장음표시 사용
41쪽
22 Ebibest. I. de utilitate O c. Theot
ilii ὸ conitaria proponerent titrum illo, seu Chr. stranar Doctrinae Pro sussor , dua- ferino , de quo agebatur . eoniunctum an separatum genur 'uogismi faceret : de q. ibus rursum E ebius: Derelinquenter, ait , Sanctas scripturas Dei . geometriam tranant Oe. s Ae fuisse Olim nonnullor, qui rationem auctoritati pra ferentes, rem rare Iuleam olivismis a, solverint. -- sustinus in epist. ad Dioscorum s6. t nune ais. J, Bernarius quoque ep. IS9., te sea Ioei pletismi sunt . me vera seculo fuisse etiam in Academiis multor , qui eminnem fermλ Theologia di istitationem sophisieis, ineptisque rationibus transegerint,iatinam ipsi non fuissemus experti . Egit
autem drab Iur, quos sne lacrymis notiaqueo dieere , ut, quo tempore adverskr ingruentes ex Germania hareser . Oportebat Ses ta Threlago; optimis esse armis instruis nos, eo nulla prorsur haberent, nisi arun-ὼines ungar. arma videlicet Iedi a pu -
hu usqtie Camis est ito Ithro cap. r. . obi plura crudite a sol ulat a stillioso legenda. His re alitem error i Ilorum est prose- qii itur cap. x. qui solis saerartim Litte-νarum te timoniis, aut interdum feriptονum τι terum Omuia desiniunt . ab argument ι natura haras aliter abhorrentes ,
eu'm si essent Theologia adυessa , 6r inimiea . In hoc errore t inquit e p. 3. γsuit Lutheriis , qui non mo . Ueruit , Pbilosophiam esse Theologo inutilem . 6
noxiam , verAm etiam omnes speculativas
disciplinas errores esse . & infra : Erunt enim ii , si ita res proeedit , optimi , pra- Iantissimique Theologi , qui plurima lora memeria ἔνnuertnt , o quod Iurisperitis objicitur , qui Elenebi οὐ int librorum ,
cr in jees . Id quod in Germania regna note Luιbero accidit , ut furoret , qui no
vum testamentum memoria mandarunt ;
atque adeo muliercula , qu cniam Evange- ia , Ο Paulinas epistuIas memoriter re citare poterant , omnium Academiarum Tl. o gos ad di puta nitim pro Dorarent , aruierentque viris conetirrere , non vιrgi nes, sed mulieres corruit isma Co.aclituit ergo Cantis laudatu S c. 4.
Tris liguri debere divina qui uero calicisse , i .i pili losophican ratiocinandi sorii alii i: Oa ignorare . Theologus cni , ,
biis quasi debet indutus esse personis. Una communi , ex eo quod homo , &rationis particeps est , altera propria ,
unde Theologica argumenta eXpectantur. Cumque ncc humanarum rerum inlligentia divinarum eognitioni obsit, sed eam potius iuvet. illique in serviat a nec diis vinarum cognitio humanarum intelligentiam extingitat , quia gratia non tollit naturam, sed perficit , nec natura gra
tiam ri pellit, ted suscipit; hine nec Sa
cri Theologia humanam rationem abiiciet , nec ratio humana Theologiam, de neutram debebit in alterius propria iunctione Theologus reiicere . Ita verum.
a salsis Theologis secernit Auctor Iaudatissimus XXI. Quoad rixas , contentionesque , ac dissidia , quae inter Theologos fer-wnt , ac scholas dividunt. Dico in primis, illa non concernere fidei veritates , in quibus Theologi cujuscumque a scholae unius labii sunt , & sermonum eorumdem . vel ergo sunt circa moiadum Fidei veritates explicandi, vel circa quaestiones , Fidei Veritatibus prorsus extraneas,& vanas, atque Theologiae fini inutiles . Si primi generis , nihil o ficiunt a sunt enim velut diversae viae,
quibus ad eumdem terminum p crvenitur. liud varietas illa opinionum plurimum iuvat ad magis i Iuli randam veritatem . Dum enim quisque suas partes tuetur,& conquisitis unde quaque ratinnibiis , suam sententiam firmare, omnique erudit cinis genere ex ourc na. tur, infiniti scientia iun Tbi satiri in Ecclesiae decus,& ornamenti in cumula inllir I lateri inque Callicli ex Vcritas stat veluti regina circumamicta varietate . Si autem secundi ge-ncris sint , eas Thcologia non probat , scd Doctores in van s quaestionibus operam , ac lumnus terentes , ut Theologos rei pisere dedignatur . X l I. Miror tamen , cur tanta fronte h. eretici Theologorum nostratum culpare audiant d ssensiones. Quis inimnc scit , quantis rixis , quamque infensis contintionibus P micti antes hae reiici invicem pugnem ' Ex unica Lutheri schola prodiere statim Anab aptissa, Confessi. vi , Sacramentariι, qui ui diversas Se-
42쪽
ctas postea divisi , mirum est , in quot tuor verbis eompelia D t. Chri us, .
