장음표시 사용
61쪽
distinguitar ab aliis , debet esse talis , ab ea secernitur, & dicitur illa, quae ut in ea nee hqresis, neque salsiam dog- incongrue, dc in ordia a te Theologich lo ma notari possit; aliis confunderetur cum quitur; itaut licet verum sensum habeat, propositione hs reti ea , vel erronea. Ut Theologici tamen male sonet. Qui re sis quis diceret. multa sequi incommoda qu's diceret , in Deo sunt tres essentiae ex ieiuniis Ecclesiasticis , ex votis , ex relativae, sensiis Catholicus esset , sed
peregrinationibus , ex consessione auriis Theologich loqueretur incongruE, & in culari, quibus homines arceri possunt ab ordinate, quia uteretur nomine esseauia exercitio talium operum e vel D diceret: fgnificandui a relativum , quo Diviat Sanctos mysticos exelusisse a statu antis Person ς distinguuntur , contra bonam .marum unitarum exercitia virtutum , ut Tbeologiam , eo utentem solum ad si impi E afferebat Michael de M6linos. gnificandum absolutum , & naturam , in XVIII. Propositio piarum aurium on sunt unum .
sensiva dieitur ea, qut aliquid absonum. Proposittia inale sonans ab I uenia, && subiecto, de quo loquitur. indignum, sic ς plicatur, quod sit illa. quae
enunciat , quo audientes offenduntur . du's habet sensus , unum congruum fi- Dicitur offensiva aurium , non propter dei , alterum incongruum 3 ita ut ab auia sensum, quem eontinet. sed propter mo- dientibus taph in malam partem , seu indum, quo sensum exprimit. Dicitur on scosum fidei incongruum trahatur. Si esensiva aurium, non quarumcumque, sed b c propositio , Grastus est minor Patre Piarum , quhd enim offendantur . siciit absolute prolata, licet Catholich sensum olim Pharisti offendebantur de Christi faciat. esse minorem Patre quantum ad doctrina, & modo loquendi, non est cuia humanitatem, iuxta dictum Christi et Parandum . Insuper, an propositio aliqua major me est; quia tamen alium sen-st piarum aurium offensi ux, non est pen- sum iacit , quod Christus absoluth , &sandum ab hominibus, piis quidem , sed 'luantuin ad suppositum sit minor Patre, indoctis, qui QOh ex imperitia . vel st iduo absoluth prolata male sonans dicili da pietate offenduntur ex propositione Potest . suapte natura non offensi Va . Neque enim XX. Simplicium seductiva illa est, qui in serendo iudicio de aliqua propositis sub lyccie pietatis , v l praetextu bonine . consuli debet promiscuum vulgus . errorςm ivgens, apta est sinu licium inenis ut benε notat Mag. Canus Itb. xx. Iauis Izs scducere; hu)us generis suerunt pluis
dato cap. Ir. sed ii, qui pietati doctri- res, quibus Michael de Molinos, eius nam coniunxerunt. Si enim turba nobis que asce 'ae, simplices seducebant. Quo lex esset, Evangelii verba sui rent pia- eliam pacto Ariani Catholicos simplices rum aurium offensva ; Turbς enim ali- in Concilio Ariminensi decipere tenta quando Christi verbis turbatae sunt. imb runt . Ut enim eos inducerent ad sub etiam discipulis durus erat ill ita sermo. scribcndum sub spe suturae pacis, sormu-Multaque alia prosequitur Canus on lae, quam ipsi subdole ediderant, dixe sensiva dici deberent . quς non sint. si 1unt , Filium Dei eis: homi on Patri. plebis iudicium audiendum esset. Debet Quare Catholici simpliccs, putantes, vo-
insuper proposito offensivata piarum au- ceu homi usion eandum csse , ac istan
rium continere aliquid absonum, & in- homo us hoc est ejusdem substantia , decorum sit biecto , de quo est, qualis seu consμbstantialem , & non Creaturam. est ea , quς indecorF de Iaeo , aut plurus subscripsere . Sed se deceptos ais
Sanctis i licet non salsd eminciaret . gnOvς runt, dum noverunt, hac voce εα- . Sicut si de partii Virginis Iocii ns, ali- mi son Filium non eiusdem, scd similax qua indecora misceret, vel 'el ones hu- tan .uin sulsantra cum Patre , & verEmanas Christi . aut partes. & membrata creaturam , Arianos intullexisse con- coryoris eius turpibus explicaret vocibus. sequenter non Catholicum , sed Haereti-X X. Mald sonans propo filio , licet a cum sin sum fallaciter obtruxisse . Ma .ra Cano loco ritato conivnqntur eum XXI. Schismatica ea est , quae aperit
ossi iasiva piaram aurium , ab alliis tamen viam divisioni, & scissioni corporis my-
62쪽
nisse, vel adhue Venturum enunci. iret
stiei Ecclesiae , seu quae fideles ab unita.
te Ecelesae retrahit , vel ab obedientia sit periorum. Sicut si quis diceret, Benedictum XIII. non esse legitim E electum, nee verum P am , eique non ense obediendum . Sicut Henricus VIII. Angliae Rex , dum suo Edicto declaravit, se in suo Regno esse supremum , tuim in Temporalibus , tum in Spiritualibus Caput, fle Gubernatorem , praecipiens, ne ullum extra Angliam, superiorem Angli agnoscerent.
XXII. Injuriosa propositio est , quae salit injuriam alicui personae , vel statui . Dico alicui personae , vel statui, quia si esset in Deum , vel Sanctos esset impia , εe blasphema. Sie si quis diceret , hune , vel illum ista tum Monasticum esse dissolutionibus plenum , nee esse viam ad salutem, sed ad perditionem , injuriosh loqueretur.
