장음표시 사용
421쪽
33s Sunt autem nonnulli in opinione perseuerantes, quos pertinaces uocant,
ut obstinati,& qui non facile dissuasionem admittunt: qui similitudine qui,
dem cum continente quandam habent,sicut prodigus cum liberali, audax cusorti: diuersi tamen in multis sunt.continens enim ex assectu oc cupiditate no immutatur: nam cum inciderit, suasioni obtemperans est: ille non a ratione. cupiditates enim admittunt plerique,atque a uoluptatibus ducunturiae sunt
quidem pertinaces qui suae sunt sentetiae homines,& ineruditi,& rustici.at νio hi quidem suae sunt sententiae, ex uoluptate & dolore: gaudent enim cum uincunt, si non dissuasi fuerint: dolent contra si sua,perinde ac sint decreta kim insuerint enecta.ut hac ratione incontinenti magis,et continenti similes sint.
S uim nonnulli, inquit,qui in propria opinione perseuerates ab ea dimoueri se nullo modo patiuntur: qui pertinaces appellatur,eo v pertendunt, re nituntur in ea persistere:ἰχυρο orant.quoniam vero ii opinione sua tam conti nes persistitia pertinax in hoc similitudinem quandam inter se habet,sunt item diuersi, re inter te Ionge dimersit, pr pterea v contines ob asiae um,ec cupiditatem invini6e sua qua ab affectuum perturbationibus,turpibus cupiditatibus abstinetusum esse putat, immutatur,ac reckil. nam siue aliis rebus male opinetur,si inciderit,ut admoneatur,recte admonenti acquiescit, ra no tionisi silasioni se obtemperantem praestatrat pertinax aratione non suadetur,sed a cupiditatibus ec voluptat vi ducitur.Pertinaces autem sunt qui suae sunt sententiae homnes 'iu; Dγνάsuos a Graecis dicuntur: qui in propria opinione perstant. nil ineruditi ac ruitici. hi erum imperiti cum sint,nulli rationi acquiescunt.atque hi quidema. pertinaces sus sunt sententiae ex voluptate re dolore:gaudet enim si non dissuasi fuerint di re si irrita sint ea quae dixerur,dolet. suas enim tint etias,α quicquid demum dixerim,quasi decreta ac leges, euincere,ac rata esse volui: ut si etiam cum dies est,este noctem asseruerint,sibi non esse cotra dicendum putent. pertinaces igitur cum ab assectibus,ec turpibus voluptatibus silerentur, incontinenti similes magis hunt.
Sed sentetiam quidam qui iri ijs quin decreuexurie non perstant,neque inomen ob incontinentiam: ut in Philoctete Sophoclis Neoptolemus.atqui is obuoluptatem quidem,non persistit: sed honestum erati uerum enim vicere
ipsi erat honestum,cli ad mentiendum ab Vlysse sitisset persuasias. non enim
omnis qui obuoluptatem quippiam agi intemper Sest,aut prauus,aut i concinens: sed qui ob cin pem uoluptatem agit.
Sunt n6nulliqui in iis quae statuerat,non permanet, tamen non ex incontinentia id iaciunt: ut Achillis filius Neoptolemus apud Sophoclem quicum ab Vlysse, ut sirperius et diximus, persuasus,sementiturun esse,& Philoctetem decepturum promisisse in ea se tentia poItea iionperstitit. Neque tame ob id incontinens est dicendus, licet a voluptate insdue usus erit: voluptas enim ea cum honestiite erat colundia,qua ad verum dicendum, dolosi omittendos inred edo ad Troiam Philoctete incitabaturata enim in altercatio
ne cum Ubile apud Sophoclem inquit: ae Audire quae est turpe,ς molestiam parit,
ω O Nate Laertis, factu turpiam Mihi esse iudico quo , atque insuauia. N Is nanque non sum,ut fraude quicquam agam malarae Neque ipse,neque qui procreauit nae Pater, is Fidens Achilles viribus, sicut serunt. so Quare paratus ipse quoque, si viest opus,n Promptusmero, agere nec recuse quippiam ω Vim usus illum Hrtiter ducam virum B.Tecum, haud dolosa fraude. nam quis est timore
422쪽
Asr Asyr IN MORALIUM ARIST. Tantam hanc cateruam viribus nostram opprimat
Cum missus istuc tecum Ulyssessiun,piget
Sani tui si nunc vocabor proditor: Voto tamen magis frustr4ri volo . , H oneste agendo,u potiri turpiter. ducebaturuitur hic a voluptate aperte agendi,& nomentiendi, quae honesta erat: incontines autem non a qualibet, sed i turpi voluptate de sententia dimouetur.