frusta Litthera nam haeresim conciderint . postoli non artem nobis Dialectieam , nee Neque enim in levioribus tantum , sed inanem versutiam tradiderunt , sed πεν
& in praecipuis fidei articulis invicem tam , ae simplicem sententiam , qua F. dissident, ita ut sibi invicem haeretici de , boniIque actibur eustoditur. uua tu is
nomen communicent. Haereticos saera- dixifet , omnet , qui aderant, admira. melitarios vocat Lutherus ἔ Sacramenta. tione perculsi, ei a penserunt . Dialectioirti, E eontra, Lutherum , plenum ordia- ver. simpIici sermone veνitatir audita . boli, habere reponunt. Quodque in costan- pGlbae alui ory animo conquieverr. Ettiae eaput est, una eadenique Secta in fi- Sanctis Augustin. Iib. i. de actis contra
dei articulis sibi ipsi non constat; quos Felicem Maniebatim, qui gloriabatur, Maia ante credebat, postea discredens, adeo ut nicti sum docuisse initium , medium , MGeorgius Saxoniae Dux a Catholicis rο- sinem, & qiromodo, vel quare factus sit gatus, quid ibi crederent Lutherani, resi Mundus, de cursit Solis , & Lunae, aliis
ponderit Quid nune eredant, scio et quid que rebus Physicis , respondit: Noo Io. sequenti anno credituri sint, ignoro. IL gitur in Evangelis , Dominiam diκ si, , iisqtie aptari possit, quod de Arianis miιta vobis Paraelitum, qui vor doeeas scripsit Hilarius lib. a. ad Constantium . de euro Solis, 1 Luna. Cbristianor eis
Periculosum nobis . atque miserabile est , nim facere volebat, non Matbematteor. tot nune fides existere , quot voluntates 2 Sus r autem , ut hominer de his rebus, se tot nobis doctrinas se , quot morer . . . quantum in schota didieerunt noverint .
dum, aut ita si es feribuntur , ut volu- propter bumanos iasias . Ad usuin igiturmur, aut it 2 se, ut volum1ιs , intelliin Theologiae dialectica , vel humana ratio runtur . se plurima crperunt esse Ger, nihil Catholico proderit. ne sIta sit annuar, atque menstru- XXV. Respondeo retorquendo arquia as , de Deo fies decernimur oecis mentum et nulla haeresis suit , quam Sch
XXIII. Chiiciunt tertio aliqui, qui- lastici viri Scholastico gladio non debe I bus tota Τheologia sita esse videtur. ilia larint, & in dies non debet Ient; ergo histoli ea factorum narratione . Hi enim, scholassica necessaria est . Abusus ergo per hoc . qudd sciant, quo anno cele- , Scholasti eae nimium Philosophicis, & Dia bratum sit hoe , vel illud Concilium , lecticis adhaerendo , & vanis ratiunculis
quae haeresis in illo damnata , memoriteris fidem metiendo haereses invexit; ergo neque setant aliquos Scripturae. textus, The propter hoc damnanda erit scholasticata, logos eximios apud vulgus se vendit areis quae non ex ratione naturali fidem meis solenta Sie omnes haereses 1 Philoso- tiens, ac regulans, sed potius rationein pliis, te Scholasticis inventae sunt: unde naturalem fidei ancillari faciens, haereses Philosophi a Tertulliano haereticorunia debellat Damnandus est abusus, Iausanis Patriarchae vocantur. Ergo Scholastic dus usus . Nulla haeresis fuit, quae ex odibilis est. Sacrae Scripturae adusii non prodierit; XX lv. Et eonfirmant: Apostoli nona Diabolus ipse , ut Christum deciperet, habuerunt Philosophiam , neque Dialecti. ad Scripturas confugit. Scriptum est enim, eam , qui tamen fuerunt veri Theologi: AngιIis suis mandavit de te. Eris ergo Philosophia , & Dialicti ea non est gone Scriptura Sacra odibilis est, noxia Theologo necessaria , alias Spiritus San- est ἰ Fallitur . vel fallere vult ita aris
eius . qui Apostolos docuit omnem Ue- guens , sal lacla non eat a pro ea a. ritatem , has etiam disciplinas docuisset. XX v I. Ad confirmat. respondeo ex Quare Socrates lib. I. hist. cap. g. refert, laudato Cano lib. s. Ioc. TbeoI. eap. s. quod eum Dialectici quidam in Concilio Primb retorquendo Argumentum: Apoll. Niccno suis argutationibus omnia turba- li, nec fuerunt grammatici, nee cloqi rurirent, multique verborum suavitate allia tes: Apostoli haereticis Philosopliis, Tyran- eventur, laicus istaeam ex confusorum nisque evincendis nullo studio, sed repente, numera , recto , ac simp/iei praditur fen- ex tempore sapientissime loquebantur ,
D. cum Dia Iesicis congreditur, hi ue implentes in seipsis Christi pro in usum ,
43쪽
IIa t. Io. N. 29. Nolite colitare quomo- bant. nec dialectici relati a socrate , qui. O , atιt qmi loquamini, dabitur enim. dialec scis qui biisdam paralogi sinis Filii et obis in illa hora quid loquamini a ergo si exemplum Apostolorum placet, TheO- Iogus non oportebit . ut grammaticam calleat, ut eloouentiam profiteatur, nec
Theologiae studium amplectatur ; nihil consillio , & cogitato meditatum , & praeparatum inserat . quia se fecerunt Apa-holi. Qiiod si hoc non valet , & temerari E quis ita discurreret, cur temere non Ioquuntur, qui dicunt. Apollo li Philosophiae operam non dederunt; ergo neque
illi dare operam debent Theolosti Christiani . Apostoli ergo , speciali Spiritus 5 i: icti suggerentis dono , Theologi facti
sunt, non humano i rbore, & sit idio; nos autem per discursum, studium, ac labor in Theologiam comparamus, & proinde , ut res divinas attingamus . ut eas dorcamus, ut ab impugnatoribus liberenius , ut sati Ssaciamus omni poscenti ratiotiem , h rc bus ira: uralibus ad divinas ratiocinari saepe indi acinus, non quidem dialectic:i arie veri latcs fidei probando , it dialectici in Concilio Niceno tentarunt, . scd ollendendo verit res fidci Dialecticis, R Philosophi ς verς principiis non adversati , solvendo rationes oppositas. Ria in re audiendus est Clcmens Alexandrinus. lib. t. stromat. pag. 3I Q. , ubi docet, qnod Philosophia, & Dialcctica sunt eooperatrices , & adiutrices veritati inquirendae sciit: visur , ω auditus, or vox confert
ad veritatem , mens aut ιm e' , qua aprosit λ , naturaliter cognoseeit . . . Preis spicuitas ita ue opem fert ad tradendam meritatem : ω Dialectiea , ne presterna amur ab har Idus , qua faciunt incursianes. Et est quiaeem per se te feria , Θ nul-
Iius indiga Srrvatoris doctrιna . eum sit D i virtus , cr sapientia . Aecedens autem graea Philosopbia , non veritarem faeit potentiorem, sed debilem adversus eam e rit sopbist eam aromentationem ,