XXII l. Impia porrb, seu blasphema propositio est, quae Deo, Dei parae, aut Sanctis est injuriosa, vel quia negat perinsectioncs eis debitas, vel tribuit eis deinfectiis, & imperfectiones indebitas et Ut fi quis videns, in hoc mundo bonos saepe affligi , malos autem in deliciis vivere , Deum vocaret injustum ; Si qui Deiparae virginitati perpetuae aliquomodo detraheret ; si quis de Apostolis infanda evomeret, quod fuerint homines nequam,& similia . Blasphema etiam habenda est, . nedum haeretica , ex damnatis s. propositionibus Iansentanis prima , nimirum aliqua Dei praeepta baminibus iustis ,
volentibus , eonantibus , fecundum pra-
sentes, quas habent , vires , funt impose bilia r deest quoque iIIis gratia , qua poses tia fiant. Facit enim Deum iniustum legislatorem , qui praecipit ea, quae impossibilia sitnt , etiam volentibus, nec dat vires, unde possint. Quia tamen bla. sphemia saepe eonjungitur cum haere fi , vel cum errore, vel cum suspicione hς. resis , dividi potest in haereticalem, eris roneam, & de haeresi suspectam; quare aliquibus haee censura non videtur spe. et aris , cum possu cuicumque sere alteri
que de Christo sentit cum Iudaeis, qualis cἱict illa, quae Messiam nondum ve-XXU. Pagana est, quae cum Paeanis plures Deos admittit, qualis est istia . dii te perdant a XXVI. Athea E contra est, quς eum Atheis Deum esse negat , qualis eit illa Valmi 13. v. r. Dixit inspiens in eo de suo, non est Deu r. ianalis & quaelibet alia , quae omnem prorsus religionem , . & eultum tolleret; sublata enim quacumque religione, tollitur etiam Deus, cum nulla fuerit unquam religio, quae cultum Deo, sive vero, sive falso non exhibue rit ι quare , qui religionem habet nullam, nullum Deum pariter habere cenissendus est. Hinc Atheus suit miser ille Carthesianae Sectae Philosophus , vir naistione Iudaeus. Upinosa nomine, qui caleati Iudaica religione. Tractatum Theologico in Paliticum scripsit unum , ad hse unice tendens, ut omnem aboleret retiagionem, liberum cuique vivendi modum permittens , de purum atheismuni inli-
XXVII. Quae res primδ. Quid sit pro positio improbabilis tDico, eam esse, quae nullo , aut Scripturae , aut traditionis , aut rationis Theologicae pondere firmatur et probabiis litas enim in rebus fidem , vel mores
spectantibus, uni ex dictis tribus inniti
XXUIII. Quae res secundδ . An propo-stio improbabilis sundet speciem censu-rs a temeraria dist nctam Respondeo, quod si propositio improbabilis sit , quia non solum destituitur auctoritatis, & rationis pondere, sed eistiam profertur animo sese opponendi communi Theologorum placito, ad ce suram temeritatis spectat. Si vero imis probabilis si , quia praeeish asseritur
absque ullo fundamento , non autem animo contradicendi communi Taeologorum voto , censura temeritatis inurenda non est , quia locutio temeraria, non solum est locutio imprudens , qualis est illaia , quae sine iundamento auctoritatis, & pondere rationis profertur , sed etiam debet esse ex contemptu regulae dirigentis, ut supra dietum eii, seu , quia sic loqtiens,dielis sapientum non vult acquiescureis: quod tune dignoscitur, quando non so-F 1 tum
63쪽
ium suam opinionem profert , .sed &contrariam , & communem refutare co
XXIX. Quaeres teri id. An qui privato spiritu propositionem aliquam i alias probabilem notat censuri gravi ,
Respondeo eum distinctione. Uel enim propositio illa unanimi sensu Theolog rum , ut probabilis admittitur. Et se ,
qui illam censurare auderet, incurreret notam gravis temeritatis: quia absque gravi tationis. iundamento rese opponeis re unanimi sensui Theologorum, nota
temeritatis est . Vel propositio illa apud aliquos probabilis est , apud alios vero improbabilis, & sic nullam eensuram iniscurrit . Constat ex praxi S. Sedis, ad qtiam quotiescumque delatae sunt huiusmodi querelae de censuris hinc inde salis super propositionibus inter Theol
gos controversis , ut in materia de efficacia gratiae , de probabilitate, de dita positione ad Sacramentum Poenitentiae , .el aliis similibus, nil aliud facere conis suevit, quam utrique parti silentium i dicere, donee S. Sedes super his judicium
suum protulerit. Vetat tamen In noeentius XI. in suo decreto , suo ε s. propositiones proscripsit, ne qliisquam privata auctoritate a deat propositionem aliqtiam censura no
lare , cum huiusmodi iudἰcium soli s.