Cum autem sit quidam etiam talis, qui corporalibus minusquam oporateat, oblectetur,neque in ratione tamen persistat: inter hunc dc incontinente medius continens est. incontinens enim in ratione non persistit,quia magis uoportet: hic,quia minus a oportet, quippiam iecitatur. at continens peritat,& ob neutrum immutatur.Si continentia uero honesta est, utron hos conotrarios habitus esse prauos,sicuti etiam uidentur,necesse est . quia tamen alo ter ex his in paucis, & raro solet reperiri: fit, ut,quemadmodum temperanstria intemperantiae esse contraria tantum uidetur,sic incontinentiae continentia esse uideatur. Quidam est qui minus u oportet,corporaliBus affectibus ae voluptatibus gaudet: qui
etiam ipse non perstat in ratione,quae abstinendum esse avoluptatibus praecipit: estq; no mine vacans. is ab incontinente in eo differt,m incontinens s corporis vosuptatibus turpis bus multum: hic,vero qui sine nomine est,parum vincitur. inter hunc nomine carentem ocincontinentem continens medius est: Vteontinentia quo duorum vitiorum mediocritas sit.incontines siquidem non perstat in ratione eo et magis u oportet a voluptatibus turpi bus superatur:hic,eo v minus si oportet ab iisdemvincitur. at continens persistit in recta ratione,cc ob neutrum mutatur,id est de ratione non exturbatura voluptatibus,neq; seperatur,ob alteru ex his, id est ex altero aliquo,dum vel minus, vel magis a deceat, voluptates Persequitur. Quia tame alter ex his habitibus d est is qui caretnomine raro extat,& in paucis conspicitur,no secus ac stuplastas zraro enim in hominibus aliquibus reperiri costaeui fit,ut incontinetia magis contraria cotinetis,u hic habitus qui vacat nomine,esse videatur.
Caeterum quia multa dicuntur ex similitudine,consequitur, ut continetia temperantis quoque per similitudinem sitinam&continens eiusmodi est,ut nihil praeter rectam rationem ob corporis uoluptates faciat:& similiter temperans,sed ille tamen prauas habet cupiditates: hic non habete atque hic est talis,ut praeter rationem non oblectetur: ille ut oblectetur quidem, sed tamenon ducatur. uia superius dixerat, nonullos esse qui cotinentem re temperantem eundem esse, opi naretur: iccirco hic proptereat multa ex similitudine ditatur,sequiae fieri inquit in conti oncita oc temperatia quandam habeat inter se similitudinem: oc continens temperas ex sit nilitudine quadam appelletur.nam re cotines nihil sacit atque aSit praeter rectae ratiHis praeceptionem a corporis voluptatibus superatus: n6.mse vinci ab eis permittit,sed in rectae ro .riois c5silio licet hinc inde impugnatus perseuerat.ec temperas simili modo praeter rectam consultationem agit nihiIaed ille tamen. i. colines prauas habens cupiditates ab eis sese coitu net,rationemq; sequitur: hic temperans cupiditates prauas nael habet . atque hic quidei temperans, est eiusmodi ut praeter rationem non oblectetur: quippe qui nihil prorsus a turpibus voluptatibus oppugnari consueuerit ille qui continens est voluptatibus quidem assicitur praeter rectam rationem: prauas. n.habet voluptates: sed est tamen tali ut ab ipsis noducatur,oc superetur: sed eas cohibeat tandem, ac vincat.
Similes item incontinens Sc intemperans inter se sent: qui quidem cusint diuersi,utrit corporis uoluptates sequuntur: sed alter oportere existimans, . alter non existimans id sacit.
423쪽
LIBRVM IEPlIMUM. 33 7 Superius quoque dixit ex quorundam opinione incontinentem 5c intemperantem euibilem esiciniic quo modo incolinem oc intemperas tuni ijdem sint,tu diuersi,declarat.qua tenus.imum * corporis sequutiar &uictui rut voluptates, iidem sunt: quateii vero alter. intemperas Agit,atque ex electione sibi turpes voluptates persequendas putat: alter vero, id est incontines non eligit,nem oportere supra modum voliantatibus indulgere existiniat sed ab eis praeter electionem superaturiin eo diuersi inter se esse cognoscuntiar.
Prudentiam incon miram simul in eodeni non ep. Cap. X.
s Ed neque ut idem simul & prudens & incontinens sit, fieri ullo modo po
test. qui enim prudens sit, in simul & probum esse moribus demostra, tum est. adde Φ non in eo solum cognoscit,est prudens quispiam,sed in eou, est actuosus: incontinens autem actuosus non est. A lia item superius opinio adducta suerat,sua nonnulli eundem posse Sc incontinetem
re prudentem ei te affirmabat. eam nunc refellit, ac reprobat in hunc modum: si,inquit dirudens honestus ac probus necessario quoque esse debet, omnibust virtutibus instruictus, ut prius fuit demonstrat uni,incontinentia autem vitium est restat,ut idem 5c prudens oci sicines esse nullo pacto posti t. praeterea prudes non ob id aut est,aut scitur prudes,quia tantummodo boua utilia cognoscita sed quia actuosus,id est idoneus ad bona ageda est a xo at incontines non est ad navi prudens,sed ad mala agenda idoneus.
Callidum tamen esse incontinentem,riihil uetati unde etiam prudeles esse nonnulli uidentur,quia sint incontinentes: Propterea P calliditas eo modo
quo superius diximus i prudentia discrepat: est quantum ad rationem spe
ctar, proxima: quantum ad electionem,diuersa.
Nonnulli callidum quUue esse prudentem dicMaiihil autem vetat,quin callidus incontinens sitiiccirco videri possunt nonulliprudentes esse incontinet ex calliat.n. prudeles quosdam modo sunt:propterea tralliditas paululum quid,Vt prius etiam diximus,a prudelia differt. quantum enim ad ratioriem attinet. id est ad definitionem imHetioe propinqua ac , ,o proxima est calliditas,quadamq; cum ea habet similitudinem:quippe cum calliditas habistus quoque ipsa sit,non secus ac prudentia eorum quae ad finem deducunt, perceptiuus dio ferentia vero est in electioe: prudelis enim electi Obona est, quae semper ea proponit, quar bonum finem deductura sunt. callidi ver0 etiam mala: nam ad malum finem deducentia quandoque eligit.
