장음표시 사용
511쪽
videantur,m unum illud est quod agunt: dc propterea dici potnt, posse quempia in omni
bus simul versari: quateruis.n. idem Oes eodem die vel eade hora agunt, eatenus simul este oes dici post lint,licet diuersi absint. Adde q, qui σέ ni
sint, neceisse est: nam si viginti sint S ocratis amici, quod difficillima est.cu. n. sint amici Socratis, oc sconuiuerecu amico dc traducere die debeat:neceisse erit,ut viginti n Socrate simul degatrat* iccirco et secum inter se: quod ,nisi sint amici,nuna efficient. id autem est udissicillimitia
Difficile quo* illud eit,ut congaudeat quispiam & condoleat accommo
date cum multis .uerisimile enim eii simul incidere posse,ut cum altero coII. tandum,cum altero condolendum sit.
Difficilius praeterea est,immo fieri non Pot,ut in multo amicoru numero et cogaudeat quispia cum iis qui laetantur,ec cum dolore affectis condoleatisi.nsimul alius fleat,alius riceat: quo pacto heri pot,ut simul oc rideam4lachrymem etsi unus filium mortuum etarat,alter nuptias filiae celebret eodem die utrique,eadem: hora:qui fit,ut & gaudere,et lugere simul Ualeam.
Fortasse igitur recte se habet,non quaerere splurimos habere amicos,sea
tot,quot ad conuiuendum idonei sint. neque.n. fieri poste uideretur,ut multis uehementer amicus quispiam sit: iccirco ne I ut pluriu amore sit captus: exupperatio. n. amicitiae quaedam esse consueuit: id autem erga unum est:&uehe, menter igitur erga Paucos quot erit.
Cum ostenderii heri non poste,ut plures uno amicos probus vir habeat,idq; nimis d rum este cognorit rad mitiorem conuersus sententiam, multorum amicitiam fugienda, tot vero eligendos esse inquit,quibus cum conuiuere quispiam possit: tot autem tres sere sunt: -rcu plures habere facile fortasse non sit. fieri.n. non pot,ut plures amicos habeamus. Σωέ t. n. st ij si in multos rivos scindantur,tenues at93 exigui reddi consueuerunt: sic et amicitia in multos dispertita debilitatur,atm evanescit.Nam quemadmodum,inquit,multam mulierum amore capi quispia non potetamor.n.Venereus exuper.tio qusdam amicitis est, atq* excessius:ita nem fit,ut multos vehementer diligere possimus.quod. n. inquit id autem 3 cierga Unum estiae amore venereo intelligitur. Ac vellementer igitur amare dc diligere amicum erga paucos erit.
I ta uero usu uenire hoc etia in rebus uidetur. in amicitia.n. sodalitia multi amici non existunt: sed quae celebrantur amicitiae,inter duos dicuntur.
Cum dixerit amicitia erga Unum existere, propterea ψ amor Uenereus exuperatio amiscitiae sit: quod vero exuperat,esse erga multos nequeauid ex historia etia confirmat,ex amicitiis.n.sodalitiis quae fama celebrantur,singulae inter duos fuisse inueniuntur: Achillis et Patrocli: Pyladae et Orestata Tllesti re Perithoi.
Qui autem multorum fiant amici,& cum omnibus similiariter uersantur: ..i3 nemini fiant amici,nisi ciuiliter,quos obsequios, uocant.
inaia fieri non pot,ut multis quispia amicus vehementer sit: qui multos habet amicos, omnibusq; benigne et iucude occurri cum omnibus suauiter colloquitur: is et si amice versetur mare quepiam ipsem minime videtur,nem e numero illoru esse,qui amant vehementer.na ciuiliter quidem amare multos poterit: non ea tamen amicitia quae propria est, quaevi amoris vehementia definitur. Ciuiliter aut amare id intelligi cum non reiicimus ea quae dicunt ij qui nobiscum consuetudinem habent, ne aut dictis aut fictis ipsorsi aduera mur: sed laudamus eos, at admittimus.cuiusmodi homines eo Q omnibus obsequatur, vel certe obsesqui videntur,obsequiosbs appellant.
Nam ciuiliter multis esse amicus pol quispig, etiam si obsequiosus non sit, sed re uera probus: ob virtutem uero,& propter sese erga multos n5 p5tita contentus esse unusquis p debet,si uel paucos huiusmodi inuenerit.: 1uis etiam obsiquissus quispia non si sistit probus, Mnodestita, nigrus moti a
512쪽
praedit iurissim nunes ruficatεm ὼς:fieri pot,utis amici mestissit. qui tame in eo ab obsequioso dister oe obsequiosus laudare Δc admirari dictaec facta eoru videtur,quibus obssequitur: modestus non starsed neq; laudat,ne pvituperat, sin mediocritate consistit. Sis militer igitur erga multos este amicum,licebit:ob virtutem dic mores,non licebitaproptorea Q cum multos probos viros inuenire dissicile admodum is,erga eos qui non sun nulla esse amicitia possit. Vtra infestima hii disint amisi. Cap. XI.
V Trum aute in prospera,an in aduersa sortuna amicis opus est in utra genim requiruntur.nam 8c infortunati stibsidio: et fortunati conuictoriobus indigent, iis* hominibus,in quos beneficia conserant: benefacere enim volui. Atque in aduersis quidem rebus necessarium magis id est: utilibus si quidem ibi est opus: in prosperis tamen est honestius. unde etia probos qu runt: hos siquidem beneficiis assicere,cum his* uitam traducere expetedum magis est.