Sedi reservetur. Verba Decreti sunt rTandam, ut ab iniuriosis contentionibus Doctores ,seu Si holamet, aut aIii quieum. oue imi ιν seruis se abstineant, o ut pa et , eis caritati consuIatur ἔ idem SanctU-smus in virtute Sancta obedientia 'raci-pir, ut tam in Iuria imprimendis, Mmanuscriptis , quam in ιhesibus, disputationibus , ae praedicationibus, eaveant ab omni censura , cr nota , necnon a qui., vir eonvitiis contra eas propositiones, qua adhuc inteν Catholices hine inde es-rmo 'ritantur, donee ὰ S. Sede recognita,
feratur . Qitibus verbis praeceptum conisi inutur, sed nulla censui a contra lacie nistes notantur . verum , ut plenius de
hae materia iuvenis eandidatus instrui possit, ponitur a
An omne dogma Catholicum sit Pi dei dogma, & an omne Fidei dogma sit articulus Fidei.
nomine decipi communiter solent Tyro nes non pauci, arbitrantes nimirum , ni
hil omnino dogma Catholicum dici ponse , nisi sit fidei dogma. Proptere1 sta intuit, dogma Catholicum generith , di late sumtu in , nihil ali ad esse, quam doctrinam Ecelesiae Catholicae , seu doctrinania, qtiae licite , & ei tra censuram in ea
tholica tenetur Ecclesi1. Hoc supposito . II. Dicit, Dogma Cathola cum hoc modo acceptum triplex esse , aut diei posse. videlicet imperatum, liberum . & tolera tum . Dogma imperatum est doctrina . . quam Catholica Ecelesia sic profitetur. ut eunctis eam fidelibus proponat cum obligatione eam tenendi ,& credendi . Liberum vero est doeirina , quam liberum
est cuique tenere, vel non tenere, qualis est doctrina, quae nee de fide est, nec fidei nociva , aut moribus , ideoque Vocatur doctrina libera . Toleratum verodosma illud est, quod in Ecclesia Catholica toleratur, nimirum permittitur euique , illud tenere, vel non teneres quia nondum satis notorih fidei nocivum, vel erroli eum , aut haereticum deprehenditur;& talis est quaecumque doctrina , quae a multis licet impugnata, & rejecta , nondum tamen est Ecclesiae judicio damnatar& haec dicitur tolerata. III. Ex his solum Dogma Catholicum imperatum , est ver E, & proprih dogma Catholicum , & dogma Fidei s reliqua verb duo , liberum nimirum , & tolluratum solum generi cE , & lat E Catholici dogmatis nomine appellantur, nec fidei dogmatis nomenclatura donari possunt. Et probatur. Illud enim solum proprie
64쪽
Ii1 Eeelesia docet . ut imp ret omnibus fidelibus eredi , & teneri, & si quis te.
nere, aut eredere refragetur, illum ejiciat, tanquam alienum ,& haereticum: Sed Ecclesia id solum praecipit de do g. mate iserato; alia enim , vel libera relinquit, vel in utramque partem to terat, & sustinete ergo solum dogma imperatum dogma fidei est , & siricthdogma Catholicum . Quid enim aliud vox CathoIicum sonat, nisi universale et unde vincentius Lirinensis in suo Commonito. Tio r. c. s. id linquit propriὸ Cath Iieum es , quod ubique , quod semper, quia
Iv. Dogmatis Catholici imperati , Se propositi omnibus eum obligatione illud credendi tanquam fidei dogma, sequentia exempla produci possitnt.
x. Quod M trisur in Personis realiter ἀisinctis , Patre , Filio, P Spiritu Samso e contra Sabellianos . . Qu.d Christus Dominus M Dei P Dis interni Filius: eique consub Iantia-ID: contra Arianos. 4. ΩFὸd Spiritus Sancitas sit pariter Deus eum Patre, O FiIio coadorandus et conistra Macedonianos s. Qubi dua in Christo sint natura contra Eutichianos. dua voluntas es contra Monothelitas i una tamen Persona , or bac ivina et contra Nestorianos. . Ωυὸd in Sacramento Eueharistia reaistiter sit Chrisi Corpus . 9 Sanguis et qubdadiga sit verum Sacrisium ; quod Puν-ratorium exsat ps have vitam iis, quinen penitas purgati decesserunt; quod piis Μm , bonum , uιilo sit Sanctos invocara, & alia similia fidei dogmata, quae omnibus fidelibus credenda proponit , de praeeipit Catholica Ecclesia, contra recentiores haereticos Luthera uos, de Caluinitas. V. Dogmatis ver, liberi exempla
ante , vel post pravi' meνἰts. . De escaria gratia , sive ab in νῖ Deo , e tanthm ab extrinseeο, ε' ex Jr visione eonfensus futura , ideoque de non admittenda , πιι asmittenda in Deo sere..tia media . s. De admittenda , vel non admisistenda inter divina attributa distincti ne formiat Seotica , vel Thomstea vir- sua Ii .
Istar, alisque similes doctrinae, quς in Scholis Catholieis circumseruntur , quas tenendi, vel repudiandi libera cuique in Ecclesia lacultas, dogmata Catholica, id est libera voeari possunt. vI. Dogmatis vero tellerati exempla suerunt olim. PrimbDoctrina de millenario Christi in te ris regno, post resurrectionem. 8e judicium extremum sutaro , quam tenuisse a dicuntur ex Papia primo inventore) s. Iustinus martyr , dc Iraeneus, quaeque in Ecclesia tolerata fuit, usque ad D masi Papae tempora.