propulsans uoluas adversus veritatem iιι
ytis 1 ιι ianua. Hanc regulagi non se va- divinitat cm probare conabantur, qlla reis
bene illos arguit laicus ille . Mylieria enim Verbo Dei revelanti credenda sint, non ratiunculis suidenda . Eadem ratione Felicem Manichaeum reprehendit D. Augi istin ., quid enim ad Fidem Christi 1 nam pertinet scire medium , initium, Sesinem , cursit in Solis, & Lunae neuter tamen negat. Doctorem Christianum Philosophicis, & Dialecticis instructu in esse debere . ut ostendat Philosophiam noli contrariari fidei , te sophisticas rationes
in contrarium valeat dissipare. Porro. ut de mente S. Aug. omnis dubitatio tollatur , praestat , ipsum audire
ticus iste Donatista carpebat S. Duilibrem, quod Dialecticus esset. Hunc ergo ita redar uit . Z id est aliud Dialectica , quam peritia displitandi quos ideo aperiendum
putavi , quia etiam ipsam mihi objicere volui si , quasi Chrotiana non eongruat veritati . ω ideo me Doctores v stri velut hominem Dialecticiam , meritb fugien inmpcitur , ω caventum , quam refellendum,
re inreu iamque censuerint. Riod eam tibi non persuaserint, nam te adettersum nor,
etiam feribendo , di putare nen piguit; tu
tamen in me dialecticam eriminaItir es ,
quo falleres imperitos . illosque Iaudares,
qui di purando 1nertim eo neredi noluerant. Sed iti vi elicet non dιal et Ziea uteris , cumeontra nos scribis Ut quid te ergo ii
tantum disputandi periculum projecisti , eum disputare non nodieris p aut si nossi ,
etiν dra Iecticam criminarit , ita vel temerarius , vel ingratus s ut aut imperitiam, qua vincerat , non refranes , aut doctri
νnonem tuum, illum i fiam , quem ad me
na1ὸ que explicare , hocist eloquenter , quadam ver) Iobtiliter argutpque dis rere , hoe ea diati Aiep, tamen eloquentiam, dialecticam ei e reprchen διι. Sr noxia sunt,
quare hoe Iaris ' si non funt , etir arguis Ita Don filiam urgebat Aug.iii inii S . Ila qui que ii retri potest i ullic ranus , aut C .ilvini sta . Theologiam ,cholasticam damnans , qria 'ipse titilii r : Si noxia sunt ,
44쪽
Et e. t . m quam ostendit, Dialectu revela um nobis proponatur , non enim. eam graeci dici artem disputatoriam, si- omnis revelatio statim aeceptanda est ,
eut Grammaticam artem literatoriam , fle nee omni spiritui credendum , monentudialectieum latine dici disputatorem, sicut Ioanne epis. 1. cap. 4. ν. r. no Ille omis
Grammaticum latinE litteratum, sic ad ni spiritui ere ere , fes probate Dritur , si
Crestonium convertitur e Puto iam quὲd ex Deo sint, quoniam multi Pseudo pes o MyoIum disputatorem non neger , etiam- pheta eκierunt in mun um . Ut ergo si Dialectieum neres. Improbare ergo in Theologiae caudi datus in promtu habe Minoeabulo graeo , quod approbare eueris in tutam aliquam regulam pro discernendis
Iatino , qui est aliud , quam indoctis vere ii falso revelatis . pratentare DIIaeiam, doctis facere inju- II. Dico primo , illud omne, & λ- σιam aut si , ω disputatorem Apostolum tum est de Fide Divina in se, quod est
negas , qui sam Uriau λ , tam egregiὸ revelatum in Dei verbo. Hae e regula . disputabat, nee grae noni, nee ιatinὸ: traditur 1 D. Paulo Roman. Io. v. Ir. v I quod est ordibiIius, edi in verbo gra- fidest est ex auditu , auditur autem pereo fallis eos, qui graιὸ neseiunt , in Verbum Ebrsi , seu Deir ergo id omne, Iatino, ευῆ nte Iatin δ seiunt. Quid e- & solum est de fide in se, quod est reis nim es, nou diro imperitius, neque enim velatum, & eontentum in verbo Dei; tu ista non nosti, sed omnino DIIaeius, sicut illud omne, & solum ad fidem huisquὰm, cum audias, O Ieras tam mvia manam pertinere dicimus, quod verbotos, multiptiemque fermones ApostoIi ase hominis revelatum est. Quia verb t ut ferentes veritatem , eonvincentes fa Im suo loco dicetur verbum aliud est seriis 3atem , negare , quos soleo disputare, , pium , aliud non scriptum , sed traditum;
eum hεe fieri , nis disputando , novi ideo illud omne , & solum de Fide Dissisi vina est, quod est revelatum per Vesebun Dei scriptum, vel traditum . D U B I U M I v. III. Dico secundd . Ut aliqua veritas tenenda a nobis sit tanquam de fide . , Quid sit, quidque requiratur, ut & ut a Deo revelata , requiritur ulteis aliquid sit dogma Fidei. rius, ut ab Ecclesia Catholi ea sit omnia
hus proposita tanquam a Deo revelata, . I. M ut Fide Divina credenda. Sicut enim ut lex . aut mandatum Regis obliget stibis Resolvitu dubium . ditos ad eius observantiam, non lassicit. ut fit 1 Rege latum, sed requiritur, ut I. Iro Theologo neeessarium ma. sit omnibus propos tum , & intimatum . I ximh est nosse distinguere inis publica forma , ut sic voluntas Regis omisv ter ea, quae fidei sunt , & fide nibus certd sit nota r Ita , ut praeceptum tenendas ea, quς fidei sunt, non tamen de credendo aliquid, ut a Deo revela- fide tenenda ; & ea , quae nec fidei sunt, tum , obliget omnes , debet omnibus pro- nee fide tenenda. Noto itaque , non e N poni , & intimari, illud esse a Deo diisse idem , aliquid esse de fide, & esse ut cium , ut nemo de hoc dubitare queat rde fide tenendum. Esto enim omni vi , Atqui hane certitudinem habere non pota quae de fide tenenda sunt, de fide sint, sumus, nisi per Ecclesiam Catholicam. non tamen omnia , quae sectandam se, nobis proponentem veritatem illam, ut de fide sunt , infertur, ea esse de fideis 1 Deo revelatam , & ita esse ais 1nis tenenda. N.Dra ut aliquid in se de fideis tem; Cum enim Deus per se ipsum id sit . seu ad sidem pertineat, lassicit , ut non faciat, non enim loquitur immedia- Deo revelatum sit; ut vero de fide a th nobis, sicut olim loquebatur Patriis sit quoad nos, seu ut tanquam de fide, archis, Prophetis, de A ,itolis , nobis& Deo revelatum credere teneamur, aliud testimonium irrefragabile non minrequiritur insuper , ut nobis cerib eon- perest in re dubia , praeter dictum Eeele. stet a Deo revelatum esse, Se tanquam sae Catholicae, cujus judicium in distet. m. I. D necta
45쪽
nendo Dei Verbo ab O.nnibus veth fide- sael pro popositione est de fide tenendum. libus ut irrefragabile habitum semper Respondeo primo nego antee. eum D. fuit; est enim, teste Paulo t. Timoth. August. nuper relato lib. 4. Baptis.
