장음표시 사용
441쪽
sese amant.Natura preteterea inter ea qus sunt eiusdem nationis,amicitia cociliauit,ut a sese mutuo adiuuetur.Hominibus item natura inest anticitia,omnibus erga omnes: id quod in erroribus praecipue con*icitur,cum viam ignorantibus indicamus: cum vagantes hosipitio lascipimus: cum indigentibus succurrimus, nisi ab avaritia simus peruersi ac deprauati. hic quoque amicitiam aptitudinem,re conciliationem ad amicitiam vocat.
Videtur etiam ciuitates continere amicitia.& legislatores magis ipsi Q iu/stitiae student: concordia enim esse simile quid amicitis uidetur,quam illi maxime assectant: seditionem uero,quae inimicitia est,maxime expellunt. nam si io sint amici,iustitia opus non est: sin autem sint iusti,amicitia indigent. Adde quod id quod maxime ius est,esse amicabile uidetur: neque solum necessariuest,uerum etiam honestum. amicorum enim amatores Iaudamus. multorum amicitia una quaeda esse ex honestis rebus uidetur. praeterea nonnulli eos ia& bonos uiros 8c amicos esse opinantur.
Ciuitates etiam continet ac conciliat amiciti aequippe cum concordia simile quid amicistiae sit. qui concordes.n.sunt,ae consentiunt,commune bonum procurant: id quod opera tioni amicitiae simile est. re si sint amici aliqus,nihil iustitia est opus inter ipseMli vero iusti, amicitia adhuc indigent,ob ea quae paulo ante de diuitibus 5 pauperibus,de iuuenibus, ecxet uiris,&senibus dieiaiani sunt. Praxterea quod maxime ius est,esse amicabile videturamulra.n.iuris sunt genera: sicut ubi de iustitia agebatur,ostendit: ciuile, paternum,herile.ex his vero maxime ius est eiulierquod amicabili est simile q, in aequalitate eoru qui sani mrρ si es,consistit.dictum etiam est amicitiam requirere ut amici quatenus fieri potest, u lessint ac pares. Fortasse vero ira quoq; hoc intelligeret qui sipiam: vias Iererer,ex omninus auribus illud maxime esse ius quod erga amicos existitiquippe cum erga hos ea quae amicabilias.amicitiae iura appellantur, maxime seruanda sint. nam amicitiam non selum iustam, verum etiam honestam rem esse ipse demonstrauit.
Controuersia autem de ipsa non parin est: nam alij similitudinem quamdam eam esse. statuunt,& similes amicos. Unde similem inquiunt adsimilem' ' ire, & graculum ad graculum, & caetera huiusinodi. Hη econtrario figulos omnes tales esse inter se dicunt ac de his ipsis altius,& naturalius inuestigat. Euripides quidem inquiens:
M Humentem amare pluuiam cum terra est arIda, Coelum sacrum cum grauatum est imbribus, η Telluris arentis cadere in sinum appetere, Et Heraclitus aduersarium esse conserens :& ex disserentibus pulcherrimam eoaptationem fieri:& omnia ex lite oriri. contraria uero his asserunt cum μ' alii: tum Empedocles,simile enim simile appetere ait. Sed naturales dubita tiones missas saciamus: quippe quae praesenti considerationi minime sint aco commodatae. quae autem humanae sunt,& ad mores astectus que pertinent: inspiciamus: utrum uidelicet inter omnes homines amicitia contingat: anseri non possit,ut praui amici sint: utrum item una species amicitiae an pisres reperiamur. Alii similitudinem quandam amicitiam esse dicunt,propterea v ex morum smilitudia ne videtur existere: alii eos quin sinisses sinit,figulos inter se essed sibi mutuo inuidere,atq so aduersari affirmant:υt Hesiodus inquit: v Et figulus figulo,oc fabro laber ima idet ipse. eos vero qui non sunt similes, sed GuM potius, ater se ei te amicos dimittiquorum inrorump opiniones probabiliter confirmat prouerbiis nonnullis, poetarumq; ac philosbphoriani sentet ijs adductis. oniam vero aliqui philosephi dissiciliora pertractante alia ex similitudine,ald exeotrarietate Vmuersum Eustrat. ce in
442쪽
4ον Asν As Ir IN MORALIUM A Rrs T. eonstitisse opirantur:his considerationes ut naturales omitti: qus vero morali disputati ni idonea sunt,ea inquiriuduum dubitationes considerandas proponiustera utrum iuri ter omnes amicitia possit existere,an fieri nequeat, ut praui amici sint i alteram, an una spodies amicitia an plures sint. neque ita tamen quaerit,an plures species tat,quae sub uno geonere constituantur: an in pluribus amicitiae speciebus commune nomen tantum , atque aequivocum amicitia sit. Nam se talem quaestionem proponere disputationis progressia declarabit.
Qui enim unam esse spectem,ex eo opinantur, qudd magis & minus ado
mittit: non idoneo argumento nituntur: nam ea etiam quae diuersa sint spe cie, magis minus acimittere consueuerunt. de quibus antea iam dictu est.
inquit huiusmodi est:existimant nonnulli Q amicitia non sit aequivoca,satis id neum argumentum illud esse,q, magis oc minus suscipit. nam quae magis ec minus admus tui ursub unum genus reduci inquiunt,inter sessi esse unia Mut calidum cum sit scipiat magis re minus,non est aequi cum et simili modo re dulce. quoniam igitur amicitia alia ni
gis,alia minus esse reperitur,magis ea quae est bonorum,quae prauorum est,minus: esse Pon eam aequivocam asserunt. atqui ita dicunt,non idoneo argumento nitunturmam ea et quae diuersa Iunt specie,ne sub eodem genere constituuntur,magis-minus admittunt.
de quibus antea iam dierit messi hoc est in Nicomachiis quae iam excideret.Magis autem re nunus ostendere in iis quae multifariam dicuntur,dissicile non estans enim multifariamta, dicitur:in eoi substantia magis,accidentia minus sior quippe cum ex substantia eueniat,
Ut caetera omnia existanti hoc autem maxime contingit,cum ea quae multifariam ditatur,
ab eodem ad idem reserunturaquemadmodum est e . id quod idem in amicitia quom est. ex similitudine siquidem amicitiae bonorum reliqus etiam dicuntur,ae ab hac nomen sortistae sunt.sicut posterius elatius patebit.
