장음표시 사용
101쪽
scientia ; ergo supponit articulos fidei, qui sunt eius principia iam nota ι ergo
ea non probat. IV. Dices . Generalis mortuorum re
larrectio est articuliis fidei, & proinde principium Theologiae; sed Apostolus r.
Cari 2 s. probat futuram generalem resuris
rectionem , quia Christus resurrexit; ergo Erc. Respondeo , Apostolum ibi argumenistari contra eos , qui negabant resurrectionem mortuorum , atque ided non gnoscebant illam pro prinei pio Theolo. Riae , quamvis non negarent Christum Dominum resurrexisse et & propterea ex Resurrectione Christi recth colligit resurrectionem generalem omnium, argumen
to quidem non rigorosh demonstrativo . sed, vel ab actu ad potentiam, quasi di inceret r Christus de iacto resurrexit; ergo possibilis est resurrectio. vel 1 rauissa exemplari , & effectiva . ut docet S.
Thomas in cap. I s. r. ad Cor. Da. x. ἀω 3. D quaa. 34. Vel per locum x eo sequente, perinde , ae si diceretr Si reis surrectio mortuorum non est, neque Christus resurrexit et atqui falsum est tonsequens; Christus enim resurrexit, ut vos non negatis ; ergo salsum est anteced. . nam sublato cynsequente tollitur anteee dens ; non enim dari potest conseqtiens falsum , & antecedens verum in bona consequentia. Secundo probat ex ineonis venientibus , quae sequuntur , si Christus non resurrexit. Videatur August. lib. 1. de Doctr. Cbris lana eap. 3r. 6' 31., V. Ut ergo intelligatur ; quomodo Theologus non possit probare sua princi pia , & quomodo possit. Sciendum pri. Irio, ea non posse probare , priori . n que a posteriori. Esto enim ceterae scientiae naturue, probare possint sita principia Mailcm a posteriori id coni ne it , quo talia principia. ut th naturalia . , habent in natura cffectus sibi proportionatos, cum quibus connectuntur. & qui assumi possunt ut med um ad ea probandae atqui principia Theologiae , utpoth supernaturalia , nempe mylter a gratiae ν. ut inte eXcedentia humanae mentis, & ra. tionis rapacitatem , nullum in ratione a naturali habent medium sibi connexum ,
quo ostendi possint, sive a priori, sive
bari requit eorum existentia , sed nee possibilitas: omne enim medium ostendena rei possibilitatem , debet esse rei in trinis secum , vel eum intrinsecis rei conneiaxum ἔ.nihil autem intrinsech naturale spotest esse intrinsecum , aut connexumis cum intrinsecis rei in se supernaturalis. VI. Sciendum tamen secundd. qudd licet Theologus argumentari non possit , ut probet sua principia esse positi vh potisibilia , potest tamen primΛ ea explicare, seu ab aliquo simili manifestare ; vel ab ineonvenienti ostendere, quod secit Paulus laudato loco . Potest secundb eon tr impugnautes tueri r & quidem sie, ut si aliqua admittant esse vera , ex eoneessis probet reliqua et seut Paesus ex Christi
reserrictione , quam concedebant, pro bat generalem omnium resurrectionem . Me ex veteri testamento , quod Iudaei concedunt, probat In tam at onem. & alis ventum Messiae . quem ipsi negant ; Et veritatem veteris Testamenti. qui in ne gant Manichaei , proKit eX novo , quod
concedunt , tu quo vetus approbatur; &Catholicus probat realem Corporis Christi praesentiam in Eucharist a. quam negat Calvini sta , ex novo Testantento , quod admittit . Si verb milium omnino principium ad inittat, ut Gentilis , potest ostendere, mysteria fidei non esse impota sibi Ita , solvendo omnia argumenta , quς. in eontrarium affert. Pro quo UII. Sciendum tertio , duplicem esse sprobationem , vel positivam , vel negativam . Probatio positiva fit per assiim- tum aliquod medium , quo ostenditur necessaria connexio praedicati eum subiecto; & hoe modo iam dictiim est , princlyta Theologio probari noli posse. Probatio negativa est , qua evincitur , nul-llam egi: repugnantiam in eo , quod ansrmatur et M hic modus probandi , seu procedendi, est ostendere , non quidem. positi vh , in ysteria fidei esse possibili , sed solum negati vh , idest ea non esse impossibilia . VIII. An autem Theologus hae via procedens dici possit c videnter ostendere , argumenta contra fidem nullius egemomenti, Fc consequenter ostendere evidenter , saltem eviduntia nes tiva , mysteria
102쪽
steria fidei non esse Imposybilla r noto,
argumentum Gentilis, vel Haeretici eonisina fidem posse esse vitiosum, vel eX pariste formae , vel ex parte materiae . Si fit vitiosum eX parte serinae , tertum est,
audd potest evidenter illud solvi s bonus enim Theologus , qui leges recth discuris
rendi novit , evidenter ostendere potest, in quo pectetur contra formam rectae a gumentationis.