s. N. 4. Columna , ω firmamentum ve- mo cap. I 6. , qui non aad et pronunciaritatis , & de qua sola dixit Christus re haereticum , qui sequeretur errore Matib. I 6. v. 18., cr porta inferi nom. Photini, nisi manifestata sibi doct=ina Cata ramalebunt adversas eam ; εe rursus eap. tholica Veritatis resistere maluerit, dE qui18. v. 13. qui Ecelesiam non audierit , Iib. con. epist. fundam e. s. dicit, se non sit tibi vetat Eιbnieus, cur Publieanus. crediturum Evangelio, nisi Ecclesiae C Nine eelebris D. Augustini sententia lib. tholicae eum commoveret auctoritas. contra epistolam iandamenti cap. Ego mod adeo verum est , ut ideo Evange merὸ EvangeIio non crederem , nisi mo liis Matthei , Marci , Lucae , & Ioannis
CathoItea Eeclesia eommoveret auctoritas , credamus; & E contra non credamus Evandi lib. 4. de Baptismo eontra Donatistas geliis Petri , Andreς, Bartholomaei, Si cap. I 6. Statutis duobus hominibus , qui Thomς, quia ad hoc nos commovet Ecclesiet versentur in errore Photini , quorum . Catholicae auctoritas proponentis , ut Dei unus sciat , errorem illum esse eontra fi- Verbum illa , ista vero reprobantis. dcm , & ab Ecclesia damnatum; alter ve- VI. Respondeo secun db dist. antee. r siro existimet, dogma Photini esse Cathois haberet animam permanendi in suo eristicam Fidem, ait: Isum nondum hare- rore, quamvis Catholica Ecclesia contrari cum dico , nisi manifestata sibi doctri- rium illi manifestaret, concedo antee. sima Catholica Eidei resister malueeit, ω absque tali animo illud negaret , nego
illud quod tenebat elegerit . . . . Itaqueis antecedens. Responsio est D. Tho m. a. in εος, fota falsa oinio, in illa etiam L. quast. Ir. artic. a. ad 3. citantis Dodivisio corrigenda est. August. epist. Id. si qui sententiam suam I v. Confirmatur: eum, ut supra diis quamvis falsam, atque perversam , nullaxi , non omnia , quae in Uerbo Dei con- pertinaci animostate defendunt , quarunt tinentur , sint express), & clare revelais autem tota Diicitudine veritatem , coriata , sed aliqua implieite . & pqrobseurE; rigi parati , cum invenerint , nequaquam
ut teneamur ea eredere , dari debet Do- funt inter hareticos deputanti. Hucusquector insallibilis, qui ea explicet, atque Augustinus, quia scilicet subjungit D.