Fortasse vero de his constabit si amabile ipsem cognitum fuerit . quippe
cum non quodlibet amari uideatur, sed quod amabile est: id autem authonum,aut iucundum,aut utile sit. Qtua amicitia in eo consistit re quod amat,& quod amatur:amatur aute quod est amabile:de amicitia quot ipsius videsicet species sint, patebit,si prius quot modis ames ite ipsum
dicatur,suerit diuinctum tripartito autem distinguitur:amabile enim vel bonu,ves iucun/dum vel utile esse inquit
visse autem id esse uideri potest,per quod bonu aliquod aut voluptas emcitur: ita ut bonum & iucundum amabilia sint,ut fines.
De hac diuisione dubitat .videtur. naex opposito diuisisse vel genus a specie,ves com ne nomen ab uno ex significatis ab ipso nomineatue.α nu sit bonorum genus, vitae vero unum quid:genus distinxit ex opposito specieci,cum aliud bonum,alli utile esse dixit: per inde ac siquis aliud tae animal, iud hominem assereret.siue bonum ex ηssit quae multis, riam dicuntur,quemadmodum videtur: ita quoq; similis diuisio est,nsi secus ac siquis aliud esse em,aliud substantiam dicat. Quocirca dicendum est Aristotclem hic bonu no vi commune invulli distinxisse,sed proprie bonii accepisse pro eo quo sese expetibile est: vinnitas: ut sensuum vigor:vt virtus:quippe cum haec ec propter se, di propter Micitate erapeteda tanquae omnia proprie nunc bona appellauit.vidia vero,ea quae ob aliud quid erapetunturiis diuiti ae: nam diuitiae etiam ex utilibus rebus fiuntsinit inprimis huius operis c putatio us ostendit,cii dixit de felicitate loquens:/diuitiae aut non sunt id quod qui mmus bonum: utiles uide,alteriusq; gratia sunt ATurbari vero minime debemus,et simul diuitias oc absolute bonas,ec ob aliud expetendas esse ait absoliate. n. nae propterea dico ,.tur,quia ei qui secundum natura assectus esti. virtute prolito viro ad honestas acti sexe quendas instrumenta fiant: non secusato in amentum misire, qu abBIute ad niustas operatisies musico homini Ggrui ob aliud assi sunt expetende diuiti quia ob earsi usum eas opeum unde et diuitiarum Panta quibusvium ab usu χρη-αiPecuniae manci μ
443쪽
Vtrum igitur bonum amant,an quod ipsis bonum est et discrepant enim interdum haec.similiter quoque circa ipsum iucundum.
Dei eos quaerit,inrum bonum ament homines,an quod ipsis bonum est.dictu.n prius quoa ue est aliud esse absolute bonum,aliud cuidam bonum. nam quod naturali c6itii utio ne aricto corpori salubre est, id simplicite atque absolute bonum dici ur: idam vero boi o num id, quod aegrotanti est salubre: ut incisio, adustio, et eraeq; medicationes sint.Simili modo litaue ac iucundum aliud est absblute liud cuidam. absolute sane natura bene ais elo: cuidam,praeter naturam interdum affecto: quippe cum amara iucunda ac suauia ei qui corruptum habet gustatum,esse aliquando videantur. no igitur homini quod simpliciter est bonum,ipsi quom bonum est, oc non distrepat: in prauo discrepantia est.non enim ecabsolute bonuiti, ct ipsi bonum idem est ista interdum re quibusdam quod absolute est malum, num efficitura ut morbus,5c paupertas:quae multis interdum prauis hominibus bona at* utilia evadunt.
Videtur autem quod ipsi bonum est, amare unusquisque: & esse quidem quod absolute bonum est,amabile: cuiluero, quod cui p est.at amat unuso quisque non quod ipsi est bonum,sed quod apparet : sed id nihil refert . nam
aerit Utrum bonum quod simpliciter atque ab Iute est bonum,ament homines, an quod ipsis est bonum. videtur enim unusquisqueamare id quod ipsi bonum est,seu potius quod ipsi bonum apparet: qisippe tu multi sint,qui in imaginatiois errore versentur. odigitur ita amabile est ut bonum,nunquid absolute,an alicui, an apparens bonum est distinguit,atque ait,quod absolute amabile est, ut bonum esse id bonum amabile absolute: quod raro est amabile,vel esse apparet, cuidam esse amabile.de iucundo licet hic nihil dicat. idem sentiedum,nam quod amabile est,ut iucundum,si ut absolute iucundum,absolute est ama v bilersivi cuidam iucundum,cuidam amabile est. UCum tria uero sint propter quae amant homines,de inanimatorum amore amicitia minime dicitur: quippe cum neque redamatio, neque uolutas boni
illorum ulla sitiridiculum enim esset sortasse si uino quispiam bona uellet: nasi modo aliquid est,saluum esse illud uult aliquis,ut ipse habeat.
