장음표시 사용
401쪽
sili seciunt,qui histrIonis munere funguntur.
Quod si inquit incontinentes verba ex scientia dicunsciunt. n. adulterium esse malum,dicuntq; quemadmodum sciui, id esse malum: nullum id argumentum est: id est nihil id ad rationem faciti qui nans in his affectibus sunt, d est in ebrietate,& suria, suntq; ebrii ec ins iv:demoniti attones,ratiocinationesq3 demonsi ratiuas,verbaq; Empedoclis dicunt,nsi tamen quid dicant,intelligunt. similli modo pueri qui primum discere inceperunt,connectiant etiam ipsi orationem re dicunta Iram magnanimi Pelidae concine diua. nondum tamen siciunt,re intelligunt. opus enim est, ut si scire, Sc intelligere quinpiam vult ea quae diis est,cognatus sit 5c coalitus: id est ut habitum prius disciplinarum compararit ta ut habitus Io infla cognascatur,ac coalescat quasi in naturam hoc autem,id est habitus huius aequisitio non nisi longo tempore aborem multo compararipotest. Unde quemadmodum iaciunt histriones,qui cacarmina Homeri sumpta persona Hee oris,vel Achillis recit asino intelligunt quid dicanuita incontinentes,licet dicant malum esse adulterari: adeo tamen a turpis bus voluptatibus perturbatam, atq; obtenebratam mentem habent, ut quid dicat, nequeat intelligere: atque ita cum non intelligant quid dicant,si errant,re adulterium quasi bonum existimant,ac committiat,absurdunx illo modo est Hanc rationem Aristoteles a caeteras admittere magis videtur.
Adde quod ita quoque naturali quadam ratione inspicere causam quispia
xo posset. altera enim uniuersialis opinio est: altera de particularibus rebus,quistbus praesidet sensus. quando autem ex ipsis una euaserit: alibi quidem enuciet anima,in esse stiuis uero agat statim,necesse est.ut, si omne dulce gustanduin est,hoc autem est dulce,utpote unum quoddam ex particularibus: necesse est
ut qui potest,& non prohibetur,simul hoc quoque agat.
uarta haec est ratio ec solutio. Ex opinionibus altera est uniuersilis, altera circa partis cularia,quibus particularibus verbi causa vissu expositis sensus ipse inspiciendi praesidet ac dominatur:id est in quae percipienda oc cogi laeda ius habet selisus ex quibus quide dua
bus opinioibus inter se complexis cum una extiterit, id est cum duas has, particularem.Loc niuersalem inter se commiscueris, ratiocinationemq3 coiistitueris; laeccile in quibusdam
est enunciare, id est fateri at* asserere id quod fuerit collectum ac conclusium.id quod tuevidelicet fit cum propositioes sunt intellectivae. ut si dicamus: Socrates est homo: homo est animat: Socrates igitur animal est. hic quod concluditur agi minime potest. sed in esseetiyitis,id est cum effectivae, id est activae sunt opiniones, quod concluditur non enuntiandum re dicendum, sed agedum est. visi dicam,hoc dulce est: omne quod dulce est gustare oportet: hoc igitur gustandum est:Utpote Unum quoddam ex particularibus. quia. quod conscluditur ex particularibus est ato agendis: necesse est ut qui id colligit,si pot,oc non imp ditur,simul hoc agat,oc dulce id degustet.
Quando igitur uniuersalis opinio inest,quae prohibeat gustare: altera ueclo ro,quae omne dulce suave esse dicat: hoc autem est dulce,atque haec est, quae operatur: sorte uero adest cupiditas: illa quidem sugiendum esse ait, cupidi tas ducit: quippe cum mouere unum quod 7 ex membris queat. Quare fit ut ex ratione quodam modo Sc opinione incontinenter quispiam agat: quae quidem opinio non per se. sed ex accidenti contraria sit.cupiditas enim, non opinio rects rationi contraria est .
ando igitur uniuersalis opinio gustare prohibet,quae inquit nihil dulce gustandum esse:altera vero etiam ipsa uniuersalis , omne dulce iucundum esse dicit: estq; particularis, quae hoc esse dulce inquit,quae quidem particularis opinio ipsa operatur: id est ex qua par ticulari unusquisque operatur:tunc si sorte cupiditas insit, quae ad hoc dulce degustandum
incitet,ati inducantulae porro illa.s niuersalis opinio,quae nullum dulce gustandum esse ait,hoc iucundum iugere,ac minime degustare iubet:cupiditas vero ducit, atque incita ac vel inuitum ad dulce id degustandum compellit. tiam ea no aruniam Iantum turbat,ac Per
402쪽
moucusta unumquod* etiam ex corporis membris ita pol ii istare .ut ad id quod appeti tur,consequendum festinans seratur. quare contingit,ut ex ratione uniuersali,quae aii , inhis dulce esse gustandum,& ex particulari opinione, qua hoc esse dulce asseritur, in ruinem. ter quodam modo quispia agat./quodam modo adiunxit,ut ostendat non ex ratione Unis uersali ,& particulari opinione absque ullo medio effici,ut ii acoli tineter agamus:sed cupititatem intercedere,quae uniuersalem opinionem re particularem contrarias inter se reddi non enim particularis opinio quae dicit, hoc esse dulce,contraria per se est, rationi uniuers ii nihil dulce esse degustandum assereti,quae enim inter has esse contrarietas potest sed ex taccidenti contraria efficitur. nam quia accidit,victipiditas cum particulari opinione conueni gustatum ad percipiendum id quod dulce est,ccmat: ea de causa particularis re uniuersalis opinio contrariae evadunt. piditas siquidem es equae rationem uniuersalem, opinio/nemst, particularem contrarias inter se facit .non opinio ipsa particularis per se est contraria rectae ratiores,id est uniuersali. quare incontinens rationem quidem habet uniuersale,maluine adulterari, particulare etiam cognoscit,hoc Widelicet esse adulterium sed i cupidit te inuitus ni ouetur,atque ad adulterium perpetrandum inducitur.