Dubitatio clara admodum est.pari. nanodo & qui in prosperitate fortunae, et quiin ad
uersitate constituti sutit,indigere amicis videntur: hi, ut subsidium oc opem ab amicis conseeto quantur,ab infortunio*subleuentur: qui vero prospera sortuna utuntur,ut habeant,quisbuscum degant,quosq; prosequi beneficns pollini. cii. n.probi sint, ne facere Volsit ac student: amicis aut beneiacere u alienis honestius est: Ut superius fuit declaratum.Caeterv amicus in aduersis rebus magis est necessarius: quippe cum pecuniis tuc maxime opus sit: pro/hus aut vir cum in omni occasione,tum praecipue in calamitatibus utilis sit,ac iucundu honestius tamenqpuIchrius in pro rera sortuna esse amicum,ec iucundius cuius cauti licet dicta antea sit,rursus tamen etia nunc reseretur.cum. n.probus vir iucundus sit: illi qui pro/speris rebus hiruntur,ac secudss natura vivunt:multos.nabrtunae prosperitas in superbia MinBIentia,& columelia in eos quibuscu versantur, praecipitare cosueuit: sed qui naturam ducem sequuntur in bona fortuna probos amicos habere student: hos. na eneficiis assicere 30 si prauos, in hilam conuiuere,ucum prauis expetendum magis est
Est enim praesentia haec amicorum tam in prosperis uin aduersis rebus iucunda.qui dolent. n. condolentibus amicis subleuari consueuerut.Vnde etia
dubitaret qui i1,nunquid quasi oneris partem suscipiant: an id quide mini, me,sed praesentia ipsorum suauis cum sit,condolendi intellectio dolore mi
norem reddat. Sed hanc ne ob causam,an ob aliud quippia subleuetur,omitotamus: euenire tamen prorsus illud quod dictum est,uidetur.
C ur in aduersis rebus amicorum praesentia iucunda sit, nunc exponi' urin in prosperia o iucunditatem afferat,dictu iam est. haec aute quae nunc inquit,omnibus amicitiae b in conueniunt. Anticis igitur,in uit,in calamitatibus propterea opus est,quia ipsos inspiciendo,qui doloribus grauantur,subleuari consueuerirnt.Mut. n. eum duo dolores , ut diuinus inquit Hippocrates,cidem contingunt,maior minorem extrudit, essicitq; ut sensus illius fere nullus percipiatur: re ite O duo iucunda quae vel visui,vel a tui utram vel si ita incidat,visui alterum, alterum auditui obiiciatur. quod maiorem iucunditatem affert.magis id ad se hominem allicit,facit* Ut alterum neglectum contemptui sitrita cum iucundum alis quid Θc molestum simul curi contingit,si pares utraque vires habeant,in mediocri quodaaneeiu animum nostrum constituunt, ut neque Voluptate neque dolore assiciaturr ii vero alterum excedit,altem deficit, pro ratione excesssius,vel desectus,sta nos assicere consueuitaso quippe cum qitalis sensibilium rerum vis est,ralis asse rio nobis contingat. Quonia igitur amicus silauit lima res est: praesentia sua dolorem, di molestia expellit c subleuar, ita ut m nor esse videatur,condolendo,ac loquendo,omniaq3 agendo, quae ad hilaritatem re laetitia
inducere molestia asse stum solent. Dolorem autem leuat,atque exonerat amici praescivia,
non quemadmodum ille qui quatuor modi tritici alteri ex humero detrvit,atque ipse
513쪽
4 3 EusTRATO IN MORALIUM ARιιτ. ert: sta,ut dicitum est, quia cum iucunda oc molesta assicere natura animum nostrum m. leant,praesentia amici iucunda cum is, dolorem onuit' pellit latraria. u.inter se mista sese mutuo hebetant: ut si aqua feruida in frigidam,vel frigida in ieruidam econtrario in iis matur:siccum iucundum molesto accedit,imbecillius, nunus graue id reddit . Sed quia hoc verum quidem in contrariis est,Platoni tamen iucundum molesto esse contrariu non videtur: ideo subivnsit:propterea ne subleuentur,qui in doloribus constituti sunt,quia voluptas ae dolor inter se sunt contraria:an aliam aliquam ob causam,ob magnitudinem scilicet, ae paruitatessicut de duobus doloribus dixit H ippocrates:illud vero in praesentia omittatur.non eivm id considerandum proposuimus,sed de amici praelemia in aduersa fortuna, guae cum manifeste miserorum dolores leuet,ac minuat,necelinia esse calamitosis honum/ io proculdubio cognoscitur.
Ipsorum uero praesentia mista qusdam esse apparet. nam uidere amicos iucundum est,praesertim in aduersa fortuna constituto aflert subsidiu quod dam ad minueudum dolorem. amicus.n .conseiationem praestat&aspediu& oratione,sico modus sit: quippe cum & mores nouerit,& ob quae uel laetetur,uel doleat sentire aute dolore anici amicum suas ob calamitates, molestsi est. in causa. n. esse amicis, ut doleant,unusquisy euitat,ac sugit.