Hic amorem seu dilectionem ab amicitia distinguit: diuersum esse quid ostendit.id
quod ex aliis quoque rebus este perspicuum t. nam matres liberos suos adhuc infantes amant:dileAioq; ea est seu amor,amicitia minime: non.αredamantur.amatores ite amant, sed eum interdum odio ipsi habeantur,nulla inrer ipsos amicitia est. sed A ristoteles euiden Q tissi mo exemplo Utituricum ait erga inanimata amorem re dilectionem quidem esse pos se,amicitiam non posue: sicut erga vinum. non n est redamatio,reciprocatioq; amotis,ne voluntas boni vini ipsius causaalom n. bene ulli quispiam vino: sed si modo vult aliquid, tauum ipsum esse vult ec conseruari non vini sed sui causa,vt ipse frui eo possit.
Amico autem inquiunt bona uelle oportere illius causa: eos qui ita bona uoIunt,si non idem ab illo existat,benevolos dicunt. beneuolentiam enim in mutua asseetione amicitiam esse.an addendum est non latentem .nam maerti benevoli sunt ris etiam quos non uiderunt: quos scilicet putant modestosso esse,uel utiles. quo etiam modo illorum quispiam erga hos assici posse ae benevoli quidem esse inter se hi uidetur: amicos antem eos qui quo modo inter se assecti sint,ignorant,appellare quis posset:
inua exam edictis opinari posset quispiam amicitiam esse cum quis bonum vult alicui eius ipsius causa:huiusmodi vesuntatem beneuolentiam esseinquit. tiam qui bona vult ali
444쪽
4es AsPAS I IN MORALIUM ARIs T. cui eius ipsius octa, etiamsi ab illo idem non reseratur, nevolus emarnicitia vero beneuolentia in mutua affectione,reciprocationem est an addendum est,inquit n latente fieri siquidem pdi,ut nonnulli sint,qui mutuo se amet sum alter alterum probum esse atque utilena opinetur: lateant tamen,atque ignorent se ita mutuo esse affectos quos amicos aepeliaret nemo.nam illi amici dicendi sunt, qui cum mutua beneuolentia se prosequant no alent.sed hoc modo videretur eorum etiam amicitiam esse censere,qui nulla inter se eos tussimum usi sunt: modo benevoli inter se fuerint,credantiu alter alterum probum ac bo/rnam esse,bem mutuo esse affectos non ignorent. quocirca non ira non latere accipiendum est, ut audire ac cognoscere tantummodo significet,se mutuo esse affectos:scit ita, ut eo gressum ac consuetudinem frequentem etiam complectatur.oportet enim ut animi eorum i oqui vere amici futuri sunt,srequenti consuetudine ac conuictu coniungi, atque uniri, mulataq; experientia confirmari,ut mutuo se esse probos certo credant . Eadem haec ipse quos de veris amicis procedendo ulterius dicit. De specie amicitia. Cap. III.
O Portet igitur ut benevoli mutuo inter se sint,uelino bona ob unum aliquid ex iis quae dicta sunt: ea uero inter se specie disserui: ergo dilectio.
nes quoque Sc amicitiae. tres.n. aequales numero amabilibus amicitiae species sunt: quippe cum in unoquoque sit redamatio non lates. qui autem mutuo se zoamant,uolunt sibi mutuo bona eatenus, quatenus amant. Cum ex antedictis,tum ex his colligere quistiam pol, amicitiam A ristotelem ita definire, ut dicat eam esse beneuolentiam in mutua affectione non latentem Beneuolentiam vero
boni voluntatem eius ipsius causa cui bonum quispia vult.Sed si omnis amicitiae una definitio est,aequivocae amicitiae nullo modo essent, ut ipsi videturan licet etiam eorum qus multifariam aicuntur,unam rationem sumere,quae non proprie definiatio,sed descriptio potius fit quae vero haec sint,non est obstiarum:ea videlicet quae non longe a se mutuo distancina cum ab uno multo appellantur, ut medicinalis liber,ec medicinale instrumentu ab uno viram medicinali homilis nuncupata: sumi in his una ratio medicinalis omnium potiatque soomnia quae a medicitia quomodocunque medicinalia vocantur,unum dici queunt.In amiscitia idem quodam modo fit: nam prima amicitia dc quae proprie dicitur,ut progredierulo
declarabit, bonorum hominum est, eorumq; qui in virtute similes ac pares sunt. alis autem ex similitudine huius dicuntur: ex hacq; habent denominationem: ut nihil vete quominus communem rationem quandam sumere valeamus. na a, sint aequivocae lis amicitiae ex amahilibus rebus etiam conuat: quippe cum bonum,utile,oc iucundum,n6 eodem modo amabilia omnia sint. bonum enim per seriucundum ec utile ex accidenti,atque ob aliud, expe/tendum,atque amabile est. id quod in bonis viris esse perspicuum praecipue potia nusi quidem vir nullam aliam ob reminis ob scipsum amatur: utilis vero non ira, sed ob usum tantum re utilitatem diligitur: sicut obvoluptatem iucundusaransfert autem etia ipseMm 4obilia ad eos qui amicitia amabiles sunt:quorum bonus unum quid ex bonis est, atque iis quae per se maxime expetuntur: Utilis ec iucundus,ex ηs quae ob alia e petibilia, at p amobilia sunt.Consideradu tamen nunquid data haec amicitiae definitio