Vnde etiam bestiae incontinentes propterea non sitiat, quia particularium imaginationem & memoriam habent,non uniuersalium existimationem.
V nde etiam fit,ut bestis propterea incontinetes minime dicatur,quia existimationem, id est cognitionem 5c rationem uniuersalem non habent: sed particularium talarum memo et ria quadam, atque imaginatione praeditae sunt. nam asinus si deciderit in foveam ali qua,ubi foueam Uidet,imaginatioe concipit se illuc decidisse,atque eam euitat,non ratiotae aliqua, sed recordatione quadam inductus.incontines vero cum rationem uniuersalem habeat,ex cupiditate re libidine eam transgreditur,ac quasi ignorate atque ita incontinenter se gerit,
Quo modo uero seluatur ignorantia,& incontines rursiis essiciatur scies: eadem ratio est,quae& de temulento & dormiente, non propria huius astoctionis. quae quidem a naturae indagatoribus audienda est.
o modo ignoratia incontinentis discutiatur: eadem ratio re causa in hoc asse stu. i. nI ocontinetiaeIt,suae di in ebrio,& dormiente, non propria aliqua re diuersa. quam sane rationem dc causam requirere a naturae perscrutatore,ac discere debemus.quippe cum natu/ralis cotemplator quae pars animae, quaeq; eius facultas assiciatur, optime nouerit . quem admodum igitur siquis grammaticus cum sit,inebrietur, vini exhalatioe turbata mentem, atque offuscatam habendonecq; exhalatio illa perseuerat, operari quippiam ut gramma/ticus nequit: sed tunc tantummodo operatur,cum vinum iam deserbuit,vaporesq; emittere ad cerebrum destitit: sic incontinens,licet malum este adulterari cognoscat,ex nimiae lumen cupiditatis incitatione eam mentis obnubilationem,obteirebrationemq3cdtrahit, ut cognitionem illam re scientiam tantisper amittat,quoad cupiditatis vehementia perdura/rit.nam ubi seruoris illius subsidit cessatque impetus: ignoratia statim discussa fit,ut eandem 4 o cognitionem ec scientiam quam de adulterio prius habebat,* malum sit,rursus recipiat.
Quoniam aut ultima propositio est expositae sensui rei opinio aditonu domina est: hanc uel non habet,qui in assectu est constitutus uel ita habet, ut non tame eo quod habet eam liceat scire,sed dicere dii taxat,no secus ac uino oppressias E mpedoclis carmina. propterea item V ultimus terminus non est
uniuersialis,nem ita ut uniuersalis scientiam efiicere uidetur. , uia,inquit, postrema propositio, id est particularis opinio sensui expostae rei ει partis
laris cognitio est,quae domina est a stionum,ipsarumq; agendarum principium est: hae particularem sopinionem,quae adulterium committere malum esse inquit,vel non habet.i. 1 onon cognoscit incontinens qui in assectu est constitutus, hoc est dum adulteratur: vel ita ha
het ipsam,ut non liceat scire. lata ut no propterea sciat,& cognoscat dum eam habet. sed is cut ebrius dicit quidem carmina Empedoclis re proniiciat,quid tame dicat ignorata sic ii υcontinens licet adulterium hoc esse malum dicat,non cognoscit quid dicat. Propterea ite Φvltimus
403쪽
LIBRUM SEPTIMUM 36 vrimus terminus,id est particillaris propositio non est uniuersalis,neque videtur ita scien , tiae effectrix esse Ut uniuersalis:nam scientia uniuersalium est,non particularium: iccirco noest absurdum, si incontinens cum non habeat scientiam de eo adulterio quod cominitiit, mmalum sit errat ac peccat.cum enim scientia sit Uniuersalium,ccirca uniuersalia vero no opGreturqtii iam,sed circa particularia: particularium autem non sit scientiarii circa particusiaria errat ac peccat incontinens,nihil mirum est:quippe cum de eis habere scientia no posisit. tunc enim esset absurdum,si circa uniuersalia erraret,quorum scientia praeditus est.
Atque id quod quaerebat Socrates indetur contingere. non enim assectus existit praesente ea,quae uidetur'proprie esk scientia, quippe quae neque ipsa - ' ex assectu distrahatur: sed praesente ea quae sensim est. Utru igitur cognosces nec ne,& quo modo cognostens agere incontinenter quispiam possit, haelestinus dieium sit.
Socrates fieri non posse dicebat,ut quis scientia aliqua praeditus secundum eam erraret: id quod quom hic contingit incontines siquidem circa uniuersalia quorum habet scientia, minime errata sedcirca particularia, quorum scientia non est. non.n.priesente scientia quae proprie ita dicitur: seu ut alia lectio seri, qus domina omnium est a. li- ου ες, no κυριως quae inqua omnia vincit,acsuperat,affect us dc perturbatio existit: id est no. nprssente scie tia aperturbatione superaturiiacontinens: nel ipsa haec scientia a cupiditate distrahitur ocao confunditur: sed sensiva tantum est. ioarticularis opinio quae a cupiditate superatura re licet adsit,non prohibet quo minus incolinens ab affectus perturbatione trahatur inuitus ac peccet.circa haca .peccat incontinens. na rationem Uniuersalem dicit tantummodo,ac pronunciat,ut in aerem dissisluatur: circa particularia vero operatione sua exercet. Vtrum igitur
cognoscens incontinens succumbit,an minime: ec si cognoscens,quo modo cognosces peccat scienti ne an opinione praeditus,satis hucus. dictum est.
