장음표시 사용
151쪽
Iunmta exta uur nestis Umolicionis respectia a tisina . et acetia notitionis res 'rem beatitudinis, quia miserio non est nata erae objectum actus volitionis , nec bsa titudo actus notitionis. Eandem contrariam sententiam tenent omnes alii Philosophi cum S. Thoma , cum qui-'hus et nOS.
S. 342. Nemora. Nam humana mons natura sua , , atque innato Pondere sertur in id , qWod ipsi consentaneum est , ipsamque perficit atque ouiue id avcrsatur , et iugit , quod ei damnum asseri , atque impersectionem ; ita ut nequeat Oppositum Locre , quin contra Pro Priam naturam , atque inclinationem aga . Atqui bovum Stictui inde ConSentaneum, eamque Perficit, malum contra disconvcniens, et nocivum S. 38 i. i ; Ergo anima nequit velle ' et amplecti malum etc. Deinde adeo vehementem quisque hominum in se experitur felicitatis appetitum , ut 3 cmo invenire est , qui in suis volitionibus , et nolitionibus suum bonum , et Matitudinem non intendat , atque id omne a versutur , quod sibi noxium essc perspiciet ; Sed hic appetitus, cum sit a natura non sallit ; Ergo etc. Tandem continua experien ditia Edocemur . quod licet quandoque malum cognitum hi maluin elle et ampleet, videamur ; revera tamen tale non est ; amplectimur enim malum illud , . non 8raecise quia imalum , sed , quia vcl a sensibus decepti , vel passionibus praeoccupati pro hie . et tunc veluti honum nobis illud repr eseritamus. Atque hinc est , ut li et qciant Christiani furtum osse malum . dili acre
152쪽
ini micoa Odio hab0nt , quia in mimicoruni odio pro-i , i i i oppetitus satisiacrioncili iuveniunt , quod limis pro
h tu, ut nunu bonum est; et sic de aliis: Ergo, etc. 3 43. Grolt. f. Bonum itaque , et malum sunt nostrae voluntatis motiva, qui hus ipsa ad volendum , vel nolcudum excitatur. scistitanti enim alicui , cur hoc re . ΝΡuimus , illud vero Volumus, aliud certe non respondemus , quana illud nobis videri lionum . hoc vero
344'. Coroll. a. Humana voluntas , sine motiv4s, iiiiiii vult, aut aversatur. Nam sine objecto voluntas iiiiiii potest velle , aut a ersari ; iam Vero Volutitatis objectum est botium , et mulum ; et haec ipsa
sunt ejusdem volutitatis' moti M a g. 343. ) ; Ergo etc.
De humanae Ooluntiatis liberian.
. . g. 3 5. Def. e. Tibertas est iacullae agendΤνel non agenesi ; Mens hoc Potitis , quam aliuae Libertati opponitur Necessuas ; id ne e Per quod a n3 ,
POSrtis Omnibus aes agendum requisitis, nequit non ere. F. 346. Schol. Necessitas ratione deserminationis, quam habet, qui agit, duplex est, inrema, nempe, et externa ; insuper ratione oppositionis terminorum , alia dicitur contrarietatis , vel specificationis , alia contraci vitanis , ' Seu exercilii. g. 547 . Def. I. Necessitas interna, est quando Mens , natam sua aes aliquiae agendum deferminatur ;externa vero , quontas Mens ab externa caussa ad Ionesum, necessariis taeterminustir . Sic ignis necessitate intrinsecu Stuppam comburit ; hecessitatu vero extrins R
est lapidis proiecti in altum. ascensus. Actio, quac fit necessitate inturna dicitur naturalia ; coacta Vero, bi Vis
153쪽
Oiolenta , quae necessitate Externa ex liniti ir. At Pic lita cenatae nECUSsita5 Coa Clionis , CGaCειο , Niolenc M. s. . Des 3. Necessitas contrarietatis seu SPC- cisiicationis est, juando aεu's ita determinatur ad ii Dum cὀnii frit; am , ut rex asitum non poscit Ossi Core. Ita ignis ad Calor ira P iit mriri, tum ita est de tormina tus ut frigus Proitu turre nequeat. Necessi as Vero Cori tradiclinuis seu PxEPCitii bal Ctur, fluandra ahens ita Ad'agendunt steterminatur , ut positis ad agendum requi itis , nequeat non agri e : sic a P Pusitus ignis aridis. lignis , , clStu Ppae , nucessario il3mnia et Combufitio lex Di lirar. . f. 340. Schol. Sicut variae sunt neeessitatiS SPE- Cies , Sic quoque veriae sunt species libeviatis. Atia namque dicitur liberta fi a neccssitate , a coactions alia ket illa insuper,' alia dicitur contradictionis, seu exemitii, alia contrarietatis , seu Ueci calionis. S. s . Def. 4. iertas a necessitate est illa per quam agens a nulla rihi essitate Sive interna , Sivo externa , ad agendum adigitur , haec vocatur etiam li-hertas indi terentiae r linque. S. SB. Coroll. Ad hanc tibertatem duo nec Sario requiruntur. Ι. Quod agens vi activa, Sibi propria praeditus sit ad agendum , vel non agendum ; mi Producendum hunc potius eiicctum , quam alium', Seque determinandi ad oppositum sive diversum , ex boni , mali ve ratiunq.; II. Quod agnos sit a necessitate tam