primae amiciti eiusmsit quae proprie dicitur.definitio.nalaec est. beneuolentia in mutua arietione minime lates. beneuolentia autem est voluntas boni eius ipsius causa, cui quispia bonum vult:velleat. νna re vera boni tantummodo viri eaequi cum bona cognolcat,ea amico contingere atque exhiberi vult. qui vero vel ob voluptatem et ob utilitatem sunt amici, cum bona igno/rent mamico non prorsiis volunt . addeq, eius ipsius causa velle na primae amicitiae proprium esima in at is ad se spectantes homines amicis bona volunt: voluptuosi sane amiΠ,ut frui voluptate queant:utiles,ut utilitatem consequantur . quare communis definitio sominime est. sed sicut prima amicitia proprie est, reliquae vident unita quoque haec defitutio primaeqpropriae amicitiae cum sit,esse quocp aliarum videtur. inquit autem velle amicos vibi mutuo bona non latentes ob unum aliquid ex antedictis,id est vel ob honsi vel ob tu,
cundum,vel ob utile: haec autem inter se specie differuntduec. nato ita di re ut sub unum di idem
445쪽
εc Hem genus reserantur,sed ut nomen tantum commune habeant,dictum iam est.quare dilectiones quoque ciuae in Ogulis his existunt,dianaicitiae me disterent: neque comniune genus neque dilectiones inter se,necν amaotiae habebunt. nam cum amabilia difierat dii ferre etiam has necelse est. in quo aute dilectio dc amicitia desert in eo saneo in dilectio νne non est reciprocatio:in amicitia est.qui autem se mutuo amant, num lita mutuo vo/lum eatenus,quatenus amant:boni,quatenu. iucundi,quatenus iucundi:vules.ui
i quidem ob utilitatem amant se mutuo,non per se amant: sed quates, .nus bonu aliquod a se mutuo percipiut . simili modo qui ob uoluptate amici
senta. non. n.urbanos amant,quia qualitate quada sunt Medii, sed quia iucun.
di ipsis sent.ita & qui ob utilitatem,& qui ob uoluptatem amant: illi ob siua
honum, hi ob suam uoluptatem diligunt. non quatenus est ille qui amatur, sed quatenus est utilis,uel iucundus.ex accidenti igitur amicitiae lae sitnt. n5 enim quatenus est ille qui amatur, quicunque is sit,eatenus amatur: sed quatenus bonum aliquid alter,alter uoluptatem assere. huiusmodi autem amicitiaedi Iui facile possunt,cum similes ipsi non permaneant.nam si non amplius iucundi aut utiles iuerint,amare desistut.at utile no permanet, sed alias aliud
evadit: quo fit,ut distatuto eo ob quod amici erant amicitia quore ipsi ditat
uatur,quippe quae propter illud erat.
Ut ob utilitatem mutiro se amant,non per se ed per accidens amant. no. n. ob ipsium Nper ipsum aniat, sed quatenus aliquod bona sibi ex ea amicitia mutuo euenit,quod utile est. unde ex accidenti est huiusmodi amicitia: eo enim v accidit, ut a se mutuo utile aliquid eueniat,& non propter seipsos conflata est. similiter quo* qui ob voluptatem amant, non
per se amant, sed ex accidenti. n. n. Urbanos amant,quia qualitate quadam sunt assecti,sed quia voIuptatem ipsiis aiserunt.Sed absurdum fortasse videretur, si propterea ex accidenuamicitiam Voluptuosam esse dicat,quia amicos non eo v boni sunt, amantc eiusdem. lia onso ei Le speciei satis constat.nam perinde est,ac si diceret, norum amicitiam ex accideti est promerea q, non eo Q Urbani sunt,i se mutilo amantur. Ad hoc dicendum,qualitate quas da affectos. i. τοιουστιναur quasi aliquales dica eos hic appellare a ex qualitate simpliciter dicuntur,non ad aliquid reseruntur. sic. n.urbanus qualitate quadam assectus. i. ab qiralis docetur, ab urbanitate denominatus. iucundus vero oc suauis,in alicui iucundus sit,ad aliquid est. nam licet umaximam voluptatem ex Urbani S amici ipsorum percipiant:no tame quatenus sunt Urbant,eos amant,sed quatenus iucunditatem oc voluptatem ipsis affertur si enim essent urbani iucundi vero ipsis non essent,non amarentur. qui igitur ob utilitatem amant,
sui commodi causa: oc qui ob voluptatem,suae voluptatis causa diliguntino quatenus est die qui amatur,quicunque is sit,siue urbanus,siue diues:sed quatenus ille voluptate, hae viis o litatem praestat.Quocirca huiusmodi amicitiae distatui facile possunt,cum similes amplius non permaneant illi qui prius amabantur. nihil enim vetat,quin adhuc urb uius aliquis sit, aut cliues. sed si vel urbanus non amplius erit voluptati, vel ciues utilitati,illi cui antea soleobat: huiusmodi amicitia prorsus distatuetur, ac peribit. Maxime uero inter senes huiusmodi amicitia uiderii rexistere: non enim
qui hac aetate sunt,iucundum persequuntur,sed utile: quicunque item ex iuuenibus in statu j constitutis hominibus utilitatem sectantur.tales autem nessuluere simul consueuerunt: quandocp etiam neque sunt iucundi: necp tali con,, suetudine indigent,nisi utiles sint. eatenus .n. sunt iucundi,quatenus bonualiis quod sperant. inter has hospitalem etiam reponunt.