Praesentia,inquit,amici mista esse ex dolore dc voluptate videtur,non sinuati ex albore nigro sustum. iucunda. n. est,propterea v videre amicum prssertim in calamitatibus voluptatem asiare,dolorem: mitigalmam amicus ad consolandum idoneus est re dum aspiscitur,ec dum loquitur, praecipue si comodus sit.Lingeniosus /t aptus,ut dicere sciat quaevm citi poccasioni conueniataeuiusmodi probi viri maxime sunt. nouit.n.& mores probus
vir similes sibi,quibusq; oblectetur vel doleat amicus: quael admittat, vel respuat, facile tenet. atm ob id ea oc dicit oc facit quibus laetari ac mitigari possit,qui dolet. Atque ob haecausam amici praesentia est iucunda. Molesta vero ob id quod qui dolet,condolere ac crusciari simul amicum cognosti t. nemo.nqui recte sentiat, dolore alia ere ac molestia quemlibet hominem vellet, nedum amicum: in causina esse amico moeroris alicuius, omnes susgiunt. Sed quorsum haec de praesentia amicorum dicta sunt quia videlicet eam leuare d loren ,α non pensius αἱ icere ac tollere dixerat. quastita inquiat: propterea non dixi amici praesentiam dolorem penitus extrudere,atque opprimere,sed leuare tantummodo, mitios remm redderer quia dolore amicum ea in parte anteit,l ille condolere re com moerere alterum sentit si namicus accedens dolorem nullum secum afferret,illius adueiatus dolorem calamitosi hominis omnino expelleret ac tolleret . quia vero dolorem 5c Iuctum sein assert, dum condolet: moerorem quidem leuat quia est iucundus:eum tamen prorsus no tollit,eo
Q dolorem affert ob id ipsum Q condolet. Atque iccirco qui uiriles natura sunt,cauent ne amici secum condoleant. dc
nisi ipse dolorem qui ab illis suscipitur,indoIentia exuperet,no sit itinet: atmomnino collugentes non admittit, propterea quod lugubris neque ipse est. 4bMulierculae uero,atque huiusmodi uiri collamentatibus delectantur: eos ut amicos & condolentes diligunt. sed in omnibus imitari proculdubio meotiorem debemus. inata nemo vult,ut dixit,molestia afferre amicis,& esse in causa illis moeroris alicuiusdi propterea fit ut illi qui viriles natura sunt,et generose calamitates serunt,caueant, ne amici secum condoleant: at ν ob id laetitiam vultu prae se ferant,oc rideant, ec quasi nihil molem passi sint, ita degant.*m si dolorem quem siuscepere amici causaesus, indolentia oc iucunda rate qua simulat,iperarit ille qui in calamitate costitutus est: se aiiore causam desedi amicis prorsus non tolerat. Atin una haec est eausa,cur aduersa sortuna vies videre amicum dolore assici non patiatur: quia dolorem ipse afferre non vult. altera est causa, p ipse lugubris, id est ad lugendum oc lamentandum idoneus minime estprauorum. nat ignavorum hominum instar mulieris plorare dc lamentati, non probi viri est.at ν ideo collugentes non ads
514쪽
L I B RVM N O N V M. 4 φ eius torturiam aduersam patientersere, re non lirgeu quo modo vescima eo non Iugete collugere quisbiam p6t,vel ipse collugentem adnuiter cum prorsus non lugeat: muliere n. atque huiuinrodi viri,qtu videlicet in modum mulierum euheminati sunt ac molles,qusrere complorantes,& collamentantes solet. quos sane itari nullo modo debemus. sed et in aduersa ec prospera Sc media sortuna ad melioru praestatioruiq; exepla spectadu nobis est.
At uero in prosperis rebus amicorum praesentia & uitae traduetionem iucundam habet,& intelle stionem, v sua ob bona laetentur. Quocirca uidereo tur ad prosperas fortunas prompte amicos esse inuitandos: beneficum enimio esse honestum est: ad aduersas autem tarde: quippe cum malorum participesuminimum facere amicos deceat.
In aduersa fortuna amicorum praesentia, sicut dictum est , mista ex voluptate & dolore est: in prospera vero inc5mista,& pura esl,omnisvi doloris prorsus expers.lum enim tra duelloilem Uilaea, ingressum,aspectum,statum,senionem,colloquutionem,et caetera lim iusmodi,iucunda omnia habet: tum intellectionem:intelligens.n.qui prospera fortuna ullatur, se ob praesentia bona voluptatem amico alta re,gaudet ac laetatur. Unde prsclarum esse ut 3 honestum videtur ad proIperam fortunam vocandos este a cos,eisq3 benefaciendu*beneficum enim esse, promtumq; ad benefaciendum honestum est. ad infortunia vero tar 'de ac pigre vocandi amici sunt. non enim sponte malorum nostrorum participes facere ami*Q cos debemus si. n. amicus alter ipse est: ec quae vult sibi adesse quis , ad amico velle draheu vult autem sibi bona unusquisa amicum bonorum participem reddere Unusquisque debet,non malorum quae sibi ex aduersa sortuna contigerint . inure neque in infortuniis
amicosvocare honestum videretur. IJ
. Vnde illud: esse me miser inest satis.maxime autem aduocandi sirm amisci,quando parua molestia sitscepta prodesse niuItum possunt.
Ex eo v nostris malis amicos grauare, eisq; este in causa doloris et molestis minime drahemus: Euripidisquo dictum illud in prouerbium cessuesse me miserum est satis. satis est, inquit, me esse in miseria constitutum, que opus est amicum praeterea nieciam insor/3o tunatum, o miserum emi.Sed quid o Aristotcles diceret quispia amicos in insomnii'
nullo modo UOcabimus,ut consolaticinem Mi ilia af -erieinia, doloremm nostru leuetenaeinqui aduocandi quidem sunt,sed non quolibet tempore,sed ea tanta occasione,quam do paruam molestiam sus re, di multam afferre vi illitatem possunt. At cum econtrario magno dolore assiciendi sunt,nihil a nobis profuturi,immo potius miseriam nostra auctari: videre. namicum ex calamitate nostra dolorem sit scipere, molestiam esse, dimi iam estrtunc sane minime sunt vocandi. In prosperis igitur rebusaduocare amicos debemus:in abuersis non it ed cauendum, ne in dolorem di molestia imprudenter ipsos inriciamus. l
At ire econtrario tortaue conuenit: ad intortunatos non inuitatu et prona.