Difficultas est , an ev Identer etiam seu
vi possint argumenta , quae sunt vitios ratione materiae, idest quando antecedens falsum est , vel aliqua eius pars . Videtur enim quhs non . Non enim potest e. ' videnter ostendi salsitas eius, quod ansumitur , nisi ostendatur evidenter vertistas opp'fita , quod hae seri non potest,
quia illis veritas ad fidem pertinet.
so a firmativa omninb tenenda est, cum D. Thom an sitis ear oris buiust artis. 1. ,
abi , postquam docuit modum procedendi contra eum , qui nihil credit eo riam, quae revelata sunt . nimiriim solvendo rationes. si quis inὸucit eontra fidem ., subdit . Clim enim sitier insa IibiIi voLιati nitatur, imp*sbile autem sit de ve- νε demonsteari eontrarium ; manifestum
, probationex , qua inducuntur eontra
Mem , non esse demonstrationer , sed D-
Quod confirmatur. Argumenium pe . cans cx parte materiae , non solum tune solvitur evidenter , quando is , qui re iapi,ndet, ost dit, ex ipsa rei natura salis .sam esse aliquam pro p .sitionem , quae a . suinitur, ut vera s sed mi atri quando ali-
. unde suffcientem reddit rationem , hir prudentur fibi persuadere possit . & sibi de facto persuadeat , eam esse salsam.. apropter ad solvendit m argumentum , quod contra veritatem fidei objicitur an sumendo quidpiam salsum , non est ne incesse , quod evidenter ostendatur salsitas propositionis assumtae , sicut & veritas
Propositisnis oppostae; sed satis est, b
nam reddere ravonem, cur non videatur
illa propositio isse recipienda tanquam. ura . quibus respondctur arguinento in contrarium adducio . Ita Sylvius ad hune .rιico quasito x. ; quae eonferenda sunt. .usi iis , quae tradunt Bannes ad i. 3. u. 3 1. Mi. I. dub. I. epultus x. , εζ
X. Potest ultimis Theologus evidenter probare , principia fidei esse eredibit Ia,
non solum ostendendo, ea non involvere eontradictionem, solvendo omnia arguis menta , omnesque contradictiones , quae eontra ea obiici possunt , ut dictu in est. Se Patres , Sacri que Doctores praestitere; Sed etiam positi vh , adducendo motiva, quibus evidenter appareant credibilia et cujusmodi sunt miracula in confirmatio nem fidei facta 3 modus, quo Ecclesia .& fides propagata est; Universalis conis sensus doctrinae , Sc morum . sanctitas ,& alia, de quibus in tractatu de fidei, si Deus annuerit, sust loqtiemur. XI. Neque hine inseraς: si mi steria fidei positive probari possunt, & evidenister, ede credibilia: ergo Se possibilia; nihil enim est credibile , nisi verum, ni hil autem est verum, nisi, vel existat, vel si possibile, quia impossibile, neque
Nego enim eonsequentiam a lichi enim quod est eredibile ut etiam possibile . , non tamen hinc sequitur, si aliquid pro
batur evidenter tredibile, probari etiam positi vh, esse evidenter possibile. Nam ad probandam possitive, fit evidenter er dibilitatein lassiciunt media eκtrinsera rei creditae, puta alictoritas dicentis, mi oracula modus mirabilis propagationis fidei , numerus fine numero eorum , qui pro ea vitam dederunt &e. et quae omnia maesto sunt. At ad probandam rei pos sibilitatem positi vh , dc evidenter, requiritur medium rei intrinsecum , quo proinbetur , praedicatum posse convenire is lecto; hoc autem medium non adest ilia natura.
XH. Neque dicas. SaItem probari potest , mysteria fidei non esse impossibiha; ergo probari potest , esse possibilia ; Fia inter esse impossibile, de possibile no
datur medium. Nego enim similiter eonsequentiam .,& eius probationem: quia, ut monei Phi, losophus ιa. de invrpretat. ea . 3. , pos
sibile , de impossibile non sunt contradiactoria , quia utrumque est assirmativum; sed impossibile, & non impossibi ier umae ex quo probetur mysteria fidei, non
103쪽
ere impossibilia , soldm eoncludi potest. Omma suar argumentat auer , Iise ad eam ea esse non impossibilia . Addo. quod e- 'man/um . sitie ad refellen/um inve-sto inter possi ite . 8e impossibile nihil ant. Haee Canus. Ex quibus habes L mediet in re , tamen inter rem po eis ei Theologῖei definitionem , nempe quM demonstrari positi vh possibilem. de posse sit: Domi ei lium sedes , ex qua Theo demonstrari pinsiti vh impossibilem , datur logus omnes suas argumentationes , sue medium, scilicet, nee posse demonstrari ad confirmandas Theologi eas veritates , posti vh possibilem. nee pota demo ra. sve ad refellenda contraria depromere arari posti vh impossibilem , dhm nona potest. pparent rationes urgentes. quibus ms. II. Cirea locorum Theologi eorum nuas bilitas rei, vel impossibilitas evineatur, merum et alii plures , alii pauciores reces sed tantam non impossibilitas . sent . Canus usque ad decem loco' citato
Theologicus . . I. - . Resetatio dari .