Vt plurimum, inquit, inter senes anticitia utilis existit: dc inter viros quom eos qui vis litati Vacant. accipit autem hic senem re virum non e proborum genere,lita ivulgo hominem. se Saluauiusmodi quia in multis indigentiis constituti fiunt,quod honestuestae b
446쪽
as P As II IN MORALIVM ARIST. num non cognouerunt:Iuciunt plurimi iaciunt: atque ob id utiles tantummodo sibi amiscos comparant. viri item qui in statu suiat, qui lucro acquirendo inhiat,nullos alios nisi eos. amicos libi faciendos censent,qiu utiles sant.atque hi non admodum con et u mutuo Utui Utur:conuictus siquidem absque mutua oblectatione minime est . at hi ob utilitatem ne obsiectantur quidem interdum amicis,nisi quatenus utiles sunt: iucunditatem. 5c suauitatem nullam habent,quae conuictus conciliat ac confirmat. atq; ita ea re quae maxima ac pulcherrima in veris amicitiis est,conuit iu videlicet,quael ex eo euenit, iucunditate ac truitione:
At iuuenum amicitia esse ob uoIuptatem uidetur: quippe cum ex auecta
uitam traducant:&maxime quod sibi iucundum est,quod est praesens se, '
ctentur.mutata autem aetate iucunda ipsa etia diuersa evadunt: unde cito amici&sunt,&esse desinunt.quia amicitia unicum iucunditate mutatur. talis Uero uoluptatis uelox mutatio est. Iuvenes etiam amatori j fiant: quippe cu experturbationis assecludc uoluptate multa illa amatoriar aflectionis uis oriast,tur. ideo fit,ut & ament,6ccito desistant,saepe eodem die sententiam mutans
tes: simul* toto die uersari, conuiuere uelint. ita enim id quod ex amicitia
l uuenum amicitia ob voluptatem pleru* est: quia ex assectu non ex ratione vivunt.vo' δluptas aute asseelusest. quando igitur iucundi sutat inter se, mutuo se amant.sed hac quo
amicitia dissolui facile potest:nam una cum aetate iucunda ipsa etiam mutatur: quibus mutatis micitiae quoque ipsae quae ob iucunditatem extiterant, mittentur,necesse est. erutamen hi iucunde in conuictu versantur. ita enim maxime ipsis cirentulit ea quae ex amicitiai quam habent,requirunt. nam cum amicitia ipsis sit ob voluptatem,cum mutuo cogrellu ecconuictu Utuntur,maxime frui voluptate consileuerut Cum vero inquit quia amicitia cuiucunditate mutatur ,de ea intelligit amicitia,quae vel ex affectu tantum, vel ex aetate exisstit. amatormn.iuuenes sunt: quippe cum ex perturbationis affectu & voluptate multa illa amatoriae ariectionis vis oriatur: parua vero re in paucis ex ratione. quia igitur ex Pertur/batione vivunt iuuenes,merito amatorii sunt. Alip hae amicitiae imperfectae sunt. s .
Bonorum uero & eorum qui in uirtute sunt similes, amicitia persecta dest mum est .hi enim mutuo sibi bona similiter uolunt, quatenus sunt boni: boni autem sunt per se: at qui amicis bona uolunt ipsoru caula,maxime amici stat: quippe cum per se,ita sese habeant,& non ex accidenti. nnde horum amicitia Praecipue permanet, quoad boni fuerint: uirtus uero stabilis res est. est
uterque Sc absolute bonus 5c amico. nam boni Sc abiblute,dc sibi mutuo boo ni sent: utiles item,& iucundi similiter. boni enim sunt & absolute,& sibi mu
tuo iucundi. singulis siquidem propriae aditones Zc tales uoluptate asserunt: qqhonorum autem actiones tales, uel simi Ies sunt. unde fit ut talis amicitia stabilis merito sit.in ipsa enim omnia quae amicis esse debent,coniunguntur . nam cum omnis amicitia ob bonum sit,aut ob uoluptatem,uel ab istute, uel ama noti,dc per similitudinem quandam: huic omnia antedicta per se insent. 'huic enim similes etiam reliquae sunt:&absolute bonum,absolutetque iucundum si M autem maxime amabilia sint: Sc amare etiam Sc quae maxime est amicitia atque optima in his est.
Persecta est amicitia bonorum hominum, oc in virtute similii .omnia enim habent quae soin amicitiae definiti sie cotinetur: bona.α sibi mutuo uolui ob tapssis: aliae aute sunt impedictae, non ola in definitione colenta habeant. volut siquide alii amici bona amicis quae ei Iebona existimant: atque id non illoru causa,sed sua faciunt. praeterea boni per se amant,qua enus scilicet boni sunt: illi ex accidenti. non enim quatenus urbani aliqui sunt,ut diximus,V ldiuite ν
447쪽
diuites, sed qinterim ipsis iucundi sunt ut utiles,ab huiusmodi hominitu amantur. quod autem per se est,persectum: quod ex accidenti fit,imperfectum omne evadit. id quod etiaesse argumento p6t, y reliquae amiciti aequivoce dicatur: quippe cum quod per se est, ecquod est per acciden eiusdem generis este nullo modo possit. nam quod est per accidens, posterius est eo quod per se est.merito igitur bonorum amicitia stabilis ac firma est. ob id iam Q boni fiunt,dc ob virtutem mutuo sese amant. virtus autem stabilis ac firma est.qui enim iucundi sunt alicui,5 ob id amantur, eos absolute etiam esse iucundos non est necesellaneque qui utiles alicui sunt, esse abistute utilesat bonus ec absolute bonus,et amico bonus est.qui enim boni sunt,& absolute sunt boni,di inter se mutuo, utiles item 5c iucundi. io consequitur. απι sibi mutuo utilitate asserant: sunt abserite iucundi, re sibi mutuo. quandoquidem propriae unicui pa 'iones,suum similes iucunde sunt, bonorum vero actiones vel tales,vel omnia maxime sunt similes. unde iucundi inrer te boni sunt ac propterea persescta etiam Oc stabilis est bonorum amicitia: m omnia quae amicitiis insunt,in ea simul coniuncta habeantur.omnis. mamicitia vel ob bonum,uel ob voluptatem existiti&ob bona
Biinciae ob iucundum ψsolute, id quod in verorum amicorum amicitia inesti vel ob id quod bonum amanti est,uAstaue ex similitudine quadam. quierint non ob id quod absbolute bonum est,uel iucundum,sed ob id quod sibi huiusmovi est,amannii amicitiam ea hahent,quae ex similitudine dicitur,non quae proprie ec praecipue amicitia est. At probora
hominum anuiniae omnia insunt: nam α ob absolute bonum re ob sibi bonum, c oba, eo χlute iucundum re ob sibi iucundum amant ciuic enim similes etiam reliquae sunt. huic scis licet amicitiae bonorum hominum reliquae etiam species amicitiae similes sunt. Si autem horum verborum altera lectio admittatur,quae in quibusdam exemplaribus reperitur, quae est,τωBη γάρ ομοιοι a, τα λωτα.ita interpretabim .hac ratione enim similes etiam in re liquis sunt.iob hoc quia bom ipsisun etiam in reliquissimiles,id iniucundi similiter, at vutiles sunt,non boni tantummodo similiter.