o pte: amici.n. benefacere est,re maxime iis quilia indigentia constituti simi qui non petierunt: 'utris p siquide honestius est,at iucudius.ad fortunatos taari uero ut cooperemur quidem, prompte: etenim ad hsc quo amicis opus est: ut autem belle sichs inicianam tarde. quandoquidem studere iiitilitatem cono
sequi honestum non est. . ilui Nobis quidem ita faciendum est,ut amicos in prpspera fortuna rempte conuocem inaduersa pigre ac tarde: amici vero ipsi econtrario in calamitatibus &Mbrtuniis non inuitari ire debia honestum enim est , dum prospera utens fortuna qui iam ad calamitosium amicum ultro non expediata vocatiohe a misissim pro viribus opemim e nititur r quip/so pe eum verti amici sit id facere, re praecipue cum in indigentia est eqnstitui aliqui ut aut multi aut aliquibus egeat.utrisqueenim tam calamitoso indigenti si non uocarit, u sori nato si non inuitatus accesserit honestius oc ii undii est. hoc tamen loco alia lectio reperitur in hunc modum utram siquidem honestitu es t m iucundius et quod ita explanabitur. 'uas id minae beneiacere,oc non inuitatuni uetionesti inachicividius: 4 vnata
515쪽
43o EUSTRATII IN MORALIUM ARIST.tum,quod est cum petitione et rogatione benefacere. At* hoc in calamitatibus ut aduerν sa isti una faciendum est. I npro eris vero rebus re non inuitati etiam & prompte ac celes riter accederc debemus, ut cooperemur, laboresq3 cii amicis suscipiamus, ubi his est opus. prosperitas. n. quando amicis indiget, eorumq3 praesentiam requirit. Vt autem cum amicis fruamur bonis, oc selicitate,non est properandum,sed tarde & cunetanter adeundu est nam iressi honestum,neque allioqui elle amicum videtur studere,ac dare operam ut utilitaν tem ab amicis cosequamur, ac lucremuri sed adulatorum, at auarorum id hominum est.
In suavitatis tame reiiciendo fortasse uitanda opinio est: quando P .n. contingit.Esse igitur amicorum praesentia expetendam omnibus uidetur.
Oportet dum in prosperis rebus ad amicos accedimus cosequendae utilitatis causa reii/ ciendo ac recusando cauere, ne iniucundi atque insiuaues esse videamur. licet.namico iniit' cundum minime sit,ut assidue cum eo epulemur,bonis: eius fruamur: nobis tamen sertasse vitandum id est, re detrectandum,ne videamur insuaues. Interdum. n fit,ut ex assidua et continua cum amicis consuetudine fastidium,ais insuauitas contingati quandocp/autem dixit re non semper,ob probos viros,quorum consuetudo in communicatione actionum re contemplationa versatura quibus nuna ulla satietas atque iniucunditas euenire poti senis Per. inconuictu mutuo oblectantur, gaudenti,cu assidue alter alterius bonis fruuntur.
De praest Romunere amicorim,erbo ramiser maiori amicitia. Cap. XII.
I G itur quemadmodum amore captis inspicere est amabilissimum,magis
hunc sensum si caeteros eligunt: utpote cum ex eo amor & maxime existat di oriatur: ita quot amicis conuiuere expetendumaxime est. amicitia.n.est
c5icatio,& sicut erga seipsium,ira quot erga amicu sese habet: at sensus erga se uniuscuiuis Q sit, expetibile est: erga amicu igitur quo Perii. sed eius ope a
ratio in conuiuendo fit. quare merito id appetunt.
H ic docet ex quibus rebus,qui si actionibus simul versantium amicorum insuauitas sequatur,& ex quibus noα ex illis inquiem insuauitarem, re fistidium nunu oriri, quibus
Vtrup Oblectantur,quae viris operara, atq; exercere asssidue volunt. ut si viri' alea colludere ut compo rc delectentur,nunqua alter alteri fastidium asseret: quoad colludendo,aut
compotando simul vita traduxerint. at si alteri alea magis sit iucunda a potatio iteri econtrario potatio ualea magis placeat et efficietur,ut assiduitas aleae, quilea allidue utitur, ei qui assiduae potauoni vacare cupit niucunditate , ac fastidium pariat: propterea v euenit,
ut qui isdem non oblectantur,iniucundi sibi mutuo sint. Quocirca probi amici eum iisdem semper gaudeant,iisdem oblectemar: nunu inter se esse insuaues pollunt. Atque hoc est
quod inquit. Quod aut ait in principiorigitur id graece est αρρύν quod cum acuto accenta. αρο est legendum ut igitur significet cum astertione: non cum circvflexo,quod dubitantis esset,at interroganti asserendo.n. Aristoteles hocpronunciat: perinde ac si ita dicati iam igitur ex his quae diximus, perspicuum est et quemadmodum illi quin amore capti sunt vide/ . , re potius amica suam volunt,u de ipsa audire quippiam: utpote tum ex visu magis si ex a ditu amor existat: sic amicis versui simul re conuiuere esse expetibilius:u si locis distantes quid agant,quo modoqi vitam traducant,de se mutuo audiantinam si amicitia est commumcatio,communicatio autem conuictus est amicitia di conuictus idem sunt: couiuere igi/tur cum amico expetedum magis est,si de eo audire,quid agati emadmodii vero priua dictum est ientire nos esse et vivere expetendum est at sicut erga se unusquiis probus tavom erga amicum assectus est: sentire gitur et videre amici expetendum est. sed videre sentem non possumus. praesentia irassi amici expetenda est, ex qua e tur ut uidere amiscum queamus: magis* est expetem v absentia, quaeiacit ut non uidere amicum, sed audi
re tantummodo de eo possim at uero sensus. i. uisionis ipsius operatio in uiuendo,eo dema in loco uersando fit, non in non conuiuendo,&non cosumendo:merito igitur conuiuere appetunti Ellcn. et uiuere idem esse opinantur quod coinuere. estq; ratiocinatio harusnodi: et te re uiuere expetendum est: e cc uiuere in conuiuendo coni ere existimatet
minuuere igitur ex uti in est. Ihoc modo:tae et uiuere probis uuis expetenduesu
516쪽
IoLI B RVM N O N v M. 43resse autem 5c uiuere idem Eine quod conuiuere opinantur: expetendum igitur conuiuere probis uiris est.