Secundo, doctrina de non valido haeis reticorum Baptismo , quae tolerata fuit usque ad tempora Concilii Nicini I., velut alii volunt, Arelatensis. Terti b, Doctrina de dilata iustorum visone beatifica ad extremi in usque tu. dicii diem , quae tolerata fuit in Ecclesia usque ad tempora Benedicti X li., & Con. cilii Florentini, a suo, sicut M a Tri. dentino damnata fuit, ut haeretica . Issae, aliaeque doctrinae , q ae olim to is Ieratae fuerunt in Ecclefia Catholica, alicet iam, quae sorth hodie tolerantur , anis te quam Lcclesia de iis iudicium proserat , dici possunt Dogma Catholiciun to
VII. IIaee ex Annato delibata sunt qui non improbabiliter discurrit . Cςt tum nisi abusive loqui velimus , Se dogmatis Catholici nomen a sua vera dii rahele sign.ficatione , solum dogma , 'uod Ecclesia Catholica uiri vcrsim profitetur, se docet, quodque oni uidus fidelibus credundum , ac tenendum proponit, ac prς-cipit, ita ut qui ii.ud tenere , ac credera Iecusaverit, Catholicus non sit, sed haea. De futtiro , uri non futuro Christi reticus, vere dogma Catholicum cIIO , adventu , si Adam non peccasse . ac cici debcre centeo; idec que idern ens. De a1erna hominum pra estinatione se dogma Catholicum , ac dogma Fidei, de pro
65쪽
& pro eodem reputandum concludo. Mo- dogma fidei, esset artieulus fide . vel me , quia dogmata proprie dicuntur iX. veram quia . ut ait S. Thomas a. ea , quae in unaquaque Secta , aut Re 'i- x. q. I. art. 6. ad 3., iIta desinitio da gione , Decreta , & Statuta sunt: sicque rur e articula magis feeun km quandam artes , & scientiae propria dc mala sibi et mologiam nominis , prout habet ιν sa- vindicant, quae a prosessori biis illius ar- rionem latinam, quὰm feeundMh eiur Deia iis . vel scientiae , ut certa, ed incon- ram significationem , pre ut ὰ graeo deriacussa tenentur. Dogma enim idem est, vatur , unde non est magni pondeνD - Ideo ac Regula, seu Canon. Quare D. Augu- articulus fidei aliter definitur ab alii,stinus lib. I. qu. Evangetior. q. II. DU- post S. Thoinam , quod articulus fidei est imata autem, isqvit, fiant I laeis a se a.ι- Principalix fidei νrritat omnibus ad est
νum , iis , quod placuit figulis Sectit . plicuὸ ereran/um proposita , ω dissionum Ex quo sit , qudd dogam Catholicum . continens di cultatem. Ratio huius est, apud Theologos proprie illud solum di- quia , ut docet S. Thom. laudato a . 6.cendum sit, quod est placitum universae in corp. cum de ratione objecti fidei it, Ecclesiae,& tenetur ab omnibus tanquam ut sit quid obscurum , & inevident, ®ula certa, sive fidei, sue morti tria . proinde ad videndum difficile, sequitur, Unde Theologia Dogmatica dicitur illa , quod ubi sunt fides objecta , quae dioeris quae dogmata orthodoxa exponit, eaque fas ad videndum dissicultates, seu dubi
tuetur contra haeret leos, aut alio rimi dOg- tandi rationes afferunt, illa diversos eon.
n a tum sectatoris et & dcgma esse illud, stituunt fidei articulos; Se e eontra, ubi quod spectat ad fidem , eicit Glossia i sunt diversa fidei obiecta , quae non plu-
Canen. Omnes dist. 3. , & rursus res, sed unam, & eandem dissicultatem a. e. Si quis dogmata, anathema pronui - Discrunt , non plures constituunt, sed adciatur, qui dogmata sedis Apostolicς con- eundem revocari debent fidei arti eulum, te inserit. Quapropter Theophylus Ale- Sic V. gr. ista tria, Paso , M,ν , ω s xalidrinus Lib. Pasehali x. apud D. Hie- pultura Chrisi, quia non tres dissici illaiaron. t. 4. edit. Maurina p. 691. Neque, tes offerunt , sed unam tantum , .cium ,
inquit. CfI Irium re ni reeipere Sacra Christi Passione iam cognita, & eredita,
menta Uerborum . qui Divinis Ecelesia det- facile cognoscantur , ω eredantur eius matrbus eontradicunt. Quod si Atinatus dem mors, ac sepultura et ideo haec tria
nomine damatis sumat doctrinam vagis, fidei nostrae objecta non tres constituunt, non dissentiar: sed hoc est sumere δορ- sed ad unum revocantur fidei articulum. ma minus proprie. Et quia e contra Resu et io Cbristi specialem , ae distinetim dissicultatem offert, . I I. ideo specialem , ae distinctum constituit
fidei articulum . Verba S. Thomae art. 6. Rese Isitur seeunda Parr. laudato in Corp. sunt hςc t Est autem Ajectum fidei aliquid non visum eirea di-UT quaesitum hoe resolvatur, in quo vinώ, ut supra dictum est: ω ideo, ubiquς ritur, an omne id, quod est de occurrit aliquid Decrati ratio oe non otia fide, seu dogma fidei, sit articulus fidei, sum, ibi est sterialis artietitur: tibi auia seu an constituat specialem fidei articu - cm multa seciandam eandem rationem itum ; examinandum prius est , quid sit sunt cognita , vel non eoenita , ibi non articulus fidei , & quid requiratyr ad con. furit artιculi distinguendi a sicut aliam di si tuendiim specialim articulum fidui . fultatem habet ad eredendum , quὸd Deus VIII. Et quidem si admittatur defini- Iis p. stur, cla aliam quod mortuus refurtio Richydi victorini definient s articu - rexerit g ω ideo distinguit υν arιieulus Iuni fidei , quod sit indivisentiae veritas Resurrectioniν ab articulo Passionis. Sed de Deo arctans nos ad tredendum, con- quod H passur , mortuus , sepultus , cludi debebit, quod , cum oninis veritas unam, , eandem di cultateni habent de fide, seu revelata arct ct i.os , & ob- ita quos, uno fuscepto , non est diselle Iigct ad credcnduin , omnis vcrita, , icu aua Iuscrpere. ω Propter hoe Omnia bae
66쪽
pretinent ad unum artieu Ium .X. Insii per ex eodem D. Τh. eitato a.