I Rimus. qui hae de re effuso sti-
. :o tra verit, omnium eon sem. - 1 celeberimus vir. ae omispraeditus Melchirir Cainnus ordinis Praedicatorum Eviseopiis Ca . leniis verh aureo opere. quod .. Locis Theoto itis. atque n. duodecim libros distribuit . Si pressius
. . ateria' prosequi in animo esset. diutius sanh in ca nobis immorari opor- . verum , quia ad alia plurima transeundum i obis est, ut Theolos leum eurium pern amus, inter uitae multa ad Zateriam spectantia tractanda erunt; . - Ideo hic ea solum . quae ad instruendiim intronem de locorum Theologicorum n titia necesaria iudicabimus, stricto cala-
Quemadmodum ergo i inquit laudatus
r. Est auctoritas Sacrae Scripturae , quae Libris Canonieis continetur . a. Auctoritas traditionum Christi, Apostolorum, quae quoniam scriptae non sunt, sed de aure in aurem ad nos per. Venerunt, vivae vocis oracula recti bdixeris a. 3. Auctoritas Eeclesiae Catholieae. 4. Auctoritas Conciliorum , praesertim generalium, in quibus Ecelesiae Catholicae auctoritas residet. s. Auctoritas Eeclesiae Romanae . quae divino privilegio, & est, x vocatur A. postolica.ε. Auctoritas Sanctorum veterum. r. Alictoritas Theologorum Seholasti. eorum , quibus adiungi possunt Iuris Pon tificii periti: nam Iuris huius doctrina , quasi ex alti ra parte , Scholasticae The logiae respondut . . t 8. Ratio naturalis ε quae per omnes scientias naturali lumine inventas latis. sm h patet. O. Auctoritas Philosophorum, qui naturam ducem sequuntur, in quibus sunt etiam celaret Iuris Consulti, qui verruti ει ipsi Philosophiani pWofitentur . ' xo. Et postre nus est hamanae alictoriistas historiae , sive per auctores fide diagnos scriptae , sive de gente in gentem, traditae, non superstitios h. atque aniliter , sed gravi , contantique ratione . Ita
III. Sylvius tamen in hune artisu nos. ruasito 3. enumerat solos octo, Sacram Scripturam, traditionem, auctoritarim . Ecelesiae, decreta Pontificum , sie Cc illorum , auέ oritatem Patrum , de Sch Iasticorum , & rationem naturalem omitis
Mas auctoritatem Philosophorum , 8e h
104쪽
manae historiae. s. Thomas hae ad sem
dum enumerat solos tres , nimirum ;auctoritatem Scripturae, Doctoriam, & Phi- Iosaphorum. Vertim , ut benὶ notat Sylvius loco laudato, vel non suit S. Τh
ruae propositum . reeensere omnes locos,
ex quibus Theologus potest argumenta desumere et sed solam ostendere , Theologiam esse argumentativam . eo qubdaliquos habeat locos . Vel. sub illis tribus, quos exprimit , alios implieith e-prehendit, ut sub auctoritate Seripturae auctoritatem traditionum , Conciliorum. , Eeelesiae, εe Pontificium: dam enim in eausa fidei decernunt, semper loquuntur ex Scriptura, seu ex verbo Dei. Sub auctoritate Doctorum , alictoritatem Patrum , Scholasticorum, & Iuris Pontificii interpretum. Sub auctoritate Philosophorum, auctoritatem humanae histrviae seriptae , vel traditae , & naturalis rationis. Cum ergo in his, licti paneioribus, alii eontineantur,1 Cano expretasus distincti, eiusdem enumeratio, ut in te magis distincta, sustinenda est Per
omnes enim praelatos loeos velut apis v
litat , & spatiatur Theologus , ut inde mel veritatis per discursum efformet, a liter tamen, & aliter. . I I.
tiis naturalibus pritiei hem lo- enm obtinet rat o, litus verd ab Dict ritate est infirmissim iis . In hic ex ori' sito primum lceum obtinet auctoritas,postremum ratio naturalis . Lieet enim Iocus ab auctoritate . quae sun drtur superrat utic humana . st infirmissimus. Iocus tali. cn ab auctor tate , quae sundatur super re velatione div n. a i est efficacissimus. Cum ergo Theologia, quae, ut dictum est , nititur prine piis revelatis Fide Divir a. procedit ex Auctoritate Diis vina , procedit ex Ioco fibi proprio ad direδε probandas suas conclusiones; clim
verd procedit ex ratione naturali , procedit cx loco sibi extraneos nee ratione
utitur ad directh suas conclusiones proin
bandas, sed ad manifestan a alia . quae in hae doctrina tradantur; vel ad ostenis
dendum ea , quae ipsa tradit, rationi naturali non repugnare. Ut autem haec , quae indieat D. Thom. hoc art. g. ad x.
pressiis explieentur. U. Observandum est , quM lichi The Iogus ex omnibus , & lingulis praelatis
Iocis possit sumere argumenta , non tamen ex omnibus aeqvh efficaciter arguis mentatur. Nam eκ aliquibus argumenta sumit ad coneludendum effraester. 6t neis
cessarida ex aliis vera solum probabiliter r & propterea primi vorantur loci intrinseei, de proprii Theologiae , alii vera extrinseci, seu extranei , & u fila famulatum eius ab externo advenienis VI. Loeos ergo Theologiae proprios , septem priores esse , censet Carius . ne pe auctoritatem Seripturae , Traditionis . Eeelesiae Catho 'Ieae , Conei liorum Geneiaralium , Pontificum Romanorum , omniisum Sanctorum Patrum, & omnium Seho
lassicorum in una aliqua re fidem spe
ctante eoneorditer, ac p et eonse tientium . Alii solos tres assignant , ut proprios. de domesticos , nemph Script ram Sacram Veteri , & Novo Testamen. . to exaratam , Traditionem Christi, AeApostolorum, ad quam reVOeant commuis nem Patrum , 8e Doctorum sensum in lo.
endo ; 8e auctoritatem Ecclesiae, imae Conciliorum . & summorum Pontificiam deereta complectitur .
tranei. & solari probabili 2 r e ncludentes , sunt Iiictoritas tin us , vel pluriu PHN m, aut scholasti irum, non tam
ho Dei. sid ex hiiinani censu doctrinam lonuent um , auctor' i s Philos phorum , histoliae humanae, & ratio naturalis.