Neque igitur ut cognoscens,&contemplans,sed ut dormiens, de ui no oppressus .ac sponte quidem agit: quodam enim modo cognoscit& quid et O ius causa facit: prauus tamen non est: quippe cum electio Cius proba si quare semiprauus est,& non iniustus.non enim est insidiosus.
Superius quoque an incontinens omnino vincia turpibus voIuptatibus possit,dubitaue rat: rationemq3 quotlidam adduxerat,qui non posse existimabarat enim rectam rationem integram habet,ac synceram incontino, pr.eter eius mandarum qui cu agere qui potest cuius opinionis relatationem ac sinnionem hic subiugi traroe inquit,a turpibus voluptatibus, si perari incontinentem,no ut qui cognosci re rectam habet rationem Oc scientia,& coimtolatur, id est ex scietia illa operatur, atque agit: sed ut qui dormi temulentusq; est. sues ad modum enim qui stietia,& habitu aliquo Rut gramaricae,aut alterius alicuius artis priditus est, si dormiat,aut ebrius sit, quo minus operari ex arte illa queat, a Pmno,aut vino inis pediri consueuit: ita incontines licet recta rationem habeat,ne Utatur tamen eius consilio in agendo,ab affectuum perturbatione prohibetur. ac sente quidem,S non inscienter mari. committiciquodam.n. modo qtud faciat,5 cuius causa faciatii inprauus tamen dicendus' non est: quippe cum prauus. malus ille fit, ius electio est mala: incontinenti, autem ele/ctio proba & bona habeatur 1 praeter electionem enim abit ea mala, quae agit.quocirca . quia electio eius est bona, non prauus, sed stim prauus, idest don ex toto,sed ex dimidici
malus est existimadunae non iniustus iniustus enim insidiosus est,ae cui ex proposito I
424쪽
33s Asy As II IN MORALIUM ARIST.sionem insereressiusmodi non esse incontinentem perspiamum est.
Alter enim ex ipsis in iis quae consultauit, no perstat: alter qui atra biIe est assectus, ne consultat qnidem omnino. Ac limilis quidem est incontinens ciuitati,quae omnia quidem quae fieri debent, decernat,leges j bonas habeat, sed eis tamen non utatur: quemadmodum Anaxandrides cauillatus est: Nil iura curans consulebat ciuitas: prauus uero utenta quidem legibus, vsed malis similis est. Cum incontinens tu Sc temerarius 5c imbecillis: alter ex ipsis,id est imbecillis re infir/mus, in iis quae consultauit,non permanet:alter qui atra bile est amus oc temerarius est, ac praeceps,ne prorsus quidem consultat: si d a perturbatione ita rapitur, ut consilium omne ac deliberationem praeuertat. Atque incolines quidem ciuitati est similis, quae bona d creta, bonas: leges cum sancia illis non utitur, ut Anaxadrides poeta carpens c:uitateniquadam,quae bonas leges quidem habebat,sed malis utebatur, hoc cauillo notauit:ciuitas, inquiens,nil iura oc leges bonas curas,consulebat,legesq3 ac decreta bonaonstituebat,quae si licet postea erat neglectura,quibusl usura minime erat.nam incontines cum recta ha/heat rationem quasi legem,quae ab ea praecipiuntur non agit, sed contraria: prauus vero, id est intemperas ciuitati est similis quae utitur quidem legibus,sed malis.
Versetur autem incontinentia Sc continentia circa id quod multitudi nis habitum excedit: nam alter amplius, alter minus perstat, quam multitust dinis iacultas sit. Atque ex incontinentiis sanabilior illa est, qua qui atra bis te sunt praediti,uti conseruerunt, quam ea quae illorum est qui consultat, sed
postea tamen in is quae consultarunt, non persistunt. incontinentes item ex assuetudine, quam ex natura sanari sacilius posscmt: quippe cum consiletudi, nem quam naturam immutare facilius sit. nam ob id quoque consuetudinem
mutare est disticile, quia naturae perquam similis est: quemadmodum etiam Euenus inquit: Consuetudo quidem rerum tradiatio loUa est: .
aam procedentem naturam dicimus esse.. .
Quid igitur continentia sic Sc incontinetia,quid toleratia et mollities. qu1 hi habitus inter se rationem habeant,dietum iam est.