Ciua quae eontinens et incontinens umetur. Cap. IIII. 'IAmuero utrum aliquis ab Elute incontinens sit,an omnes ex parte: & si
sit,circa quae uersetur,dicendum deinceps est. Circa ticilii tates quidem δίdolores cotinentes & tolerates necnon incontinentes & molles uersari per, spicuum est. Quoniam uero ex ijsque uoluptate asserunt alia necessaria sunt alia eligenda quidem per se,sed eluta odi tamen ut excessum etiam habeant: necessaria que ad corpus spe stant,cuiusmodi sunt aIimentum,ueneris usus, ac caetera huiusmodi corporalia, circa quae temperantiam & intemperantiam constituimus: non necessaria, sed per se eligenda, uictoria,honor diuitiae, aereliqua talia quae bona sunt Sc iucunda: eos qui in his praeter rectam rationEquae in ipsis est,ab lute quidem incontinentes non dicimus: sed ad detes pocuniarum,lucri,honoris,irae incontinentes appellamus,& non absolute: ut,
pote diuerses,& qui ex similitudine dicantur.
Vtrum aliquis absblute incontines sit,id est qui sine additione dicatur,& incontines tantum sit,an incontinetes omnes dicantur ex parte dest cum additione incontinetes irae , ii continentes lucri,atque huiusmodi: θc si incontinens sine additione sit,circa quae subiecta is versetur,dicendum est. Atque ut circa quae iucuda consistat in tinentia,declaret,iuclido/rum diuisionem in hunc modum facit:iucundarum rerum quae afferunt voluptatem, aliae sunt necessariae ut quae ad corpus attinet,ut sunt alimeta.cibus enim re potus si moderate
sumatur,necessaria corpori si int,ae iucuda: in excessus in his quoque vituperatioe dignus' est,si comedere quispiam oc bibere supra satietatem velit simili modo venerea voluptuosa sunt,sc necessaria ad speciei coseruatione,& sobolis propagationem: tum priuatim etiam is qui vel calculari,vel venali morbo afficiuntur. aIta vero sunt iasi laecessaria, Et eligendarame atque expetenda passivi honor,diuiti victoria. omnes n. eligilt atque anteponunt
404쪽
s σ3 As PASII IN MORALIUM ARIs T. diuites fieri,utistoria adipisci, possessiora, gloriam,poteruatum,ae bona huiusmodi Wtera. Cum igitur duplicia simi quae voluptatem. efficiunt necessiaria,cti no necessaria: qui in his inon necessar is excedui,& supra modum aerescere, vincere, re gloriosi fieri stuaent praeter recta rationem quae in ipsis est,quae mediocritate in omnibus utendum est e praecipit,huiusmodi homines non abistute,id est non sine additione incontinentes dicuntur: sed opus additameto quodam est.non.αincontinetes tantummodo illos appellamus, sed adiungimus vel lucri, vel pecuniarum, et tale quispiam: atque incontinentes lucri,incontinetes pecuniarii, incontinetes honoris vocare consuevimus: cc non absblute, id est non sine adiunctione s lum incontinentes eos dicimus:quippe qui ab eo diuersi sint, qui proprie incontinens sine alia adiecta re dicitur: 5c ex similitudine quam habent cum eo qui proprie contines est, ita Iooppelletur. nam quemadmodum illi qui proprie incontinentes di tur,incontinentes diciis tur eo Q in Usu venereorum excedunt,ac nim fini: sic hi qui cum additioe eodem hoc nomine appellatur,ita appellatur eo Q cum excellia atq; immoderate re vincere,oc ditescere, atq; alia huiusmodi assiectat: in eo tamen diiseriit,q, illi sine additioncilii cum additioe vel honoris,vel victoriae,vel lucri,5c similium incontinentes dicuntur.
Non secus at* ille homo dicebatur qui in olymphs uicit. illius enim comν
munis ratio a propria parum distabat: sed dii tersa tamen erat.
Incontinetes vi storiae, lucri, caeterorum similium ex similitudine quam in excessu habent ita ditatur,non aliter u ille qui in olympiis ludis vici or euaserat: qui sicut alius S ocra Σαtes vel Plato,ita ipse communi nomine homo appellabatur.illius enim communis ratio,id est homo in uniuersali, qui est animal rationale mortale, parum a proprio nom ine disser bat, nam homo etiam ipse vocabatur: sed parua quaedam additio emciebat,ut a communi homine discreparet.qui enim volebat ipsum significare,atque ab uniuersali homine separa re,ita dicebat.homo qui in olympiis vicit.quauis.n parum diiserat communis homo ab homine qui in olympijs vicit,sitq; peru similis,est tame diuersus:eo Q hie particularis sensui expositus est: ille uniuersalis re communis intellectu percipitur. I ta quoque ille qui absolute incontinem est,ec qui incontinentes cum additione dicuntur,licet similitudinem inter sequandam habeant,insubieeris tamen rebus disterunt,circa quas versantur,diuersit imere se sunt. . 3'Cui rei id signum est,qu6d incontinentia,non ut terror tantum,sed ut uistium quoddam,quod aut absolute,aut ex parte aliqua sit,uituperatur: horum autem nemo.sed illorum qui circa corporaIes fruitiones uersantur,circa quas temperantem & intemperantem existere diximus,qui non ex electione, sed praeter eleetionem&cosilium excessus&iucundorum sectatur,& molestostrum sugil,simis uidelicet,sitis, caloris,stigoris,ceterorum* omnium,qus adtadium, gustatum* spe stant: is non cum additioe, . circa haec scilicet iit,uerbi causa irae,sed absolute tantummodo incontinens dicitur.