105쪽
biIia ἰρ ι ὰ erratura mundi, per ec, DUBIUM II. qua facta funt , intellacta cons ieiuntur .
In quo nat. 93. I. Cantate Do-inore sacrae Scripturae usu in argumenis smnis terra. In quo VaIm. 38.ν. I. iis Theologicis. Ii enarrant guriam D ι. Et psalm. x S.Iaudate eum soI. Luna , Iaudare exm . I.
Non agam hae omnes maestiones,
de Sacra Scriptu a agitari solitas; has enim Lictori 'us Sacrae Seriis turae tractandas relinquam i sed eas latis, quae Theoloro intervire V miliat , ut ex Scriptura Di lina firmum trahere pos
V rbam Dei scriptum, su i pistola Dei ad himines . Si D. Chrysostoiniis εο m. s. in Gen f. postqv m ait. Deum ab ini-t p r se ipsum hominibus locutum sit tase r see enim ad Adam venit , H inerepavit , Ila cum Neὸ Deu tur ; sie apud Abrabam hHpitatus /s . Posteriori biis tamen rin poribus . quia homines malitia sua Dii familiaritate sese indignos reddiderant , nec se totum volens a genere
humano avertere . imo si iam amicitiam xenovare , quasi long ὸ absentibus Iitterarmitsit, eonciliatur 3 sibi uisiversam h minum. naturam. Et s. Augustinus Cone.
vitate . un/e peregrinamur, Iittera nobis venerunt. Ipsa sent Scriptura , qua nos ortantur , ut ,enὸ vivamus . Denique S. Gregorius Magnus ιεb. 4. v. l. aI. . o. ad Theodorum Medicum. Imperator
.. inquit , Cati Dominus , Hominum , ω D g Iorum , pro vita tua tibi fuar epi- solas traumisit, ω tu Iuriose Mi eas meristolas ardenter Iegere negligis y Quid an autem Sacra Scriptura , nisi quadam .pistola Oisnipotentia Dei ad Creat tiran . suam
ni Deus consuevit. Prim5 vi I naturae , hoc est per universas creaturas scripsit naturalem illam epistolam , & scripturam, seu Nilus patentissimum illud , & ubi isque dissulam librum naturae , in quo , Apollόlo teste Reman. e. 1. v. x . Inuia 'Stella , ω Lumen , laudate eum Cali Cais ιμtim , ω aqua emner 4re. Ille est ille liber , de quo S. Antonius Anachoreta rum parens , rogatus a Gentili philos pho , quomodo in Eremo sine libris ageiaret, sapienter respondit a pnd Socratem Iib. 4. bist. e. t 3. Meus Inre, ὲ PhiIU-
phe , est natura rerum ὀ Deo conditariam, in qua, quotiescumque sie animo mea via
sum , tegere νο um , qua Deus dieit. Sectindo via Prophct ae, quomodo seri sit per Prophetas in veteri Testamento ,& per Apollo los , aliosque Sacros Striis prores in novo. Et hoe dupliciter. Priamb quasi per si ipsum scribens digito suo, quo pacto .seri pili in duabus tabulis Irigem Decalogi in veteri Testamento, iuxta illud Exod. e. 32. v. I s. Dedi que Dominus Μονή , comptetis huiuscemadi fremonibus in Monte Sinai , duas tabulas rotimonii
Iapideas , δενiptas digito Dei . In Novo autem Testamento scripsit per se ipsum Christus Dominus legem suam , non i tabulis lapideis , sed in corde Ecelesiae, non atramento , & materiali calamo, sed
digito , id est spiritu Dei , iuxta illud
Pauli ad Horaοι e. s. v. I . Dabo Iegermear in mentem eorum , cr in corde eo
νω- se perferibam eas . mod promisit
Christus Ioann. I . v. I s. Ego rogabo P trem , ω alium parat itum Aabit Oo,is , ωι maneat vobiseum in arernum spiritum veritatis . Fi v. 16. ille vos docebit omnia, edi suggeret vobi3 cmnia quaeum que dixero Pobis . Haec autem Scriptura
Divina in corde Ecclcsae Spiritu Dei icri pia , nil aliud est , quim eommunis , ae
perpetuus Ecclesiae consensus , & concors omnium fidelium doctrina per eontinuas successiones ad nos usque recepta , iuxta illud Pauli x. Cor. 3. v. a. Episola estis Christi minissνata a nobis , feripta non atramento , sed uiriιu Dei vivi , non in tabulis Iapideis , sed in tabulis cardir caria
suis Amanuensibus sacris d:ctando , vulverba,
106쪽
, vel sitiem sensum . Hoe Imodo Divini , non ad quemeumque privatum seripsit totam seripturam. veterem Legis, pertinet , sed totius Eeelsiae Catholicae Ee Prophetarum, iuxta illud PDIm. . . officium est, quam sui dieebamus i Deus
v. x. L nrua mea eatamur Ieriba velocia suo spiritu regit , cuiusque decreta apisere frenantia . Et a. Rex. eam a . v. x. probat tanquam sua ; sed Eeclesia in Tri- Spiritu a Domini Dextus est per rue . eis dentino Οεeumenice congregata omnes frema elaea per linguam meam * Et illud praefatos tum ex veteri , tum ex novo S. Petri ep. R. eap. v. v. at . spiritis Sanis Testamento Libros , ut Canonicos . Diis ἐκ pisati, Deuιδ mne Sana Dei bais vinosque approbavit g ergo omnes habe in uet. It, in novo Testamento per Evania di sunt, ut Canonici . Hoe ad praeseas
gelistas seripsit Evangelia, per Apostolos intentum sit satis. Alibi enim de haereranonicas epistolas . fusius, si Deus annuerit, diemus, omis v. Afferri solet tertius modus, nimia nesque libros tum deneraliter . tam sigilis rem , quo Deus , nee scribit per se i p. latim vindicabimus. sum , nec alteri dictat , sed alteri eom- VI. Ex omnibus erg' praefatis libris mittit seribere, & dictare, ei assistendo. poterit Theologus firmissima argumenta & eonfirmando quod scribit. It, se gesi pro suis verita ibus astruendis, dedueere. st in veteri Testamento , dum Summos noe tamen prudentiali monito instriictus. Ponti te es in Cathedra Mosaica sedentes. ut si res illi sit eum haeretim neganteis