revelata a non revelatis secernat, ne ν . The m. non babent elactionem contradiis ut ait Apostolus ad Eph. 4. u. I . simus centem Ecelesia Doctrina. parvuli fluctuantes, O cireumfeνamur VII. Objicies coni. secundum asseris omni venio doctrina in nequitia heminum, tum . Ecclesia non potest sacere de fi in asutia ad eire timoentionem erroris ; a- de , quod de fide non est ; ergo esse alias Deus desu'sset Ecclesiae in necessa- liqoed fide tenendum non dependet abriis r hic autem Doctor, cui insallibili- Ecclesia , sed unich a divina revelatione . ias in verbo Dei explicando promissia Respondeo disting. consequens t non sit, alius esse nequit, qudim Eccusi L. ; dependet ab Ecclesia, ut a causa satien- ergo &C. Mai. patet exemplo haereti cois te, ut si de fide; cone. consequ. , ut 1 rura Ecclesiae magisterium reiicientium . signo ostendente ; illud esse de fide, Sesoloque spiritu privato lut aiunt regi habendum ut tale; nego consequentiam . volenisu:n; hi enim quot in Sectas , & Sicuti sigillum non saeit, diploma esset, errores divisi sunt Testis pro omnibus Regia manu exaratum , vel Regio vertina st Anglia , in qua sere tot Sectae bo dictatum, sed solum est fgnum osten- dominantur, quot lamiliae , ne dicam , dens, & testificans, illud esse 1 Rege qHOt capita . . scriptum, aut dictatum: ita Leclusa suo v. Sed instabis eoni. prim . assertum. iudicio non facit , aliquod esse dictatum. Qui veritatem aliquam in Scriptura re- aut revelatum a Deo , sed est signum velatam negaret, eo spso haereticus eia testificans illud esse a Deo revelatum .set; ergo eo ipso, quod aliquid in Scr. quod antea ut tale non habebatur. Ilineptura revelatum sit, absque ulla Eccleis ait D. Thom. a. A. qu. I. art 7., quod licet
46쪽
IIchi plura es preM eredantur a nobis,
quae ab antiquis non eredebantur , attamen articuli Fidei non ereverunt quantum ad substantiam: sed quani km ad exis
Ileationem erevit numerui articularum,
. Propterea nesue sequitur, fore haereticum , non qui resistit mi Uerbo , sed qui resistit Ecclesae iudicio . Non inquam,
nam qui resistit Ecclesiae iudieio , id ebbaereticus est, quia resistens Ecelesiae iudicio . resistit Dei Verbo, Eeelesiae iudicium tommendanti Matth. I g. v. 17. ,
qui EeeIesiam non audierit , sit tibi sicut
. VIII. Sed urgebis palma rem haereisti eorum instantiam e Si eredendum Seripturae propter Ecclesiam , Se rursum Ecclesiae propter Scripturam , volvitur circulo vitiolo fides nostra . Respondetur negando antecedens e Ciriseulatio enim , quς ut argumentationis vitium ponitur a Dialecticis, tunc eontingit, quando unum probatur per aliud. &vicissim , in eodem genere ea uiae; non vero quando Gntingit in diverso Gust genere, sicut in praesenti. Credimus enim E clest propter Scripturam, ly yropter dicente causam , priori, cur Ecclesiae credamus: Credimus autem Scripturae propter Ecclesiam, ly propter dieente signum a pasteriori ostensivum , quia si Ecclesia dicit, hoc esse revelarum , signum est hoc esse revela istum , id edque ut tale credendum .
Addo e quod sicut nullum est vitium, quod duo testes , vel duo Prophetae sese mutuo osteridant, & eommendent, sicut Christus ostendit, & eommendat Ioannem, & Ioannes ostendit, de commendat Christum ; ita vitium non est , quod credamus Ecclesiae propter commendationem
Scripturae, & Scripturae propter testimoni in uni Ecclesiae ; verum enim utriusque testimonium est, & utrumque 1 Deo venit . XI. Peto demum ab adversariis: Quare credunt Evangelium , quod praesertnomen S. Matthaei . esse revera S. Matthaei , aliosque Sae. Scripturae Iibros esse Divinam Scripturam Respondebunt,
quia Ecclesia Catholica illos semper ju-aicavit tales . Peto rursus ἔ quare aedunt iudicium Eeelesiae hae in re esse seertum non aliter respondere poterunt.
nisi, quia illud esse tale adtestatur Seriptura. Ecce ergo de ipsi eredunt Scripturae propter Ecclesiam , & rursum Eecleissae propter Scripturam . Forti iis . Peto a Theologo Protestante i quare credis ,
sensum , quem Sacrae Scripturς assingis .eta verum, legitimum , & Spiritu Siliacto intentum y Respondebis r quia spiritus privatus , qui cuique fideli praestb est. ita dijudicat, & mihi dictat . Iterum peto. Quare credis, hune spiritum tibi adesse , & certd diiudicare. Respondebis: quia Scriptura hoc mihi adieitatur. En ergo tu eredis Seripturae propter spiaritum privatum, & rursus spiritui privato propter Scripturam. . I I. Ruibus notis dogma fidei discernatur.
X. o F spondetur. Aliquid dogma fidei dici potest , vel immediath,
quia nimirum in verbo Dei scripto, vel tradito eontinetur ; vel mediath , quia ex Verbo Dei huiusmodi neeessarib infertur.& eoni situr; tale enim genus conclusionum, uae cum rebus fidei necessarid colligintur,
altem media i E ad fidem pertinere dieendum est : Cum haee sit natura connex rum , ut si superius concesseris , concedas, & in serius necesse sit; in bona enim consequentia non potest dari antecedens Verum , & consequens falsum e etsi negaveris inserius illatum , superius etiam is , ex quo insertur , negare cogeris . XI. Ex iis, quae in Verbo Dei continentur, aliqua continentur adeo clare, ut de iis nemo sanus dubitare quaeat , neque de sensu Sacrae Scripturae ambigere. Alia verb , esto in Scriptura sint . ea tamen non ita aperth, quin de sensu Seripturae dubitari possit. Insuper ex iis, quae ex principiis fidei nascuntur .alla sunt, quae ex solis principiis fidei
inseruntur. Alia, ad quae inserenda non sdes sola sne externarum disciplinarum adjutorio concurrit, sed a scitis, aut uno principio,aut pluribus lumine naturae coisgnitis; & haec, licti non eodem gradu, ad fidem tamen spectare dicenda sunt ,
47쪽
nuasi fidei appendierat nee ita adhaerent fidei , ut sne illis fides omnino stare non possit, quare si quis an illis errat, egrotare facit fidem, non perire . His stantibus, quae notat Mag. Cano Ioc. ThesI.
XII. Quantum ad ea, quae in Verbo Dei scripto, vel tradito adeo clare , &perspicui eontinentur, ut , nullo, nisi
negante Sacrae Scripturae auctoritatem ,
negari possint, ut de vero Seripturae senis si dubitari , ut sunt Christi Nativitas , Passio, Mors, Resurrectio, Astensus in Cς tum , eae teraque in Symbolo Ahosto-Iorum contenta, nulla regula praescribenda est , cum per se pateat , immediath ad fidem , imo ad fidei landamenta peristinere. tantum vero ad alia. XIII. Dicd primb. Cum scripture Di - .vinae sensus fuerit obseurus, ille sensus. quem et Catholica Ecelesa dederit , de praefixerit. habendus erit ut germanus , ac legitimus sensus Scripturς, de ex isto conclusones suas poterit Theologus cerinto deducere. Constat ex dictis u. praeeedenti. Si enim Ecclesia Catholica habet certissimum ius discernendi Verbum Dei a verbis hominum, separando libros divinos , non divinis, habebit quoque idem ius , ut in Verbo Dei, separet, & di Dcernat sensum Dei a sensu hominum; ne dicamus Ecclesis concessam fuisse Scriptu-Iam , ut olim Ptolomeo Regi AEgypti.