. ad i. Veritates revelatς et aliς splictant ad fidem secundum se , & principaliter, tanquam sundamentales Fidei Christianet. ideoque ab omnibus. & singulis explici th credendae , tanquam ad salutem necessariae , quia ea sunt , qirae principaliter speramus videre in Patri S , ut sunt, Deus trinus, & unus , Filius Dei incarnatus Rc. Aliae sunt, quae spectant ad Fidem tanquam appendices, & consequentes ad praelatas veritates principales , ad quas reducuntur. Articuli ergo Fidei distingui debent, non secundum has, sed secundum illas . AIiqua funt eredibilia i ait D. Τhom. de quibus est fides Detin sum
se ... feeundum ista distinguuntuν ararist/eMIi Fidei . . . . . Aliqua vera sunt erediἷilia , de quibus non in fides secundam D, sed DIdm in ordine ad alia .
seeundam taIta non oportet articu Ior
distinguere . Quaenam autem sint credibilia , de quibus est fides secundum seis , exponit D. Thom. ibid. Fides est principatiter expressὸ de his, qua videnda speramur in patria , iuxta illud Pauli Hebr. c. II. v. 1. dicentis: Est autem Des θι-νandarum obstantia rerum , & ea , quae videnda speramus in patria , funι tres Persona omnipotentie Dei . Moerium In carnationis Chrisi . lla alia bri modi . XI. Dico ergo, non omnia fidei dogmata constituunt ipecialem articulum Fidei, sed solum ea , quae principaliter pertinent ad Fidem . ut potE , quae speramus videnda in Patria; vel quae , ut credan tur , specialem asserunt dissiculta lenta. . Itaque articulos Fidei possumus partiri quasi in duas Classes generales. Primam constituit Deus, ut est in se s & in ista continentur omnes Articuli spectantes ad Unitatem, & Trinitatem Dei. Secundam constituit Deus provisor, Deus remunerator ; & in ilia continentur omnes Α ticuli spectantis ad Incarnationem, MOrtem , & Resurrectionem Filii Dei , ad vitam aetern m , & media conducentia ad illam . Has duas e lasses insinuavit Paulus ad Ηιεν. ix. v. o. ubi postquam dixit, sine fide impossibile esse placere Deo ,
addit et Credere enim operiet accedentem
Deum , quia ea , ω inquirenιibur Ieremunerator sit. Et Christus ipse Dam17. v. a. Hae est vita aterna, ut eun Ieant te sIum Deum Perum, tis quem
misissi Iesum Christum. Assertio sie explicata pro prima parte patet ex dictis. Nam illae solae veritates fidei eonstituunt capita, & classes articu lorum , seu credendorum , de quibus secundu in se , atque primarib fides est ,
quia sunt fundamenta rerum .sperandarum ἰ hae autem sunt veritates conceris nentes, vel Deum in se , vel Deum Incarnatum, ac remuneratorem ἰ quare tinnae omnibus scitu necessariae sunt ,& omnibus ad credendum explici th proponuntur . In istis autem duabus elassibus illae solae veritates articulos fidei distinguunt , quae novam rationem non visi , seu novam dissicultatem ad credendum offerunt, ut ex D. Thom. dictum eli. XII. Secunda verb pars suadetur ex dictis: quia veritates, quae nee sunt directh , & per se fidei basis. Et sundamen
tum , neque novam ingerunt difficultatem , reducuntur ad at quam aliam , e X qua dependentiam , aut connexionem habent ἰ ergo non est , cur constituant no-Vum articulum, sed reducuntur ad articulum, In quo continentur , vel ad quem spectant. Sicut in corpore naturali non
omnia , quae in illo sunt , proprie sunt corporis artus, & membra ; sed membra& artus dicuntur solum partes principales , quae corporis substantiam constitu unt . quaeque exercent peculiare , ac diis stintiunt officium ; alia vcid , quae in corpore sunt, in aliquo ex memotis contiis nemur , illique inserviunt. Addo et mulistas veritates fidei esse, quas explicite scire , dc credere , non omnibus, de singulis necessarium est ad salutem, sive ne in celsitate ille dii , sive praecepti , sed satis est, ut sciantur 1 Doctoribus , & Pastoribus i sed artieulos fidei proprie tales, ab omnibus explicith sciri, de crcdi necesse est; ergo non Omnes &ca X l II. Neque juvat, si dicas, nulla est fidei veritas . quam quisque fidelis non tencatur credere iub prna haeresis; ergo nulla est fidei veritas, quae non ut articulus fidei propriE dictus. Nam respondeo ex dieiis negando conis seq.; ut enim veritas fidei sit articulus
67쪽
sdei propriE talis . satis non est , ut εἰ- utim D i osse inearnatum . O buium delis ouisque teneatiir illam eredere sub di .... in directὸ verὸ ad fidem pertinent pinx naeresis, sed requiritur ulterius . ea , ex qu bur negat ir eo equitur ati ut sit veritas fidei principalis, explici th quid eo istrarium Dei sicut si quis AElee- credenda , & specialem addens diffieulta- me . SamueIem non fuisse filium micatem in credendo nee possit reduci ad fidei articulum aliquem et quod non convenit omnibus, & singulis veritatibus, ut dictum est; quare elaritatis gratia diis stinguo consequens: fit artitulus fidei , vel reducatur ad aliquem sidet articu- Ium ς cor consequentiam r eonstituendo specialem fidei articulum s Nego conse. ηentiam . Istet enim veritates , quod hristus pannis fuerit involutus , qtrodsuerit in Praesepio postus , qudd octavo die iuerit circumcisus, qubd fuerit adoratus a Magis, qudd Magi apertis Thesauris, aurum, thus, ει mirrham ei obtulerint, omniaque in Evangelio conten ta , eoncernentia Nativitatem, prout ibi relata , sunt veritates fidei a sed nunquid hae constituunt speciales articulos nequaquam . Omncs quippe reduenntur ad articulum de Christi Nativitate . Idem
de singulis dicito, quae in Scripturis nam rata . Se prout ibi dicta fide divina eredenda , nee tamen articuli fidei dicenda sunt. Imo in Sacra Scriptura multa conisi nentur, quae nec pertinent ad ReIigionem , nec ad Doctrinam Christi . Genι- δε enim s. v. I s. dicitur de Arca, treiseentorum cubitorum erit Iongitudo Area , quinquaginta cubitorum Iatitudo, cλ ιν sinta dubitorum altitudo illius . Io: eap.