delegavit ad decreta , fle. tentent as se. auctoritatem alicujus libri esse divinam,rendas. eas suo quas sigillo approbans . eoniugiat ad textum ex alio libro, quem& tonfirmans , ut Deuteron. t s. v. ix. ilIe ut divinum admittat, ne , quaesti Ita etiam in nova Lege se gerit erga suos ne , quam eum eo agit , cogatur diveris
in Terris Uiearios Romanos Ponti fiees, tere ad aliam . nimirum ad probanda aerga oFeumenica Contilia . erea Eeele- auctoritatem illius libri . are si ad prosiam Catholicam , eui comm sit ean ex bandum , pium esse , de salutare offerre edere . de decreta suo quasi sigἰIIo ao. Sacrificium pro fidelibus defunctis, afferis Probans , & muniens , ait. LMea ro. 1ε. ret fictum itidae Machabaei, quod nare
uni vos audit, me atidit: , ut vos Deoia tur 1. Machab. cap. 1 . .. 4 ., 3c amanit, me sterni ἔ qui autem me sp - e . ret contra Lutheranum, vel Caluin istam, non is eum , qui misit me r Et Mis/t,. quamvis absolut E efficaciter procederet . 11. 17. Si autem EeeIesiam non atidioris. contra illum tamen parum . vel nihil ensit tibi sicuε Ethnieus , Publi aisua . siceret, qui statim negaret , auctoritatem Vcrum , quia hoc tertio modo reuela inius libri esse divinam, Se fie aliam ii Deus, nec scribit per se. nee per alium, tem eum eo eontraheret interminabilem. sed potius scripta ab hremine restit . εὶ nimirum ut probaret, librum illum esso approbat; ideo nomine S erae ser p. urae auctoritatis verE divinae . ωlum venit Scriptura primo. sei indo Pro uberiori tamen hujus notitia dii dimodo , hoe est a Deo, vel scribenteis , sit persunt. Primum eum Sacra Scriptuis vel dictante prosecta. ra plures sensus habeat, ut docet D. Th.
V. Hanc Sacram , 8e verE Dii l .1nia hac art. f., 6 ro. , videndum eli , an scripturam dari , eamoile esse nost-am . ex quolibet Seripi urae sensu possit The Propheticam videlicet, de Aposs.listam Iogus eruere firmum argumentum. Se r bis ab Ecclesia propositam ι tal foue cundum cum ejusdem plures dentur edi- esse omnes eius libros in Tridenε no Qx- tinnes , de versiones , eκ quanain debeat none recensitos ses. 4. Decreto de seri-' proeedere, ut firmh procedat. Quad in F turis Canon ieis, nimirum xlv. veteris, duobus s. sequenti λε praestare conabi-εc xxvii. novi Τestamenti, nec plures, mur
nee pauciores , invicth sustinemus . de
contra haereti eos, aliquos eorum eXpiingere conantvs , alibi defensamus ; Hoc maxinid ratioeinio nixi , quod determinare . quinavi libri sint canonici , εκ
107쪽
- . promissam , signifieae introirum Fidelis . I I. Populi ad aeteream Gloriam . ui autem
sensus hie uni ex vom Ierusalam manife-- εα quasset Seriptura sensu raratri sti fiunt I ex D. Hiezon. a. eap. as. Eis Isis dist argamentari. zeeb. Haec enim vox ad litteram signi- . seat Civitatem Iudeae. Civitas autenia,
1. Q Ciendum hae, per Divinae Serietuis
O rae sensiim nihil aliud communiter intelligi, quam id, quod Spiritus Sanis Mus Divinae Scripturae auctor intendit per Seripturam nobis significare r dixi per Scripturam , & non per Seripturae verba , quia i ut dicemus in Scriptura ex intento spiritus Sancti non solum fgnificant verba . sed aliquando etiam
II. Duplex ergo in sui prima di visi
Be eommuniter assignatur Sacrae Scriptura sensus, nimiram litteratis. & spiritualis, sive mysticns. Cuius ratiisnem reddit s. Thomas hae qu. a. art. Io. A - αν enim Sacra Seriptura os Deus , rviemus potestate est, tit non solam voees ad
Agni andum i qued etiam ho ma facere potes sed etiam res ipsas. Et eo , chm in omnib- fetenι iis voces Fanimant, hoe babet proprium: ista scientia , quod ipsa res significata per voces . Miam Animant aliquid . IIIa ergo prima Agnificatis, qua voces amfans rex, per sinει ad primaem fensum , qui ι si sensus Bisorietis , vel litteralis . IIIa veris An αν orto , qua res significata per voees, ite--- νes aιias Arnificant . dicitur fensus spiritualis, claeia super IirteraIem μοι rur , ω eum sup onit. Haecis D. Thom. III. Hie autem sensus spiritualis trisaei m dividitur, nempe in Allegoricum, Tmpologicum, seu moralem;& Anago. gi eum . Allegoricus est , cum res gesta in veteri Testamento aliquid signifieat erendum ιn novo , v. gr. , exaltatio serpentis in deserto a Moyse , qtiae de-agnabat Christum exaltandum in Cruce . Tropologicus, seu moralis eli; eum ea,
quae in Christo sunt sacta, vel in iis , quae Christum signiucant, sunt fgna eorum , quae nos asere debemus , & ad componendos nostros mures diriguntur . Anagogicus , seu sursium evehens est , oum res in Scriptilia significat aliquid speetatis ad AEternam Gloriam; ut v. gr. introitus Iu uelitici Populi in terram.