terna , Cum ter na Prorsus. immune,
tam actio , quam ejus Degulio , acque est in P gentis potestate. Hac libertate Duuq li uno Miandum Credrat. In ejus cnim potestate crat illum condere, Vel non
S. 5 55 Def. I. Libertas contrarietatis , seu SPQ cificationis est illa , Dor quam agens potest producere
vitricit uni. llac libertate potust quis ambulare , Vel Fu
154쪽
S. 354. Dec. 6. Libertas a coaetione in eo Consistit , quod agens omnem vim externum Contra voluntatis propcnbion illo tum . removet; qua ζ Iibertate voluntas honum generat ina amat , et malum guneratim dit, ct Iacati in Coelo amant Dcum. Itaque S. Mi. Coroll. Libertas a coactione. sinite istotest Cum necessitate Datu vac. sin IapIs cx. gr. sibi reli-Ctus , Iacccssitatu Daturae fertur ad centrum. S. 556. Schol. Alia quae hic de lihertate, ne- Cessitato , atque voltilitatis actibus addi solerit , omittenda putamus ne doli catillis taedio simus t ut 'πutcm di-Cta vito se haheant , erit ne ideo verum , quod vullgo CPDditur : humanam nempe luntatem libertate itidire ventiae praeditam esse ῖ Varia circa hoc sunt.
FAilosophoriam maesta. ν δ . a
S. 357. Voluntati humanae libertatem, negarunt quotquot ei vim activam abstulerunt ; Idipsum secerunt isterialistae , cum Certu ut sit , enti materiali., atque hine inerti , lihortatem proprie dictam competere non Posse. Manichaei, Priscillianistae , et alii ex Stoici. , sectatores Zoroastri ; insuper Lutherus , Calvinus , Jan-Seuistae, atque omnes illi qui satum sive Democriticum , sive Slii notasticum, sive Mahvmedanum Q sive aStronomi Cum admiserunt, vulgo dicti Mutatistae, libertatem homini ademerunt; quos intur, ex Recensioribus,tooteris Palmam praeripiunt uobbustus , Collitis , Helvetius, Petrus Ba yle, Benedictus Spinoeta , I Olandus, Poti eius, Auctor Θεω- matis uatiariae , , Didorot , D. de V altatro, quos veluti
magistros Sequitur mi sura. Liburtinorum turba. Verum cordati omnes Philosophi ,. tarn ex Vel cxibus , quam uxa cccnsi atibus pro humana stant libertate, oinnesque ii it tis usores , ut mutito captos, et hominum nomiuuindiguos, ct Societati in sensos habent.
155쪽
Numana poluntas ab inferna necessitare Omnivo
est libera. S. 358. Demon. Nam intimo sensu constanter Perspexi , atque perspicio , me in volitionibus , atque Doli tionibus meis , nunquam fuisSe ab aliqua interna ne Cessitate adactum , et modo adigi, atque positis omnibus ad agendum requisitis, in mea fuisse libertate agere, et non agere , ' sacere hoc , vel aliud. Α meipso semper , et vi mihi indita, quod in mea erat potestate , libere egi, et nunc ago. Volui scribere , scripsi , volui deambulare , calamum abiecti. de tabula surrexi, et ad ambulandum me dedi. Itaque t verba hie usurpo clarissimi Fenelon , Demon. Exist. Dei P. r. n. 6s. Jr . Libern ego sunt , nec de mea libertato dubitare possum. Iv-' i, time inoluetabiliter convicor me velle , et nolle P se zm et non solum inter hoc ipsum velle, et nolle Possen eligere, sed etiam inter ipsam volitiones pro object
n rum , quae mihi obvia fiunt , varietate . . . . . Sention me esse liberum ad ambulandum, dum ad ambulun -n dum insurgo. Tam vivide, tam certo Id sentio, ut v de hoc nequeam serio addubitare et memetipsum i-m clarer si oppositum auderem adserere n ; neque hoe wIum in me expertus sum, atque experior, Sed in Omnibus quoque hominibus . caeteris i unde concindere fas mi , humanam voluntatem etc. Nec aliter esse Potest , nam Si voluntas in suis actibus a necessitate interna libera non esset, voloris simul , et nolens dici deberet, quod repusnat, Volens quidem , ut supponitur; nole HS ero, quia Vol itio coacta uocita est utpote quia est Contra voluntatis lysius voliticnem ; Ergo cic. Q. E.