vel ut nunc IIcoraeis, qui habent verba,nsin sensum; unde Scriniarii Sacrorum Codicum lepide vocantur ab Augustino
Itb. I L. conιra Faustum eap. 13. Urrii, in Hat. 4o. n. I ., librarii , unde in Isai. 36. r. 9. Codicem , inquit , portat Iudaias, unde credat Ci risi/anus . Libraismii negyri facti sunt, que modo solent ferinvi post dominos codicer ferre . ut illi φον- sando deficiant , iIii Iegendo proficiant. Vel ut haereti ei, qui verba Scriptiirς ha hent, eaqtie jaciant, sed non scii sum .,
dicente D. Hieron. in eap. t. as Galat. nec putemus , in verbis Scripturarum esse
Etangelium , sed in sensu et non insuperfitie, sed in medMIIa , non in ferme numini is, sed in radice rationis. Ambas igitur res Christi Eccalesia custodit , semperque custodiet , & verbum , & spiritum verbi, spiritum , inquam, veritatis promissum , Christo , Dan. 14. v. 26. effra ., qui suggerat illi omnia, qui doceat illam omnem veritatem , εc cum illa maneat in aeternum , quo aperiatur illi sensus , ut intelligat Scripturas. Neque enim prς sata verba ad Apostolos solos dixit Christus , sed In Apostolis toti Ecclesiae, ut scilicet spiritus ex Apostolis transiret ad Ecclesiam, quam propagabant. mods spiritus iste eertus intellisendi Scripturas datus Apostolis ad Ecclesiam non transvit, si nullus modo est certus Iudex deverb sensu Scripturarum , quς nam forma Reipublicae stultior esset Nullus enim .dissidiorum finis . nulla esset inelindς con eordiae via , nullus fidelium consensus , nulla fidei unitas . Rursus si Apostoli , non sensum Evangelicae doctrinae , sed
verba tantum tradidissent, quomodo docuissent omnes gentes servare quaecumque fuerant illis Christo Domino commendata Qualis enim Evangelii praedicatio, qualisve Doctrina absque ita telligentia . qualis cerid puerorum , aut psittacorum aest , qui sne mente dant, accipiuntque sonum. Ergo Apostoli verum Evangelii sensum tradiderunt. At Apostolicae traditionis testis , & custos nemo fidelior est, qtiam Ecclesia : ergo &c. XIV. Dico secundd. Eeclesiae Catholi cae nomine, non modo fidelium omnium cetius; verum etiam, & prscipud , veniunt Ecclesiae pastores , & Dcctores in Concilio congregati. Assertio haec suo lo- eo probabitur, dum ostendetur Concilium o Eclimenicum in definitionibus circa s-
dem errare non posse . Pro tyronum, , verὸ notitia in prasens se ostendo . D. is Paulus ad Ephes. 4. docet , quod Ec- ,, etesiae Christus ipse dedit quosdam quia , , /em Apostolos , quosdam autem Prophe -
, , ras, alios ver Evangelisas, alios au , , tem Pastorer , cr Doctores ad consumis, , malistnem Sanctorum in opus minifrii.
is in ad eationem Corporis Christi , do.
, , nec occurramus omnes in unitatem f
is dei , agnitio nix filii Dei in virum ori perfectum, in mensuram atatis p Ienitu dinis Christi , ut iam non semus parvu- , , ta fluctuanter, 6' circumferamur omniis vento doctrina, in nequitia hominum , ,, in malitia ad circumventionem erroriret,. super quae vcrba dicit S. Hieronym.
48쪽
in cap. 4. αδ-ὶ nee verὸ puta sedum, quod sicut iu superioribtis tribus, , , Hios dixit esse Apostolos , alios Proph M tas, alios Evangelistas; ita in Pri, ,sον ibur, o Magi ris , ineis dioersa , , posuerit . Non enim ait , alios autem
Pastores, ε' alios Magi ros, sed alios . , Panores , ω Magistros , iat qui Pastor ,, es , esse debeat , , Magister . Noe in ,, EeeIesis, quamvis Sanctus sit, Pastoris, , sibi nomen AEssumere , ns possit docere , , , quos pamι . δει eerιὸ aliter I ut unus, is atque item prases EeeIesia sit Pasον, ω, , Doctor , Pastor ovium , Magiser homia Mntimo Posuit ergo Christus in Ecclesia, , Pastores , qui simul essent Doctores , , , ut pascerent gregem doctrina in aediis, , ficationein Ecclesiae, ne simus fluctuanis, , tes parvuli , & circumseramur omni, , vento doctrinae, ne circumveniamur em,s rore . Si autem omnes simul isti a Dei, , verbo recederent , vel recedere pon,, sent , quales posuisset Doetores quo- , , modo essent in aedificationem p Nonne,, post eorum iudicium , si fallI, de sal- lere posset, essemus meri id adhue flu- ,, ictuantes Dico sic : si nullum E elesiae suae Pastorem, ae Doctorem daret Christus, sine dubio ovile suum Pastor bonus desereret: atqui multo melius E elesiae est , nullos habere , qudim habere errantes; ergo si Pastores, & Doctores
ad unum omnes in errorem caderent ,
oves suas Christus vel maxinah destit isset .
Iis tenetur acceptare senium, quem Concilium GEcumenitnm praefigit Saerς Seripturae , vel potest etiam rejicere . Si tenetur acceptare , jam errante Concilio errabit & populus. Si veth rejicere potest, cur in illo rejiciendo errare populus non potest y quod si non . Quis erit spiritus insallibilis assistens populo,& non assistens Pastoribus λ Hoc esset, Pastores regi, ae instrui a populo, non populum i pastoribus.