Diuersos autem esse incontinctes cum additione ab eo qui proprie incolinens dicitur,id signum est .iande patet,vincontinentia vituperatur, non solum vipeccatum,quippe quae erecta ratione excedat: Uerum etiam ut vitium quoddam, quod aut abselute, re persecte vi tium sit,aut ex parte quadam .i.vitio proximum sitaram quatenus vitium corruptam habet rationem,incontinetia vero integram: incontinetia persectum vitium n5 est,sed ad vitium acceditat nemo horum qui cum additione incontinetes dicuntur,honoris scilicet,& diui/tiarum,vituperari consueuit.sed illorum qui circa fruitiora corporales id est circa Venerea eas voluptates versantur,quae tactu percipiutur,circa quas temperatem intemperantem versari diximus: qui sectatur excessum voluptatum,& supra modum venereis utitur,1 ex electione,sed praeter electionem oc consilium, id est praeter rectam rationemroc era socessus molestarum,doloremq3 asseretium rerum,ut famis, sitis,& similium sugit ter euistat: quaeritq; excessus omnium quae ad tactum, gustatumh; attinenis absolute ae sine additione incontines est, non cum additi oe,q, circa haec scilicet sit,id est y incontines irae,inc
tinens honoris sit: sed absellite tantum sinet ulla additione incolines dicitur.nam qui in electione
405쪽
Heistisne voluptates sectatur,corruptam habet rationem,intemperas est: incontines vero licet integram,sanamq3 habe/ο rationem tuae electione tamen re inuitus i cupiditate adnuendas voluptates trahitur.
Indicio illud est: nam intemperantes circa has, non circa aliquam ex tuis dicuntur.& propterea incontinentem & intemperantem, continentem item& temperantem non ex illis quempiam in eodem costituimus,propterea ocirca easdem quodam modo uoluptates,dolores eosdem uersentur . quans quam hi circa eadem quidem utrique uersantur, non tamen eodem modo: illi Lo enim eligunt: hi non eligunt.
Proprie illi orenet esse eum, qui circa corporales Voluptates,id est circa venerea versatur, hine patet, intemperates circa easdem has venereorum voluptates existunt,non circa aliquam ex illis,irae, saut lucri,aut huiushrodi alicuius: quippe cum intemperas ii ae, aut honoris,aut lucri,intemperas minimedicatur. QMare incolinens proprie illle est, qui circa eadem circa quae ec intemperas,id est circa venereorum voluptates versaturr Mia etiam sine additione ulla incontines diciturac propterea quia circa eadem subiecta viriq; versat
non quempiam ex illis qui cum additione incolinentes vocatur,sed absolute ec proprie imeontinentem etiam cum intemperare eundem dicimus,ec continentem item cum temper,no trieo Q circa easdem vol rates Venereorum quodam modo utrim versantur. quoda modo adiudi,ut incontinetisWintemperatis disserentiam ostendat: qui licet eadem subiecta habeat,circa quae operentur, non eodem modo tame utriq3 operationes suas exercent: illi, id est intemperates eo Q corruptam habet rationem,malum eligetes, id est ex electi ne re proposito agM:hi,id est incontinetes non eligentes,hoe est non proponentes malum agere,sed honum,quippe qui rationem adhuc integram ac sanam habeant, a cupiditate tomen inuiti ad perpetraridum flagitium aliquod trahuntur.
Vnde magis intemperantem eum diceremus, qui uel lassitI,uel leuiter ων piens & excessus seetatur, & dolores mediocres fugie r quam hunc qui prooxo pterea idem faciliquia uehemente cupiditate assicitur. quid enim faceret ille Raut ualida aliqua cupiditasiaut in necessariarum rerum inopia uehemens do. Ior incesseret.
Iccirco peior ille est,' si intemperas merito dicetur,quietiam si no cupiat, vel leuis ter re parum cupiat, cessum venerearum voluptatum se reari essueuit,refugere medios cres re paruos dolores: quam hic.i.incontines,qui vehementi cupiditate superatus malum praeter electionem agit. nam si intemperas vel nullo modo,vel parum i cupiditate perm tus, atque incitatus venereis uti stipra modum solet:si incesso et ipsum atque inuaderet valida ac vehemes cupiditas,quid faceret similli modo si ingeti aliquo doIore affici anu eo mo per tres aut quatuor dies pane indigeat,quid laesurum eum esse aede uest impium sone aliquod malum, at*intolerandum.