156쪽
numana Noluntas in actibus suis libera est a
359. Demon. Nam quaecumque vis opponi P test alicui , Dunquam eisHEt ut illius voluntas P velit quod jam non vult, et noli , quod jam vult ; id enim Experientia , intimoque sensu etiam patet. Fac sinis trahatur ad supplicium , vel ad Carceres et tota certe trahentium vis , atque coactio numquam obtinebunt, ut ille clit supplicium , carceres, aut id quod exigitur , ne ad Supplicium, vel carceros trahatur. Exempla satis obvia Sunt , non solum in tot SS. Martyribus , qui Vincula , Carceres:, flagella , et alia permulta exquisita tormenta Passi fuerunt , . quin corum Toluntas Comentiret incredulorum suasionitins ; sed et quotidie observantur ; Ergo etc. Et re quidem vera voluntas humana Velle nequit , atque amplecti aliquid , quod sibi videtur malum , subiratione mali I. 342. ) ; a nulla ergo externa Caussa . cogi potest in actibus suis. Ulterius Voluntas fertur in bonum innato p mdere , ejus itaque actus est inclinatio in bonum , seu boni volitio et Atqui si voluntas cogi posset cum haec eoactio esset eotitra voluntatis inclinatio
nem , inclinatio desineret; Ergo etc. Q. E. D.
157쪽
oliantita humana libertate gaudet indisterentiae. g. 36o. Demon. Fiam Anima humana vini hal Otas Dani u Deo sibi inditum sua potest agerc ί S. 29. Orit );lius:xu a nec 'ssitatu tum inturna I. 35s. cu ni Extemisi tu. acti Luβ suis S. 359. J ;. Ergo utc. Q. E. D.
stum deteri, Datur ; Ergo ete. Proh. min. Anima est in-dine reti ad agendum ver 'ni,n agendum ; urgo ut agat , vel non agat, P, alio deiclinii Dari debet. S. 36 a. R. disi. aras. Anima etc. est indisserens acti e , cone. psssive , n. ans. , br dist. cons.' , nisi vim haberet se sδ determinandi , eone , Sociis , h2 Consm. Duplex est indisserentia , actioa nempe , et PaSSiora. In disserentia passiva illud agens praeditum est, quod habet quidem potentiam au agendum ; attamen, ut agat indiget determinatione alicujus caussae; hujusmodi est indisseretitia , quam habent lapides; isti namque ni impul- Sum reCipiant , .non moventur. Indisserentiam vero acti vam illud agens habet , quod nedum potentia ad agen dum gaudet, Sed otiam virtutem liabet actionem pro lubitu ponere , Vel non ponere , absque caussa extrins eus , vel intrinsecus impellente. Passiva indisserentia libertatem tollit , activa vero constituit. Jam vero ani-
158쪽
m,d ''tititi'. passi ita . sed adiria indisserentia competit.
lima unim circa L anum et malum iam tum nulla neces litate sive inui sucu , Sive ExtrinseCa Ur Ctur.
