장음표시 사용
161쪽
Seil in incognitum ferretur si eius 'operatio ex iudicio ultimo practico non sequeretur ; Ergo Din. S. 372. R. dist. min. Si non sequeretur ex aliquo , Eouo. ; ex illo ultimo ab intellectu determiuato, dictato , n. min. et eousm. Voluntas semper non Sequitur , Seu non semper se ad operandum determinat ope cognitionis ei a judicio practico ultimo exhibitae. Quare ut voluntas non seratur in incognitum , necesse quidem est , ut praecedat aliqua Objecti cognitio , sed non semper ea, quae in ultimo juisicio practico Occurrit ; quandoquidem susscit ea, quae in judicio theo- retico habetur. Hoc ex eo quam perspicue patet , qu oluntas, ut operari possit, haud neeessarium ebi , ut intellectus eidem suggerat, hoc honum Esse Prosequendum , sed satis est ut cognoscat hoc esse honum , seu licet intellectus voluntati non dictet Deum eme amari dum , quod sit per judicium practicum ; Potest tamen voluntas ad amandum Deum determinari ex eo praecise , quod intellectus agnoverit Deum esse honum , quod sit per judicium theoreticum. Tantum igitur abest , ut voluntatis operatio ex judicio practico ultimo DCCessario sequatur , quin Potius , licet nullum adsit judicium practicum , possit ipsa peroptime operari , qui seratur in in Cognitum.
S. 37S. Voluntatem humanam. in intellectu Pen-dcre , nulli dubium esse posse arbitror. cum namque ipsa innato pondere in bonum seratur , oportet , ut quod bonum est, vel malum ab intellectu cognoscatur tale , et ipsi osseratur , ut vel quia honum ain-Pleci tur , Vel quia malum respuata Sane quis velle
162쪽
Boni ergo , maligne repraesentationes requiruntur , ut anima hoe aversetur, illud amplectatur. Quod hic ex mini subjiciemus, hoc est, quid nimirum sit illud, quod in suis liberis actibus voluntatem ultimo determinet 7 Circa quod haec sunt FHIosophorum aenuntiaε. g. 374. Putant plerique , voluntatem in suis liberis actibus ab ultimo iudicio practico inteuectus determinari. Opinatur alii, inter quos Leibnitius, Wollius , Baumeis terus, distinctam boni , vel mali repraesentationem , sive rationem Objectivam , quam . ipsi Sus-ficientem appellant, voluntatem determinare. Non Pauci Vero , inter quos Scotistae , Saninet Clarhius e c. existimant ipsam voluntatem esse , quae propria Vi , et enegia ad bonum finitum ab intellectu sibi repraesentatum libere se se determinet. Quid nos, ex dicendis patebit. Interim S. 375. Animad. Duplex hic distinguendum est iudicium intellectus , theoreticum , ncmpe , et Praci cum. Primum illud dicitur , quo sola veritas objecti cxprimitur, veluti hoc: Deus est Sanctus; Secundum vero illud , per quod intellectus dictat voluntati aliquid
esse faciendum, vel omittendum, uti ; Deus est amandua ; Peccata sunt istestanda. Atque hoc practicum judicium appellatur ultimum , si ipsi statim sequatur determinatio voluntatis.
376. Ratio sussiciens hic, ex Lethnitio et Wolfio , est id, per quod intelligitur , cur voluntas ad hoc Potius , quam ad aliud se determinaverit.
163쪽
Voluntas a judisio mactico utismo Atellaetus in suis actibus non determinarur. S. 377. Demon. Nam voluntas humana , ut . per se patet s. 358. ὶ , est libera libertate contradicti nis seu exercitii ; positis quippe omnibus ad agendum requisitis potest agere, vel non agere ; Ergo etc. Prob. consa. Si voluntas a judicio practico ultimo intellectus in suis actibus determinaretur , Posito ultimo judicio practim , non posset voluntas Per se ita non gere quemadmodum judicium illud Praecipit esse agendum ; Atqui posito etiam illo iudicio practico ad voluntatis determinationem requisito , Potest se voluntas aliter determinare , quia est libera libertate contradictionis ; Ergo cre. Q. E. D.