Continentia dc incontinentia circa illud est quod multorum habitum excedit. nam continens perstat in ratione, sese quemagis coniiciet,quam multorum iacultas sit,id est quamlhabitus multitudinis patiaturi quippe cum eas voluptates superet, quibus plerique vii ci consueuerunt. inconcinens autem nihil in ratione Persistit, sed ab illis etiam cupiditatis hus vincitur,quibus plerique e vulgo sunt superiores. Sanari autem facilius potest ea in/continentia, quae temeraria est,qua mesancholici sunt praediti: quam illa qua imbecilles et infirmi viuietur, qui consultant quidem, sed ubi consultarunt, non perstant in sententia nam si temerar 3 α praecipites qui sine praeconsultatione a cupiditatibus trahuαur, prae consultarent: ab affectibus minime superarentur. imbecille autem licet praeconsultent, superantur tame,ac paruis praesertim cupiditatibus succumbunt.Ex incontinentibus item cum alii natura sint eiusmodi. quemadmodum serini qui marium concubitu desectantura alii turpibus voluptatibus antieti habitum illum ex assuetudine malum contraxerint: qui ex alliuetudine incontinentes fiunt, quam qui natur/, curari facilius queunt: eo quod nat ra consuetudine est dissiciliori S consiuetudo ob id est dissicilis, quia naturam imitatur, atque in naturam evadit. sicut E uenus poeta inquit: consuetudinem nihil aliud esse aTrλmans, quam longam rerum tractationem , atque exercitationemr quae quidem exercit rio procedens, atque in finem progrediens demum in Oturam trasit. in ii cosuetudo prospterea ' naturae similis est,auelli ac remoueri disti cuber potest, illo dissicilius immutati
425쪽
. Λ Τ uero de uoluptate & dolore contemplari eius est qui circa ciuilem fa ' caetatem philosophatur,is enim finis eius architectus est, ad quem spe,
ctantes unum quod Φ tum malum,inm bonum appellamus. Ad eum pertinet qui circa ciuilem facultatem philos liatur,id est qui ciuilis ae morbiis est,de voluptate oc dolore,an bonum sit nec ne,c6siderare.is enim ciuilis vir architectus est. architectus autem dicitur, qui de omnibus praecipit,ac statuit: sic enim ciuilis hominis. - est,ut praecipiat quis ex iuuenibus eisse musicus, quis miles debeat: atque uniuscuiusque fis ' nis sit architectus, atque institutor,tam militaris,qim est victoria,u multis, quod est mo/dulate loquuac iubeat quem qui sit consequatur,re quid quen* agere oporteat,ut ad hue vel illum finem perueniat rad quem sane finem Oectantes,unumquodae quod agimus,sitio conisat reconducat ad eum consequendum,abtalute malum: li conferat,absolute bonum vocamus. nam cum ciuilis de omnibus huiusmodi inquirat-contempletur,illud quoque
eius negocium est, ut bonum nec ne sit voluptii consideret.
Praeterea de his considerare neceHarium etiam est: quippe cum uirtutem moralem & uitium circa uoluptates,& dolores csistituerimus:& felicitatem pleri existere cum uoluptate asserat: unde etiam beatu a uerbo xii quod
est gaudere, im αριον nominarint. Necessarium insuperest de his,voluptate scilicet&dolore tractare. nam cum praesens haee disputatio de virtutibus re vitiis moralibus fit: omnis autem virtus, ato omne vitia circa voluptates 5c dolores versetur: ec felicitatem plerique operationem este animae cum voluptate asserant, ut felicitatis partem esse voluptatem dicant: unde etiam beatum Graeci suo Helv a gaudere quasi do gaudium appellarint,eo Q longo totius vitae te re gaudeat re laetetur: Propterea fit, ut de voluptate 5c dolore agere in praesentia necessarium etiam sit.
Quibusdam igitur nulla uoluptas neque per se neque ex accidenti esse boso num uidetur: non enim Posse idem dc bonum esse ec uoluptatem asserunt. alii nonnullas bonas,plerasque prauas esse Opinantur. tertia sententia praeoterea est, etiam si omnes sint bonae, optimum tamen uoluptatem esse nullo modo posse.
. Deὐoluptate acturus primum quid quis ex veteribus de ea senserit, in medisi prosem
deinde singulorum opiniones conatur confirmare, postremo eas consutat ac refellit.Prima
igitur opinio est,quae nullam voluptatem bonum este statuit necpperis,nem ex accidenti. non enim voluptas oc bonum idem Pnt: quippe cum fieri reciprocatio no possit: ut siquid num id voluptas,siquid voluptas id bonum continuo Malij nonnullas oc quasdam voluptates bonas,plerasi vero esse malas opinaturaertia opinio eorum est,qui licet omnes vo/luptates bonaeessent,fieri tamen non posse aisrm2t,ut voluptas optimum, id est summus,
atqi ultimus finis sit: numq3 illud quod proprie bonum est,quod omnia appetunt. Atque omnino quidem non esse bonum propterea dicunt, Φ omnis uoIuptas generatio est sensibilis in naturam: nulla enim generatio finibus est co gnata. uerbi causa nulla aedificatio domus est.
Cum posuerit prius veterum O mones, nunc etiam confirmare,quatenus licet, scomtur .nam qui dicunt nullam omnino volsstatem esse bonum, opinionem suam in hunc mo/dum corroborlici omnis Uoluptas,inctuiunt, generatio sensibilis est in natur1:generatio assio est persecta: quod autem imperseetum est,bonum non est. nulla igitur voluptas bonum est.generationem autem esse imperfectam,hinc Patet,v nulla generatio cognata re similis
Bubus est cum motio quaedam sit,quae ec imperfectum ad persectionem,α quod no est, vid id quod estierducatomne enim quod gignitur, in eo Q gignitur,imperfectu est:finis vcio est perfectus,am absolutus: ut generatio quae imperseeia est,finiqui est perfectus,
426쪽
est ad finem quendam tradens motior fini suo quae est domus,sinulis tro est. Cum vero imquit voluptatem elle generatiotieni sensibilem in natura d signis voluptatem esse granerationem. ia epletionem dc restaurationem indigetiae Oc defectus ipsius naturae.voluptas enim id quo indiget natura,replet ac suptet. nam siquis esuriat,alimento indiget,cibum que ipsum quo nutriatur metit: voluptasq; huic est,cum alimetis naturae indvictia saturatur, ars expletur. addidit senisibilem,proptereat qui esurit eccomedit saturatur, sensueti saturationis illius voluptatem percipit:vel obia,uta concoctionibus re digestionibus ea distinguat, quae licet etiam ipse motiones alimentorum,&alterati oes in naturam sint: sine sensu tamen ullo efficiuntur. cum igitur voluptas generatio si generatio autem sit imperse a. era: nullam omnino voluptatem bonum et se isti colligebant.