a. 6. , quod Hydriae lapideae, positae in Nuptiis Canae, suerint rapienter singula metretas binar, vel ternas . 4. Regor. 6. v. 23. et quod in obsidione Samariae tanta fuerit olim ciborum penuriata, ut quarta pars cabi sereeris eοIumbarum quinque argenteis venundaresur, aliaque
similia , ut de Cane Tobi et eauda plaudente , Tobia e. Ir. v. s. et de Penula
D. Pauli relicta Troade, quam ut ad se afferret seripsit Timotheo x. ad Timoth.
c. q. v. II. Quare cum D. Th. I. p. quas. 32. art. 4. in Corp. dicendum cit,
ad fidem pertinere posse aliquid dupliciter , videlicet directh , 8e indirecte . Ea
ad iidem directh pertinere dicuntur , qua nobis sunt prineipaliter divinitas tradita, ut Deum es trinum , O unum , Fiana , ex hoe enim sequitur , Scripturam Divinam esse fassam. XIV. Coneludit ergo idem S. Doctor x. 2. qu. I. art. 8. in eorp. quδι, sui dictum est, IIta per se pertinent ad fidem, quorum visione in vita aterna perfruemur , ω per qua dueemur ad vitam aeteris nam . Duo autem nobis viden a proponuntur , selliaet Oeeuisum divinitatis , euius visio nos beatos facit s 6' Ustein Ium humanitatis Christi, per quod lata gloriam MIiorum Dei aeee m habemur , ωt dieitu Rom. s. Unde dicitur Da. r T. hare est vita aeterna, ut cognoscant te
Deum verum , & quem misisti Iesum'
Christum . Et ideὸ prima disinctio erediis bilium est, quὸd quadam pertinent ad Maiestatem Dis nitatis , quadam vera pertinent ad Usterium Humanitatis Christi , quod est pietatis Sacramentum , ut dieitur x. ad Timoth. 4. Articuli ergo fidei prim d dividuntur in articulos pertiis nentes ad divinitatem , & articulos peristinentes ad Incarnationem , seu Christi
XU. Prosequitur deinde S. Doctor.
Cirea maienatem autem divinitatis tria nobis eredenda proponuntur . Primo quidem unitas divinitatis r ω ad boe pertinet primur artitutur. Seeunsd , Trinitas Personarum et cla de hoe fiant tres artieuisti seeundam tres Persenas . Tertiὸ ver. Iroponuntur nobis opera divinitatis proia ria , quorum primum pertinet ad octis natura : ε' H proponitur nobis artieti Iusereationis. Seeundum vero pertinet ad Uisse gratia : or sie preponuntur nobis sub aeno articulo omnia pertinentia ad fana eationem humanam . Tertium verὸ per tinet ad esse gloria . OH proponitur nobis alius artietilus de Resurrectioue Ca
septem artieuli ad Divinitatem pertinentes. XVI. Similiteν etiam et ea humanit tem Cbristi ponuntur septem articuIi . Querum primus est de Inearnatione, sive de Conceptione Christi . Seeundus de N xivitate ejus ex Uirgine . Tertius de Pase
68쪽
sione eius, oe Morte , ω Sepulturata .mrtus es de descensu ad Inferos. Quinis
rus est de R surrectione . Sextus de Meeniasione . Septimus de ad adventu ad Iudicium . Ei se in universum sunι quatuor in
nentes ad Humanitatem . Tres enim aristieu Ior trium Personarum comprehendunt
sub Mnar quia eadem est cognitio trium. Personarum , inticulum veris de opere glorifieationis disinguunt in duos , seLIicet , resurrectionem carnis , cur gloriam anima . Similiter artieulum Cone tio. nis , cr Nativitatis eoniungunt in unum . XVII. Quia vera dubitari poterat, Sacramentum Eutharistiae , quia habet foecialem dissicultatem prae multis articulis, specialem articulum constituere, respondet ad 6. Quδd in Sacramento Euehariis Ilia dυο potant eonsiderari. Fnum siliiscet quod Saeramentum es : cr hoe laisbet eandem rationem eum aliis efflabur gratia sanct Mantis. Aliud est, quῖd miraculos λ ibi Corpus Coristi eιntinetur , O se coneluditur sub Omnipotentia, Hup
cr omnia alia miracu Ia, qua omniloten ria attribuuntur .