Quoniam uero ex cupiditatibus uoluptatibus aliae sunt ex ijs,qus genere sunt honesta ac proba: nam iucundorum nonnulla natura sunt expetenda, alia bis contraria, alia media, sicut Prius diuisum a nobis est rut pecuni luo crum,uictoria,& honor: in omnibus porrόS talibus,& med is,non quia assiciuntur,& cupiunt,& amant,vituperantur homines: sed quia quodam mmdo,assiciuntur,&excedunt. so De immanitate ac seritate docturus Gnulla prius de subiectis insis exponit, circa quinimmalutas versatur:at ue iccirco cum superius tu da in duo diuisisses in necessaria,ec per se expetibilia: nsic quo feritatis subiectum inueniat, tertium membrum superiori diuisioni adiungit: atque inquit,quoniam ex iucudis alia sonesta ac proba, id est bona genere hoc sibiecto sunt. exi Edisenim alia sunt natura expeteia di bona,vt victori diuiti recis. Eustrati a a
406쪽
37o As P As II IN MORALIUM ARIs T. tuae vcrum: alia cotraria his dest natura fugienda: iram comedere earine las licet suapue nonnullis sit,detestabile tamen estoc iugiendum:alia autem sunt media,ut comedere,et vestiri: quae hominibus tutata suidem sunt, suapte tamen natura neque expetenda, neque fugienda: sed ex indigetia necessari oncoctis enim ac digestis ijs quae iam comedimus,fit in nouo cibo indigeamus,quo ventris esuriem possimus saturare . cum igitur iucunda haec sint,sicut superius inuisunusa. sicut in diuisione superiori iam diximus de necessariis scilicebre per se expetibilibus, na tertium membrum,ut dixi,hic adiursuin omnibus oc talibusa. natura expetibilibus, ae mediis, quae nere expetibilia sunt natura, ψ fugienda,sed necessaria,non vituperatur homines,si cupiat abistute honorari,vel vincer Uel pecunias compas rare ac Iucrari,nem si edere aut bidere ut vestiri absblute velint: non. nuneo Q cupiui, sed is in eo q, quodam modo cupiunt, vituperatione digni habentur:id est o v immoderate assiciuntur, re in cupiditate excedunt. ut si vel toto die quis comedere,vel domi manens purpureo pallio ornari,vel supra modum lucrari,ac conquirere pecunias,velit.non enim curire, sed immoderate cupere vitio datur.
Iccirco quicunque praeter rationem uel superantur,uel aliquid ex ijs quae natura sent honest a & bona persequuntur. ut illi qui circa honorem magis quam oporteat,student,uel circa filios & parentes: bona enim haec sunt, &qui circa ea madent,laudari consueuerunt: sed in his tamen excessis etiam quidam est, siquis quemadmodum Niobe aduersias Deos pugnaret: aut o ga patre ita esset affectus,ut Satyrus qui patricola appellabatur. ualde enim
Cu igitur non in cupiditate,sed in modo cupiditatis vituperentur homines:quicussi prae/ter rectam rati onem,id est immoderate ec exuperater vel siverantur re vin tur, oppris. muturhi ab affectibus,vel aliquid ex iis quae natura sunt expetenda re hona,quaerut,vtho norari, oc vincere,& magis u oporteat,id est sepra modum,oc cum excessir,assectant,vituperatione digni sunt.Ubicp. n. mediocritas 5c moderatio laudatur,ut etiam siquis vel hono/rari,Vel lucrari moderate clipiat.non probro detur . nam excessus re immoderatio in una,
quam re etiani bona vituperium meretur. nimius quoque amor vel erga liberos, vel erga mi parentes limili modo est vituperabilis: visi parentes liberos,vel si liberi parentes immodorato amore prosequantur. nam licet bona haec sint amare paretura re liberos, re ex iis quae hona Sc expetenda natura sunt,quim circa haec moderate sese gerul,laudentur: excessus inomen etia in his vituperatioe dignus est.ssint.n.nonulli qui supra modum liberos suos ammul Niobe,quaeliberos suos adeo amabat,ut cum dijs etiam pugnare non Vereretur.c .n. duodecim liberos haberet mares sex,ac totide foeminas,lato amore eos prosequebatur,ut
se anteponere ea de causa Latonae ausa fuerit,seq; dea prsstantiore esse existimarit: et L, tona duos tantu, Diana ec Apolline,ipsa duodecim procreasset nulla ex parte diis interis rescit cit suos liberos adeo amat qui sipia,ut ec deos etia contenat, aduersusq; eos pugnetriutuperabile proculdubio est id quod etiam Satyrus iaciebat,qui propterea quia patrem siυ pra modum amabat, patricol id est φιλο-τωρ,hoc est patris amator vocitabatur . nam cum puellae cuiusdam amore esset captus,patrist Sostrati auxilium ad eam potienda itasset expertus:adeo ex ea re posthac patrem dilexit,ut post eius mortem se quoque ipse vita priuare voluerit,ac de rupe quadam praecipitarit. Amare igitur patrem supra moLm, ut patre mortuo mori etiam isse quispiam viui,vituperatione dignum est.nam etiam Salus rus qui ob patris obitum sibi ipte mortem consciuit, valde insanire videbatur. - - ,
Nulla igitur circa haec prauitas existit ob id quod dictum est: propterea
quod unumquod per se est ex iis quae natura sunt expetenda: prauitamin& sugiendi excessus ipsoruin sunt. simili modo quoque neque incontinenst scitia: quippe cum incontinentia non modo fugienda , uerum etiam ex iis sit, quae uituperatione digna habentur . ex assectus tamen similitudine inconstementiam adiungentes circa unumquodque dicunt . ut malum medicum,
407쪽
malimi histrionem,quem absolute malum nullo modo uocarent.' Nulla igitur prauitas, inquit,circa haec, id est circa honorem,diuitias,amorem,lucrum, ob id quod die um est,id est prMereat unumquodque Brum,diuitiae stilicet,honor umor re similia,ipsa per se exin sunt quae naturaliant expetibilia: excessus tamen ipsorum, id est quaerere supra modum honorari, ac sapra modum ditescere,atque huiusi di,fugi da sunt. similiter neque incolinentia proprie est supra modum atque immoderate lucrari, aut honorari, tale quippiam assecrare. quia incontinentia non tam fugienda est,u vituperabilis. quoniam veraquaerere supra modum lucrari, aut livnorari,aut amare sim litudine quandam ob excessiim cum asseetu,id est cum incontinentia haber, eo v incontinens quoφεο iupra modum & cum excessu sein venereorum voluptatibus vult, adiune a incontinentia circa Unumquodq; ipsorum dicimus, hic pecuniarum incontinens est lucri incontinextrae incontinen onoris incontinens: ut sine additione incontinentem huiusmodi appellare n5 soleamus. emadmodum si aut medica videamus,qui medicina mala utatur,aut histri nem,qui male sabulas agat,atque imitetur: non malos absolute Mocare cosumimus,sius iolum malum medicum: hunc malum histrionem dicimus: Pippe cum ipsorum peccatum Non vitium absolute sit,ut est incontinentia, aut ignauia, sed vinum in arte quam exercetrvi no immerit malus medicus,malus histrio cum additione appellandi sint.
