장음표시 사용
71쪽
radicum graminis,acetosae angiij. cichorij totius, en diuiae, Scariolae, an .m , quatuor semunum frigidorum maiorum, sunt enim diuretia
ca) ans ij. florum cordialium an .p.j. foliorum senia ς mundatorum ἶj fiat decoctio. Incoli
tur viij. infunde Rhabarbari 3 iij, in leui e
prestione, dissolue syrupi de cichorio simplicis, syrupi de Fumaria compositi ali. Jiss. fiat apo Zenaa in duas doles. Clysteres toto morbi decursirepetantur qui vim habeant refrigerandi, sit
hoc pro multis exemplum. N. lactucae,endiuiae, Scarioliae,portulacς an. m. j. fiat decoctio,in collaturae lib. i. dissolue mellis& sacchari violati an δ j, dia pruni soluti ui 3. vj. aut confectionis Hamech 3 5. vel utriuἱque 3 ij.
olei violati J iij. fiat Clyster. Quia sanguis qui
putret in magnis venis,quae sunt circa lumbos, calorem simul & dolorem illic excitare consu uit, Cerato refrigerante Galeni illinantur, aut iis quae ad calidam renum intemperiem suo loco priscribentur. Victus sit tenuis qui sanguinem non augeat, Plethorica enim & impura corpora quo magis nutries eo magis laedes : pro Vino utatur aqua hordei, aut graminis, poteris quaedam, prout commodum videbitur, admiscere: ut si dissicillime spirer Glycirrigam, Iutubas, radicem via gulae cabalinae, Ad robur cordis, buglossum, borraginem, Ad hepar calidius, cichorium. l ctucam,portulacam: Ad renes, semina frigida, alcecengi, Ad ventrem astrictum, violas, pruna acida,Tamarindos: abstineat ouis, vino atque si
72쪽
fieri possit carnibus, quia sanguinem augent, morbi causam.
Morborum a bile generalia remedia Iubexemplofebru biit E
C A p v T V. BIlis in magnis vasis,venis scilicet & arteriis Dignori
quae sunt inter alas & inguina, a natura sua degenerans, quia continenter fumi, cor imp tit, continuam febrem excitat, in habitu vel blonge a corde putrescens, uno die intermittit, tertianum enim habet circuitum, continua remittit,minusque affligit: intermittons inquam,
uno die dat inducias,redit paroxysmus die te tio , quo continua solet exacerbari, fitque tum anadiplosis seu reduplicatio. Cognoscetur ex antecedentibus, si aeger sit natura biliosus & ad iram pronus. Si iuuenis, aut v sus sit cibis calidioribus,qui facile bilescat, ut synapi allio, caepa, piperatis, si aestate, cum rigore, seu vehementi & inaequali concussione totius corporis, prehenderit: est enim rigor, praecursor paroxysmi biliosi, Ab adiunctis. Si calor contactu ipso acer & mordax sentiatur, aegerque de lassitudine ulcerosae conquerature A consequentibus,ut cordis actione laesa, quam pulsus velocissimus, ob refrigerationis necessitatem commonstrat: Ab excretis, Urina fiam mea, vomitu bilioso: Ab affectu simplici, v toris amarore, cuius causam sitis & deiecta appeten
73쪽
tia consequutur. Sudor terminat paroxysmum intermittentis, qui non excedit duodecim horas, si Febris fuerit exquisita, vixque septem su- ' perat accessiones, ut causus septem dies : Sed nothae,quae fit pituita permista bili, ultra vigintiquatuor horas paroxysmus producitur, Febris ipsa in multos paroxysimos protrahitur, quia pituita permista bili difficillime coquitur. Tertiana continua differt a Febre arden ς, non materia,neque loco, utraque enim fit a biale in magnis venis putrente, sed in causo calor est intenor, quia humor putret in vasis vicinioribus cordi,proinde,quamuis eadem, grauiora tamen sunt symptomata, sitis & vigilia maior, lingua a fumis biliosis quos summum incendium excitat,nigra, arida, scabra. In causo non, sunt manifestet & periodicae exacerbationes ut in tertiana,similis enim est hac parte Febri comtinenti. Omnium ut communis causa, ita communia fere remedia,Bilis feruor demulcendus impriamis usu refrigerantium. Quemadmodum enim succinum, vento agitatam paleam non trahit,