haee significat allegorict Ecclesiam; tropologiee Animam Iusti; anagogieE Cς-Iestem Patriam . Huius triplicis sensus
rationem dat D. Thom. h e. quia ex Apostolo Hebr. 7. ιex vetus figura est na va Leris , ese ipsa nova Lex , ut dien Onys. Eceus Hierarch. pari. g. cap. sara figura futura gloria. In nava etiam Lege, ea, qua in sapite funt gesta, sun
Asa eorum , qua nox vere debemus .
Iv. Item sensus littera lis est duplex τunus proprius, quem verba proprie aecepta significant et Uelut cum dicitur r dia iter Dominum Deum tuum , sensus litteratis est, Deum, ut verba sonant, es. sediligendum. Alter vera metaphoricus.
seu improprius, eum verba a sua proprii ad impropriam significationem transseis
ruatur. Ut dum dicitur Ioan. Io. v. 17. et mea v cem meam audiunt, sensus
littera lis est de populo fideli, per oves metaphorich acceptas significato . . U. Sed quomodo sensus metaphorieus minetur rub litterali y Nunquid , cum nominatur in Seriptura brachium Dei , 'sensus litteratis erit , quod in Deo fit brachium pDim eum D. Thomo in art. xo. ad 3., sensum metaphor cum contineri sublitterati, quia significatur non per res , ut sensus spiritualis, sed per voces: Permees autem significatur aliquid propriε,& improprie . In sensu tamen impropriotait D. Thom. nee es litteraι is sequovis figura et νή , quod es figuratum .
Non enim eum scriptura nominat Dei bra.
ebium , est ιitteratir femur , qσδή in Deos membrum huiusmodi corpora io sed id, quod per hae membrum significatur, stiliis
VI. Porro , ut sensus allegoricus pie nius intelligatur , observandum est eum
D. Augustino sib. s. de Trinit. cap. s.', duplicem esse allugoriam. unam vocum, aliam rerum . Prior est continuata vois eum translatio, cuiusmodi est in illo ria Dia xa. v. 6. Nisitabιν Iulus eum agno ἀ
108쪽
ω p dus eum Fado Meubabiti rituIua, bus fidei, k niorum honestati , verε eas' Ies, O ovis simul morabuntur e. litteralis . It ex eodem de Dotis. Non enim ea animalia , quae per dictas Ia. s. e. ra. Sic cum Chri itus alcitur voces significantur, deliant intelligi; sed agnus.Ieo vitis , patet non eae per metaphoram signifieatur, quὲd gen- sensu litterati proprio aeeipienda. eX D.
res barbarae, ac crudeles deposita serit August. Das. go. a. D-nens. Sic cumte , habitabunt eam populo Christiano , dieitur Matth. i . vers. s. D ma νsmplici , di mansueto. Et haee allegoria veι per tuus scandaIizat te , pertinet ad sensum litteralem, seu histo- eum, ela prolico auer te ἰ & ινιι- ν. s. ricum metaphorimm . Posterior allegoria Si ocuIus itius fea daIinax te, erue eum . est, quando ea, quae sunt gesta in vete- ω projire ais to. Haec verba ad litte ri Testamento, & etiam in novo, figu- ram propriE, & ut verba sonant, non rant, M signineant alia gerenda in nois sunt aeeipienda , eam morum bonestatavo, vel laestantia ad Christum , vel ad non eongruant; Cum nefas sit, se ipsum mores nostros , vel ad aeternam gloriis mutilare , sibique pedem , vel manum. am. Quare non omnis allegoria indicat abscindere , Lut oculum eruere; sed 'sensum allegoricum condistinctum i sellis metaphoram , idest si , qui te scandali. fit spi,ituali , sed sola allegoria in vo- rat, tibi si carus, aut necessia Ilus vim
cibus . tuae , seut eorpori tuo manus, pes, Vel Praefati quatuor Seripturae sensus litis oeulus, hune a tuo eontubernio, & con ter iis , allegoricus , tropologicus . seu versatione statim abscindas, & abjicias . moralis,& anagogicus metrich vulgo sie Tertia. est eollatio Seripturae cum l designantur . eo, Se temon re. & scopo personae scri Littera, gesta ἐοιetr quid oredas, bentis. It, s. Hieron. Iab. 2. 1n Ierem. aIIegoria . e. 8. Quare fi non ea plas, cur Ieremias r tir, quid agat: quid θενει, praedicens , mala d Babylone super om-
nagogia. nes habitatores terrae ventura, dicat VII. Doctrina hactenus tradita euilia I. M. ab AEquiIone pandetur omne main