o genre Dccessitatem , nec astentis vim activam essicit ,
lunc agentis andillerentia non CSt PuSSiva, et, neces a-xia G sed prorsus libera. Atque anima dotorminatur quidem ad agendum a bono Iel malo repraeSentatiS , Sed illa tamen ut nec ejus im activam cssici sint , nec eji, Decessitatcui agendi inser3nt et quandoquidein bona ct mala repraηSentata , utPOte. ianita , talia sun At in Donis aliqua ignota ratio mali detegatux , iat in malis ratio boni. atque i ita evadere potest obiectum aversio
nas , iriuod Prius Crat Objesitum prosequutioius , et econtra; idque potest prae Stare ipsa anima , a pig'ndori miriari, limia ς nlicitiam mali rationem 1 sic uti aliciuam
TePraesentatiS, niSi quatenus ea sunt objecta nece saria
159쪽
s. 3s,5. Contra. Atqui a Dima est indis rons , ut aboli , ,e ' multi Passive determinetur ad 9gendum , vulnon agiuidum ; I ago D v. Prob. sub sin. 1limum vDImalum gii iit tutio sussiciens Cur anima etigat, vel non agat '; Sed posita ratione sussciente Decessario poni debet id , cujus est ratio sum ciens ; Ergo etc. S. 356. R. dist. maj. sunt ratio sum ieri cui anima noces ario agat, vel ubii aόat , n lilici si, colic. maj. ; et dist. min. , si rufimo sit de a senti hiis ii. turalit,uψ , Cone. , liberis, Π. min. , ut con a Rulionis sui licientis nomino liae nihil aliud inteli igitur, Di iid quod requiritur , et sui licit , ut caussa agat ; quae Patio sum ien; 'coia i durari potest vel respectu ogontium naturalium , ' vel agentium liberorum. Si primo modo consideresur, utique hac Posita, uecessario ponitur id , cujus ipsa est ' Tutio sufficiens , lictio nempe' tauqsae ;sic positis lignis siccis igni aucenso propinquis , ipsa
combustio necessario , necessitate tamen Phaesica Ponitur. Si 'vero reseratur ratio Sumeicias ad caussas liberas , quae consistat in bono , et malo repraesenta io , tunc volum rotiitur necessarib id , cujus est ratici suta 1ieielis , eum bona et mala tabi hi sentata sunt 'infinitae intensi Unis , dum Dempe bimia implent mentis appeti rum , nec in iis ulla mali ratio detegi pothst, ut evenit De uni possidenribus. Atqui vero quando bona ,' et mala. vc- praesentata Sunt sinita , eum aliqua honi ratio malis , et aliqua ratio mali bonis assigi possit, voluntas haud necessario, ut fatali quodam impulsu in ea irruit , ut nequeat aliter , ac uegetur operari. Licet ergo bona
et mala repracsentata , i tuae sinithm habent' intensi nem sint ratio sussciens determinationis voluntatis , haud talaeti vhrum est, eaderi, bona , et mala animamuccessario' ad agendum deteriti inare.
361. ' Objic. II. Si homo libertate indisserentiae praeditus esset, hanc subsecto exerceret vel dum ;operatur , vel antequam in actum prorumpat ; Atqui ;Deutro in statu habet potestatem indisserenter operandi. Ergo falsa propositio. Prob. min. Homo noti est Iiber antequam agat, quia ut sic , non potest agere : neque est liber dum agit, quia tunc uecessario agit ;
160쪽
quidquid enim est quamdiu est , necessario est ; Ergo
horno nec antequam agat , neque cum agit liber est ;adeoque carci libertate indisserentiae. S. 368. R. neg. ans , et confim. Argumentum istud , cui tam sidunt adversarii, purum est , Putidumque sophisma. Dicimus itaque , animam liberam esse et ante Operationem , et dum operatur. Ante operationem
siquidem , quia habet potentiam se se determinandi ad aliquid agendum , vel non agendum , libera quoque est dum operatur, quia licet in sensu composito I. 14. Log,
non possit agendo non agere , tamen antequam 3 geret, libere se ad agendum determinavit, ita ut alteram determinationem Potuerit ess mare ; imo dum est in actu , Omnem Valet suspendere actionem , et oppositum , atque
etiam diversum ponere ; hinc ex quo id quod est ,
quamdiu est , necesse est ut sit , sequitur tantummodo non eMe P sibile, ut anima non faciat illam actionem , quam revera facit; haud vero insertur, ipsam necessario sacere id quod facit , ita ut non possit actum Suspendere, aut Oppositum sacere ; nam , anima PO- sitis omnibus ad agendum requisitis, circa bona , et
mala sinita, libertatem habet indisserentiae S. 356. .
S. 369. Contra. Atqui voluntas , dum actu Operatur , necessario operatur ; Ergo n. r. Prob. Sutam. Ea Operatio , quae ab alia necessario sequitur , talis est, ut nequeat non esse; Atqui operatio voluntatis necessario sequitur ex ultimo judicio practico : Ergo etc. S. 37υ. R. CO C. mui. n. min. et conSm. Iudicium practicum ultimum , illud utique est, quo Omuitius libratis , et expensis , intellectus dictat , hoc tandem eligendum esse, sive faciendum , vel non faciendum ; Sed ex hoc judicio non scquitur ne esSario O- Peratio Voluntatis , quia positis omnibus ad agendum
requisitis , et hinc posito quocumque judicio practico
intellectus , potest voluntas non operari , et ita qui dem ut adhuc maneat ad utramque contradictionis Partem indeterminata S. 356. J. S. 371. Contra. Atqui voluntatis operatio ex ultimo judicio practico necessario sequitur ; Ergo n. r- Prob. Surum. voluntas niuaquam sertur in incognitum 2 om. ILI. ν