De natura Theolog.Dε existentia , utilitate, neeessita iste Theologi ς , & aliis, quae visasiant opportuna , pro primo ad eam ingressu , in praecedenti quaestione actuin est . Nunc de cjus natura, & proprictatibus instituendus erit sermo, nimirum; an si scientia, & qualis an subalterunata Scientiae Dei, ot Beatorum : an enistitati vh naturalis . vel sileernaturalis an praetica ; quodnam sit elus obiectuma ἔaliaque ad persectam naturae ,& proprietatum Theologiae intelligentiam necessaria. Tam. I.
DUBIUM I. an Theologia sit vera scientia.
. I. Ω asam pranotantur. I. Ubium praesens non excitatur
se, se obiecti vh sumta. Hic enim cerib certius iudico , eam ess scientiam , cum habeat principia certo .& evidenter cognoscibilia , nimirum divinas veritates , ex quibus sunt deducibiles per necessariam illationem necessariae, & evidentes conclusiones; Qui m dus obiectivus procedendi est proprius mcdus scientiae. Insuper Theologia est unus ex habitibus , imo & virtutibus intellectualibus; virtutes autem intellectuales ex Aristot. 6. Et bis. cap. 4a s& D. Thom. r. h. qu. 37. quinque tan
tu in iant, videlicet intelligentia, sapientia, scientia , prudentia , & ars. In telis ligentia versatiir eirca prima principiata,& quidem absque discursu. Hi ne ista duo , quodlibet est, veι non est, bonum est amandum, matum es fugiendum, sunt obicetum intelligentiae. Sapientia agit de rebus , non per proximas earum causas , sed per altiores, & universales: sic sapiens dieitur Legislator, qui in ferendis legibus procedit respiciens ad causas alistiores, & universales, nempe bonum .,& tranquillitatem Reipublicae, potius uam ad privatum bonum , & commo-um hujus, vel illius personae . Scientia
vero ut a Philosophis definitur a est
habitus certus, Si evidens per demonstra. tionem acquisitus, seu procedens eX cauis sis proximis. Prudentia veris agit circa ea disponenda, quae hae, & nune, seu in particularibus circumstantiis agenda . sunt; an scilicet in praesenti rerum statu bellum in hostes movendum sit , a paci studendum . Ars tandem versatur circa factibilia , seu circa opera , quς per potentias externas , manus, pedes, fieri solent. Atqui Theolosia secundum se spectata non est intelligentia: non enim versatur circa prima principia immedia.
69쪽
th. Non est prudentia , cum non tra flet de ordinandis iis, quae in par licii laribiis circumstantiis agenda sunt. Multh minus est ars, quia non versatur circa lactibilia per externas potentias I ergo erit , vel scientia, vel sapientia . Nec refert, quod agat de singularibus . Nam per se agit de Deo, qui singularis quidem est, sed summu necessaiaxius. In tantum autem habitus, qui per se versatur circa singularia, scientificus esse non potest , quia haec: eum in conistinuo fluxu, & contingentia sint, certam si ii cognitionem fundare non possunt , ut ad scientiam requiritur. Lichi autem agat etiam de singularibus praeter Deum, de iis agit , inquit D. Thom. hac qu. I.
N. 2. ad a. non quia de eis priueipa - iter ινactetur, sed introduruntur , tum in exemptum vita, sent in scientiis moralibus f tum etiam ad declaran um a Morata tem vivorum , per quor ad nor reis
melatis divina processit , super quam fundatur Sacra Scriptura , seu dictri
II. Dubium ergo procedit de Theologii ex parte subjecti, seu prout est in tali , vel tali subiecto, an vere possideat conditionem , & naturam scientiς. Potest autem Jheologia reperiri in duplici subiecto ; vel in Beato , sive Ange ἰο , sive Homine , vel in viatore. Et quidem
Theologiam prout in Beato esse scientiam , eXtra conroversiam esse debet, quia beatus ex principiis clare , & certo visis in verbo, quae nos viatores credimus alia necessario concludit ; quare beato tum conclusiones, tum earum principi λ sunt certo , ac evidenter cognita. iniς- stio tota reducitur ad Theologiam , pr ut in nobis viatoribus est : Cum illi desit actualis evid Da, seu cognitio evidens principiorum, quae, cum sint arti .euli fidei . a nobis nun videntur , sed fide divina criduntur. Fides autem , cum fit argumentum non apparentium , est de
III. Scotus, qui m refert, & siquitur
negat, Theologiam Viatorum esse verE, S proprie sci intiam, eo qithd oc fit illi actualis evidentia, tum principiorum o , tum conclusionum , quam dicii esse com
ditionem necessariam ad substantiam scien . tiae . Thom istae vero clim D. Thoma hae
mbaId. Censent , Theologiam Viatorum esse proprie quoad substantiam scientiam, esto non habeat omnem persectionem aecidentalem , quam petit habere . Suppo. nunt enim quod, sicut homo, dum est adhuc puer , est quidem vere , ac subis stantialiter homo , sed nondum pervenit ad statum persectum . in quo erit , dum siet adultus: ita Theologia , dum est in Viatore, qui nondum videt, sed solum eredit, existat verE , & substantialiter scientia , nondum tamen habeat statum . perfectu in scientiae , quem habebit, dum erit in Beato. His adhaeret Henno , et in si Scotista disput. Prosm. l. a. conclus. 1. . I I.