Quod est singulis esse ipsena, aut cuius causa uiuere eligunt: ea in re cum amicis degere uolunt. Quocirca alii compotam: alii alea colludunt: coexerocetur quidam &convenantur: nonnulli cophilosephantur: in eo singuli die simul traducetes quod maxime in uita amant. cum. n.co uiuere cum amicis uestlint haec iaciunt haec cum illis coicant quibus cum se conuiuere existimant. Qui putant essentiam nostram re esse ipsum nihil aliud esseu uitam quae ex mete re conteniplatione traducatur: eiusq; causa,ut uidelicet actions, oc contemplationi uacemus, nos fuisse procreatos: ii sane 5c secum dc cuni amicis uiuere in aetione,ec contemplatione uo/Iunt: talenis uitam omnino amplectentes,ac antesin nulla uiau insuauitatem incidunt. qui uero elia nostrum in comestione re potatione aut alea, ut tali aliqua re ponunt: a cum huiusim iamicis conuiuere es iit, quibus cum uel edant & btiant assidue,uel ludant. ac demum quodcvlup amat qui id se ei te quom opinatur, eiust causa cum amicis uersari, ει couiuere appetit.quotidie euini multos audire lica, qui dicat comedere huiusmodi epulas,aut habere tale quippiam, aut Vere haec,uita mea est. At p iccirco fit, ut conuiuere tuis guli appetant,simulq; uersari cum qs quiuitas eiusmodi sectamur, talesq; uitas ei sentiam si iam ei te arbitranturarie uoluptaria,liue quaestuaria ali utilis,sive temperans atque ho/eto nesta suerit.
Prauorum igitur amicitia praua est: praua. n. secum communicant instabiles cum sint,& praui etia efficiuntur,dum sibi mutuo similes evadunt. at prooborum proba atqν honesta est,cogressionibus* insuper augetur. uidetur hi meliores quo p inici,dum operatur, ac se mutuo corrigunt.exprimunt. n. a se mutuo ea quibus oble stamur.undela: Aiustis disces bona. Ac de amicitia quide hactenus dictum sit. Sequitur ut de uoluptate disseramus.
Si, quemadmodum dictum est,conuiuere est expetendum: conuiuere autem est cii alteib ro uiuere qui similis siliqui est amicus:sicut sunt ea ob quae conuiuunt ita que o visi sunt, si bona, boni quoque ipsi, re bonae amicirsα; si prauo,pi aias spn, re analcitiae etia prauae, at minstabiles sunt probi evadunthus mutuis. honequatenus conuiuunt, resim mutuo assimulantur,eatenus prauiatin inis t. alproborum uirorum anaicitia bona est ec stabilis, augeturq; cogrei uoluisitis n.colloquutionibus atl operationibus incrementum accipiente uirtucomparatii sit, ut increna eiu m amicitiae:tum ote fit,ut ipsa quom amicitia augeatur: quippe cum natura comparatilia operando iniciantur.Tum igitur hac de cauia crescunt bonorii quia se mutuo corri unt atque emendantaexprimunt etiam i se mutuo,at pad sese attrahunt re imitantur di lacta 5c uerba alterius,quibus obloctantur, quaeque ipsis placent, ec quorum causa amici inter se sunt. nam ut inquit Theognis, i iustis disces bo/m: quare a prauis quoque praua exprimemus, ac discemus.
517쪽
totu ipsum constat. Cum vero non ars voluptas,sed res quaedam,& quasi umbra quae honestis operationibus accidit: sortasse dicendum de ipsa est et propterea q, absque iis quae accidunt, res ipsae quas huiusmodi accidentia consequuntur, disci postunt. hcti. n. pot,ut teratianae sebris naturam cognoscamus abis bilis vomitu,&sudore &rieteris quae ipsi accidere consueuerunt. selicitatis item essentiam nihil vetat quo minus intelligantus,etiam si quid sit voluptas non didicerinius: si videlicet voluptas pars cius non est ea res quae ex ipsa euenit & consequitur.Cum tamen inquit eam generi nostro maxime esse conium ham ec afunem: prae se fert se modestiae causa/fortasse positiit: . n. dicere debuisset:post haec de vo/ro Iuptate disserere necessarium est reprehensionem vulgi cauit,&TOrtau dixit. nam necese sarium esse es qui de viris. virtutibus tam rationalis a ratione carentis animae partis agit, de voluptate tractare: ex iis quae hic dicit, perspicuum est:siquis diligenter aduertat. si eium conivnya & affinis uaturae nostrae est, si omnes eam talia affinem et familiarem nobis eligimus,ac sectamur: non sortasse, sed necetiario cognoscendu nobis illud est,quod generi
muro ita est coniunctum,ut caeteris omnibus quibus cum conciliationem quandam habemus, quaeratur a nobis,ac diligatura b hanc enim coniunctionem quaecum voluptate mohis inest,erudire adolescentes cosumimus,voluptate 5c dolore ipsos quasi gubernaculo dirigentesa. regentes,ac moderantes. Utitur enim hic verbo nautico A ristoteles οἰακίζοντες, quod est gubernaculo quasi navim dirigentes, ac moderates. sicut. n.ad portum nauigia gum bernaculo quadam ratione circudueia, ac librata diriguntur: ita adolescentes inportu viratutu incolumes deducuntur voluptate re dolore gubernati. ita enim assuefacere eos ut quisbus debent,gaudeant re doleant,si non agant ea quae oportet. iiihil aliud est u ipsosgubernare,ad portum q3 virtutes dirigere.quemadmodum laetari et dolere quibus non decet,via ad vitium est.