Si vero & populus errare potest, quaenam sulitor Reipublicae forma, in qua omnes etei nonne de Eeclesia repeti posset,quod Christus de Pharisaeis Ma tb. II. 24. Coei sunt , or duces eaeorum, lacu autem, si e aco ducatum prasset, ambo in foνe-
eadunι' Lilet equidem Salptura .rram scriptura nee sentit , neque intelligit, nee de se ipsa iudieium ferre mistuli. Quid ergo, si nullus eius intelliis gentiam, & sensum rerib absque tim re erroris assequi posset yXVI. Observandum tamen est, ex iis, quae in universalibus Conciliis proponuntur , id solum tenendum esse de fideis, quod est definitionis objectum , non vero desinitionis motivum , neque alia . . quae a Patribus in Conciliis, vel dicta, vel laudata; neque rationes, quae adducuntur , neque ea, quae ad explicandum asseruntur; imh nec verba singula , qui . bus definitio exprimitur, nisi de verbo ipso decretum fiat. Et ratio est, quia in deeretis Conciliorum, id solum tenenis dum de fide est , quod a Concilio proponitur, ut a Dee revelatum in Script ra . Mare dum in Concilio Florentino definitum suit, Spiritum sanctum etiam a Filio procedere, non per hoc censeri debet, definitum, εe de fide, motivum inter alia ibi adductum, nempe, quod ex sola processione unius ab alia habeatur realis distinctio inter Divinas Per ianas et Et propterea sententia Seoti asse. rentis , quod etsi Spiritus Sanctus a Fi lio non procederet, adhuc ab illo realia ter distingueretur , contraria fidei non est. Similiter, dum in II. Nicς no Concilio definitum est, Angelos posse pingi, non proinde censeri debet , definitum fuisse motivum , Io: Thessalonicensi ibia r. s. allegatum eκ Basilio , Athanasio, & Methodio, quia nimirum Angeli non
sint omnino incorporaIet , quin imo opis postum censuit Concilium act. 4. in sua consessione, ubi vocat Angelos, Sanctos,& incoνporales , quique hodie Angelos assereret, non omnino incorporales esse, temerari h saltem loqueretur. Neque timendum, definitionem Ecclesiae falsi esse , lichi motivum ab aliquo pro definitione addductum salsum sit. Nam E elesia ἰ dum aliquid definit tanquam de fide, non innititur rationi humanae , vel scientifico discursui , sed uni est divinae revelationi, in qua dignoscenda cerie 1 Spiritu Sancto regitur XVII. Hine ad particularia descende do resolvi potest primb et Hominem furia
liter justificari lassiua sibi iubaerente.
49쪽
nos autem ea iustitia . qua Deus iussus & D. Aunistini I. at . de Civit. Dei e. est , tenendo: esse de fide, quia hoe ex. 16, , & Seriptura saepe nomine ignis ex pressE definivit Ecclesia Catholim inta primit Purgatorium, id eis opinio negans
Tridentino I r. 6. ean. xx. Quhd vero temeritatis e ensura non ea ret .haee iustitia inhaerens si habitus in spe- XX. Quarth, bonum , & utile esse a.
cie qualitatis, esto sit sententia omnium Sanctos eum Christo in Ctto regnantesse rh Theologorum, & hoc nomine a Con- invocare , de fide est definitum , videli cilio Viennensi commendetur, quod ip- cet in Tridentino fess. 1s. , quod autem iam ut probabiliorem elegit, si aliquis Sancti audiant preces orantium in terris, contrarium opinaretur , temerarie qui- lieEt videatur necessarib sequi ex aliquo dem, non autem haereti E loqueretur; de fide, nimirum ex eo, quod bonum cum hoe nee a Tridentino. nee ab ullo fit. Sanctos invocare , attamen sormali generali Concilio fuerit linquam defi
XVIII. Seeund. , Christi Corpus emeverE, realiter, & substantialiter praesens in Eucharistia sub speciebus panis , &Sanguinem sub speciebus vini, Fides Catholica est, quia id expressh definitum est ab universali Ecclesia in Tridentino sest. x3. eo. I. Quod autem species illae vera, & physica accidentia sint, licet sit
sententia omnium sere Theologorum, apis
probata in Concilio Coloniens . 4e etiam in Constantiensi laudata, de Fide Cath Iica non est , quia in nullo generali Conis cilio definita; verum quidem est, s nevola, ac censura negari non posse. Si
militer, qudd Christus in Eucharistia sit
sedens, vel stans, longus, latus, scuterat in Cruce, nedum de fide non est ,
sed omninb falsum, quia Christus ibi est
saeramentaliter, non secundum modun naturalem esse autem sedentem, vel
flantem sunt affectiones, quae solum conveniunt corpmi , habenti modum existendi naturalem
XlX. Tertio, dari, seu existere Purispatorium, animasque ibi detentas fidelium precibus su vari, fidei dogma est, sancitum in Tridentino fet . a s. ini bd autem in Purgatorio ignis sit, qudd si unius, ejusdemque speciei cum nostro , in quo loco sit determinath, & quanto tempore duraturus , fidei dogma non est , quia
e ulli bi desultum suit a imo in Concilio
Florentino Graeci expressh negabant ignem in Purgatorior & tamen Concilium sem ultima definit, Purgatorium es.se , nulla facta mentione ignis. Porro , quia sententia asserens ignem in Purgatorio , est omnium Theologorum , imb
ter, & expressE de fide non est , quia Tridentinum lichi non ignoraverit, id etiam a Protestantibus negari, adhue tamen hoe expresse non definivit . Haee, & alia smilia Deild inferre poterit Theologiae eandidatus, habens semis Per prae oculis , nihil esse posse immeis diath de fide, quod non fuerit ab Eccle-ca universali expressε propositum, ut revelatum in Verbo Dei. ΣXI. Di eo terti br s Sedes Apostoliis
ea alionem Scripturae sensum praefinierit, ille idem Veritas Catholica , verusque a Seripturae sensus censendus est. Funda tur haec assertio in celebri illa conclusi
ne r Sedem Apostolicam in fidei iudiei. Iabi non posse , quam suo loco si a tuemus, contra quosdam , etsi Catholi eos. perperam contra mussitantes. id en melaves habet Petrus, nisi ut librum clausum aperiat quid quδd ad vosus hane Petram ne portae quidem Inseri prae aistere quaeani quid quδd pro Perro oravit Christus, ne deficeret fides ipsius ,
uo fratrum vacillantem , nutantemque sdem confirmaret Porrb ad Sedem A. postolicam , Romanam dico , omnium Ecclesiarum Episcopi quovis seculo in fidei causis provocarunt, ab illius ore fideles, fidei semper oraeula petiere , illius iudicium Catholici omnes in religionis controversis expectarunt.