Quemadmodum itaque neque hic propterea Q unum quod p ipsoru notatium, sed proportione simile est: ita uideIicet etiam illic existimandum est' incontinentiam & c5tinentiam eam duraxat est quae circa eadem,circa que temperantia uersatur,& intemperantia. nam circa iram per similitudinem dicimus: unde etiam addentes irae incontinentem , sicut sonoris, & lucri aptpellamus. Sicut igitur neque hic d est in histrione 5c medico,eo Q peccatum ipsorum vitium ab solute non est,sed proportione simile vitio: eo Q peccatum ipserum similitudinem quanda
cum vitio habeti queadmodii.nanteperas a recta ratioe aberrat,ita hi in sua qui is arte,ab errant aepeccat sicut igitur siquis vel medeatur male, vel fabulas agat male,n6 ab lute malus, sed cii additioe malus medicus, et malus histrio appollatiari irai quocs illic.i.in ilicotitiale existimandum est. incontinentiam.n. 5c continetiam solum resine adultione eam dicimus, quae circa eadem siniecta,circa quae intemperantia'temperantia versatur:at circa iram, α honorem,ec pecunias, atque huiusmodi caetera nonProprie incolinentiam, ec contonentiani, sed per similitudinem immoderatiose oc excessus ita vocamus. unde si viderimus aliquem pecunias mediocriter amare, eum non absblute continentem,sed cum additi Oe pe, cuniarum cotinentem nominare consuevimus. Gotrario quem supra modum vel pecunias asse 'are,vel irasci nouerimus, non absolute incontinentem, sed apposita etiam re circa qua Peccat, pecuniarum,ues irae incontinentem dicimus. imitu nda praeter iraturam non esse inconivuntiant,eium duas O esespecie - αφ . V.
Cum autem nonnulla iucunda natura sint, atque ex his alia absolute ac simpliciter , alia pro generibus animalium atque hominum: nonnulla vero non natura,sed partim ex laesionibus,partim ex consuetudine, partiri' etiam ob naturas prauas huiusinodi sint: circa quol horum singula inspice, re similes habitus possumus.
De immanitate acturus Voluptates in naturales & no naturescidistinguit: inquith; ex naturalibus alias esse absolute Sc in uniuersum omnibus iucundas: ut, comedere α hibere omnibus aeque suave animalibus videtur, propterea φ humido oc sicco alimeto omnia insd gent:alias pro genere quorumcul animalium,atque hominum. quippe cum & animali quaedam herbis,quaedam carnibus vesti delectentur: oc hominibus aliis alia cibaria iucuda sint.noi mulla vero non natura voluptatem asserunt, sed fugienda potius natura sunt. atqueri his alia quibusdam videntur sinula ex laesione aliquas tuae partis quae vel morbo,ves Euriati a a q
408쪽
3 2 As P ALTI INIMOR ALIUM A Rr s T. insinia contigerit: alia ex cosuetudineralia ex natura praua, prauoq; habitu huiusmodi dentur. Accirca unumquod p horum quae non natura lucta sunt similes continetis & ii continentiae videre habitus licet.
Dico autem serinos: cuiusnodi erat ea mulier quam grauidarum uentres rescindere atque inde status comedere cosueuisse inquiunt. uel ea quibus alue quasdam efferatas circa Pontum nationes oblectari. alios enim crudis,alios humanis carnibus vesci, alios sibi inuicem insantes ad epulandum mutuare
perhibent.uel quod de P halaride dicitur.
E numerat ea quae non sunt natura i iida: atque inquitii antes comedere iucundum na Iotura minime est sed tamen id Lamiae iucundum videbatur.Lamia enim mulier quaedam erat circa Pontum, quae cum filios sitos amisistetraliarum mulierum filios infantes insectabatur,atque edebat. S unt item tu da prster natura,ea quibus nonnulli emeratu atm agrestes homines oblectantur. nani Scythae qui circa Pontum degunt crudis piscibus ves tur: alii humanas carnes comedunt: alij suos Vibrum filios comedendos inter se mutuo dare consueuerunt: atque id suave dc iucundum ipsis videtur.Phalaris quoque suum ipsius filium discitur comedaile.
Atque hi quidem serini habitus sunt. alii uero nonnullis ex morbouin, sinia contingunt: ut illi, qui matrem mactauit,& in cibum sumpsit: qui item Σα
conserui iecur comedit.alij item morbosi sunt, uel ex cosuetudine: ut pilorum euulsiones,unguium rosiones,carbonum etiam & terrae comestiones: praeterea uenereorum usus cum maribus: id quod tum natura,tum cosuetudine euenit, quemadmodum illis qui a pueritia consaeuerunt.