Maximum esse ad morum uirtutem uidetur,si gaudeamus quibus oportet,& oderimus ea quae odio habenda sunt. hsc.n. cum momentum ac uim ad uirtutem dc selicem uitam habeant: per totam uitam pertinent.iucunda siquidem eligunt,fugiunt ea quae dolorem asserunt.
o Alorum virtute virtute ipsam morale vocati maxime,inquit,advirtutem ratem consequendam videtur conferre,ii gaudeamua ει doleamisa quihus oportet: sicut modo demonuratum suit. Pertinet. n. haec Per totam vitam.i. voluptas ec dolor per totam vitam nostra porriguntur,ac protenduntur,nOS quoad vixerimus,semper comitatur. non enim in puerili tantum aetate gaudemus re dolemus,relictuas vero aetates sine dolore, ac voluptate tra/ducimus: sed semper quousque in hoc pertuso dolio. i. corpore suerimus, nobis cum volu/ptate & dolore Mersandum est.Per totam igitur vitam nostram protendunturi mometuo
dc vim habent ad virtutem re felicitatem acquirendam. id si momentum, esse interpretatus videtur,cum subdidit ita vim habent . lionestae autem voluptates, & dolores qui ex bonarum actionum vacatione suscipiuntur,m' mentum habent. i. vim re incitatione prio pensionem sta asserunt vitae, quae ad virtutem, selicitatemi conducit. at si hoc ita se habet, quae nam iucunda re quae molesta ad virtutem conserant,quae item eidem sint impedimento, omnino cognostendum est et ne temere brutorum instar ad voluptatem quamlibet sesstinemus, omnem que dolorem fugiamus. id quod nunc plerique sine ullo deleehu facere
De talibus autem minime praetermittendum esse uideretur, praesertim climagnam habeant controuersiam.Nonnulli enim bonum ipsum uoluptatem esse dicunt. aIri econtrario admodum prauam rem eam esse assumant. Atque
illi quidem sortasse rem esse ita persuasi.
so Obant edictas causis necessarium est de voluptate et dolore considerare,contemplati nemque de his minime praetermittere: praecipue vero ob altercantes, ec controuersas de voluptate sentetulas quae circumseruntur. Eudoxus enim voluptatem idem esse opinaba/.tur,quod bonum ipsum specialemm orist nem, oc causam honorum omnium esse statu hau non secus atque illi quis cies,quas inrur vocant atroducebant, Perseaminat animu
518쪽
lium, perseensentium persehominem hominumUrsepulchrum pulchrorum omnisi calsam cite affirmntesalii vero rem prauissimam eue voluptatem allerebant. Atque illi quisdem qui ipsam esse bonum dicebant,rationibus fortasse quibusdam persuastidalleuerabat. Ration .n.hae sunt: voli rotatem omnia appetunt: quod omnia appetunt id bonum esti onum igitur est voluptas.Et item: quod propter ipsum re non propter aliud quippiam ain petunt omnia re quaerunt,est bonum: voluptatem propter ipsam Omnia quaeriit atque apinpetunt: bonum igitur est uoluptas.diuitias. ii. ob aliud quid appetunt homines:utpote cum tanu instrumentum sint,quo operari honesta sine impeuimento queant: incisionem quo ec adusti onem,medicamentorumq; potionem sanitatis causa admittunt: simili modo mo nia,et domos conquirunt,quo tum aeris intemperies, tum serarum atque hostium insultus i o propulsare comode possin t voluptas propter se ipsam appetitur r finis igitur vltimus est voluptas.qui autem omnium aliorum finium est finis, num ipsum est: uoluptas igitur bonum ipsum est. Sunt item multae aliae rationes probabiliter conclusae,quae idem esse volu/ptatem quod per se bonum confirment: quas progrediendo ipse quoin Aristoteles referet.
Sed ni,melius esse ad uitam nostram rati,si uoluptas, quavis non sit, praua esse demonstretur. pleros p enim ad ipsam esse procliues,seruire aiunt uoluptatibus: ut iccirco in contrarium ipsos reducere opus sit:sic enim fore, ut ad
medium redeant. Qui pessimam esse uoluptatem asserunt, non rationum probabilitate indum id faciunt: Eo sed quia cum videant plerois homines ita procliues ad ipsam esse,ut neglecta omni hon state illi penitus inseruiat: auocare ipsbs ac retrahere ab elirent illo impetu,quo ad ipsam seruntur,voluptatem esse rem prauissimam asserendo,Volunt:licet id uerum non sit. oportet enim,inquiunt,Ut prauosa voluptate in contrarium abducamus. sicut audaces ad timiditas
tenuita iusti usurpatores alienorum,ed ut nihil perutus accipiant et auari ad prodigalitatem: atqueat i simili modo qui mediocritatem transgrediuntur,ad vitium contrarium reuocam di siunt:ita enim fiet, ut ad medium ac mediocritatem postea redeant. si enim voluptuosi ad id fuerint retracti,ut nihil penitus oblectentur: sacile ad medium,quod est gaudere dc oblectari quibus oportet,deuem re poterunt si item audaces ad timiditatem ves iniusti ad nihil incipiendum retraharus: ad sortitudinem illi, hi ad iustiuam non dissiculter reducenturi 3 o
Auocare autem vel voluptuosum liomi-- a voluptate,vel iniustiam a rar na,vel audaced temeritate Potnemo: nisi uel uoluptatem,uel rapinam, uel audaciam,pessimani rem ipsi
esse per Iadeat. Irare licet voluptas pessima non sit,eam es Ie pessimam dicendum est,si ab
ipsa auocare homines uoluptuosos uolumus.