Par autem est,ut rarae tales amicitiae sint: quippe cum pauci huiusmodi re periantur.adde'tempore et consiretudine indigetinam,ut est in prouerbio.
fieri nequit,ut mutuo homines si se cognoslami priias u sidem qui dicitur,con,o sumpserint: neque prius sese adimitant,sim inter se amici,a alter alteri amabilis&uideatur esse,&credariir. qui amem cito sese gerunt amice inter friuolunt illi quidem esse amici:sednqnsunt tamen,m si quoque& amabiles sint.& se esse non ignorent.ac uoluntas quidem a citiae uelox est,amicitia mini
me.haec igitur&tempore &resiquis persecta est: ex omnibus, his existit: similis utrique ab utroque estadlaod inesse amicis necesse essi
Rarae inquit tales bonorum amicitiae sunt:quippe cum pauci boni sint:opiu que sit Ion/go tempore ad consiletudinem faciendani, experimentum que capiendum .sertasse enim , ex paruo interdum successu cognoscere quempiam probus vir possetr sed interdum t men fit, ut aliquandiu honorum verborum diuimulatione lateat aliquis, ut in eo depres hendendo experimento ac tempore opus sit. ac propterea superius in amicitiae definiti ne,quando eam esse dicebat beneuolentiam in mutua affectione minime latente vine Itateatbeneuolentia, opus esse diximus inter se consuetudinem habere amicos,atque ita m tuam cognoscere heneuoIentiam . nam se mutuo esse benevolosae honos,ex alterius bos ni viri experimmo credere forsitan possent: habere autem consuetudinem nisi inter secontieniant re congrediantur, nullo modo possent:quam ad veram amicitiam quae sine persturbatione sutura est, esse eessariam nemini dubium est. Haec igitur bonorum amicistia etiam temporeperiecta est, & reliquis: nam ec longo temporis φacio iudicatur i re' so per se est,non ex accidenti:&denique omnia habet, num, utile eci undum. quod' omnium persectissimum in ipsa est,estvirtus aquae sine ulla dubitatione secundum seliscitatem mectissima res omnium est. simi item utriqueab utroque existit,suini amiscis inesse de ramicitia enim est aequalitas,quae nullo pacto esse potest,nisi similiter virni
448쪽
AT uero quae ob iucundum existit amicitia, huius similitudinem habet: nam boni iucundi in aer se sunt. simili modo quoque qui ob utilitatem amant: quippe cum boni quo* tales erga se mutuo sint. Maxime autem inoter hos etiam amicitiae tunc perdurant,cum aequalitas ab utrisque mutuo exhibetur,ut uoluptas: neque tantummodo ita, uerum etiam ab eodem,ut ur
hanis: sed non ut amatori 8c amato.hi enim non iisdem oblectantur et M.ter amore illius, alter obsequiis amatoris gaudet.quo fit,ut desinente aetatis flore, quandoque etiam amicitia ipsa desinat: quippe cum alteri sacies no amplius iucunda sit,alteri obsequium non praestetur. Mulci autem Permanent, si pares moribus cum sint,ex consuetudine mores dilexerunt.atqui no iucun. ditatem in amatoriis rebus,sed utilitatem compensanti a minus & amant,&Perseuerant . qui uero ob utilitatem sunt amici, una cum utilitate distatuuno tur: nam non sui mutuo erant amici,sed utilitatis.