Voluntas Rumana in suis aviibus a boni, via mali ut repraesentatione ultimo non determinatur. S. 378. Demon. Nam posita honi, vel mali finiti repraesentatione , aut potest voluntas humana actus suos Suspendere , Vel permutare , aut non potest ; si non P test ; Ergo voluntas positis talibus honi, et mali repraesentatiotii bus , quae sunt motiva S. 343. in , debet necessario agere; non potest enim aliter non agere, quotest absurdum , et destruit in anima libertatem contradictionis ; Si vero potest ; Libera igitur est , et datis
164쪽
etiam repraesentationibus boni , et mali , ips2 indeterminata manere Potest ; Adeoque etc. Q. E. D.
Voluntas Aumana ipsa est, quae Oi sibi propria, inaeisius auia , iuxta bonii , vel mali reser aenerationes libere ae se determinat.
339. Nemon. Nam esse debet aliquid , per quod intelligatur cur voluntas hoe velit, illud respuat; alias aliquid daretux sine ratione Suffciente, quod esso nequit I. a 34. Ont. ;- Atqui istud aliquid non est extra voluntatem ; hoe est vel ultimum iudicium praeticum intellectus ; vel repraesentationes boni , vel mali S. a78. in ; Ergo est in ipsa voluntate , quae vi sibi propria in actibus suis iuxta motiva s S. a 3 i. Ont. ὶ , seu jinta boni , vel mali repraesentationes libere se determinax t s. 153. IV. Ont. I; Adeoque etc. E. D.
165쪽
S. 38o. Def. e. Memoriam alibi ί, ai. Logicae
definivimus Per eam animac facultatem , qua ipsa res, alias cogitatas, cogitat , cum advertcritia vcteris cogitationis; silarius: dicitur arismori a facultas ianimae , ideas Frael Miss., non actum rum cenis , sed NMm reco- sin candi , omni Prors- seclusa exaernorum Oron rum immurations., Memoriae exercitium appellatur H cordatio ; et hac. at mEmoria differt , ut aetus a sua Polautia. Impotentia ideas Tecognoscendi , iam antea cognitas dicitur oblisio. Itaque g. 3φi Comu i Ad memoriam duo requiruntur. I- ut, praeteritae ruiser,tiis ruproducatur; quin aliqua, ut mirii R. quidem mutationi Externis organis contingat ; II. ut mens Conficia sit , rem cuius, nolitiam ve- Producit , a se fuisse alias Cognitam. Atque hace sunt, quae id constituunt , quini Memoriae Tex vocari solet. i. 382. Schol. Memoria varie dividitur ; Dempe in sensitioam , et imaginatiω- ς abstractam , ct intes lectualem ; item in naturalem , et a uisuram , sive artifcialem. S. 383. Def. a. Memoria sensitiva dicitur quando ideae r productae , Primo Per sensationem immodiutam habitae suerunt ; atque haec proprie appellis turrieminiscentia ; imaginativa vero si per imaginationem; Abstracta cum per abstractionem ; intellectualem laridem dum per intellectioncm primo ideae suci unt acl-quisitae ; Et haec propriae Memoria v atur. 384. Def. S. Memoria naturalis est illa , quam quisquo habet a natura , quin ad eam Proem erit HUR aliqua, vel exercitium. Λdquisita est ill , quae arte atque exercitio comparatur.