IX. Im. Τheologia in Viatore est a P verh , & substantialiter scientia . licet non habeat flatum persectivia , quem habet in Beato . Prima pars pro batur prim5 ex D. Augustin. lib. t . . Trinit. e. I. , ubi postquam dixit, The gia fidem saluberrimam , quae ad veram beati iudinem ducit, gigni, nutriri , de- sendi, roborari , subdit: qua fetentia non pollent Melas plurimi , quamvis potin Ieant ipsa De plurimkm. Hinc Ieremia
3. v. I . appellatur scientia l. is verbis tDabo vobis Pastores iuxta eor meum , pascent vos scientia, Θ doctrina . Sa-prent. Io. v. Io. Dedit illi fetentiam Sanctorum . Et a. Petri I. v. s. Minifrate in De oestra virtutem , in virtute autem scientiam. U. Recedunt, & rat ones . Prima- ,
nam Theologia , ut in viatore , est vere , & proprih virtus intellectualis, quia
secit eum firmiter adhaerere vero : cum sergo, ut vidimus, nec si intelligentia , neque prudentia , neque ars , si non est scientia, aut sapientia, quid erit 3 Dicere enim , esse habitum quemdain in nominatum , medium inter scientiam , Si fidem , .ut teste Gonet dicunt Valenistia , de Vasquea, quo iuudamento asseritur via
70쪽
VI. Secunda. Cum scientia sit cognitio rei per caiisam , & quoniam illius est eausa; ut aliquis sit verE sciens, debet ce id cognoscere musam , certo cognoscere effectum ,&eerib cognoscere, illam esse causam talis esse eius , seu essectum illum procedere 1 tali causa; sed Viator Τheologus habet summam certitudinem de .causis , nempe veritatibus revelatis, quas creis
dit fide divina, habet summam certitudianem de conclusionibus , quas ex illis deduinei te scit etiam certd , imo evidenter, illas conclusiones ex illis principiis deduci cerist b, & evidenter; unde esto non habeat e videntiain consequentis , neque antecedentis , habet tamen evidentiam consequentiae; ergo Theologus Viator cerib cognoscit rem per causam: ergo est v th sciens. Totum hoc confirmo hoe ratiocinio rΑd scientiam propith dictam tria requi-Tuntur . I. Ut per illam homo habeat certitudinem de veritate principiorum . a. De veritate conclusionum . 3. Quddhabeat evidentiam consequentiae, seu con-ncXionis , quam conclusiones habent cum
sitis principiis; Atqui haec tria praestat Theologia Uiatoribus, ergo in eis est v ra scientia . Si dices, requiri ad veram scientia in etiam evidentiam principiorum. Vii. Contra est: I. Esto scientia subalte mans debeat procedere ex principi is di se evidenter notis, scientia tamen subalternata procedit ex principiis evidenter malit sellatis in scientia superiori, qua ea accipit, & cui eredit; sed Theologia est scientia aliquomodo subalternata scientiae Dei ,& Beatorum; ergo non requiritur , ut habeat evidentiam sitorum principiorum , sed sufficit, ut illa eredat,& iupponat evidenter cognita I scientia Dei , & Beatorum . Hae ratione utitur
S. Thon. hac r. p. q. I. arta 1.
VIII. Contra x. In scientiis merE humanis ideo requiritur evidentia principiorum, quia oportet scientem esse certum, ac prorsus imn litabilem , quemad
modum dieitur lib. I. Post . cap. R. il C.
iii in odi autem scientiis talis certitudo immobilis haberi non potest, nisi principiae viccntur cognoscantur; neque hoe suppleri potest per testimonium asserens, ea
esse evidenter eognita in scientia sup riori , quia hoe testimonium , utpote humanum , saltibile est r sed Τheologus absque evidentia habere potest certitudinem immobilem suorum principiorumper testimonium divinum ; quod ipsa eis videntia ceritus est, cum, nec fallere possit, nec salti; ergo Titeologi 1 etiam in eo, in quo deest evidentia principi rum, habet qui douid requiritur ad characte rein, & subitantiam scientiae . Confirmo hoe ex Philosopho supra eristato , ubi significat , sit ficere ad scientiam , quod principia eius teneamus scientia , vel meliore habitu r atqui Τheologus viator esto non teneat principia Theo. losiae per scientiam, quia non habet de illis evidentiam, ea tamen tenet meliore habitu , quia ea tenet per fidem divinam , quae est melior, ac certior habitus , ouam intellectus principiorum , &per illam sumus magis immobiles in e gnitione , quam per istum , & perquamcumque evidentiam naturalem, ut patet x. qu. 4. art. 8., ergo potest ex illis sic cognitis deducere conclusione Iria scientificam et sicut enim certitudinem in aliis scientiis generat evidentia , ita iiii hae eandem , imo, & maiorem , causat auctoritas divina . Evidentiae igitur desectum , qui in Neologia nostra reperiistiir , Deus nobis compensat majori ceris litudine , quae est in principiis, & co elusionibus Theologiae propriis . Secu da vero pars nostri asserti constat. Nemo enim est , qui ambigat, quin Theologia persectiorem statum ha at in eo subjecto , in quo eum certitudine coniunctam habet evidentiam suorum princi piorum , de conclusionu in , quam in eo in quo habet certitudinem sine evidentia atqui in viatore hibet certitudinem fine evidentia , in Beato autem certituis dinem hibet , & evidentiam; ergo in Viatore est Theologia in statu minus persato , quam in Beato . Uideri potest de
hae quaeli. Gon ut disput. prosm. art. I. ueni a. Indit. Theol. Prolet omen. dister. 3. qu. 1. cap. 1. Bancel qu. x. art. s. Conicia n. dissert. I. eap. r. speeutatio