H i sane serin atque immanes habitus sunt,qui ex praua et mala natura hominum proueniunt.alii vero sunt simili modo serini re prster naturam,qui ex morbo vel ex assuetudine contrahuntur: ut cum quis sibi ungues rodit, ac comedit, aut crines,ec pilos euellit: habitu vel ex morbo, et ex consuetudine acquisito. In insaniam quoque delapsias quidam seruus iecur eoserui tui comedit. α Xerxes Persarum rex furore etiam ipse incitatus adeo huma sonitatem exuit,ut mactata matrem suam in cibum sumpserit. suaue item nonnullis,sed printer naturam tamen videtur, carbones comedere. in qumus enim atrae bilis humor redudat, id contingiusicut quibus inest humor acidus, iis terrae ac luti eius esse iucudus consueuit. aliqua erum morbosa affectione vel atrae bilis, vel acidi humoris his haec naturae depraua/tio accidit . ut autem concumbere cum maribus iucundum nonnullis sit,ium mala natura, atm ad malum procliuis,tum assuetudo facit: quin enim a pueritia es flagitio assueuerint, malorum atque impurorum hominum conuersatione deprauantur , etiam si bona natura, atque ad virtutem propensa praediti suerint.
Quibuscul igitetur in cause est natura,eos incontinetes appellaret nemo: sicut neque sceminas,. non subagitent,sed subagitentur: simili modo neque εο eos qui ex consiletudine morbose sese habentima ibuscunque natura mala ac flagitiosa in causa est,ut marium concubitum sectentur, eos incontinetes diceret nemo:propterea v natura ipsis est huiusmodi,atque ad malu pro/cliuis. nam neque eminas ob id incontinentes vocant, ψ maribus nubui, α non ecdtrario uxores ducunt: quippe cum id earum tiatura minime patiatur. neque eos item qui morbo Daliqua assectione non natura insita, sed ex consuetudine cotracta maribus abututur,incotinetes dicere debemusreo Φ hi rationem habent corrupta,nem cognoscunt an omnino malum id sit: incontinentes vero integra ac sana ratione praediti serit.
Ac cum habet quidem unumquod horum quispiam,vitii terminos eo cedit,perinde atque immanitas ac seritas: cum haut tamen dc uel superat,vel
superatur,ea neque continentia absolute,neque inconcinentia est, sed ex simi.
litudine. sicut etiam ille qui circa stam assectus est, non incontinens, sed hoc
409쪽
modo assectionis incontinens dicendus est.
Cum habet quis unumquodl horum,quae enumerauimus videlicet,si carnibus crudis aut humanis vescatur,oc carbones edat,atssi huiusmodi alia faciata id omne humanum υitiuexcedit,esto extra humanitatis terminos quippe cum haec seris potius, i hominibus couo niat.sicut etiam seritas omne Visium excedit. cum tame habet quispiam baec,id est cum earnes crudas, vel terra edere cupit,cupiditatemq3 cohibet ac superat,ati id minime facit: euno absolute ec sine additione continentem dicimus,sed affectium etiam addimus, circa que versatur, ac continentem ferinum appellamus. simili modo si a cupiditate victus lutum co/mederit,aut quippiam aliud eorum quae dicta sunt,non absolute incontinens ae sine addis Io tione,sed ex similitudine ob viiij excolum ec eum additione serinus incontinens vocatur. sicut etiam eum qui vehementer-nimium irascitur,ex similitudine quam in excessiti cum eo habet, qui proprie incontinenβ dicitur, hoc modo id est cumiadditione illius assectio nis qua perturbatur, id est irae incontinentem,non absblute incontinentem appellare con/
Omne enim excedens uitium Sc imprudenti 5 timiditas,& intemperaνtia,& acerbitas partim serinum est,partim morbosiam. qui nanque talis natura est,ut omnia timeat,etiam si mus obstrepuerit, ferina is timiditate timidus est.quidam etiam selem ex morbo timebat. ex imprudentibns item qui irra: tionabiles sunt,& sensit tantummodo uiuunt,serini habetur: cuiusinodi nono nullae longinquorum barbarorum nationes sunt.
Omne modum excedens vitium siue imprudentia lue timiditas siue intemperatia, siue acerbitas dest iracundia suerit, partim serinum est,partim morbosiim,id est ex morbo aliquo corrae una. qui enim natura talis est,ut si etiam mus strepitum secerit, timeat: timidus ferina timiditate et Iedicitur. simili modo quoque si ex natura supra modum irastatur qui Dpiam,nimisi aspere atque infeste in vindicta st menda sese gerat. ferina asperitate iracsidus est qui item si viderit selem sermidat, ac timet ex morbo aliquo, atque insania in eum pauorem inductus,timidus serina timiditate appellandus est. imprudentes Miam uisi ex naturai, sint irrationabiles,id est stulti,& ratione quamminimum Utentes, Sc sensu tantummodo vivunt: ut bruta quae ratione penitus carem,ur sunt nonnulli longinqui re procul in extromis orbis partibus habitantes barbari: serini etiam ipsi,ati immanes vocalitur.