Aniicitia ob iucunditatem,& vussitatem ex similitudine huius amicitia dicituratam ob voluptatem stant amici,sibi mutuo iucundu re qui ob utilitate,sibi mutuo utiles suillio Voni autem amici 5c utiles re iucundi neces Latio vile consueuerunt.Quod vero siabiungit,huiusmodi estiperspicuum est in his quoque amicitias perseuerare ac durare,si quatenus fieri potest equalitas in ipsis conseritetur raestetur idem,& eodem:id est ii vel iucundiistas, ves utilitas ab utroque exhibeatur: re non ut amatori S amato fiat recompensatio, qui non honestum amorem sequuntur. qui vero amatorias res non voluptate,sed utilitate metiuntur: ut illi sunt qui pecuniae causa cum amatoribus consuescunt: il & leuiter amant,
Atque ob uoluptatem quidem Sc utilitatem & praus inter se,& boni erga
prauos,& neuter erga qualemta esse amiciis potestrat per seipses non nisi , o honos esse manifestum est.prautenim, nisi utilitas aliqua intercedat, mutua consuetudine non oblectantur. Ii st bonoriim amicitia. in qua nullus calumfitae locus pateat:non. n.ficile cuipiam de eo credimi,qui Iongo tempore ab ipsis suerit probatus.& credere in his est , & nulla iniuria se mutuo assice re:&quicquid demum in uera amicitia esse censeturi
Neutrum eum appellat qui medius est inter prauum 5 bonum. num aute prauo amicum eisse posse 5c ob utilitatem,& ob iucunditatem concedit: et neutrum viri*tam bono,u malo. A t probum virum prauo aut utilitatis,'ut iucunditatis causa suturum es leamici non facile credendum videtur: quippe cum necu bonus mali,nem malus boni consuetudine ες, gaudeat: nem ille huic, nem hic illi elle utilis velit. nin fortalia prauum eum vocet,qui non prorsus insanabilis est:quem cum viderit bonus Uir non ineptum ad virtutem natura este, sed corruptum tamen ac deprauatu,emendarim posse non dissidat:& iucundus ipsi S uti iis esse non veretur: ut ita allectu postea corrig/t,at ad virtutem consorme ob haec.n.ec utilitate ab eo ociucunditatem etia percipiet. At ea amicitia quae ob ipsos illos qui aman tur,existit,in solis bonis viris reperitur: elim sola haec eiusmodi,ut nullum calumniae locii exhibeatinam quia longa expetientia se mutuo cognouerant,nullam fidem adhibent. is qui calumniam inferre ipsis conantura neque quicu huiusmodi audirepati tuta sed sibi mutuo vaIde credunt, nullamq; iniuriam sibi una faciunt.
In alijs uero societatibus nihil uetat, quo minus talia existant. nam cum ho qmines eos quoque amicos uocent, qui ob utilitatem sitiit amici, ut ciuitares: cons erationes enim inter ciuitates fiersutilitatis ciuisoridentur:& eps qui ob uini pratem se mutuo diligunt,ut pueri: fortasse tales homines dicereami
449쪽
cos nos quoqtre debemus: Dcies* anucii esse plures: ae primo quidem &
proprie cum quae bonorum est hominum,quatenus fiant boni: reliquas uero per similitudinem: quatenus enim bonum quid,& simile inter ipsos est,eatenus sunt amici. iucundum siquidem uoluptuosis hominibus bonu quid est. sed non admodum hae coniunguntur: neque adem&ob utilitatem &obiu,
cunditatem fiunt amici.que enim ex accidenti sunt,non admodu copulatur.
Ea omnia vi omni amicitia esse deberenta in sella tame bonoru reperisitur.na praui eroxo dum interdu prauis de amicis dicentibus,re amicis non credunt.adde Φ nonnulli et iniuria amicos afficiunt.vnde no proprie sunt amici: sed quia holes tales et amicitias appellare consueuerunt ex similitudine quada,quam ad veram amicitia habent:hos et nos dicere amicos debemiu:ita tame ut sciamus in eo differre, . non in uno eodem genere oes sunt. sed pro prie amicitiae bonoru, caeterae ex similitudineWimproprie dicuntur.hsc. n non admodum
inter se connectuntur.i. quae ex voluptate,cu ea quae ex utilitate existit.quae.αsunt ex aces
denti,non cupulantur. Sed hoc falsum esse videri potest.na quid impedimento est quin idere albus sit, ec musicus,atq; utram haec habeat ex accidenti caeterum non hoc est quod i quinsed de iis loquitur ii quibus primo ac proprie aliquid dicitur et deinde ab eo nonnulla Mia improprie & per accidens appellantur:sicut primo homo medicus dicitur: ex accidenti
Eo vero instrumentum,& medicamentum. taliam. per accidens dicta copulari non possunt.ita hic proprie amici sunt boni:per accidens oc ab his dicti,caeteri: unde connecti inter se non facile queunt.
Cum uero in has species amicitia distributa sit:praui ob utilitatem uel uo. iuptate,qua in re sunt similes:boni ob seipses sunt amici.in eo. n. . bonisiint. sella mutuo amantiat p hi abiblute amici: illi ex accidenti sunt,& quia cum his habent similitudinem.
Intres spes diuisa amicitia aequivoce amici inter se dictiturato in prima specie mali esse nullo modo possi a b virtute robi viri sese mutuo am1t: nisu aut sicut virtutis,ita amito citiae quae ex virtute conflatur,esse participes neque .ut obvoluptate cile postum amici praui nomines: quippe cum praui nonulli reperiantur,qui sibi mutuo voluptatem suppeditem tm ob id amici inter se lintiob utilitate quom amici inter se praui fiunta re sere hac pret ue ratione amicitias contrahunt praui. na vi in aliquibus ea consequantur quibus in gent,illis vicissim utilia quaeda subministrat:ato huiusmodi costatio,& recisensatio amicitia nominatur: in qua radiuversantur, quoad utiles sibi mutuo fueriturqua in re sunt similes. in eo.n.sum similes,m utiles inter se sunt, vel iucaduq tenus vel voluptate vel utilis late sibi mutuo prsstant, eatenus similes atq; amici sunt. nsi fiant.n. similes absolute,ne sibi, ιν inter se. sed tamen nihil impedit,quo minus licet quatenus hole sim dissimilenin eo tamen ψ vel voluptate, vel utilitate sibi mutuo exhibet,iamilitudine inter se habeam. na quas o tenus holes,essent similesini moribus inter se conueniren andem ob causam et qui ob viis litatem sunt amici,eatenus sani amici, quatenus sunt utiles. boni aut propter seipsos amissum. iccirco hi abistute & per se sunt amici,illiper accides:qui quo modo per accidens sim, dictum iam est. Ex similitudine vero qua in bonis habent,amici dicatur:propterea v boni Praetem φ amici per se sium,iucunditate quom,et utilitate in se habentain qua praui fimiles his quoda modo simi. verutamen boni fine amicitiae suae nem voluptate, . Utilitatem hasbent: sed cum propter inplbs sese mutuo amem,ec ad hunc scopu spectent: ex eo sequitur ut re iucundi re utiles sibi mutuo sin rata autem qui ob utilitatem, aut voluptatem si amici,hos fines amicitiae sibi propositos habent. so tam dicendi amisi,m pd ad amiciriamanti Cap. V.