Temperans prpeterea uoluptates fugit. item prudens quod dolore uacat, persequitur,non quod iucundum est. voluptates etiam prudentiae sunt impedimento: atque eo magis,quo quis magis obiecitatur. ut in uenereorum uoluptate contingit: in qua constitutus nemo intelligere quippiam potest. Huc Rccedit,q, uoluptatis nulla ars est: cum tamen honii omne opus artis esse censeatur. adde q, pueri quoque & bestiae uoluptates persequuntur.
Alia argumenta haec sunt quibus voluptas non esse bonum probatur, in secunda figura in hunc modum collecta: temperas fugit voluptates: nihil quod temperans fugit, bo est: non est igitur voluptas bonum. Item,quod dolore vacat,non est iucundu prudens illud affectat,quod dolore vacat,& voluptatem odit: nihil autem quod oditprudens,est bonur Voluptas igitur bonum non est. I tem voluptates prudentiae impedimento sunt: nihil quod
prudentiam impedit,est bonum: voluptas ergo non est bonum;quato.n.magis quis obloctatur,ut in venereorum libidine conbicitur: tanto magis impediri consueuit,quo munusapiat,ac consideret quippiam. nemo. inqui in hac venereorum Voluptate est costitutus n/ elligere ac mente percipere quicu potest.Praeterea,omne bonum artis alicuius est opus,ut sanitas medicinae,recita scriptio opus gramaticae est. at voluptatis ars nulla est: bonum igi/tur non est voluptas Postremo, pueri re bestiae eorporis voluptates,id est si pra niodu oc
medere,& bibere, oc coitu uti cupiunt, re inquirunt: ni hil vero quod a pueris di bestiis 3 o quae rationis usu cari r appetitur, num est: so efficitur,ut volupta. bonum non fit.
QIod alitem non omnes esse probas dicant, Propterea est, quia turpe etiam nonnullae,& probrosae,& noxiae quoque reperiuntur.quippe cu morbosa sint quaedam ex iis quae uoluptate afficiunt. At non optimum esse uoluptatem assierunt,ob id quia non finis,sed generatio est. Atque ea quidem Psdicuntur huiusmodi sunt.
Quod non omnes voluptates probas & bonas esse dicat,in causa ilIud est, q, nonnullae sunt turpes re probrosae,ut calamitorum: nonnullae etiam noxiae,ae damnosae,cuiusmocu . sunt usus ecciborunt, venereorum immoderati: aegrotantibus enim iucunda quaedam sunt, re voluptuosa: nam mala habitudinuraedito carne bubula vesci, voluptuosum fortasse videretur, quod tamen ipsi noxium est. um igitur voluptates nonnullae oc damnos e ectu es reperiantur: restat,ux non omnes voluptates bonae lim. Opinabatur prsterea quida voluptatem non es le optimum, id est este finem viti nium,ac summum bonum,eo quoes voluptas generatio est . Reneratio autem cum sit impersecta finis esse nullo modo potesta Atl haec sunt, quae de voluptate a nomicilis dicuntur,ati existimantur.
Improbatis Durum deuoluptate. Cap. XII.
AT enim non esset ex his ut uoluptas aut bonum aut optimum non si si s ahinc perspicuum erit: primum,quia bonum dupliciter, alteru enim abolalute,alterum alicui bonum dicitiar: se naturae&habitus id sequentur: quore sequentur quoque idem&anotiones.& generationes. Nou
427쪽
i. Non eSci mihis quae isti Opi mur, ut volu as non sit bonum, optimum,sed toti rium poti a. in bonum re optimum iit,hinc id est ex his quae dicituri sumus,manifestum erit. primum autem opinionem eorum refellit qui nullam voluptatem esse bonum ex eo dicebat,m voluptas generatio est. generὸtio siquidem imperfecta est: quod est imperfecto, esse bonum non potest. Ostedis erum ex Voluptatibus alias esse proprie bonas,alias vid xi,quae quidem non ex se, sed ex Opinione 5c existimatioe bonae sunt.Cum igitur voluptastes aliquas esse proprie bonas demonstret,iit,ut eorum quoque opinio destruatur ac ruat, qui nullam voluptatem esse bonum asserebat. inquit igitur,quia tanum est duplex, alteruproprie re absolute,ut virtus,temperatia,iustiti ipsarum* operationes: alterum no pro/3o pri ed alicui bonum,quod alicui scilicet bonum videtur: iusmodi est immoderatus ora reorum υsus,qui alicui, id est intemperati esse bonum videtur, eum tamen absolute ocproprie minime sit: essicitur,ut re naturae ec habitusta,quod bonum scilicet re proprie ecalicui est,sequaturequippe cum Gnullae naturae, nullios habitus absolute re propriae naturae re habitus re sint α dicituricuiusmodi valentium,α bonorum virorum liant, ad bonum videlicet propensiores:nbnullae item naturae,n5nullth; habitus no pr rie naturae hahitus* sint, sed tales,id est cum additione aliqua sc distinetione 5c naturae ferinae,aut mor se,α habitus fierint,aut morbosi appellentur.Idem motioni Ac generationi eotingit.generatio autem idem quod motio est: nam generatio ad quodda appetibile obiectum mo/tretur,ac motio quaedam est.motiones Utur ec generationes idem hoc sequUtur:id est a quod bonum absolute est, u quod alicui. nam moti5es 5c generationes aliae sunt absolute bonae,re secundum naturam,ut sanorum hominum,& bonorum qui ad id quodpraecipue
appetibile est,moueri consueuerunt:aliae tales ac tales,id est serinae aut morbosiae,quae praeter naturam sunt. ut siquis ad hauriendum sanguinem moueatur. quod intur absolute bonum est,naturam re habitum, nemo motionem Sc generationem absolute ac simpliciter
horam sequitur: quippe cum qui bona natura absolute oc habitu est praeditus, moueatur in id quod absolute bonum est:quod autem bonum alicui est, talem naturam, at habit J, talem motionem dc generationem sequi necesse est. ab eo enim qui serinam aut morbossam h et naturam,serino ue aut morbois habitu aut motu est praeditus,non quod abistute,sed quod alicui bonum est,appeti atm inquiri consueuitiquod sane non est .ere,sed essero bonum videtur. atmita ex vol talibus Mira absoluteo proprie iras, alias alicui bonas esse,ac videri demonstratum est.