Qui autem ex morbo aut comitiali,aut in simia idem faciut, morbosi sunt. fieri uero potest ut ex his aliqua interdum quispiam habeat tan tum,& no superetur. quemadmodum si Phalaris cupiens insaniem edere,et ad uenereorunefariam uoluptatem incitatus,se cohibuisset. fit etiam, ut non solum habeat
haec aliquis,uerum etiam superetur. Qui vero sunt imprudeles ex morbo vel comitiali vel infamia,2lost, sensit vivunt,mors
bosi imprudentes dicuntur.non secus atque ille morbosa timiditate praeditus dicebatur,qui fele inimcta sormidabat.horum Uero ferinorum Uitiorum euenit,ut nonnulla quispia ha/heat,non tamen ab ipsis vincatur ec superetur: sed ipse ea coerceat,ac vincat . ut si Phalatis cupiens insaniem edere nefandam illam cupiditatem cohibuisset, vel nefarium coitum apypetens tetrae illius libidinis impetum repressisset,non continens sine additione,scis concinesserinus dictus suisset,eo et a serinis cupiditatibus se continuisset. pe etiam fit 'ut superetur ec vincatur quispiam, qui ferinas Voluptates habet: qui incontinens cum additione, id est serinus incontinens propterea dicitur,quia a serinis cupiditatibus superatur.
hiemadmodum igitur prauitas quae homini conuenit,abGIute prauitas , dicitur,quae uero cum additione appellatur,non absolute,sed serina,vel morobosa prauitas uocatur:eodem modo esse incontinetiam patet aliam serinam, aliam morbosam. absolute uero solam eam,quae intemperantie humane cororespondet. Incontinentiam itaque & continentiam circa ea tantum uersari. Eustrat. M iij
410쪽
circa quae intemperantia & temperantia, circa alia uero aliam incontiuen. tiae speciem esse, quae non absolute, sed per translationem ita dicatur, perospicuum est.
Sicut prauitas,uerbi causa intemperantia quae homini conuenit,id est quae circa humasnas voluptates versatur, hoc est circa venereorum libidines,quae humanae concupiscentiae limites non excedunt,ut est cum muliere rem habere,absolute Ec sine additione prauit a. intemperantia dicitur: ea vero quae circa libidines est, quae non homini, sed best is conuoniunt,cuiusmodi est concumbere cum maribus,cum addicione prauitas oc intemperantia, id est serina intemperantia, vel morbosa intemperantia appellatur:absblute vero,id est sine additione nullo modo. I ta quoque incontinentia,quae cu additione dicitur,serina ,vel morbosa incontinetia est.morbosa enim incontinetia ea est,cum quis a serinis cupiditatibus cicmorbo aliquo superatur: ut sunt qui renati morbo affecti sunt, qui cum ex coitu quoddam adiumentum consequatur, supra modum interdum eum asse jat. absolute vero es sine asditione incontinentia sola ea elli,quae proprie incontinentia dicitur,quae humanae intemporantiae correspondet,id est quae circa venerea hominibus conuenientia versatur: hoc est circa eas voluptates quae tactu percipiuntur,circa quas intemperantiae quoque ec temperatis negocium est.circa has autem versari incontinentiam ex ante dictis manifestum est.ec esse item aliud incontinentiae genus, quod in aliis rebus ira videlicet, pecuniis, honoribus,seristasq; etia voluptatibus existeret: quae quidem incontinentia non absolute 5c simplicitera.
proprie dc sine additione, si is per translationem re similitudinem quandam ec cum .addistione incontinentia diceretur,declaratum iam est. De incontinentia ira,voluptuum disse Ether uitio humano. Cap. VI.IAm uero minus turpem esse incontinentiam irae, quim cupiditatum con, sideremus .ira enim audire quidem rationem uidetur, sed non recte tamen
percipere,quemadmodum sestini ministri siclusiqui prius qua m omnia quς
dicuntur,audiuerint,excurrunt: deinde labaetione aberrant: A canes quo ante quam inspexerint,an amicus sit quispiam,si strepitum tantummodo seocerit latrant: ita ira ob seruorem,celeritatem* naturae, audiens quidem, sed non quid praecipiatur,attendens,ad uindictam incitatur. nam statim ubi ra tio uel imaginatio contumeliam,aut contemptum este ostenderit, ipse quasi ratiocinando collegerit bellum ei esse inserendum,indignatur. at cupiditas sitatum ratio aut senius suave esse aliquid dixerit, ad fruitionem eius incitatur. quare ira rationem quodam modo sequitur,cupiditas non sequitur: turpior igitur cupiditas est.irae enim incontinens a ratione quodam modo uincitur: hic uero a cupiditate,non a ratione superatur.
Irae incontinentiam,v cupiditatum minus malum esse multis rationibus demostraturus est,quarum una est haec. iram videri, inquit, audire quidem rationem, sed no exacte tamen quid iubeat percipere: sicut ministri celeres ac festinates,qui prius u heri orationem absolsuerint at* expleuerint,acrem ipsam qua madaturi sunt,explicare desierint,statim praecurrunt,ut quod iubetur exequatur:deinde errat,et non faciut id quod commissium est,proseteream non integre oc perfecte,sed ex parte quod herus praec it,audiuerunt. 5c canes et D strepitum aliquem audiuerint,statim latrat,prius u aduertant,amicus ne an inimicus is ille qui accedit. simili modo iram inquit, audire quidem rationem quae verbi causa adulteria comisiste quempiam dicat,an iubeat tamen sumendam esse ab eo poenam,nec ne, non expoctare: sed consevim obseruorem caliditatemq; naturae ad vindictam inserendam incitari. ratio enim siue imaginatio, id est rationis ipsius species ac cogitatio irae ostedit ac manis stauit factum id hoc est adulterium esse contumeliam,seu contemptum: ira autem no expectata iussione an vindicta inserendaci sit,quasi ratiocinando collegerit,illum adulteri u commisisse,ei vero qui huiusmodi sit, illum esse inserendum, enam irrogandam, cotinuo. indignatur,