Videndum autem ne non recte hoc dicatur. orationes enim de iis quae in assedi ibus,& actionibus consistunt,minorem a opera ipsa habent probabis Iitatem. quando ital discrepant ab iis quae sensu percipiuntur: contemptae ueritatem quoque ipsam insuper tollunt.nam qui uituperat uoluptatem,si appetere ipsam quandoque conspiciatur: declinare ad ipsem uidetur,quasi om nis uoluptas eiusmodi sit.non est.n.multitudinis distinguere.
Dicere vituperandametem aliquam,& prauam appellandam,licet neque uituperabilis, ne praua sit, propterea v proni ad ipsam sumusmon recte se habetinon enim conuerit,ut quod non est abselute prauum, prauum esse absblute pronuncietur. sed oportet nos,si res multis modis dicitur:distinguere, oc docere quot sint eius significataequael ex his quae Ognificantur,bona vel utilia: quae item praua, re noxia habeatur. iit de uoluptate,si dicamus , intemperantium,ocaleatorum,ebrietatibusq; libidinibus deditorum hominum uolu/ptatem esse prauam di noxiam, que esse proprie uoluptatem,sed uideri iis qui uerae uo/luptatis gustu penitus carentaeam autem Quae ex operatione inmatum, rerum diuinarsi coiitemplatione consequitur,optimam esse ac ueram,quam 5c amplecti, re sectari summo studio debeamus:si ita ii dicamus,ree ea nobis erit distinctii.si uero absolute & in unis uersum pronunciem gaeccabimus. mala absolute uoluptate esse dicere nihil aliud est, u prohi-e,atili uocare homineata honestis uoli*tatibus:quod a rauone alienum n xime
519쪽
L BRVM DECIMUM. 43sxime est. praeterea eur bonum non sit absolute vituperare,quod absolute prauum non est, causam subiugiumasis enim,inquit,lactis credimus u verbisquippe cum iacta verbis,noverba factis fidem afferant. Nani siquis malam esse auaritia dicat,deinde quocunque mi oatque undi*colligere sibi pecunia5 avide conspiciatur: ei nullana fidem adhiberet qui ia, neque mala este ex verbis eius auaritiana crederetui mili modo qui voluptate ravam esse cum dixerit,ad ipsam postea declinat ac propendet: ex iis quae aῖit, bonam eiie eam deciorat,non malam,ut d cebat actioiubus enim Verba,non Verbis actiones confirmari consuestierunt. Affectus autem vocat, Oluptates,dolorcS,amicitias,odia, iraMactiones Mero , eas quae ex his proficiscuntur operationes. iusinodi sunt contumeliae,rapinae, honores,ae cae/ao tera de quibus saepe in superioribuo libris dictum iam est.Cum igitur orationes non cosenatiunt cum iis quae circa sensum lant i. m ijs quae a nobis qui loquimur,dicantur: contem istae ab audientibus praeterqua Φ iosae fidem amittunt,veritatem etia ipsam perdunt ac des ruunt.qui enim abistute oc indistincte voluptatem prauam esse dicit, deinde eam sequis
tur,veritatem is tollit. na licet voluptas quaedam re vera praua sit: oc verum dicat,qui prasuam eam esse affirmat: ob eos tame mentiri videtur, qui cum eam esse prauam dixerint, /num postea ex eo Q ipsam se fiantur, ostendunt. Pieri*M.e vulgo cum quot modis via quae res dicatur,distinguere nequeant:eam quoque quae est praua, boliam existimant, cum vident eum qui ipsam absolute atque indistincte vituperauerat , ad eam declinare, ac serri.
ao Videntur igitur uerae orationes non selum ad cognoscendum, sed ad viis
tam quoque ipsam esse utilissimae. cum enim rebus consentaneae sunt, creduntur: atque ita audientes ad uitam,siciit ipsae praefinierint, traducendam inestant. Sed de his satis. Ea nunc quae deuoluptate dicuntur,persequamur.
. Oportet igitur de iis quae multis modis dicuntur, non absoluturonunciare,sed disti
cte. verbi caula,cum de voluptate loquimur, eam esse triplicem asserentes,hanc bonam, ab teram prauam,tertiam neutram esse dicere.cognitio enim di dissertatio veritatis no Blum ipsa per se expetenda est, verum etiam multum audientibus ad recte vivendum conducit. consentanea enim re consentiens rebus ipsis cum sit,creditur: inducit ac cogit eos qui a ad diunt ita vitam instituere suam, ut ipsa praeceperat. Vbi haec dixit ad disputationem de vos luptate considerandam redi ac primum Eudori ration asstria quibus ille voluptate esse ipsum per se bonum astruere conabatur,cum ita subiungit: opinio Eudoxi de uoluptate. Cap. II.
smoxus quidem uoluptatem bonum ipsam esse existimabat, propterea
quo'd omnia uidebat eam appetere tam quae praedita essent ratione, Aquae ea careret: atque in omnibus quod est expetibile, id honestum:& quod maxime huiusmodi,id praestantissimum esse cernebat: omnia autem ad idem ferri,id omnibus esse optimum indicare: unum quod Ψ.n. quod sibi bonum esset,inuenire,no secus atque alimentum. Mod igitur omnibus esset bonum, quod omnia appeteret,iplum bonum este conficiebat.