166쪽
S. 385. SchoL st. Experientia constat, non omne, eadem memoria pollere ; hinc orta divisio memoriae in Bonam , magnam, tenacem , Megetam , et Feliacem. Et quidem bonam i memoxiam illi habere dicuntur , qui res cito , et facile mumoriae mandant ; -- iam , qui res multas , longasque rerum series ipsi committunt ; Tenacem , qui quod memoriae mandarunt , longissimo tempore retinent; molam , quihusi deae , earumque recognitiones in eadem. Claritate persistunt ; Felsicem, tandem, qui, talem habent memoriam , quae omnibus recensitis dotibus praedita est. s. 385. Schol. a. Porro in hac praesenti vita Memoriae varietatem in hominibus , ex diversa Corporum constitutione , ac temperamento oriri , nulli dubium esse puto. Cum namque , Philosophia magni nominis fatentibus, physica memuria ς ω Issa ex fibrillarum cerebri flexibilitate rebetenda./it ; cuinque haec eadem non sit in omnibus , sed juxta uniuscujusque corporis temperamentum , et constitutionem , hinc est , ut alii bonam , ali magnam, alii tenacem alii vegetam, nonnulli etiam felicem ; atque non pauci malam, immo Pessimam memoriam habere dicantur. Atque hinc plane patet
sequentium phaenomenoram explicatio et cur nempe. I. Oenea sint melioris memoriae, quam seueri, aut Senes ; quia nempe in pueris cerebri librillae sunt admodum molles , nec Proinde servare possunt impressionem receptam in prima rei recognitione ; in senibus vero cerebri tibi illae sunt nimis rigidae, nec propterea aptae sunt , quae recipiant impressionem ex spirituum animalium motu , cui prima rei notio respondet. At juvenes , cum fibrillas cerebri habeant justa nexibilitate donatas , quac impressionem ex Spirituum aut malium m tu recipiunt, et dia scrvant, et haud facile obliviscuntur. II. Memoria exercitio augeatur, Per iamrguemn Parum. Quia nempe cerebri sibi illae , repetitis actibus , expeditiores , promptioresque Quadunt ad motionem Concipiendam, ita ut, sola accedente voluntate'; cam motioriem, quae in ipsis facta est , arripi aut III. Omnes qui facile res memoriae mantiam 3
167쪽
contra, tenacioris memoriae sint , qui aegre aliquitatui commigrunt. Illi namque eum sitirillas molliones habeant , sicuti sacile aliquid reeipiunt, ita et facile illud deperdunt; Isti vero cum rigidioribus sint fibrie instructi , sienti magna cum dimetilia te aliquid ediscunt ; ita nonnisi dimeuiter illius obli Wiscuntur. V. Memoria a caussis materialuus et ex emis stetiti laedi, ista eι perfici possit. A caussis nempe materialibus in fibrillas cerebri variae dispo itioneη induci Possunt, quae illas aut molliores , aut rigidiores reddunt , sicque memoriam laedere , vel illas ad debitam flexibilitatem restituere, unde memoriae Sanitas, atque etiam perlaetio habetur. Sed de hac materia satis.
Da Anima Em--. 'S. 387. De Brutorum Anima appendicem hanc aggredienti , en mihi occurrit Poeta quidam hoc san-Pienti monitu r . . . i. Comorra Brutorum , quae alva carentia semu, Sios instrucω piatea , mirare , ed numen a m.
Et sane tam dissicile est quid Brutis insit, vel quanam
vi praediti , tam miras eniciant operationes , internoscere ; ut nonnulli id assequi penitus desperaverint. Verum aliorum Philosophorum gerentes morem , quae in hac materia scripta sunt peracrutantes, quae Pro habiliora nobis vobis videntur , tironi philosopho lemgenda exhibemus. S. 388. Def. Bruta entia sunt viventia , organissensoriis praedita , atque motu progressivo donata , ab homi ni bus specie diversa; ulgari nomine animalia Bypullata.
S. 389. M L Brutorum duo sunt genera ; alia enim εunt Perfecta ; imperfectra, alia; et quidem Priori
168쪽
generis illa sunt , quae quinque hebent sensus , ut homines tales sunt Canes , Fcles, Tigres , Leones , et omnia quadrupedia , Sicut etiam aves ; posterioris vero Sunt illa , quae aliquo horum quinque sensuum destituuntur . vel organa sensoria , ut illa persecta , non habent ; cujusmodi sunt formicae , muscae , et insecta Caetera. Atque hace notiora sunt, quam quae expositione indigeant. Illud quod Philosophorum semper torsit ingenia , et in varias distraxit sentcntias, atque in plurima abs arda non paucos eorum incidere iacit, est sciri : Brutorum operationes proveniant nee ne ab activo
principio in ipsis existentu et dato quod sic , cujusnam Daturae illud sit, materiale, simplex, aut Vere sPirituale Circa quod haee sunt.
. 3so. Praetermissis omnibus illis ; qui metempsyehosin admittentes, Bruta esse ab animabus rati natibus informata tuebantur S. Ita. et Damnatis iis, atque sinitus protritis , qui animas omnes , etiam ρο- Cudum , divinae substantiae partes esse effutiebant s.