nec magnes ferrum nisi quietum, ita per se n turaque sua mobilem & inquietam bilem. Cholagogon non traheret, nisi primum a suo
contrario alteratam:praescribantur ergo Syr
. pi de Cichorio,deendiui de Granatis, Violarum, Rotarum,De Limonibus, deNymphaea, si magnum sit incendium, cum aquisLactucti Portulacae Plantaginis, Cusicut acetos Solant,mox vacuanda rheo infuso in decocto quod
74쪽
BENE MEDENDI. 3 refrigeret simul &aperiat,vty.rad.graminis acetos; an Sij.Cichorij,en-diuiae,Culcutae an.msi. quatuor seminu frigidorum maiorum an 3 j. fiorum Violarum & ne-
nuptiaris an p j. fiat decoctio: In collat L iiij. i funde rhab 3 ij. in leui expressione distolues'
rupi rosarum soluti ui si . fiat potus. In tertiana commode admodum imperantur Ga Maperientia, malim frigida quam calida,ut deco- 3mpna ctum Pulestii & orizant . quod Galenus com r i mendat primo ad Glauconem, iub linem x de-llisisti men utilis erit svrupus de quinque radicibus ,. remmo cum aqua Cichorij , aut syrupus de cichorio dius in te cum dococto radicum aperientium si vis ad ii nanoi calorem temperandum lin aceto prilis macera-
tarum, sic enim Galenus a Tralliam centur x Uis patur.
animaduersione defendi potest. Clysteres parentur ex sero lactis in quo lactuca,Violaria, & Portulaca bullierint: In collat. dissolue diapruni solutiui 3 vj. mellis & sacchari violati an Jj, olei violacei & nentipharis angjs.si magnus sit ardor,alioquin,violati jiij.
Galenus in ardentisiimis febribus mittit sanguinem ad typothimiam, quia nil habet praesentius ad retii gerandum. Arabes vero in Ino bis abile contenti sunt purgatione, nisi adiuncta sit plethora, aut bilem sanguini permist in savia svrina rubra indicet, quia sanguis suo tepore froum H- feruorem bilis contemperat, illiusque fero-η. cientis impetum cohibet & sistit: Iubent ergo ut naturae motum diligenter consideremus, dc . quo illa vergit ducamus: Si nausaeans stoma
75쪽
chus bilis excretionem affectet,oxymelitis ἶ iij.
cum tepida paulo ante paroxysinum vomitus prouocetur; Aetius perseuerat e tertiana notha vomitum adeo prodesse affirmat, ut viderit multos statim ei vomitu sanatos. Si infra feratur, Clysterib' attrahatur, purgetur: Diureticis per urinas vacuetur si eo inclinare videatur imi ad cutem crumpat, aliquo diaphoretico, ut Oxymelite simplici aut diuretico cum aqua graminis sudor excitetur: Aetius ex Dioscoride com-
medat hydrotica ut seminis smyrnij 3 i. cum
vino, una hora ante accessionem aut Aristolochiae tatundem, in quartanis & quotidianis dat 3j. castorei cum decocto calamcnthae, malim dari diuretica oc diaphoretica sub finem paro-xysmi: Non alienum fuerit tepidae baincumtum ingredi,ut cutis astricta relaxetur,& fuligo quae retenta febrem auget, liberius excernatur.
Interea prospiciendum hepati, illud enim iam per se calidum tale quippe esse oporter quod bilem copiosam & praeter naturam giagnit) fel in sua cystiaestuans propὰ adurit , ex aquae cichorij δ iiij. cum clectarq tria santalis h. fiat epithema.Respicere oportet semper ad focum febris : Galenus appellat secum febris partem 'bstructam a putredine vel phlegmone obsessam. .