iniae item esse prauae ridentur,absolute aliae sent prauae,no tamen alicui, eligendae alicui sunt: aliae ne huic quidem, nisi aliquando, Sc paruo temopore, α non sunt eligendae. quaedam uero ne uoluptates quidem sunt, sed uidentur: quaecunque cum dolore,& medicinae cauia existunt: cuiusnodi uoluptates aegrotantium sunt. Simili modo ex prauis voluptatibus aliae sunt absolute quidem prauae,alicui tamen non o prauae,sed expetendae potius atin ingen ut adulterandi voluptas absolute praua cum sit, alicui,id est liuemperati esse praua non videtur, sed expetenda semper. aliae sunt voluptates prauae etiam ipsae, iusmodi est supra modum edere,aut bibere, quae ne huic quidem , id st ne alicui quidem eligendae semper sunt, sed aliquando, cum sollicet esurit quispiam , aut sitit: atm id breui tempore,quoad videlicet saturatus tueritatque lis quidem per se mininis
sunt eligendae.sed quia esuri aut sitit quispiam, propterea fit,ut immoderata alimenta expetenda elle at* eligenda videantur. Duobus tamen modis interpretari h eoisiimus ut vel non es Ie eligendas has voluptates per se ut modo diximus: ves non es le essedas semper,inytelligamus,sed eo duravit tempore,quo quis aut sitit,aut esurit. qus vero Voluptates ex dolore eximi,si ut Aiaci seipsum iugulare ei te iucundum videbatur:quae item medicinae eata so sa sunt, quales sunt eorum qui aegrotat: ne voluptates quidem sunt, sed videntur esse, 6c nosunt. Voluptates autem aegrotantium illae sunt, quae medicaciois alia existunt, ut eorum qui pruritu scabiei infestantur: his enim voluptuosum videtur, si in seruentem aquam sese in iciantrid quod sane non voluptatem alijs,sed dolorem oc mortem afferre edsueuit.hoc
tamen reme di m cinae cauia scabiosus appetit:quippe cum materia quada praua at.
428쪽
3να Asy II IN MORALIVM ARIs T. ecti subinde triretur:seruens vero aqua,efficax admodum cum sit, acri tuam illam retundat ac reprimat: atq; ita recreatione quadam aegrotantem afficiat.ut iucundum hoc aevo , luptuosum, ni tamen re vera non sit,ipsi eisse videatur .lano enim homini ingressias in se
uentem aquam mors est,non voluptas.
Praeterea cum bonum aliud operatio sit, alitud habitus: quae in naturalen, habitum constituunt,ex accidenti siuaues ac iucundae fiant. operatio autem est in cupiditatibus' submolesti habitus,ac naturae.
H ic demonstiare a editur, eos qui voluptatem dicunt esse generationem ad naturam sensibilem male eam desinire. nam cum ex bono aliud sit habitus,ut virtus, quae bonum cusit, est ut habitus:aliud operatio ut virtutis ipsius operatio, id est iusta agere,seu temperantia,quod bonum quidem est,sed bonum ut operatio,quae naturalem habitu,id est id quod recessi ac desitat a naturali habitu,explericum igitur ira sit,quae in naturalem habitu constituunt,iucundae proprie non sunt, id est non sunt proprie voluptates,sta ex accidenti: quipppe cum ipsa repletio eius quod naturali habitui deficit,no sit voluptas. sed quod generati Rem,hoc est repletionem sequi consueuit. nam cum quis esurit,si comedat,& saturetur,voluptas consequitur.neque ipsi generatio,id est repletio,et motio qua ad replendum ventia mouetur,cum cibo indiget qui*iam,voluptas est:sed quae consequitur post repletione, in cupiditate submolestae nati arae,atque habitus: quippe cum si aliquis esurit, habetq; nat ram in indigentia alimentorum constitutam,molestia ob famem assiciatur,cibis63 replere eo ventrem suum cupiat. scribitur tamen in altis exemplaribus loco submolesti, id eli Omo που, πιλολου per diphthongum,quod residuunt ec deficies significat: ut intelligamus vos luptatem fieri in cupiditate desidientis,alinientoq; indigentis naturae. siquis enim habitu aenaturam suam,deficientem habuerit,id est in indigentia ciborum constituta,replere ipsam cupit: atq; haec operatio,id est repletio in cupiditatibus est deficiensis naturae.
Nam sine dolore etiam S cupiditate uoluptates existunt.ut contempIadi operationes,quae minime indigentis naturae tint.