III. in , nec non risu , et cachinnis excepta Bougeantii Sententia, qua asserit Daemones Brutorum corporibus assistere , eisque pro anima esse in functionibus peragendis ; omnia, circa Brutorum an inuF, Philosophorum Placita , ad duas classes reducimus. In quarum prima eos reponimus , qui aut nullum principium activum , aut solum materiale in Brutis recognoscunt ; in secunda Vero illos , qui illud non solum admittunt , scd spirituale quoque , vel saltem simplex , et immateriale adfirmant. Ac inter primos quidem, principem locum sibi vindicat Benatus Cartesius. Is namque veritus ne S semel Brutis agendi principium concederetur, Concedici una deberetur illud esse spirituale , immortale , immanoque prorsus simile , Bruta Pura , Putaque Au
tramata , Seu machinas esse Constanter asSeruit. En quomodo se explicat apud P. Pardies S. 8. narr. dei canime delio Bestie in loquendo de operationibus naturalibus Brutorum: a Lo Bestiu non sono che muchim ita,
169쪽
. che si ni uoxorio a forha di molle : tu pulsa hinni dellen arterie non sono piu Segno di xita di quello si a ilv battere di una mostra di Gru n : De Opurationibu quero spontaneis verba faciens , ita scribit u Qualsivo- .glia inqui ctitudine osserviamo ita.uu cane , Eliu Itan perdulo it suo Pada one , .e qualui que allegi laeta ein laccia nul trOVaPIO , non Hobhiamo attribuirti piis diu passione di quel Io sacciamo ad uri aco calamitato ,
n mo Semplici come que i huoni Popoli di Gnido , chen nul per rare ii loro Isimo , vellendi gli saltare alis viso li rotta mi di quella rupe ; pensarono che RSsen contro di loro inegnato ; Onde consultando I ' ora co- , Io , per visposta dulI' is tesso lascinrono ii disegno a. cartesio, in hac sevientia Cartesiani sere Omnes adhae- Tent , Cum quibus Purchotius ; et Fortunatus a Brixia , qui licet Bulluis visam , Odoratum cie. tribuant,
in cis tamen veram non esse visionem, verumque Odoratum aflirmant. Hanc canidum sententiam multo ante
Cartesii aetatem , jam propugnaverat GOmesius Peretra in libro , . quum Antonianam Mamaritam inscripsit.
Fueru alii , qui esto Brutorum)animas P IPR EMe automata denegent , cas tamen materiales substantias Te
cte dici posse assirmant ; ita P. Ferraris , qui Psyc. P. III. Disp. IV. ὶ , eas formas absolutas, et SubStantiales , quae materiales sunt , statuit ; ita etiam. Auctor Philosophicarum Institutionum Lugdunensium. GaSSendus vel O , Muignanus , aliique Anatomistae , Brutorum animam repouunt in corpore quodam exilissimo ignuo. , et SpiritOSO, quod stam mulam, vel oleum, aut spiritum , vel Salem tenuissimum , aut florem Sanguinis appet Iant. Contra hos , aliosque cjusdem Sententiae , cx ad Urso Stant Recensiores iure omnes alii , qui tuentur, AnimaS Brutorum cSse Omniuo immateriales, et
170쪽
Simplices ; qui immo vere spirituales. Quid in . tam ob- Scurat, et iii lilicita materia, et in .lauto . super ham Philosopliorum dissido, sentiemus, mox, exPOSitis quibusdam experimentis , et obscrvationibus , Patebit.
g. 3ni. Bruta , de persectis loquimur , iissm om
S. 393. Corou. Bruta itaque laudata , omnia habent ad sentiendum requisita . . Ad quid cnim ea illis CDntulisset Deus, nisi ut sentirent t
S. 303. Brum organis sensoriis ad objecta externa incipienda utuntur ; perciniuntquct revera Colores , O reS , ενοσS , Son , dolores, o tutarem , αηus inferrarium et aliud distinguunt , et hoc non esse illud dioem Fum , inte Osciant , majori quandoque e Dacia ac δεο-
Histes ipsi; hino celebre illud t
, V APer auditu , Tinx visu , Simia gustu , , Vultur. GAratu praecedit, Aranea lactu,
CorolL Bruta ergo Sensu praedita Sunt.
g. 395. Brum sa ab iniscem distinguiant; inserutιlia ac noxia , amim et infesta internoscinni. - - .. διbus , δι' Ira , odore o ecta dricernunt ι Dominoa , iiDηquo , q&ι ea bene M aliquo affecerunt ab extra ncta, aistrae inimicis distinguunt. Hinc Si- A96. Comit. Brutis Sensus internus ficu OPPer-eeptio inest; alias enim quanam ratione explictri Ρω-