Non absurde vulgus in ardentis febris vigore admouere solet carpis res igerantia,ut laetucam & Semperuitium contrita, aut oleo nenum pharis vel Mandragorae imbutum linteolum,
'uia arteriatum quet illic pulsant dilatatione
76쪽
spiritus refrigerantur, & ardor cordis tempo
Autore Galeno frigidae haustu agonisticu ut
lib. .) tum exhibere in eunde finem valde conscrt, seruatis tame quae sequiitur circunstantiis: Non sint deiectae vires, aeger non sit naturet frigidioris, nec febris materia frigida, cratia: magiscnim densaretur: Nec cruda dc adhuc incocta, tardaretur enim coctio, propterea neq, in principio , neque in augum elo, sed in vigore latum quidam contendunt tuto exhiberi, ne augeatur febris,aqua in materia febrile conuersa. Non sit
habitugracili, fru' enim laedit partes neruosas: Galenus, ut ipse scribit libro de consuetudine, gracili frigida propinauit haustu germanico,sed
mortuus est, non desiit propterea aliis non gracilibus eandem propinare: Non sit coniectura ab cessiis in visceribus. Astacuerit frigidae alioquin periculum est ne magna & subita mutatione conuellatur. Aetius portulacam probe terit adiecto ouo crudo, una cum vitelloic candido admissoque modico oxyrho dino , hoc corpus inungit, atque ita ardorem cxtingui aD firmat ut postea nulla accidat exacerbatio.
Morborum a pituita generalia remedia, sub exemplofebris pituitos.
C A s UT VI. FEbris quod quotidie repetat non est quotidiana, nam duplex tertiana & triplex qu λ
77쪽
tana quotidie redeunt,sed tertiana cum rigore, quartana cum horrore, quotidiana cum ext morum refrigeratione: nec quotidiana desinit in απυριξιαν neque paroxysmum quotidianae, Ut tertianae, sudor terminat, quia pituita in sudores dissicile,bilis cito facileque resoluitur,so, let autem esse tomrior accessio &ad duodeuia ginti saltem horas perdurare. Djnotis. Coniicienda caula simul & species febris, priamum ex antecedentibus: Si agrum deditum gulae,pituitosum, qui otiosam vitam egerit, hye-Febris a me, in regione aut aeris constitutione frigida
pit-i est humida inuaserit: Si fuerit puer aut sene . si θηρυ με -, Si pinguis, nam pueri propter inglu
uiem, senes, foeminae, ob aesi, naturae & caloris Vitio,multam congregant pituitam: Ab adiunctis,Si calor humidus, quamuis ob putredinem aliquantum acer sentiatur: Α consequentibus,
ut actione laesa: Si pulsus fuerit paruus , pituita
quantitate & qualitate calorem obruente: Ab excretis: Si urinς tenues stales autem sunt propter obstructionem,quia solum tenue percolai rur)albς,ob serum & cruditatem, tandem turbidς propter humoris crassi permistionem, D ieectiones,liquidae, crudae, pituitosae: Sitis nulla, quia ventriculus scatens pituita sitis causas, calorem & siccitatem, reprimit, nisi sorte pituita fuerir salsa,putredine, aut admistione bilis: DLligenter autem, ut ex arte procedat curatio, distinguenda erit species pituitς ab effectis acida.
autem famem, salsa sitim, dulcis somnum conis ciliat quia acida coquenda se mox vacuan.
78쪽
BENE MEDENDI.da,dulcis naturae committenda.
Cum primum febris speciem ex dominatu pituitae conieceris,hac arte aggredienda curatio. Quia pituita in ventriculo ct intestinis colligi solet, ad humorem illinc vacuandum nihil aptius en ariun usu frequenta,quorum hirc sit formula. Vpvictaria ',Mercurialis,Chamaenaeli,naeli loti,pulegis,adde si vis,hysopi,thum origani, calaminthae an m.6.seminum anili foeniculi angit. fiat de coctio,In collaturae libra una dissolue mellis anthositi aut Mercurialis & sacchari
rubri an ξj. diaphoenici, hierae, aut benedictae laxatiuae ζ .olei chamemeli & anethi an ξ is. Humorpraeparetur strupis, de Hyssopo, de Marrubio,de absynthio, De duabus, de qui .