QVemadmodum autem in uirtutibus alii ex habitu, alij ex operatione boni dicuntur: ita quoque in amicitia est.nam qui in conuictu degunt, mutua constetudine oblectantur,& bona sibi mutuo suppeditant:qui
450쪽
uero dormiunt,ues locis diuisi sunt,non operantur illi quidem : sed ita tamen
a flecti sunt, ut amice perentur. Sicut in virtutibus alij ex habitu,alij ex operatione boni diei tur: ex habitu, ut dornastim
tes: ex operatione,ut illi qui secundum virtutem agunt: ita in amicitia quom inquit, illi qui dormiunt,locisq; sunt d ullusti,ex habitii sunt amici: qui vero conuiuunt α mutua cosura tudine deiectantur,bonael; sibi mutuo suppeditant,ex operatione .essiciunt enim ait astu ea quae ad amicitiam Oectatit: praesertim liboni lint,perrectaq; amicitia coluncti.nam si ita sint,bona amicis ipsorum amicorum causia suppeditabiit: siq; bene agere ac fortunate ipsbs audiuerint aetabuntur: contra dolore assiciei iturina in insoriunia aliqua eos incidi isse cogno irint. nam haec omnia ad amicas action attinerupostremo id quod maximum est mado, amoreq; ipso operabuntur.
Nam loca non amicitiam ab istute,sed operationem disibi uu si diutumna absentia suerit,amicitiς quoq; uidetur obliuionem inducere.unde dictum est: multas iam amicitias dissetuit in astabilitas.
Cum veri amici propter seipses amici situ,neq; ob aliud quippiam: satis amica profecto
operabuiuur,si ament se mutuo. Sed Aristoteles non dicit anticitiam interuallo locorum, sed operationem dis lui,sortas lenon immeritor cum absentia Harimam amicitiae Operationem tollat,quae est couietus,mutuaeq; consuetuditus fruitio. inrausortasseverius dice in re potuisse eos qui locis disiuncti sunt, ea operatione non esse operaturos quae ii ucr ami/ 'cos maxima est, id est non esse simul conuersaturos. iccirco υidetur plerisque amicitia dis ibi ui ac tolli,si diuturna absentia continMuvidetur quidem,sed prauis hominibus: Rui cu amicitias ob utilitatem,vel Vol talem sectentur,si diu absint,amiciti ae etiam obliuiscuntur. bonorum vero amicitia tion esi huiusmodi: sed firma ac stabilis seniper nulla neque locorum distantia,neque temporis diuturnitate labefactatur.
Senes autem aut austeri esse ad amicitiam idonei non uidentur: quippe cuparum uoluptatis in ipsis insit: cum molesto autem,aut non suaui uersiri possit nemo. natura enim quod molestum est,segere: quod iucundum, appeto in re uidetur. Sed qui se mutuo admittunt, non tamen simul uiuunt: benevolis potius, qui in amicas similes sent. nam nihil est ita amicorum , ut simul uio Dere . pretisdium enim indigi appetunt: simul autem diem traducere etiam beati: quippe cum solitariis his esse minime conueniat: simul uero degere
non liceat, nisi iucundisin hiisdem que oblectentur. id quod habere sodali
cia amicitia uidetur. Quod de senibus Sausteris inquit , plerun*euenire consueuit, si scilicet probi viri non
sint. nam cum omnis amicitia cum voluptate sita austeri vero S senes vulurimum nem imter se,ne cum aliis iucundi esse possint, iussa videlicet virtute iucundi eruciantui est,ut mise , m. nime idonei ad amicitia sint huiusmodi homines,qui cum virtutem non habeant ,seuerita tem quandam vel ex senectute contraxerunt: Ueliratura insitani obtinet. Qui aurem sena tuo admittunt, nec simul vitam traducunt:benevoli potius u amici sunt. cum.n.sibi mutuo
velint bonarconuictun ,id quod maximum est ac propriu amicitiae, praetermittunt. Od cum inquit Aristoteles,declarat,quo modo paulo si aperius dixerit,eos qui non conuiuiit, ex amicitia non operari: quippe cum nihil ita is amicorum proprium, Ut limul viuere. dum enim ait ita/ostendit alia quoque elle amicorum propria, quaeq; ad operationem amicitiae Pertineant: nihil tamen adeo magnum,utcsiuictus Cusus rei illud indicium est, v veri amici qui in eodem loco sunt,absci; mutuo congressit,mutua is consuetudine vivere no patiuntur: quasi haec maxime propria amicitiae operatio sit. Sed ipse etia huiusce rei argumentum so subiungit: selices inquies appetere simul Gim amicis diem totum traducercinam qui indi sunt,ec ob utilitatem amici: praesidio solo, at adiumento opus habent, satis id ipsis eli, etiamsi mutua consuetuditie non sciniitur: felices vero,id est boni qui ex virtute opera tur,non emolumento indigent,sed totos dies cum amicis traducere cupiunt: praecipue ij