Mos Platonicis est addendo το articulum a ipsum,vel ο ὐ pronomen quod nos per se interpretamur, origines rerum significare quas ἰ .i.sipecies ac formas appellantiquae viodelicet primo ac praeci ne sunt,quod vocantur. ταγαθον enim re αυτοαγαθὸν.L ipsum νnum re persebonum nihil aliud dicebant esse, uid quod solum, &ptimum bonum ineureliqua vero mentem,animam,scientiam,virtutem na quidem,non tamen primo,sed ex ipsius boni participatione bona appellari.ut mens bonum sit,non ipsum bonum: simili mosao do virtus,sic scientia bonum quidem,nullo pacto tamen ipsum bonum esse eoncedatur: at voluptas non bonum,sed ipsum bonum dicatur. Ex E udoxi enim sententia voluptas origoae sons botulatis.i.ipsum bonum est: quod ταγαθον ipsi dicunt.Sie ex adiectione το articusti primam originem dc causam 5c radicem, re quasi centrum bonorum omnium significa/hant praeponendo vero Ο τἀν nuncupabant,αλοζωον,α-ρni. persevinam terstanis Eustrat. hii ri
520쪽
4 6 Evs TRATII IN MORALIUM ARI T. mat,perseens. Ae perseunum quidem principium esse & sontem Unorum, Unitatum dicebant: vira.n. & Urutates apud ipsos idem minime sunt. idemq; esse aiebant per se unum ecpersebonum . persevirum enim re persebonu, re ipsum bonum primam omnium ori ginem vocabant: secundam perseens, quod omiuum entium principium ellet. tiam esse primum omnium perseianum dicebant: oeinde perseens: tum persevitam: tum perseanimal
Sed de his,quantum ad ipsium Aristotelem attinet,satis dieium sit. E udoxus igitur Uol ptatem ellei plum bonum ex eo comprobabat,i eam omnia appetunt tam rationalia,u ira rationalia,omniaq; eam se stantur oc quaerunt.quod enim omnia appetunt,id honestum aehonum est. quod autem maxime honestum ac bonum, id praestantissimum est,hoc est,pri ma origo ac causa est.vel quod maxime est eiusmodi.i. maxime expetendum, id praestantii, Io simum est.Si igitur voluptas maxime est expetenda:quod vero maxime est expetendum, est praestantistimum: at quod praestantiissimum est,prima omnium origo estJ prima vero' omnium origo est ipsum bonum: voluptas ipsum bonum est.Nam voluptate cile id quod prsstantissimum,oc optimum est,inde patet, et omnia ad ipsam serutur: omniaq; dant operam ut ea assiciantur natura.n. singula quod sibi bonum est ibiq; confert.i. iucundum, non se s atque alimentum inuem reconsueuerunti in omnibus siquidem,ut ipse alibi ostendir,
Vel men vel mentis quidam fulgor,quaedamq; illustratio ineste coiispicitur. oc naturs animalium nulla disciplina instruictae,diuinus inquit H ippocrates. .
Cuius sine rationes ob inorum uirtutem magis quam propter seipsas credebantur: praecipue enim temperans esse uidebatur: ut non ut amicus volu mptatis putaretur hec dicere, sed quia ita re uera esset. Nec minus autem ex contrario quo p manifestum idem esse existimabat. dolorem .n.per se omnibus sugiendum esse,contrarium autem simili modo expetendum.
Si intemperans fuisset, qui bonum ipsum esse voluptatem dicebat,sii spectus fuisset: vinullam fidem ei quisquam adhibendam censuillet:sed quia temperat itissimus erat at in optimus vir E udoxus,nierito hoc de voluptate ei credebatur. non enim ut amicus eius, eiq; timseruiens magni sacere videbatur voluptatem,atuue extollere: sed quia re vera ita esset,ut de ea praedicabar,nec ex eo tantum voluptatem esse bonum probabat,qu6d omnia ad eam tenderent, ac scirentur: sed eae ccitrario quoque eius.i. dolore idem planum faciebat. si. ix dolor, 3 qui contrarius est voluptati,malum eIt,voIuptas bonum sit, necesse est.dolorem aute ma/lum esse inde pater,u omnes eum iugiunt,odiol prosequuntur.
a Maxime autem id esse expetendum dicebat,quod non ob aliud neque alterius causit eligeremus. huiusmodi uero proculdubio uoluptatem esse: quipope cum a neminerequiramus,cur uoluptate assiciatur:eoqudd expete daperseipia uoluptas sit.
Voluptatem bonum esse in uniuersum superiore ratione E udoxus colligebat.hac vero ipsum per se bonum esse demonstrat. Maxime, inquit ,expetendum, maximem; bonum ibiud est,quod per se, dc no ob aliud expetimus. at voluptas est huiusniodi.eum enim qui vo 4oluptate afficitur,cur laetetur iuerrc at nenio: sicut eum qui lauatur,vel venam secare, modicamentula liabere vultis,n.quispiam interrogetur,cur aliquid horum faciat respode Ut,ea causa ut sanitatem consequatur. ille autem qui voluptatem percipit,nullam aliam ob rem se voluptate se stari amrmaret,u ob id ipsum,ut laetetur,voluptateq; afficiatur.Si igi/tur uoluptateni propter inpiam expetimus: quod vero per se&non ob aliud est expetendum,maxime bonum est:voluptas maxime bonum est.at maxime bonum re ipsum persebonum idem est: voluptas igitur ipsi am persebonum est. Ratio enim in hunc modum conscluditur: uoluptas expetenda per se est quod expetendum per se est, maxime est expetem' dum:quod aut maxime est expeteda, est maxime bonum: maxime uero bonum est ipsum bonu:voluptas igitur ipsum bonum est. voluptatem vero maxime esse expetendam eo co sonatur confirmare quod ita subiungit:
Et cuiuis ex bonis adiuncta ligendum magis ipsum reddere: ue iuste aget re,& temperanternugeri bonum ipsum se ipse.