que radicibus, De stoeciae,Oxymelite compo-utio, scillitico, cum decocto radicum aperientiun vel aquis Apij,foeniculi, Asparagi, Petroselini, Absynthumenthae,Saluiae:mox purgetur phlegmagωgis, ut agarico, diaphoenico diaca thamo. Si placet paretur hoc modo Vozema purgans crassam pituitam. Ita Radicum aperientium, vel radicis Enulae Campanaedc poeoni an Sh.hyssopi,thymi, A synthii, Gentianae, Chametaos Chamepiuosta nasi.seminum anisi scenices adde sivis,Poeoniae, Seseleos,an 3 iij.florum anthos & stoechados ann.fiat decoctio, in collaturae 3 viij. insudedc bulliant quiesciiij. In expressione disi solue diaphoenici ζη. oxyinclitis aut cuiusuis dictorum syruporum ξ q. fiat apozema in du
79쪽
doses,aromati setur cinamomo. Poterit qui volet ex iisdem parare syrupum Vt vocant magistralem, quo utetur aeger semel in hebdom de cum morbus fuerit chronicus. Si quis a potione abhorreat, malitque catapotia, conuenient pili aureae, cocciae, de Agarico,aggregativae, Leuiores sunt de hicra, stomachicae,& Elephanginae, quae per se aut coniunctim praescribi poterunt dotis j. maiiae pili aurearum de de hicra a fi 9 ij. cum sympo de ab synthio fiant pili. molles, vel, , . agarici trochiscati B iiij. vel mali pili. de agarico cum syrupo de mentha vel de hyssopo fiant sex pili olles. Circa principium refrigerationis , instante
. paroxysmo, non alienum fuerit vomitum pro uocare ad vacuandam pituitam quae ventricu- Io continetur,praesertim si natura illum appetere videatur.
τί syrupi aceto si aut oxymelitis simplicis δ ij.
cum decocto corticis raphani di seminis atriplicis raphani in quo 3 6. agarici bulli erit, fiat potio, letur tepide. Hippocrates in illa febre
vomitum valde commendat:in epidemiis scribit uxorem Theotimi vomitu percuratam. Vtile etiam erit tum spinam inungere oleo irino,aut anethino : utatur hydronachic in cuius decocto parum hyllopi bullierit. VHyisopi. p. f. bulliat in tribus libris aquae ad perfectam despumationem, seu consumptionem tertiae partis, addendo mellis δ i f. im quantitas minuaturi fiatque mulsa dilutior si
80쪽
calor in praecordiis auctus videatur, ne bile
Memineris toto morbi progressu habendam imprimis rationem ventriculi,ubi sedes pituitae morbificae, roboretur assumptis Aromatici ro- sati,vel electarii diarthodon tabellis, Admoto cerato stomachico cum oleo de absynthio, oleum nucis moscatae arte chymica extractum valde commendatur: utatur saepe strupis demcntha vel de absinthio.Quidam affirmant Gentianae succum cum vino icpido sumptum ante paroxysmum febrem tollere, Certius est una hora ante accessionem, corpore repurgato, Theriacae veteris aut misthridatii 3 i. lare ex vino albo. Quidam deie- sisti arant tribus tantum guttis succi Mercurialis in melanchο- dextram aurem vel narem instillatis febrem so- - , lutum iri, quod, ut indifferens, experiatur qui Vole ceteris non neglectis. Alii iubent instante paroxyimo, ut pedes teneantur in aqua calida,
in qua herbae calidae bullierint. Ad quotidianam pertinet febris Episa,Co
traria lypiriet,quando frigent interior uruntur exteriora, quia pituita vitrea parte qua putruit incenditur,altera summe refrigerat: Dictis e go remediis incidenda & tenuanda , deinde purganda, quς cum sit valdh crassa & frigida, vehementiora usurpentur,Gordonius in febribus a pituita concedit vinum tenue dilutum rationc caus .Enimuero inquitValescus si radi
ces aperientes concedantur, si piper, si sympus de meiatha & de absynthio,quid ni vinumὶ