t tyroni raptu Deilis. & ob υia est , Itim r cum Babylon versas Aquilonen sed in ea applicanda labor maximus, e. non sit, sed versus Orientem, Vel Aut iam provectis . Cum enim non in quoia strum; id facile distes, si consideraveris, libet Scripturae textu hi quatuor sensus Ieremiam non in Italia, aut Galliis seri- inveniantur, dissicile est, det imina reis, bentem, sed in Iudaea prophetantem, stquinam suerint sensus a spiritu sancto respectu Iudeae Aquilonarem esse Babylo intenti , & maxilud in illis textibus, de nem . non Australem , vel Orientalem . quibus Sanctus Soirtius nee ibi, nee allia Quarta, est eollatio Scripturae cum
bi sese expressit. Scriptura . seu textus cum teXtu , ante- In hac re supponendum videtur ee N eed cntium eum consequentibus Scripturς tum , in omnibus Sacrae Serio turae sena locis r eum D. August. lib. 1. de Doctrin. tentiis aliquem sensum litteralem. s. Christ. eap. 6. dicat: Nibit enim θνὸ proprium , sive metaphorieum reperiri. illis obscωνitatibus eruixur , quod non
quia sensus littera lis est fundamentum pianismὸ dictum a Iibi reperiatur . Sic da-Grterorum a ratio v. gr. regni Antichristi, quae , . VIII. Porse regi Iae ad eognoscendum ni ele cap. r. v. as. satis obscure eXpri-i sensum litteralem sunt. Prima, quando mitur hisce verbis: per te, , ων m. ςrba, in nropria fignifieatione aecepta, dira , ω dimidiam temporis, clarias e sensum ablurdum non fietunt, sunt ad pressa invenitur 1 Ioant apoc t. 11. v. a. litteram accipienda , & non ad metapho. dum praedicit . qubd Civitas Sancta men-r m , aut tropos trahenda . Ita ex S. Ἀμι quadraginta duobus , idest tribus an- August. Irb. 8. de Genes ad lit. eap. m. nis eum dimidio caleabitur , ω apertius Secunda, si alicuius sententiae sensus. Misae versa tertio, dum dicit, quόd tunc u in putamus litteralem , conveniat eum regnabit homo ille peccati, cum duo te
109쪽
tabunt, Aebur mἰID durantis sexaginta. Et Christus. reserente D. Rasilio In. r. ἐν Baptismo, quod obseurh dixerat Matth.
s. v. rL. Thesauris to vobis Thesauνον is Io, clarius expressit Lura xx. v. 33. Mendiste, qua pindetis, ela date eIeemo is snam τ faeire . is saeσuIor . qui no L. veterascunt, Trisaurum non deficiente moris Coelis. Qv nta, est eollatis Seripturae eum Ss. P. lententia. Hane tradidit Tridentinum deere . de edit. , se usu S. Lia . , cum deelaravit, non lirere interpretari Saeram Scripturam . contra unanimem Patrum sententiam.
Sexta , est collatio Saerae Seriptilrae eum Melesiae Iudieio. Hare est regula omnium tutissima , quam praescribit Tridentinum laudato loco, sess. 4. dum statuit, nemini suae innixo prudentiae licitum esse Seripturam interpretari , & ad
suos sensus contorquere eontra eum sensum , quem tenuit, or tenet sancta Maister Eeeleia , eQur est iudieare de vero h - . se interpνetatione Seripturarum
Sanctarum . Ab hae regula quotquot recesserunt , in turpissimos errores , atque haereses lapsi sunt. Praeter omnes praelatas regulas stilud ignas . advertat, qui iee ionem Sacrae Scripturae , eiusque interpretationem suscipit , ut aὸ eam aecedat eum fideis .
Scriptum est enim Isai. 7. v. o. iuxta lxx. Interpretes: Nisi eredideritiν , non .ntelligetis. Secundo eum humilitate ν , quia Prov. II. v. a. Ubi humalitas, ibi sapientia. Et Christus Matth. gr. v. s.
ea parvuID. Tertio eum eonscientia pura , quia Sapientiae v. a. in malevoIam anima m non introibit sapientia , nee ε bitabit in eouore subdito pectarix. Qua
id eum oratione , quia non tam a Libris . quam a Deo lumen intelli Rentiae debet
procedere. Se ab eo petendum eum Davide N. It g. m. 34. Da mibi inteuectum, ω fcrutabor legem tuam . Unde S. August. lib a. de Doctr. Crist. eap. 37. non
ιitteνarum venerabilium , ut in Scriptu- vis Sanctis genera locutionum solans a. . .
orationem. In di etiItatibus IoeMum Sa. rea Seriptura , ad inationem Ieiunium
adhibebat . OEin etiam fodali suo fratri Reginalia dierea 'Iebas, quidquid scire aean tὸm sudio, aut Iabore suo se peperisse, quὸm divinitus traditum areepisseis . iinto denique omnibus praefatis addere debet assiduam Divinae Scripturae lectionem; eam enim eommendat Christus dicens, Serutamini Scripturar Da. s. 3s. Commendat & Spiritus Sanctus Dμὲ cap.