Si ergo clarior legis interpres nullus est, quam perpetuus Eeclesiae usus , Eeclesia vero pro habendo vero, ac legitimo Scripturae scnsu, non ad Antioche num, Alexandrinum, Constantinopolita- mim , aut alium quemcumque Orbis Eis piscopum , sed ad Rcmanum Episcopum semper recurrit; qui dubitet, hune esse , quem fidum Verbi Dei interpretem, dein
50쪽
M in quaestionibus fidei Iudicem , ae Magistrum, post Petrum, Christus reliquit Certe aut hie est , aut nullus est : ideoque , qui Romanum Pontificem in fidei
controversis iudicem negant, nullum Iium ponunt
XXII. Neque timendum est , ne Iudex iste, dum Iudicem universalem seis Eerit , proponendo universali Ecelesiae sensuin Scripturae , & aliquid , ut 1 Deo
revelatum , Omnes partes agat , quas agere debet, ut certum judicium proserat. idquid enim sit de ipso, dum sitam privatam opinionem proseri , vel quasi praeteriens loquitur , dum tamen constanti iudicio. fixoque deereto, ut Iud eκ, pastor, & Doctor aliquid toti Ecelesiae
tenendum, tanquam revelatum proponit,
anathemate seriens, qui contradixerit , ad eb certum est, ipsum nee falli , nee sallere , ut oppositum timere, idem sit, ae de divino Christi promisso formidare . emadmodum enim si Christus Petro
dixisset et rogavi pro te , ne deficiat ea. ritas tuas cerid certius intelligeretur , diligentiam, curam, vigilias, Preces , caeteraque auxilia opportuna Petro impetrasse, quae sunt ad caritatis conservati nem necessaria et ita eum dixit e ego νο- ravi pro te , ne deficiat fides tua a proincul dubio intelligimus , id se 1 Patre
suo conscculuin , ut, quae ad rectum tuis dicium de fidei quaestione oporterent, ekomnia adessent Petro , sive Deo immediate , sive per homines habenda essent . si enim Deus promisisset anno sequenti frugum abundantiam, promisisset etiam, agricolas iamrna terrae mandaturos , ut oportui; ergo dum Petro, eiusque Sue cessoribxs promisit spiritum veritatis,fiisdem indefectib. lem aed confirmandos se tres , promisit etiam illis, nihil defutu-Tum eorum , quae ad talem fidem tulli consequendam necessaria sunt . Etenim, si semel haereticis hanc licentiam per mittimus, ut in quaeitioncm vocent, num Ecclesiae Iudices eam diligentiam , ω curam adhibuerint, quae opus erat , ut quaestio ad normam Verbi Dei finiretur, quis non videt , omnia hucusque definita, sue a Summis Pontificibus , sive Conciliis o Ecumenicis iidem enim quoad hoc de iis sermo est labe iactarit sed de hoe latius suo loco.
Hoc unum adverto , me hactenus I euium suisse de Sede Apostoli ea , seu de Pontifice . ut Doctor universalis est , &in causa fidei r non vero de Persona , nee in quaestionibus puri facti. non connexi cum dogmate , nee concernentibus fidem , aut mores. are ea , quae Summi Pontifices, ab aliquo consulti in ca-sbus particularibus, per decretales cor pori iuris insertas, responderunt, non ob hoc praecish, ut dogmata fidei habenis da sunt, neque ex iis Theologus potest necessarium conficere argumentum . Sed de hoc alibi. XXIII. Dico quartδ. Consentiens, eademque omnium Ss. PP., conspirantaque sententia ei rea Scripturarum intelligentiam, ipsissima est Fidei Catholicet veritas; quia concors omnium Patrum in telligentia indivisa est ab inrelligentia universalis Ecelesiae, quam i ut diximus eise testem indubiam de vero sensu Scripturarum , nemo ambigere potest . Id enim docet Tridentinum fess. 4. in decreto de editione , εc usu Sac. Lib. . Et me inrito. In his enim, quorum cognitio non pertinet ad populum, Ecclesiae fides, fides majorum est. Cum igitur verum Scripturae scrutari sensum, rectamque ex ipsa taurire intelligentiam , non lpectet ad plebem, nisi Lutheranorum insaniam sequi velimus, Patrum certh nostrorum in libris sacris intelligentia, Eeelesiae ipsissima intelligentia censeri debet. Si ita. que Omnes Patres in Sacris Litteris intelligendis errarunt , Ecclesia proculdubio erravit: Cumque Ecclesiae tuticium, Christo praecipiente, sequi debeat populus in his maximE , de quibus iudicare.
ad ipsum non spectat, erraret populus, idque Christo praecipiente . Non ergo . Sed sicut ab omnibus Patribus communi, unaque mente sentientibus, Dei verbum recedere potuisse nefas est credere , ut videlicet omnes aliquam Scripturam pro canonica haberent, quae canonica non esset ς aut e diverso aliquam communi consensu exploderent, quae canonica Cia sit: Ita nec veram intellig titiam Verbi Dei potuisse simul ab omnibus recedere, fas est cogitare. Utrumque enim Eccle- hae proauitan est, & spiritus , 5e ver-