& honesta agere,u non agere turpia,uirtuti, proprium est. At obsciarum non est ex datione consequi ut beneficia conlisamus,honesta agamus: ex acceptione uero ut beneficiis assiciamur,non aga
mus* turpia. gratia item ei qui dat,exhibetur,non ei qui non accipit: & laus
etiam magis. Cum igitur circa usum pecuniarum liberatis uersetur,usius autem pecuniara nihil aliud so datio,ac uio uero-conseruatio pomsio ipsarum sit: liberalis in dan do magis u accipiendo uersabitur. Virtutis praeterea magis in beneficiis collocandis, q acci . moidis consistit:dando autem illud, hoc accipiendo efficitur:dare igitur ri accipere .lioeta, litatis magis proprium est. Honesta item agere magis ad uirtutem spectat, a non agere tur Ima: at honesta a mus dando ut oportet,accipiendo autem unde non oporte non agimus