Nam voluptates etiam sine cupiditate & dolore existuncuiusmodi sunt operatiora contemplandi, destintelligeruli,quae natura minime indigente i nobis emetuntur: ut necv d leamus,nem repleri ullo modo cupiamus. si .naeontemplo triangulum tres habere angulos
aequales duobus rectis,uoluptatem quidem percipio sed nullo tamen dolore priece sente, nuJlaq; cupiditate,qus ex desectu naturς proueniat. quid.n.hac in re deest naturae,ut dolor inde existere,ac cupiditas debeatrcasiare cum voluptates nonnullae sint,quae sine dolore et cupiditate fiant,eo Q naturae nihil desit: restat,ut male tradita sit definitio ea, quae voIuptate esth generationem in naturam sensibilem inquit equippe cum multae sint voluptates,quae sis ne generatione in naturam existant,id est sine indigentis naturae repletioe cuiusmodi sunt, quae ex intelligendo eventui definitionem vero omnia quae sub deffutam rem cadut,complecti oporteat.
Argumento id est,quod non eadem iucunditate obieetimtur,dum replesetur natura,& dum constituta est: sed dum est constituta, as quae absolute sitne 'iucunda: dum repletur,contrariis etiam gaudent. acidis si quidem & amaris delectantur: quorum nihil neque natura,neque ab lute iucundum est: qua re neque ipsae uoIuptates. sicut enim iucunda inter sese distant,ita quoque u luptates quae ab ipsis eueniunt.
Voluptatem vero non esse generationem,id est repletione naturae,argumento illud est, , non eodem iucundo oblectatur omnes,re dum repletur natura,id est,si esuriat quispia, dum ventrem alimentis indisentem replere studet: 5c dum constituta est, hoc est du coma posita ac saturata est natura.sea cum natura c5stituta est ac saturata,id est cum saturatus eii soqui iam:illis delectatur, quae absolute re proprie sunt iucunda: iusmodi est bibere vinachium, re pane similagineo veta.dum repletur vero,id est dum adhuc alimentis indiget aliquis, atque esurit,contrar is etiam gaudet: iucundam, ei oc amara 5c acidum vinum videns
iur. et demum qui esurit,quodlibet iucundum existimat,quod comedere saturatus quispianullo
429쪽
nullo modo pateretur.amara autem dc acida neqr natura,ne abzIute 5c proprie iucunda sunt.S icut enim quae proprie iucunda sunt,ab illis distant,quae esurienti di sitienti videtur iucunda, id est ab amaris re acidis: ita voluptates quom quae & a proprie luci indis, di ab iis quae videmur iucunda,efficiuntur,inter sese discrepant. at si voluptas generatio esset in nasturam sensibilis,idem iucundum in esuriente saturo esse deprehenderetur. Quare iam patet male definitam esse voluptatem ab iis,qui generationem in naturam sensibilem esse eam
Adde quod non est necesse,ut aliud quid melius uoluptate si t,quemadmodum nonnulli dicunt,finem ipsum generationis:generationes enim uoluptates non sunt,neque cum generatione omnes existunt,sed operationes sunt &fines meque ex ηs quae gignuntur,sed ex is quibus utimur, eniciuntur. finis item no omnium diuersum quid est, sed earum quae ad natura persectionem deducuntur. Vnde sensibilem generationem uoluptatem esse dicere,non reocte se habet: sed potius dicendum est ,operationem esse eam habitus qui secundum naturam est,& potius a sensibilem,impedimento uacantem.
R ursus hic opinionem eorum refutar, quiasserunt voluptatem no esse id quod optima est.αinquit non necessario aliud quid melius voluptate es le cuiusmodi nonnulli dicut esse finem generationis: quippe cum neque generationes sint voIuptates,nem cum generatione omnes existant,aliorum scilicet quorundam quae prius gignantur,re fiat: sed operationes sint eorum quibus utimur nam simul cum operatione voluptas cosequitur.voluptas enim operatio est: Ac siquis recte re sine reprehensione operatur, continuo voluptate assicitur. neque omnium operationum finis diuersum quid est, sed earum tantum quae ad persectiosnem naturae ducuntur,id est quae naturam quandam in indigentia constitutam replent.nam in iis quae naturam aliquam perficiunt, diuersus ab operatione finis est. medicina enim eius quo indiget natura,repletio cum sit,finem qui est sanitas,ab operationibus diuersum habet. ocirca non re e voluptatem esse generationem in naturam sensibilem dicunt, sed postius ita definire eam debent,ut voluptatem asserat esse operationem habitus eius qui secundum naturam est impedimento omni vacantem,ut loco sensibilis impedimento vacans po/
pe cum omne quod secundum naturam est,bonum etiam sit.quare impedimento vacans in unoquoque habitu operatio, voluptas est, Qualicunque enim habitu instructus quilibet, siue Nietorica is sit, siue grammatica, siue iustitia, dum ex eo sine impedimento operatur,
Videtur autem ex eo generatio esse,quia proprie bonum est: operatione enim generationem esse existimant,cum tamen diuersa sit.