1. v. g. Non reeedet volumen Iezia , uiua ab ore tωο ι sed meditaberis in eo diebatiae noctibus ς Commendat de D. Paulussus Timotb. epist. I. cap. 4. ν. 13. dicens . attende Ieaiani , exhortationi , ω domina a
IX. bd si quaeras scire, quibus duis ei hus possis litteralem , vel quemcumque alium Seripturae sensum assequi ι disces ex Sixto Senens Itb. 3. sua Bibliotheea
Sancta, se metricE respondente . Historiam Hebraeis, & Graecis lantibus haustam sHieronymo disces duee . Allegorias, anagogemque recludent, ois rigenes , 3c Ambrosius. Exponent sensus se mandis mori Ds aptos, Chrysestomus. x Gre Sorius. In dubiis, altaque locis caligine mersis, Aurelius lucem feret. At brevis, de saei lis non est spernenda tyroni Lirinensis expositio.
X. Praeter praefatos quatuor sensus, ius excogitatur , vulgb dictus accommodatilius, seu per accomodationem ἔ cum verba Scripturae rem unam significantia, usurpantur ad aliam significandam iuxtab neplacitum , & existi inationem usu pantis, propter aliquam eonvenientiam, quam inter utramque intercedere iudieat. Quo pacto Sacri Oratores textus multos Seripturae ussirpant in concionibus , eos applicando viris sanctis , quorum lexunt panegyrim : ut si haec verba de Noe is prolata Ecclesiastici 44. v. 17. inventus es perfectus, iustus, s in sempore ιν candia factus es resoncιIiatio a vel ista Digit et si b
110쪽
ctionem omnium gentium dedit iIIi D miser c e. usurparet e Xtendendo , Se adiplieando ea D. Benedicto, Dominim , Franeisco , Ignatio . Sed iste non est seniatas pmprius scripturae , sed interpretis, nee , Spitim Sancto intentus , sed , Coneionatore Seripturae affixus . XI. Quaeres, an Mera seriptura sub eadem littera eontineat plures sensus litis
& dieens e stuIa auctor Sarea Seriptura Deus es , qui omnia sim ut suo intelloauoamprehendit, non et inconneniens, si eis iam feeundam liιtrealem sensum in una ittera Seripiωνa pIures sint sensua. Qnodetiam indicat lib. a. sent. dist. xx. artis. a. in re pons ad 7. , se quas. 4. de ρ tentia ara. r. Quem siquitur Sylvius , aliique quamplures ab eo citati in hane artre. t . quasito unico . Et prob. potuit Deus plura , ac diversa iisdem verbis si-rnificare , 8c decuit Sacrae Scripturae ma-3ectatem , ae fecundita teiri et sicut enim exeellentior esset artifex, qui unico in- frumento posset facere musta arte facta,
quam ille, qui pro diversis arte fictis diis versis indigeret instrumentis - Et fleui persectioris eloquentiae est , paucioribus verbis plura complecti , quae alius mulistis deberit dicere; Ita ag maiorem Dei, Ee Scripturae excellentiam pertinet, ii Ddem verbis plura sigili fleare .
Hine illud Genes x. In prineipio erea vit Deus sis tum , Terram, litteraliters gnificat, & initio tempονιν, & etiam a. te omnia . Prior sensus evineit, Mundum non esse aeternum, sed aliquando et pille . Posterior ostendit, Angelos non suisse creatos ante Mundum corporeum . Priorem sensum ustirpavit S. Aug. Iib. I . eonfes e. xo. , O 18. Postoriore a I. ra. do Cis. Dei e. 4. Utrumque ve- νδ idem S. D . II. a. de Geu. ad Πλε- of e. x. . & Innocentius III. eunia Concilio lateran . dum cap. Firmiter sit.
de summa Trinit. resolvit dioens, quδε Deus si ι - ἐ-is temporis utram ul
Hine etiam, qudd in NM. a. legitur tDo hodie genui te, Paulus M. II. de Christi resurrectione interpretatur . Ad Hebri r. v. s. de generatione aeter . na r quod etiam de temporali generatione rectE intelligi, ilim ex contexta patet, tum ex D. Thom. super cap. r. ad Hebrae . Hi ne illud Isaia s3. v. l. Generat . .em eluo quis enarrabit ν de de aeterna
Christi ex Patre , & de temporali eiusdem ex Matre generatione intelligi nihil vetat. Unde ex Patribus alii de aeterna, alii de temporali, alii cui August. bomit. 36. inter quinquaginta, nune ser. 4 ., de Cyril. Alex. Iib. s. i. Isai ἀ- cum D. Hieronym. de utraque acineipiunt.
XII. Ne ue inseras , s una litterita multa significat, sequi ambiguitatem, Sexqiii vocationem , de argumentationem .
ex littera habente plures sensus sere fallacem; quia, ut ait D. Thom. s. p. quast.
6.. art. s. ad 2. tune est signum ambiis guum , pra bens oceasionem faIlendi, Oando signiscar muιta ad unum non ordia
Nam benE respondet sylvius laudato
loco , tunc esse quidem signum ambigvum , praebens occasionem istiendi,& viistians argumentationem, quaηdo aut is, qui illud assumit, non intendit, nee deis clarat, se ea multa signiscare, sed solum unum ex illis; aut intendat quidem ea multa signi fitare, sed disiuncti τε , &cum animo illum sallendi . Non tamen quando qui assumit illud signum , intendit, & declarat, se ea multa determiis nath. & simul significare . ut in eam
nostro . Hinc bene ait Lorcas, aequivorationem esse vitiosam , quando unicum tantum significatum intenditur , & exprimitur verbis aeqai vocis ; sed quando quidquid verba signifieant, intenditur, non est i inquit ι vitiosum , sed pr landum uti verbis , quae plura significent . videri potest Sylvius laudato loco , alia de hac materia docth. de eri dii. asserens . Nobis suffciet pro suia fici eati novitii candidati instructioneis Μ hete