In habitibus eaedem sunt operationes Sc fines. temperantis enim tam finis quam operistio idem est. uoniam vero voluptas oc finis est & operatio: nam qui trianguli tres angi los esse aequales duobusrectis contemplatur,simul di operatur,& voluptatem capit: illi qui non esse finem voluptatem, ac propterea neque esse Hammum bonum eam asserebant, male opinati suntiquo modo autem Voluptatem esse generationem existimarint,nunc i, iungit: quia,inquit, peratio proprie bonum est, illi autem operationem Sc generationem adem eae arbitrabantur:eflectum est,ut dum extollere voIuntatem student,volunt hi eam proprie bonum esse ostendere,generationem volimratem esse dixerint. Videtur eium voluptas esse generatio, propterea v proprie bonum est. putantq; operationem esse generatio nem,cum tamen diuersum quid a generatione sit. Uniuscuiusque enim habitus operatio dis
uersum quid est a generatione d est a motione,qua ad appetibile,seu ad finem alique moueri quispiam coniueuit: quippe cum ea sit quae uniuscuius; rei generationemdaeausam Gacit, Vt unaquaein res existat.
Nam quod aiunt prauas eas esse, quia morbosa nonulla sunt iucuda,idem
430쪽
de salubribus dicendum esset.qusdam enim ex ipsis ad rem pecuniariam praua sunt: ut hoc modo praua ambo essent.at in hoc non sunt praua: quippe cucontemplari quoi quantum ad sanitatem attinet,nocumetu interdit a rata
inita nonnulli opinati fuerant, Ut dixit, propterea q, nonnulla voluptuosa damnu astaehant oc dedecias,omnes voluptates esse prauas ac turpes: hac quo* opinionem aggreditur coniurare: atl inquit: si omnes voluptates ob id prauae sint censendae, ψ nonnulla iucunda reperiuntur, quae damnosa 5c turpia sint: idem in salubribus quom rebus continget na oronia salubria simili modo praua,ais inutilia rei pecuniariae Zc diuitiis crunt.cum.n.aegrotat quilpiam,salubre ei est sanitatisq; eisiciens ae medicis pecunias dare,ec in omnia quae ad sanitate conduculsumptus sacere: id quod tamen diuitias eius absumit, ac minuitavi hoc modo,hac ratioe ambo, id est tam oes voluptates, 4 salubria omnia praua essent .sed no sunt praua:cocessum.n.apud omnes est,re nonullas voluptates, ec nonnulla salubria esse bona. nam hoc modo quia contemplari quom id est cogitare ac legere sanitati interdit nocet: efficeretur,ut cotemplari absblute prauum esse diceremus. quod absurdii est.intellect io.n sublimium contemplationum praua minime est: sed si aegrotans quispia contemplari velit ac logere, subli mibusq; contemplationibus vacare,impedietur, quo minus queat conualescere quippe cum animi illa intentione morbus potius auseatur. ac quantsi ad sanitatem Bediat, nocumentum ex contemplatione patietur.vnde meffici ne legant quippia, huiusmodi aegrotis priecipere consueuerunt.
Neque prudeliae uero,nem alicui habitui impedimeto est ea quae ab unoo quoque procedit uoluptas,sed alienae . nam quae a contemplado & discendo
Proueniunt,magis ut contemplemur,ac discamus,efficiunt. Rursus opinati fuerat quida,ut stupra dictum est, propterea non esse bonas voluptates quia impedimetopradentiae sint: hanc quom opinione hic refelli t, ne prudentiae inquies,nem alteri alicui habitui impedimeto voluptates esse,quae ab unoquot habitu existui. voluptasar. quae prudenti homini contingit,dum ea inuenit quae ad fine d aucunt, non modo eius prudentia ad ea inuenienda non impedit,veru etia magis auget. quae item a temperate percipitur,dum temper Met segetis, ipsi miluine est impedimento ad operandum,sed inuis rat potius d agendum atq; incitat.sed vimque* habitum impediunt alienae, id est corporis voluptates. nam voluptas quae ex adulterado euenit aliena a prudentis ac temperantis voluptate est: quippe cum temperas vel prudens ea minime oblectetur. unde essicitur, ut si temperans vel prudens venerea voluetate gaudeat,impediatur quo minus agere Vel temperan/ter,vel prudeterqueat. Na quae a contemplando ec intelligendo.i.contemplatione aliqua sublime discendo veniunt voluptates, promptiores ad discendii nos reddut potius,u impediunt.si vero quis dum discit,aliena. i.corporis voluptate re venerea inicitur:is ita impediatur,ut cogitare quivi atqr intelligere amplius nequeat.
Nullam uero uoluptate artis ullius esse opus,probabiliter cotingit: qui'pe cu ne* alterius operationis ullius ars sit,sed facultatis. tametsi & unguenotaria ars,& obsenatoria esse uoluptatis uidentur.
Opinabatur alij quia voluptatis nulla est ars, essicivi voluptas nutaeno posset.hoc soluit primit per concessionem, deinde per repugnatione.cocedit. n. merito ac probabiliter nullius voluntatis arte aliqua ei teaia cum voluptas sit operatio, idemonstratum est,a r tione non est dii tentaneum,ut eius nulla ars sit:quippe cum artes non sint operationum,sed ficultatum,id est habituum:operationes vero ex habitibus existant.postea repugnando ocnesando idem sesellit: voluptatisq; esse artem asstat. nam unguentariam Sc obstanatoriam voluptatis effectivas artes eiicidi cum ita fit oluptatem esse bonum astirmati
in autem temperans fugiat,& prudens dolore carente uita persequatur, Persequantur item tam pueri,u bessa omnia eodemodo seluutur. Na quia dictu est quo modo bonae absolute,& quo modo non bonae uoluptates Onas
, nes sint: tales pueri&bestiae persequutur: harum indoletia prudens secta=